Qlobal tüTÜn epidemiyasi barəDƏ Üst-nin MƏruzəSİ, 2008-ci IL. Mpower tədbirlər kompleksi yaĢayır və təsir edir



Yüklə 1.03 Mb.
Pdf просмотр
səhifə10/10
tarix21.04.2017
ölçüsü1.03 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Ölkələr tütün məhsullarına 

qoyulan vergilərin artırılması ilə 

insanların həyatını xilas edə bilər 

Tütün məmulatlarına qoyulan 

vergilərin artırılması tütün 

istehlakının azalması üçün ən 

effektli üsuldur, eləcə də dövlət 

gəlirlərinin artmasını təmin edir. 

Baxmayaraq ki, bir çox ölkələr 

tütün məmulatlarının vergilərini 

artırdı, onlar ölkələrin böyük 

əksəriyyətində hələ də aşağı olaraq 

qalmaqdadır. İnflyasiya və 

istehlakçıların alıcılıq qabiliyyəti 

artdıqda, hətta vergilər pərakəndə 

qiymətlərinin böyük hissəsini təşkil 

edən bir çox ölkələrdə siqaretlər 

daha əlçatan olur. 



MPOWER həyat davamlılığının 

artmasına kömək edir 

56


REKLAMA, SATIġIN STĠMULLAġDIRILMASINA VƏ SPONSORLUĞA 

QOYULAN QADAĞALAR

 

 

 



 

 

 



 

 

Öl







ri



fa

iz

 pay

ı (

öl





ri

n

 s

ay

ı m

üva

fi

q

 s

üt

un

da g

öst

əri

lib)

 

Yüksək 

gəlir 

səviyyəsi 

Orta 

gəlir 

səviyyəsi 

Aşağı 

gəlir 

səviyyəsi 

Məlumatlar təqdim olunmayıb 

Birbaşa və dolayı marketinq 

üçün qadağalar yoxdur 

Birbaşa marketinqin bir, iki və ya 

üç növünə qadağa ya da azı bir 

dolayı marketinq növü üçün 

qadağa 

Birbaşa marketinqin dörd, beş və 

ya altı növünə qadağa ya da azı bir 

dolayı marketinq növü üçün 

qadağa 

Birbaşa və dolayı marketinqin tam 

qadağan edilməsi

...tütün Ģirkətləri qızları və 

qadınları istismar edir və fəallıqla

 

cəlb edirlər...

 

Siqaretlərin reklamı azadlıq vəd

 

ed

ir, əslində isə siqaretçəkmə –

 

qadınların daha bir asılılıq 

növüdür.

 

Cudit Makkey, tütünlə mübarizə üzrə Asiya məsləhətçi 

təĢkilatının direktoru 

 

57


Bununla belə, bir çox ölkələrdə 

siqaretlərdən (məsələn, bidi və 

kreteklər) fərqli olaraq tütün 

məmulatlarının çəkilməsi üçün 

nəzərdə tutulmuş vergilərin aşağı 

səviyyədə olması və ucuz siqaret 

markalarının aşağı qiymətləri 

sağlamlıq üçün potensial faydalı 

olan tütünə qoyulan vergilərin 

artırılması effektini azaldır və 

tütünə qarşı digər tədbirləri poza 

bilir. Ölkələr tütün istehlakının 

xeyli azalmasına nail ola bilər və 

tütün məmulatlarına goyulan 

vergilərin artırılması vasitəsi ilə 

insanların həyatını xilas edə bilər.  

Məlumatı təqdim etmiş 152 ölkədə 

siqaretlərə qoyulan vergilər 

təxminən sıfırdan 80% və daha çox 

göstəricilər arasındadır. Ölkələrin 

əksəriyyəti vergiləri daha da artıra 

bilərdi. Ölkələrin dörddə biri tütün 

məmulatlarına qoyulan vergilərin 

satış qiymətinin 25%-dən az olması 

barədə məlumat verir. Yalnız dünya 

əhalisinin 2%-ni əhatə edən dörd 

ölkədə vergi tarifləri satış 

qiymətinin 75%-dən çox təşkil edir. 

Gəlir səviyyəsi yüksək olan

 

ölkələrin beşdə dördü tütün 



məmulatlarına satış qiymətindən 

50%-dən çox məbləğində vergi 

qoyduğu zaman, tütün 

məmulatlarına satış qiymətindən 

50%-dən az olmamaq şərti ilə 

verginin qoyulması gəlir səviyyəsi 

aşağı və orta olan

 

dörddə birindən 



az ölkələrdə tətbiq edilir. Nəzərə 

alınsa  ki, epidemiya gəlir səviyyəsi 

yüksək olan

 

ölkələrdən inkişaf edən 



ölkələr tərəfə yönəlir, bu model 

xüsusi həyacana səbəb yaradır.  

Vergiləri bütün ölkələrdə qaldırmaq 

lazımdır. Onlardan çoxu artıq 

vergiləri qaldırır və bununla belə 

qaçaq mal və ya digər iqtisadiyyat 

üçün neqativ nəticələr tütün 

sənayesi nümayəndələrinin 

uzaqgörənliyinə əks olaraq artmır. 

Cənubi Afrikada tütün 

məmulatlarına qoyulan vergilərin 

artırılması 1990-cı illərdə 

siqaretlərin satış qiymətinin iki dəfə 

və vergi gəlirlərinin xeyli artmasına 

gətirib çıxartdı. Həmin dövrdə 

siqaret istehlakı kəskin azaldı; 

təxminən 40% azalma siqaret 

çəkənlərin siqaretçəkmədən imtina 

etməsi ilə izah edilir. İstifadənin 

daha əhəmiyyətli azalması qiymət 

artımından sonra siqaretçəkməni 

digərləri ilə müqayisədə daha çox 

azaldan gənclər və az maaş alanlar 

arasında müşahidə edilirdi

107

.   


Vergilərin artırılması – tütünlə 

mübarizədə ən effektli tədbirdir. 

Vergilərin artırılması istehlakı 

azaldır, səhiyyə xərclərini aşağı 

salır, tütün istehlakının azaldılması 

hesabına ev təsərrüfatlarına pulları 

qənaətlə işlətməyə kömək edir, 

tütünlə mübarizə və digər prioritet 

tədbirlərin maliyyələşdirilməsinə 

yönəldilə biləcək dövlətin 

gəlirlərini artırır. 

Qlobal tütünlə mübarizə lazımi 

pul vəsaiti ilə təmin edilmir   

Qlobal tütünlə mübarizənin kifayət 

qədər maliyyələşdirilməməsinə heç 

bir şeylə bəraət qazandırmaq 

mümkün deyil. Tütünlə mübarizə 

proqramlarının büdcə smetasını 

təqdim edən 89 ölkə ildə 343 

milyon ABŞ dolları xərcləyir ki, bu 

məbləğin 95%-ni gəlir səviyyəsi 

yüksək olan

 

ölkələr xərcləyir və 



təxminən 90%-ni bu varlı ölkələrin 

yeddisi xərcləyir. Onlardan fərqli 

olaraq gəlir səviyyəsi orta olan

 

ölkələrin payına ümumdünya 



xərclərin təxminən 4%-i düşür və 

gəlir səviyyəsi aşağı olan

 

ölkələr 


1%-dən az xərcləyir.   

Tütündən daxil olan gəlirlər tütünlə 

mübarizənin maliyyələşdirilməsi 

mənbəyi kimi xeyli potensiala 

malikdir; bununla yanaşı 

məlumatlar sübut edir ki, bir çox 

ölkələr tütünlə mübarizənin 

maliyyələşdirilməsi məqsədi ilə 

hal-hazırda mövcud olan vəsaitləri 

daha da effektli istifadə edə bilərlər. 

Ölkələrdə olan tütündən gələn 

vergilərlə tütünlə mübarizəyə 

yönəldilən xərclərin müqayisəsi 

nümunədir. Dünya əhalisinin üçdə 

ikisinin yaşadığı 70 ölkədən 

toplanan məlumatlar sübut edir ki, 

bu ölkələrdə tütündən daxil olan 

ümumi vergilər tütünlə mübarizəyə 

yönəldilən xərclərdən 500 dəfədən 

də artıqdır.   



Tütünsüz xoşbəxt həyat 

58


T

ÜTÜN MƏMULATLARINA QOYULAN VERGĠ DƏRƏCƏLƏRĠ

 

İnkişaf edən ölkələrdə kasıb ailələr arasında ev 

təsərrüfatları tərəfindən tütün məmulatlarının 

alınması üçün edilən xərclər ev təsərrüfatlarının 

10%-dək ümumi xərclərini təşkil edə bilər. 

Baş katibin məruzəsi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının  

İqtisadi və Sosial Şurası (2004 il.) 

Öl





ri



fa

iz

 pay

ı (

öl





ri

n

 s

ay

ı m

üva

fi

q

 s

üt

un

da g

öst

əri

lib)

 

Yüksək 

gəlir 

səviyyəsi 

Orta 

gəlir 

səviyyəsi 

Aşağı 

gəlir 

səviyyəsi 

Məlumatlar təqdim olunmayıb 

Vergi tütün məmmulatlarının satış 

qiymətinin 25%-dən çox deyil 

Vergi tütün məmmulatlarının satış 

qiymətinin 26-50%-ni təşkil edir 

Vergi tütün məmmulatlarının satış 

qiymətinin 51-75%-ni təşkil edir 

Vergi tütün məmmulatlarının satış 

qiymətinin 75%-dən çoxdur 

59


Məlumatlara görə 2 milyard əhali 

yaşayan gəlir səviyyəsi aşağı olan

 

ölkələrdə tütün məmulatlarından 



daxil olan vergilər 13,8 milyard 

ABŞ dolları (adam başına təxminən 

7 ABŞ dolları), tütünlə mübarizəyə 

yönəldilən xərclər isə təxminən 1,5 

milyon ABŞ dolları (adam başına 

1/10 sentdən də az) təşkil edir - 

9100:1 nisbətindən də az. Digər bir 

məlumata görə 1,9 milyard əhali 

yaşayan gəlir səviyyəsi orta olan

 

ölkələrdə tütün məmulatlarından 



daxil olan vergilər 52,7 milyard 

ABŞ dolları (adam başına təxminən 

28,40 ABŞ dolları), tütünlə 

mübarizəyə yönəldilən xərclər isə 

təxminən 12,5 milyon ABŞ dolları 

(adam başına 0,5 sentdən bir az 

çox) təşkil edir – təxminən 4200:1 

nisbəti ilə. Gəlir səviyyəsi yüksək 

olan

 

ölkələrdə tütün 



məmulatlarından daxil olan vergilər 

110 milyard ABŞ dolları (adam 

başına təxminən 205 ABŞ dolları), 

tütünlə mübarizəyə yönəldilən 

xərclər isə 536 milyon nəfəri nəzərə 

almaqla təxminən 321,3 milyon 

ABŞ dolları (adam başına 60 sent) 

təşkil edir – nisbət hələ də 

yüksəkdir – təxminən 340:1, lakin 

gəlir səviyyəsi aşağı və orta olan

 

ölkələrlə müqayisədə qat-qat 



çoxdur. Tütünlə mübarizə 

proqramlarının kadrlarla təminatı 

heç də az məyus etmir. Kadrlarla 

təmin olunma barədə məlumat 

təqdim edən 174 ölkədən 129-u 

(75%) tütünlə mübarizəyə cavabdeh 

olan milli/federal orqan və ya 

texniki bölməyə malikdir. Belə 

orqanlar 45 ölkədə (25%) mövcud 

deyil. Tütünlə mübarizə orqanını 

təsis etmiş ölkələrdən 86-sı (67%), 

tam iş vaxtı məşğul olanlara 

hesablayaraq təxminən 604 

əməkdaş təşkil edən kadrlarla təmin 

olunma barədə məlumatlar təqdim 

etmişdir. Bununla belə bir ölkəyə -  

Kanadaya – bu saydan 179 

əməkdaş düşür (qlobal ümumi 

saydan 30%) və digər beş ölkəyə - 

153 əməkdaş düşür. Beləliklə, 

məlumat təqdim etmiş digər 80 

ölkəyə tam iş vaxtı məşğul olanlara 

hesablayaraq 272 əməkdaş, ya da 

bir ölkəyə təxminən 3,4 belə 

əməkdaş düşür. Ümumilikdə gəlir 

səviyyəsi aşağı və orta olan

 

ölkələrdə orta hesabla beş 



əməkdaşın ölkədə olması barədə, 

gəlir səviyyəsi yüksək olan

 

ölkələrdə isə orta hesabla beş 



əməkdaşın ölkədə olması barədə 

məlumat verilir. Baxmayaraq ki, 

əhalinin sayı çox olan və xeyli 

sayda siqaret çəkənləri olan bir 

neçə ölkə kadrlarla təminat barədə 

məlumat verməmişdir, bu rəqəmlər 

aydın göstərir ki, bir çox milli 

hökumətlər üçün tütünlə 

mübarizəni güçləndirmək 

məqsədəuyğun olardı. Effektli, 

kadrlarla yaxşı təmin olunmuş 

tütünlə mübarizə proqramı, tütün 

istehlakçılarının sayını azaldan və 

milyonlarla həyatı xilas edə bilən 

effektli müdaxilə tədbirlərinin 

həyata keçirilməsi səylərində 

aparıcı rol oynaya bilər.     

XÜLASƏ 

Ümumiyyətlə yalnız dünya 

əhalisinin 5%-i reklamın, satışın 

stimullaşdırılmasının və 

sponsorluğun effektli qadağan 

edilməsini, tütün tüstüsündən azad 

zonaların yaradılmasını, tütün 

məmulatlarının qutularında əyani 

xəbərdarlıqların yerləşdirilməsini, 

yanlış və aldadıcı reklamdan 

mühafizəni, eləcə də tütündən 

imtina edənlərə yardım edilməsini 

nəzərdə tutan hər hansı bir əsas 

strategiya ilə əhatə olunur. 

Hökumətlər tütündən 200 milyard 

ABŞ dolları çox vergi gəliri əldə 

edir və tütünlə mübarizə 

proqramlarının genişləndirilməsi və 

gücləndirilməsi üçün maliyyə 

resurslarına malikdir. Tütün 

məmulatlarına qoyulan vergilərin 

daha da artırılması bu təşəbbüsləri 

əlavə maliyyə vəsaitləri ilə təmin 

edə bilər.  



MPOWER hamı üçün faydalıdır 

60


T

ÜTÜNLƏ MÜBARĠZƏ KĠFAYƏT QƏDƏR MALĠYYƏLƏġDĠRĠLMĠR

 

Tütündən daxil olan gəlirlər və eləcə də tütünlə mübarizəyə yönəldilən xərclər barədə 70 ölkənin təqdim etdiyi 

məlumatlar əsasında hesablanıb 

A

da



ba

şı

na

 A

B

Ş 

do

ll.

 

Gəlir səviyyəsi 

aşağı olan ölkələr 

Gəlir səviyyəsi 

 orta olan ölkələr 

Gəlir səviyyəsi 

 yüksək olan ölkələr 

Tütündən adambaşına 

düşən gəlirlər  

Tütünlə mübarizəyə adambaşına 

düşən dövlət xərcləri 

Tütünlə mübarizə – yalnız 

varlı ölkələrin ixtiyarında olan 

israfçılıq yox, bütün ölkələrin 

həll edəcəkləri mühüm 

məsələdir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, 

Tütün və yoxsulluq: çıxılmaz dairə (2004 il) 

61


      

Yekun

 

Təcili tədbirlər görülməzsə, hər il 

tütünün öldürdüyü insanların sayı 

bir neçə onilliklər ərzində iki dəfə 

arta bilər. Lakin tütünlə əlaqəli 

xəstəliklər epidemiyası insan 

tərəfindən törədildiyinə görə 

insanların özləri – öz hökumətləri 

və vətəndaş cəmiyyəti vasitəsi ilə 

fəaliyyət göstərərək epidemiyanı 

geri döndərə bilərlər.   

150 tərəfin qoşulduğu tütünlə 

mübarizə üzrə ÜST Çərçivə 

konvensiyası, dünya ictimaiyyətinin 

fəal tədbirlərinin qətiyyətlə həyata 

keçirilməsini sübuta yetirir və 

tütünlə mübarizə üzrə əsas effektli  

tədbirləri müəyyən edir. Bu tarixi 

müqavilə vasitəsi ilə ölkələrin 

rəhbərləri öz vətəndaşlarının əldə 

edilə bilən ən ali sağlamlıq 

səviyyəsi hüququnu təsdiq edirlər. 

Bu əsas hüququn həyata keçirilməsi 

üçün MPOWER – tütünlə mübarizə 

üzrə altı effektli strategiyalar 

kompleksi hazırlanmışdır, hansı ki, 

onun tam reallaşdırılması və 

müddəalarına riayət olunmasının 

təmini halda hər bir ölkənin 

əhalisini tütün epidemiyasının istər-

istəməz gətirdiyi xəstəliklər və 

ölümdən mühafizə edə bilər. 

MPOWER strategiyalarının 

reallaşdırılması Çərçivə 

konvensiyasına daxil edilmiş 

fikirləri qlobal reallığa çevirə bilər. 

Tütün epidemiyasına müqavimət 

göstərmək mümkündür, lakin 

bunun üçün ölkələr öz əhalisini 

qorumaq məqsədilə təsirli tədbirlər 

görməlidirlər. Daha dəqiq desək, 

tütün epidemiyası həm kasıb əhali 

varlı əhalidən daha çox siqaret 

çəkdiyi ölkələr daxilndə, həm də 

beynəlxalq miqyasda  səhiyyə 

sahəsində bərabərsizliyi artırır və 

tezliklə kasıb ölkələrin payına tütün 

səbəbindən yaranan xəstəliklər və 

ölüm hallarının 80%-i düşəcək. 

İctimai səhiyyənin əsas müasir 

probremlərindən biri olan tütün 

problemi nadirdir, çünki bu 

epidemiya ilə mübarizə vasitələri 

aydın və asan əldə ediləndir. 

Ölkələrin MPOWER tədbirlər 

kompleksinin həyata keçirilməsi 

məqsədilə siyasi iradəsi və maddi-

texniki bazası mövcud olduğu halda 

onlar milyonlarla insanların 

həyatını xilas edə bilərlər.   



MPOWER-i reallaşdırmaq üçün birləşmək 

62


Bu məruzə təsdiq edir ki, dünya 

əhalisinin böyük əksəriyyəti:  

•• ətrqafdakıların siqaret

çəkməsindən tam mühafizə 

olunmur; 

•• tütün şirkətlərinin reklamı, satışın

stimullaşdırılması və 

sponsorluğundan kifayət qədər 

mühafizə olunmur; 

•• tütün istehlakının əhəmiyyətli

dərəcədə azalması üçün tütün 

məmulatlarının alınmasına kifayət 

qədər yüksək məbləğ ödəmir; 

•• əyani, iri və aydın olmalı tütün

məmulatlarının qutuları üzərindəki 

xəbərdarlıqlardan lazımi tibbi-

sanitariya məlumatı almır; 

•• siqaret çəkməkdən imtina edənlər

üçün nəzərdə tutulmuş yardım 

xidmətlərindən istifadə edə bilmir. 

Bununla belə dünya ölkələrinin 

yarısından çoxunda epidemiyanın 

tam miqyası barədə inandırıcı 

məlumatlar yoxdur.  

Bütün dünya ölkələrinin 

hökumətləri hər il tütün 

məmulatlarından 200 milyard ABŞ 

dolları çox məbləğdə vergi gəliri 

əldə edir. Onlar tütünlə mübarizəyə 

bu məbləğin 1%-nin beşdə birindən 

az hissəsini xərcləyir. Gəlir 

səviyyəsi aşağı və orta olan

 

ölkələrdə hökumətlər tütünlə 



mübarizə tədbirlərinə xərclədiyi hər 

dollar müqabilində tütün 

məmulatlarından təxminən 5000 

ABŞ dolları məbləğində vergi gəliri 

əldə edir. Eyni zamanda ən effektli 

tütünlə mübarizə tədbirlərinə – 

vergilər, tütün tüstüsündən azad 

zonaların yaradılması, reklamın, 

satışın stimullaşdırılmasının və 

sponsorluğun qadağan edilməsi, 

qutular üzərində əyani 

xəbərdarlıqlar – xərclər çox az tələb 

olunur. Yalnız tütün əleyhinə 

reklam və tütünün istifadəsindən 

imtina etmək üzrə xidmətlər xeyli 

maliyyə xərcləri tələb edir ki, 

bunlar da vergi gəlirlərinin 

artırılması və partnyorluq vasitəsi 

ilə ödənilə bilir.  

Lakin bütün tütünlə mübarizə 

tədbirləri siyasi iradə tələb edir. 

Tütün sənayesi uşaqları və siqaret 

çəkməyənləri mühafizə edənlərdən 

və siqaret çəkməkdən imtina 

edənlərə yardım göstərmək 

istəyənlərdən daha yaxşı 

maliyyələşdirildiyinə və daha çox 

siyasi təsirə malik olduğuna görə 

hər bir ölkə tütün epidemiyasını 

geri döndərmək üçün daha çox 

fəaliyyət göstərməlidir. MPOWER 

strategiyalarının reallaşdırılması 

üçün təşəbbüs göstərərək 

hökumətlər və vətəndaş cəmiyyəti, 

tütündən istifadəyə son qoymaq 

üçün insanlara yardım məqsədilə 

lazımi əlverişli mühit yarada bilər.  

Öz qlobal partnyorlarının köməyi 

ilə ÜST üzv ölkələrinə gələcəkdə 

onları gözləyən problemlərin həlli 

üçün yardım göstərməyə hazırdır.   

Əgər təcili tədbirlər görülməzsə, bu 

yüzillik ərzində bir milyarddan artıq 

insan tütün səbəbindən ölə bilər. 

Lakin ölkələrin rəhbərləri və 

vətəndaş cəmiyyəti bu qaranlıq 

gələcəyi dəyişdirə bilərlər. Tütün 

epidemiyasının tam insanlar 

tərəfindən törədildiyinə görə bu 

epidemiyaya yenə də insan son 

qoymalıdır. Biz artıq bu gün 

fəaliyyət göstərməliyik.   

63


Ġstinadlar

 

1. Mathers CD, Loncar D. Projections of 

global mortality and burden of disease from 

2002 to 2030. PloS Medicine, 2006, 

3(11):e442. 

2. Peto R et al. Mortality from smoking 

worldwide. British Medical Bulletin, 1996, 

52(1):12–21. 

3. U.S. Department of Health and Human 

Services. The health consequences of 



smoking: a report of the Surgeon General

Atlanta, U.S. Department of Health and 

Human Services, Centers for Disease 

Control and Prevention, National Center for 

Chronic Disease Prevention and Health 

Promotion, Office on Smoking and Health, 

2004 

(http://www.cdc.gov/tobacco/data_statistics/



sgr/sgr_2004/ chapters.htm, 5 dekabr 2007 il 

tarixə olan vəziyyətə görə). 

4. Peto Retal. Mortality from tobacco in

developed countries: indirect estimation 

from national vital statistics. Lancet, 1992, 

339(8804):1268–1278. 

5. Murray CJL, Lopez AD. Alternative 

projections of mortality and disability by 

cause 1990-2020: 

Global burden of disease study. Lancet

1997, 349(9064):1498-1504. 

6. Levine R, Kinder M. Millions saved: 



proven success in global health

Washington, DC, Center for Global 

Development, 2004. 

7. Peto R, Lopez AD. Future worldwide 

health effects of current smoking patterns. 

In: Koop CE, Pearson CE, Schwarz MR, eds. 



Critical issues in global health. San 

Francisco, Wiley (Jossey-Bass), 2001:154 

161. 

8. B enowitz NL. Pharmacology of nicotine: 



addiction and therapeutics. Annual Review of 

Pharmacology and Toxicology, 1996, 

36:597–613. 

9. B attling big tobacco: Mike Wallace talks

to the highestranking tobacco whistleblower

CBS News, 16 janvier 2005 

(http://www.cbsnews.com/ 

stories/2005/01/13/60II /main666867.shtml, 

5 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

10. Hendricks PS et al. The early time course 

of smoking withdrawal effects. 

Psychopharmacology, 2006, 187(3):385–

396. 


11. Organisation mondiale de la Sante. Le

tabac : mortel sous toutes ses formes

Geneve, Organisation mondiale de la Sante, 

2006 

(http://www.who.int/tobacco/communication



s/events/wntd/2006/WNTD_REPORT_FR_v

5.pdf, 5 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə 

görə). 

12. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı. Dünyada 



Səhiyyənin vəziyyəti barədə məruzə, 2002 il. 

Cenevrə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, 

2002 il 

(http://www.who.int/whr/2002/Overview_E. 

pdf, 5 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə 

görə). 


13. Gottlieb N. Indian cigarettes gain 

popularity, but don’t let the flavor fool you. 



Journal of the National Cancer Institute

1999, 91(21):1806–1807. 

14. California Environmental Protection

Agency. Proposed identification of 



environmental tobacco smoke as a toxic air 

contaminant: executive summary

Sacramento, California Environmental 

Protection Agency, June 2005 

(ftp://ftp.arb.ca.gov/carbis/regact/ets2006/ap

p3exe.pdf, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

15. B offetta P et al. Smokeless tobacco use 

and risk of cancer of the pancreas and other 

organs. International Journal of Cancer

2005, 114(6):992–995. 

16. G upta PC, Sreevidya S. Smokeless 

tobacco use, birth weight, and gestational 

age: population based, prospective cohort 

study of 1217 women in Mumbai, India. 



British Medical Journal, 2004, 

328(7455):1538. 

17. G uindon GE, Boisclair D. Past, Current

and future trends in tobacco use

Washington, World Bank, 2003 

(http://www.worldbank.org/tobacco/pdf/Gui

ndon-Past,%20current-%20whole.pdf, 5 

dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

18. Liu BQ et al. Emerging tobacco hazard

in Chine: 1. Retrospective proportional 

mortality study of one million deaths. British 



Medical Journal, 1998, 317(7170):1411–

1422. 


19. G ajalakshmi V et al. Smoking and

mortality from tuberculosis and other 

diseases in India: retrospective study of 

43000 adult male deaths and 35000 controls. 



Lancet, 2003, 362(9383):507–515. 

20. G ilmore A et al. Prevalence of smoking 

in 8 countries of the former Soviet Union: 

results from the living conditions, lifestyles 

and health study. American Journal of 

Public Health, 2004, 94(12):2177 2187. 

21. U.S. Centers for Disease Control and

Prevention. Global youth tobacco survey

Atlanta, U.S. Centers for Disease Control 

and Prevention 

(http://www.cdc.gov/tobacco/global/gyts/dat

asets/policy.htm, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

22. G uindon GE et al. The cost attributable 

to tobacco use: a critical review of the 

literature. Geneva, World Health 

Organization, 2006. 

23. U.S. Centers for Disease Control and

Prevention. Annual smoking-attributable 

mortality, years of potential life lost, and 

productivity losses – United States, 1997–

2001. Morbidity and Mortality Weekly 

Report, 2005, 54(25):625–628. 

24. World health statistics. Geneva, World

Health Organization, 2007. 25. Efroymson D 

et al. Hungry for tobacco: an analysis of the 

economic impact of tobacco consumption on 

the poor in Bangladesh. Tobacco Control

2001, 10(3):212–217. 

26. de Beyer J, Lovelace C, Yurekli A.

Poverty and tobacco. Tobacco Control

2001, 10(3):210–211.  

27. Nassar H. The economics of tobacco in

Egypte, a new analysis of demand

Washington, World Bank, 2003 

(http://repositories.cdlib.org/context/tc/articl

e/1120/type/pdf/viewcontent/, 5 dekabr 2007 

il tarixə olan vəziyyətə görə). 

28. S esma-Vazquez S et al. El 

comportamiento de la demanda de tabaco en 

Mexico: 1992–1998. [Trends of tobacco 

demand in Mexico: 1992–1998]. Salud 

Publica de Mexico, 2002, 44(Suppl. 1):S82–

S92. 


29. Liu Y et al. Cigarette smoking and

poverty in China. Social Science & 



Medicine, 2006, 63(11):2784 2790. 

30. World Health Organization. World no 



tobacco day 2004 materials. Geneva, World 

Health Organization, 2004 

(http://www.who.int/tobacco/resources/publi

cations/ wntd/2004/en/index.html, 5 dekabr 

2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

31. B ehan DF, Eriksen MP, Lin Y.



Economic effects of environmental tobacco 

smoke. 2005 

(http://www.soa.org/files/pdf/ETSReportFin

alDraft(Final%203).pdf, 5 dekabr 2007 il 

tarixə olan vəziyyətə görə). 

32. McGhee SM et al. Cost of tobacco-

related diseases, including passive smoking, 

in Hong Kong. Tobacco Control, 2006, 

15(2):125–130. 

33. Y ach D, Wipfli H. A century of smoke.

Annals of Tropical Medicine and 

Parasitology, 2006, 100(56):465–479. 

34. K huder SA , Dayal HH, Mutgi AB . Age 

at smoking onset and its effect on smoking 

cessation. Addictive Behaviors, 1999, 

24(5):673–677. 

35. D’Avanzo B, La Vecchia C, Negri E. 

Age at starting smoking and number of 

cigarettes smoked. Annals of Epidemiology

1994, 4(6):455–459. 

36. Chen J, Millar WJ. Age of smoking 

initiation: implications for quitting. Health 

Reports, 1998, 9(4):39 46. 

64


37. Everett SA et al. Initiation of cigarette 

smoking and subsequent smoking behavior 

among U.S. high school students. Preventive 

Medicine, 1999, 29(5):327–333.  

38. B reslau N, Peterson EL. Smoking 

cessation in young adults: age at initiation of 

cigarette smoking and other suspected 

influences. American Journal of Public 

Health, 1996, February, 86(2):214–220. 

39. Federal Trade Commission. Cigarette



report for 2003. Washington, DC, Federal 

Trade Commission, 2005 

(http://www.ftc.gov/reports/cigarette05/0508

09cigrpt.pdf, 6 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

40. Cheng, R. Altria Draws Traders’ 



Attention On Profit Potential of Spin-off

Wall Street Journal, interactive edition, 28 

August 2007.

 

41. A ltria Group Inc. Philip Morris



International announces agreement in 

principle to acquire additional 30% stake in 

Mexican tobacco business from Grupo 

Carso. Lausanne, Altria press release, 18 

July 2007 

(http://www.altria.com/media/press_release/

03_02_pr_2007_07_18_01.asp, 5 dekabr 

2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

42. A ltria Group Inc. Philip Morris



International announces agreement to 

purchase majority stake in Lakson Tobacco 

Company in Pakistan. Lausanne, Altria press 

release, 19 January 2007 

(http://www.altria.com/media/press_release/

03_02_pr_2007_01_19_07_01.asp, 5 dekabr 

2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

43. I mperial Tobacco. European



Commission approves proposed acquisition 

of Altadis, S.A. by Imperial Tobacco Group 

PLC. Press release, 18 October 2007 

(http://www.imperial-

tobacco.com/index.asp?page=78&newsid=5

08&type=18, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

44. B ritish American Tobacco. British



American Tobacco wins bid for Serbien 

tobacco company. Press release, 4 August 

2003 


(http://www.bat.com/group/sites/uk__3mnfe

n.nsf/vwPagesWebLive/6C4C5806F05B3E4

CC12573140052F098?opendocument&SKN

=1&TMP=1, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

45. World Health Organization. Conference 

of the Parties to the WHO Framework 

Convention on Tobacco Control 

(http://www.who.int/gb/fctc/PDF/cop2/FCT

C_COP2_17P-en.pdf, 5 dekabr 2007 il tarixə 

olan vəziyyətə görə). 

46. World Health Organization/International 

Agency for Research on Cancer IARC. 

Tobacco smoke and involuntary smoking: 

summary of data reported and evaluation

Geneva, Monographs on the Evaluation of 

Carcinogenic Risks to Humans, Volume 83, 

2004 


(http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs

/vol83/volume83.pdf, 5 dekabr 2007 il tarixə 

olan vəziyyətə görə). 

47. U.S. Department of Health and Human

Services. The health consequences of 

involuntary exposure to tobacco smoke: a 

report of the Surgeon General. Atlanta, U.S. 

Department of Health and Human Services, 

Centers for Disease Control and Prevention, 

Coordinating Center for Health Promotion, 

National Center for Chronic Disease 

Prevention and Health Promotion, Office on 

Smoking and Health, 2006 

(http://www.surgeongeneral.gov/library/seco

ndhandsmoke/report/fullreport.pdf, 5 dekabr 

2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

48. Scientific Committee on Tobacco and

Health. Update of evidence on health effects 



of secondhand smoke. London, Scientific 

Committee on Tobacco and Health, 2004 

(http://www.dh.gov.uk/prod_consum_dh/idc

plg?IdcService=GET_FILE&dID=13632&R

endition=Web, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

49. Mulcahy M et al. Secondhand smoke 

exposure and risk following the Irish 

smoking ban: an assessment of salivary 

cotinine concentrations in hotel workers and 

air nicotine levels in bars. Tobacco Control

2005, 14(6):384–388. 

50. Fichtenberg CM, Glantz SA . Effect of 

smoke-free workplaces on smoking 

behaviour: systematic review. British 

Medical Journal, 2002, 325(7357):188. 

51. B orland RM et al. Determinants and 

consequences of smoke-free homes: findings 

from the International Tobacco Control 

(ITC) Four Pays Survey. Tobacco Control

2006, 15 (Suppl. 3):iii42 iii50. 

52. New Zealand Ministry of Health. After

the smoke has cleared: evaluation of the 

impact of a new smokefree law. Wellington, 

Ministry of Health, 2006 

(http://www.hpac.govt.nz/moh.nsf/UnidPrint

/ MH5599?OpenDocument# information, 5 

dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

53. Evans D, Byrne C. The 2004 Irish 



smoking ban: is there a “knock-on” effect on 

smoking in the home? Health Service 

Executive, Western Area, 2006. 

54. Heironimus J. Impact of workplace

restrictions on consumption and incidence

22 January 1992 

(http://tobaccodocuments.org/pm/202391428

0-4284.html, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

55. Pan American Health Organization.

World Health Organization. Smoke-free 

inside. 2007 

(http://www.paho.org/english/ad/sde/ra/Engb

rochure.pdf, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

56. S iegel M. Economic impact of 100%

smoke-free restaurant ordinances. In: 



Smoking and restaurants: a guide for policy-

makers. Berkeley, UC Berkeley/UCSF 

Preventative Medicine Residency Program, 

American Heart Association, California 

Affiliate Alameda County Health Care 

Services Agency, Tobacco Control 

Programme, 1992: 26–30 

(http://tobaccodocuments.org/lor/87604525-

4587.html, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

57. S collo M et al. Review of the quality of 

studies on the economic effects of smoke-

free policies on the hospitality industry. 



Tobacco Control, 2003, 12(1):13–20. 

58. Howell F. Smoke-free bars in Ireland: a

runaway success. Tobacco Control, 2005, 

14(2):73–74. 

59. Fong GT et al. Reductions in tobacco 

smoke pollution and increases in support for 

smoke-free public places following the 

implementation of comprehensive smoke-

free workplace legislation in the Republic of 

Ireland: findings from the International 

Tobacco Control (ITC) Irlande/UK Survey. 

Tobacco Control, 2006, 15(Suppl. 3):iii51–

iii58. 


60. Organizacion Panamericana de la Salud

(Pan American Health Organization). 



Estudio de “Conocimiento y actitudes hacia 

el decreto 288/005” (Regulacion de 

consumo de tabaco en lugares publicosy 

privados). October 2006 

(http://www.presidencia.gub.uy/_web/noticia

s/2006/12/informeo_dec268_mori.pdf, 5 

dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

61. A sthma and Respiratory Foundation of 

New Zealand. Aotearoa New Zealand 



smokefree workplaces: a 12-month report

Wellington, Asthma and Respiratory 

Foundation of New Zealand, 2005 

(http://www.no-

smoke.org/pdf/NZ_TwelveMonthReport.pdf, 

5 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

62. California bar patrons field research

corporation polls, March 1998 and 

September 2002. Sacramento, Tobacco 

Control Section, California Department of 

Health Services, November 2002. 

63. Ministry of Health, People’s Republic of 

China. China tobacco control report

Beijing, May 2007. 

64. A NSI /AS HRAE Standard 62.1-2004,

Ventilation for acceptable indoor air quality. 

65. Office of Environmental Health Hazard

Assessment. Health effects of exposure to 



environmental tobacco smoke. Sacramento, 

Environmental Protection Agency, 1997. 

66. WHO Tobacco Free Initiative. Building 

blocks for tobacco control: a handbook

Geneva, World Health Organization, 2004 

(http://www.who.int/entity/tobacco/resource

s/publications/general/HANDBOOK%20Lo

wres%20with%20 cover.pdf, 5 dekabr 2007 

il tarixə olan vəziyyətə görə). 

67. B orland RM et al. Support for and

reported compliance with smoke-free 

restaurants and bars by smokers in four 

countries: findings from the International 

65


Tobacco Control (IT C) Four Country 

Survey. Tobacco Control, 2006, 15(Suppl. 

3):iii34–iii41. 

68. T ang H et al. Changes of knowledge,

attitudes, beliefs, and preference of bar 

owner and staff in response to a smoke-free 

bar law. Tobacco Control, 2004, 13(1):87–

89. 


69. Rudin A. Zagat 2004 New York City 

restaurant survey finds local dining economy 

in comeback mode; 29,361voters turn out for 

Zagat’s 25th annual NY guide. Press release, 

20 October 2003 

(http://www.zagat.com/about/about.aspx?me

nu=PR18, 5 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

70. Campaign for Tobacco-Free Kids. Zagat



restaurant survey provides more evidence 

that New York City’s smoke-free law is not 

hurting business. Press release, 21 October 

2003 


(http://www.tobaccofreekids.org/Script/Disp

layPressRelease.php3?Display=700, 6 

dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

71. S aloojee Y, Dagli E. Tobacco industry 

tactics for resisting public policy on health. 

Bulletin of the World Health Organization

2000, 78(7):902–910. 

72. Conference of the Parties to the WHO 

Framework Convention on Tobacco Control 

(FCTC), Bangkok, guidelines adopted July 

2007. Geneva, World Health Organization, 

WHO Framework Convention on Tobacco 

Control – Second Session of Conference of 

the Parties (http://www.who.int/ 

mediacentre/events/2007/fctc_bangkok/en/in

dex.html, 6 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

73. Jones JM. Smoking habits stable; most

would like to quit. 18 July 2006 

(http://www.gallup.com/poll/23791/Smoking

-Habits-Stable-Most-Would-Like-Quit.aspx, 

6 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

74. S olberg LI et al. Repeated tobacco-use 

screening and intervention in clinical 

practice: health impact and cost 

effectiveness. American Journal of 



Preventive Medicine, 2006, 31(1):62 71. 

75. West R, Sohal T. “Catastrophic”

pathways to smoking cessation: findings 

from national survey. British Medical 



Journal, 2006, 332(7539):458–460. 

76. Fiore MC. Treating tobacco use and 



dependence: a public health service clinical 

practice guideline. Rockville, MD, U.S. 

Department of Health and Human Services, 

press briefing, 27 June 2000 

(http://www.surgeongeneral.gov/ 

tobacco/mf062700.htm, 16 dekabr 2007 il 

tarixə olan vəziyyətə görə). 

77. Feenstra TL et al. Cost-effectiveness of 

face-toface smoking cessation interventions: 

a dynamic modeling study. Value in Health

2005, 8(3):178–190. 

78. B ao Y, Duan N, Fox SA . Is some 

provider advice on smoking cessation better 

than no advice? An instrumental variable 

analysis of the 2001 National Health 

Interview Survey. Health Services Research

2006, 41(6):2114–2135. 

79. An evaluation of the services of Asian

Quitline. London, South Asian Social 

Researchers’ Forum, 2001. 

80. Owen L. Impact of a telephone helpline 

for smokers who called during a mass media 

campaign. Tobacco Control, 2000, 9(2):148–

154. 


81. Pfizer for Professionals. Mechanism of 

action of CHANTIX™ (varenicline), 2007 

(https://www.pfizerpro.com/product_info/ch

antix_dual_action.jsp, 6 dekabr 2007 il tarixə 

olan vəziyyətə görə). 

82. T obacco Advisory Group of the Royal 

College of Physicians. Nicotine addiction in 

Britain; a report of the Tobacco Advisory 

Group of the Royal College of Physicians

London, Royal College of Physicians of 

London, 2000 

(http://www.rcplondon.ac.uk/pubs/books/nic

otine, 6 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə 

görə). 


83. Hammond D et al. Effectiveness of 

cigarette warning labels in informing 

smokers about the risks of smoking: findings 

from the International Tobacco Control 

(ITC) Four Country Survey. Tobacco 

Control, 2006, 15(Suppl. 3):iii19–iii25. 

84. Office of the Surgeon General. Reducing



the health consequences of smoking; 25 

years of progress: a report of the Surgeon 

General. Rockville, Center for Chronic 

Disease Prevention and Health Promotion, 

Office on Smoking and Health, 1989. 

85. S iahpush M et al. Socioeconomic and

country variations in knowledge of health 

risks of tobacco smoking and toxic 

constituents of smoke: results from the 2002 

International Tobacco Control (ITC) Four 

Country Survey. Tobacco Control, 2006, 

15(Suppl. 3):iii65–iii70. 

86. A ssunta M, Chapman, S. Industry 

sponsored youth smoking prevention 

programme in Malaysia: a case study in 

duplicity. Tobacco Control, 2004, 13(Suppl. 

2):ii37–ii42. 

87. U.S. Department of Health and Human

Services. CDC recommended annual per 

capita funding levels for state programs, 

2007. Atlanta, U.S. Department of Health 

and Human Services, Centers for Disease 

Control and Prevention, 2007 

(http://www.cdc.gov/tobacco/tobacco_contro

l_programs/stateandcommunity/best_practic

es/00_pdfs/2007/best_practices_sectionBpc.

pdf, 6 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə 

görə). 


88. B orland R. Tobacco health warnings and 

smokingrelated cognitions and behaviours. 



Addiction, 1997, 92(11): 1427 1435. 

89. Datafolha Instituto de Pesquisas. 76% 



sao a favor que embalagens de cigarros 

tragam imagens que ilustram males  

provocados pelo fumo; 67% dos fumantes 

que viram as imagens afirmam terem sentido 

vontade de parar de fumar. Opiniao publica, 

2002 


(http://datafolha.folha.uol.com.br/po/fumo_2

1042002.shtml, 6 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

90. Mahood G. Canadian tobacco package 

warning system. Tobacco Control, 1995, 

4:10–14 


(http://tobaccocontrol.bmj.com/cgi/reprint/4/

1/10, 6 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə 

görə). 

91. S affer H, Chaloupka F. The effect of 



tobacco advertising bans on tobacco 

consumption. Journal of Health Economics

2000, 19(6):1117–1137. 

92. S affer H. Tobacco advertising and

promotion. In: Jha P, Chaloupka FJ, eds. 

Tobacco control in developing countries

Oxford, Oxford University Press, 2000: 215–

236. 

93. B asil MD, Basil DZ, Schooler C.



Cigarette advertising to counter New Year’s 

resolutions. Journal of Health 



Communication, 2000, 5(2):161–174. 

94. S hafey O et al. Cigarette advertising and 

female smoking prevalence in Spain, 1982–

1997: case studies in international tobacco 

surveillance. Cancer, 2004, 100(8):1744–

1749. 


95. S mee C et al. Effect of tobacco 

advertising on tobacco consumption: a 

discussion document reviewing the evidence

London, Economic and Operational 

Research Division, Department of Health, 

1992. 


96. Country profiles. Fifth WHO seminar for 

a Tobacco-Free Europe, World Health 

Organization Regional Office for Europe, 

Warsaw, 26–28 October 1995. 

97. Jha P, Chaloupka FJ. Curbing the

epidemic: governments and the economics of 

tobacco control. Washington, DC, World 

Bank, 1999 

(http://www.globalink.org/tobacco/wb/ 

wb04.shtml, 6 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

98. Public health at a glance – Tobacco 

control. Why is reducing use of tobacco a 

priority? Washington, DC, World Bank, 

2003 (http://siteresources.worldbank.org/ 

INTPHAAG/Resources/AAGTobacControlE

ngv46-03.pdf, 6 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

99. Borland RM. Advertising, media and the 

tobacco epidemic. In: China tobacco control 

report. Beijing, Ministry of Health, People’s 

Republic of China, May 2007. 

100. Willemsen MC, De Zwart WM. The 

effectiveness of policy and health education 

strategies for reducing adolescent smoking: a 

review of the evidence. Journal of 



Adolescence, 1999, 22(5):587–599. 

66


101. World Health Organization Regional 

Office for Europe. It can be done: a smoke-



free Europe. Copenhagen, World Health 

Organization, 1990. 

102. Roemer R. Legislative action to combat 

the world tobacco epidemic, 2nd ed. Geneva, 

World Health Organization, 1993. 

103. Campaign for Tobacco-Free Kids. 

long history of empty promises: the cigarette 

companies’ ineffective youth anti-smoking 

programs. Washington, DC, National 

Campaign for Tobacco-Free Kids, 1999 

(http://tobaccofreekids.org/research/factsheet

s/pdf/0010.pdf, 6 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

104. Jha Petal. Tobacco Addiction. In: 

Jamison DT et al., eds. Disease control 

priorities in developing countries, 2nd ed. 

New York, Oxford University Press and 

Washington, DC, World Bank, 2006: 869–

885 (http://files.dcp2.org/pdf/DCP/ 

DCP46.pdf, 16 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

105. Chaloupka FJ et al. The Taxes of 

tobacco products. In: Jha P, Chaloupka FJ, 

eds. Tobacco control in developing 

countries. Oxford, Oxford University Press, 

2000:237–272. 

106. S unley et al. The design, 

administration, and potential revenue of 

tobacco excises. In: Jha P, Chaloupka FJ, 

eds. Tobacco control in developing 



countries. Oxford, Oxford University Press, 

2000:409–426. 

107. van Walbeek C. Tobacco excise 

taxation in South Africa: tools for advancing 

tobacco control in the XXIst century: success 

stories and lessons learned. Geneva, World 

Health Organization, 2003 

(http://www.who.int/tobacco/training/succes

s_stories/en/best_practices_south_africa_tax

ation.pdf, 6 dekabr 2007 il tarixə olan 

vəziyyətə görə). 

108. Joossens L. Report on smuggling 

control in Spain. Geneva, World Health 

Organization, 2003 

(http://www.who.int/tobacco/training/succes

s_stories/ 

en/best_practices_spain_smuggling_control.

pdf, 6 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə 

görə). 

109. World Health Organization. STEPwise 



approach to surveillance (STEPS). Geneva, 

World Health Organization, 2007 

(http://www.who.int/chp/steps/en/, 6 dekabr 

2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

110. Department of Health. NHS Stop 

Smoking Services and Nicotine Replacement 

Therapy. UK Department of Health, 2007 

(http://www.dh.gov.uk/en/Policyandguidanc

e/Healthandsocialcaretopics/Tobacco/Tobac

cogeneralinformation/DH_4002192, 

6 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

111. Brasil. Ministerio da Saude. 

Coordenacao de prevencao e vigilancia do 

cancer. Instituto Nacional de Cancer. 



Relatorio preliminar da implantacao do 

tratamento do fumante no Sistema Unico de 

Saud - SUS. Rio de Janeiro, Brasil Ministerio 

da Saude, Coordenacao de prevencao e 

vigilancia do cancer, 2007. 

112. B jartveit K. Norway: ban on 



advertising and promotion. Geneva, World 

Health Organization, 2003 

(http://www.who.int/tobacco/training/succes

s_stories/en/best_practices_norway_ban.pdf, 



6 dekabr 2007 il tarixə olan vəziyyətə görə). 

67

Document Outline

  • Пустая страница
  • Пустая страница
  • Пустая страница
  • Пустая страница
  • Пустая страница
  • Пустая страница
  • Пустая страница
  • Пустая страница



Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə