Qlobal tüTÜn epidemiyasi barəDƏ Üst-nin MƏruzəSİ, 2008-ci IL. Mpower tədbirlər kompleksi yaĢayır və təsir edir



Yüklə 1.03 Mb.
Pdf просмотр
səhifə9/10
tarix21.04.2017
ölçüsü1.03 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Yalnız tütün istifadəçilərinin 

bəziləri tütün asılılığından 

qurtulmaq üçün zəruri olan 

köməyi alırlar   

Tütündən istifadə edənlərin bir çoxu 

bu vərdişdən azad olmaq istəyir ki, 

öz həyatını xilas etsin və öz ailəsinin 

sağlamlığını qorusun, lakin nikotin 

asılılığı səbəbindən bunu edə bilmir.  



Bu sizin iqtidarınızdadır

50


TÜTÜNLƏ MÜBARĠZƏ

 

TƏDBĠRLƏRĠ ĠLƏ ƏHATƏ OLUNAN

 

DÜNYA ƏHALĠSĠNĠN FAĠZ PAYI

 

 

Burada  göstərilən  maksimum  kateqoriyaların  müəyyən  edilməsi  “Dünyada  tütünlə  mübarizə  strategiyalarının 

həyata keçirilməsinin vəziyyəti” diaqramında, səh.43-də verilir. 

D

ün

ya

 ə

ha

li

si

ni



fa

iz

 p

ay

ı 

Minimal 

monitorinq 

Tütün 

tüstüsündən 

azad zonalar 

Tütündən 

istifadəyə son 

qoyan yardım 

proqramları 

Sağlamlığa 

dəyən təhlükə 

barədə 

xəbərdarlıqlar 

Reklamın 

qadağan 

edilməsi 

Vergilər 

Tütünlə mübarizədə ciddi 

irəliləyişlərin olmaması, daha 

çox sınaqdan keçmiş 

strategiyaların istifadə 

olunmaması, nəinki nə etmək 

barədə biliklərin olmaması ilə 

izah edilir



ABŞ-ın keçmiş baş həkimi Devid Satçer

 

51


Ölkələrin böyük əksəriyyəti tütün 

istifadəsindən imtina etmək 

istəyənlərə yardım göstərmir. Hal-

hazırda məlumatları təqdim etmiş 

173 üzv ölkələrinin yalnız doqquzu 

müalicə üsullarının tam spektrini və 

heç olmasa qismən subsidiyaları 

nəzərdə tutan, maksimum qiymət 

almıış yardım səviyyəsini təklif 

edirlər. Bu ölkələr dünya əhalisinin 

yalnız 5%-ni əhatə edir, bu da o 

deməkdir ki, digər 95%-i üçün 

tütündən asılılığın müalicəsi əlçatan 

deyil.    

Tütündən istifadəni dayandırmaq 

üçün geniş xidmətlər spektri 

mövcuddur, o cümlədən səhiyyə 

işçilərinin qısa mütəmadi aparılan 

məsləhətləşmələri, telefon yardım 

xidmətləri və dərman vasitələri, 

hansıları ki, pərakəndə 

mağazalardan və hətta bilavasitə 

tibbi-sanitariya proqramları və ya 

səhiyyə sahəsindəki proqramlar 

çərçivəsində almaq mümkündür. 

Hal-hazırda 22 ölkə tütündən 

istifadə edən şəxslərə 

məsləhətləşmə və ya dərmanlarla 

müalicə kimi əsas xidmətlərə aid 

heç bir kömək göstərmir. 

Nikotinəvəzedici müalicəni almaq 

imkanı, hətta insanların onu sərbəst 

ödəmək üçün vəsaitləri olduqda 

belə 39 ölkədə mövcud deyil. 

Siqaretçəkmədən imtina etmək 

arzusu olanlar üçün telefon yardımı 

xidmətləri xüsusi xərclər tələb etmir 

və bir çox ölkələr üçün 

mümkündür, bununla belə 

xidmətləri yalnız dünya əhalisinin 

beşdə birini əhatə edən 44 ölkə 

təklif edir.  

Dövlət səhiyyə xidməti 

çərçivəsində Birləmiş Krallığın 

hökuməti, siqaret çəkənlərə 

məsləhətləşmə, dəstək və dərman 

vasitələri təklif edən 

siqaretçəkmədən imtina edənlər 

üçün kompleks Xidməti yaratdı. 

2004-cü ildə Dövlət səhiyyə 

xidməti tərəfindən nikotinəvəzedici 

müalicə üçün təxminən 44 mln. f. s. 

məbləğində (2007-ci ilin kursu ilə  

təxminən 90 mln ABŞ doll.) iki 

milyon dərman resepti 

buraxılmışdır. Ekspertiza göstərdi 

ki, siqaretçəkmədən imtina edənlər 

üçün belə yardım xidmətləri 

səhiyyə sahəsində bərabərsizliyi 

azaldır, təxminən 52 həftə ərzində 

15% səviyyəsində siqaretçəkmənin 

dayandırılmasını təmin edir (kliniki 

sınaqlarla müqayisə edilə bilir) və 

səmərəlidir

110

. Braziliyada hökumət 



siqaretçəkməni dayandırmaq 

məqsədi ilə 2004-cü ildən 

müalicənin maliyyələşdirilməsinə 

başlamışdır. Müalicəyə tibbi 

personal tərəfindən 

məsləhətləşmələr və nikotin 

plastırlar və bupropion kimi 

əczaçılıq dərmanların xəstələrə 

pulsuz verilməsi daxildir. 2004-

2006-cı illərdə Braziliyanın 27 

ştatından 22-də təxminən 50 000 

siqaret çəkənə onların 

siqaretçəkmədən imtina etmək 

cəhdlərinə yardım göstərilmişdir ki, 

bunlardan təxminən 45%-i 

dərmanlardan istifadə etmiş və 

təxminən 40%-i müalicə 

başladıqdan sonra dörd həftə 

ərzində siqaretçəkmədən imtina 

etməyə davam edirdilər. Eləcə də 

Braziliyada siqaret çəkənlər üçün 

dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən 

telefon yardım xidməti mövcuddur; 

onun telefon nömrəsi sağlamlığa 

dəyən zərər barədə xəbərdarlıq 

çərçivəsində bütün tütün 

məmulatlarında, həmçinin 

pərakəndə ticarət məntəqələrinin 

reklamında dərc olunmalıdır

111


.          

Tütünün törətdiyi xəstəliklər və 

ölümlə əlaqədar böyük yükü, eləcə 

də effektli müalicə üsullarının 

mövcudluğunu nəzərə alaraq, 

tütünün istifadəsindən imtina etmək 

üçün nəzərdə tutulan yardım 

xidmətləri dövlət səhiyyə 

xidmətlərinin tərkibinə daxil 

olmalıdır. Siqaret çəkməkdən 

imtina edənlər 

üçün 


müalicənin bir 

növünün ucüz, 

digərinin isə 

bahalı 


olmasına 

baxmayaraq 

onların hamısı, 

bir sıra ölkələr 

üçün çətinlik 

törədən dövlət 

xərclərini tələb 

edir. Tütünün 

istifadəsindən 

imtina 


edilməsi ilə 

əlaqədar problemin mövcud 

səhiyyə proqramlarına daxil 

edilməsi onun həll olunmasının 

vacib tərkib hissəsidir. Tütün 

məmulatlarına qoyulan vergilərin 

artırılması siqaret çəkməkdən 

imtina edənlərin müalicəsinin 

maliyyələşdirilməsini təmin edə 

bilər ki, bu da həyatları xilas edə, 

epidemiyanın törətdiyi xəstəliklər 

yükünü və iqtisadi itkiləri xeyli 

azalda bilər.    

Bəzi ölkələrdə tütün 

məmulatlarının qutularına 

tütünlə əlaqədar sağlamlığa 

dəyən zərərlər barədə 

xəbərdarlıqların yerləşdirilməsi 

qaydaları qüvvədədir 

Tütünlə bağlı zərərlər barədə 

xəbərdarlıq etmək vacibdir və bunu 

müxtəlif üsullarla etmək 

mümkündür. Hazırki ilk qlobal 

tütün epidemiyası barədə məruzədə 

tütün məmulatlarının üzərində olan, 

riayət olunmasının təmini üçün 

xərclər istisna olmaqla, digər dövlət 

xərclərini tələb etməyən, tibbi-

sanitariya məlumatlarını yayan 

sağlamlıq üçün xəbərdarlıqların 

ölçüsü və xüsusiyyətlərinə dair 

ölkələrdə təyin edilmiş tələblərə 

baxılır. Eləcə də yanlış və aldadıcı 

terminlərin (“yüngül”, “qatranı az 

olan” kimi) istifadəsinin qarşısının 

alınması üzrə hökumətlərin 

fəaliyyəti təhlil edilmişdir. Növbəti 

məruzələrdə maarifləndirici 

tədbirlərin, o cümlədən  

məlumatlandırıcı-təlim 

kampaniyalarının daha geniş 

spektrinə qiymət veriləcək. 



Bu

günkü məqam tütünlə mübürizə üzrə 

qanunvericiliyin qəbul edilməsi üçün əlveriĢlidir 

52


TÜTÜNDƏN ASILILIĞIN 

 

MÜALĠCƏSĠ

 

Öl





ri



fa

iz

 pay

ı (

öl





ri

n

 s

ay

ı m

üva

fi

q

 s

üt

un

da g

öst

əri

lib)

 

Yüksək 

gəlir 

səviyyəsi 

Orta 

gəlir 

səviyyəsi 

Aşağı 

gəlir 

səviyyəsi 

Məlumatlar təqdim olunmayıb 

Nikotinəvəzedici müalicənin və ya 

siqaret çəkməkdən imtina edənlər üçün 

xidmətlərin olmaması  

Siqaret çəkməkdən imtina edənlər üçün ya 

nikotinəvəzedici müalicənin ya da müvafiq 

kliniki xidmətlərin mövcud olması (hər iki 

hallarda xərclər kompensasiya olunmur)  

Siqaret çəkməkdən imtina edənlər üçün 

həm nikotinəvəzedici müalicənin, həm də 

müvafiq kliniki xidmətlərin mövcud olması 

(hər iki halda xərclər kompensasiya 

olunmur)  

Ya əvəzedici müalicənin, ya da siqaret 

çəkməkdən imtina edənlər üçün 

xidmətlərin xərclərinin kompensasiya 

edilməsi ilə siqaret çəkməkdən imtina 

edənlər üçün ümummilli telefon yardım 

xidməti, eləcə də nikotinəvəzedici 

müalicənin və müvafiq kliniki xidmətlərin 

mövcud olması.  

Tütün dünyada yaşlı əhali 

arasında hər on nəfərdən 

birinin ölüm səbəbidir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, 

Dünyada səhiyyənin vəziyyəti barədə məruzə, 

2002 il. 

53


Tütün məmulatlarının qutuları 

üzərində olan xəbərdarlıqlar yazı 

olan əsas səthinin heç olmasa 

yarısını tutmalıdır, vaxtaşırı 

dəyişdirilən şəkillər və ya 

piktoqrammlar halında olmalı və ya 

onları üzərinə daxil etməlidir. 

Effektli xəbərdaredici etiketlərin 

geniş istifadəsi sağlamlıq üçün 

təhlükələr barədə biliklərin əldə 

edilməsini təmin edəcək və tütün 

sənayesi tərəfindən yayılan yanlış 

məlumatın təkzib olunmasına 

imkan verəcək.   

Tütün məmulatlarının qutuları 

üzərində sağlamlığa dəyən zərərlər  

barədə inandırıcı olmayan 

xəbərdarlıqlar və ya onların 

tamamilə olmaması  qlobal norma 

olaraq qalmaqdadır. Nəticədə 

tütünlə bağlı sağlamlıq üçün risklər 

barədə məlumatların istifadəçilərə 

və potensial istifadiçilərə ən az 

xərclər tələb edən üsulla 

çatdırılması əsasən istifadə 

olunmur. Tütün məmulatlarının 

qutuları üzərinə sağlamlığa dəyən 

zərər barədə xəbərdarlıqların 

yerləşdirilməsinə dair məlumatları 

təqdim edən 176 ölkədən yalnız 

dünya əhalisinin 6%-ni əhatə edən 

15 ölkədə siqaret və digər tütün 

məmulatlarının qutularında əyani 

xəbərdarlıqların (yazı olan əsas 

səthinin azı 30%-ni əhatə edən) 

yerləşdirilməsi tələb edilir və yalnız 

dünya əhalisinin 4%-ni əhatə edən 

beş ölkə qutular üzərində olan 

xəbərdarlıqlara dair nəzərdə 

tutulmuş bütün meyarlara cavab 

verir. Müxtəlif regionlarda 

yerləşən, fərqli sosial 

xüsusiyyətlərə və gəlir səviyyəsinə 

malik bu ölkələrin nümunəsindən 

görünür ki, nə edilə bilər və nə 

edilməlidir.     

Məlumat təqdim etmiş ölkələrdən 

77-si ümumiyyətlə xəbərdarlıqların 

yerləşdirilməsini heç tələb etmir. 25 

ölkədə yazı olan əsas səthinin 30%-

dən az sahədə xəbərdarlıqların 

yerləşdirilməsi tələb olunur; orada  

olan əksər xəbərdarlıqlar çox 

kiçikdir. Daha 45 ölkədə 

xəbərdarlıqlar yazı olan əsas 

səthinin 30%-ni əhatə edir və yalnız 

29 ölkədə - yazı olan əsas səthinin 

30%-dan çoxunu təşkil edir. Çox 

vaxt xəbərdarlıqlar pis ifadə edilir: 

onlar tütünün sağlamlıq üçün 

zərərini qeyri-müəyyən göstərir, 

lakin törətdiyi konkret xəstəlikləri 

sadalamır. Yalnız 66 ölkədə tütün 

məmulatlarının qutuları üzərində 

“yüngül” və “az qatranlı” kimi 

tütün sənayesinin aldadıcı 

marketinq terminlərinin istifadəsinə 

qadağa qoyan qanunlar mövcuddur. 

Dünya əhalisinin 40% çoxu tütün 

sənayesi tərəfindən bu və ya digər 

yanlış və aldadıcı terminlərdən 

istifadə etməyə mane olmayan 

ölkələrdə yaşayır.  

Bəzi ölkərər tütün məmulatlarlının 

qutularında effektli 

xəbərdarlıqlardan istifadə edir. 

Tailand hər bir siqaret qutusunda, 

hər iki tərəfdə ən azı 50% yer tutan 

sağlamlığa dəyən zərər barədə 

xəbərdarlıqların yerləşdirilməsini 

tələb edir. Tütün şirkətlərinin biri 

tərəfindən məhkəmə iddialarının 

irəli sürməsi hədələrinə 

baxmayaraq çürüyən dişləri, 

qaralmış ağ ciyərləri və körpələrin 

tütün tüstüsü ilə nəfəs almasını 

təsvir edən təsirli əyani 

xəbərdarlıqların yerləşdirilməsi 

barədə hökumətin tələbi icbari 

xarakter daşıyır. Ölkələr 

xəbərdarlıqların ölçülərini 

artırmaqla xəbərdarlıq ifadələrini 

gücləndirməklə və əyani təsvirləri 

yerləşdirməklə çətinlik olmadan 

həyata keçirilən tədbirlərin effektli 

olmasını artıra bilərlər.    

Tütün məmulatlarının qutularında 

təsirli xəbərdarlıqların icbari 

qaydada yerləşdirilməsini tələb 

etməyən və yanlış və aldadıcı 

terminlərin istifadəsini qadağan 

etməyən ölkələr öz əhalisini 

sağlamlığa dəyən ciddi zərərdən ən 

əsas mühafizə növü – doğru 

məlumat və tütün sənayesinin 

yalanından müdafiə ilə təmin etmir. 



Az sayda ölkələr tütün 

məmulatlarının reklamına, 

satışın stimullaşdırılmasına və 

sponsorluğuna dair qadağalara 

riayət edir.  

Yaşamaq və çiçəklənmək üçün 

tütün sənayesi öz ölümcül asılılıq 

yaradan məhsulu ilə mövcud olan 

istehlakçıları qarmaqda saxlamalı 

və yenilərini cəlb etməlidir.    



Qaliblərin komandasına daxil ol 

54


Bu məqsədlərə çatmaq üçün o, 

reklama, satışın 

stimullaşdırılmasına və 

sponsorluğa ildə on 

milyardlarla dollar xərcləyir. 

Ölkələr üçün əhalinin 

sağlamlığının mühafizəsinə 

dair ən effektli üsullardan biri 

də tütün məmulatlarının 

reklamının, satışın 

stimullaşdırılmasının və 

sponsorluğun bütün növlərinin 

qadağan edilməsidir, lakin 

yalnız bir neçə ölkə bunu 

etmişdir. 

Reklamın, satışın 

stimullaşdırılmasının və 

sponsorluğun qadağalarına dair 

suallara cavab verən 179 

ölkənin (və 1 ərazinin) yalnız 

dünya əhalisinin 5%-ni əhatə 

edən 20-də tam qadağalar 

fəaliyyətdədir. 106 üzv olan 

ölkələrdə tütün sənayesi 

tərəfindən aparılan reklama, 

satışın stimullaşdırılmasına və 

sponsorluğa dair minimal və ya 

orta səviyyəli qadağalar 

mövcudur, 54 ölkədə isə heç 

bir məhdudiyyət yoxdur. 

Ölkələr tam, orta və minimal 

qadağaları təxminən bərabər 

mütənasib şəkildə müqayisəli 

rifah səviyyəsindən asılı 

olmayaraq tətbiq edir, bu isə 

açıq-aşkar sübut edir ki, 

reklamın, satışın 

stimullaşdırılmasının və 

sponsorluğun qadağan 

edilməsinin təmini bütün 

ölkələrin imkanları 

çərçivəsindədir. 



SAĞLAMLIĞA DƏYƏN ZƏRƏR BARƏDƏ XƏBƏRDARLIQLAR

Əyani təsvirlər sağlamlığa dəyən zərər barədə 

xəbərdarlıqlar və izahlarla birgə istehlakçıların 

siqaretçəkmənin sağlamlığa təsiri barədə biliklərini 

artırmağa, siqaret çəkməyi dayandırmağa və siqaret 

çəkməyi başlamamağa və yenidən başlamamağa 

çağırır. 

Səhiyyə və qocaların işləri üzrə nazirlik, Avstraliya (2004 il) 



Öl





ri



f

ai



pay

ı (

öl





ri

n

 s

ay

ı m

üva

fi

q

 s

üt

un

da g

öst

əri

lib)

 

Məlumatlar təqdim olunmayıb 

Xəbərdarlıqlar yoxdur 

Qutunun yazı olan əsas səthinin 30%-dən 

az sahəsini əhatə edən xəbərdarlıq 

Qutunun yazı olan əsas səthinin 30%-dən 

az olmayan sahəsini əhatə edən və tütün 

məmulatların qutuları üzərində olan 

sağlamlığa dəyən zərər barədə 

xəbərdarlıqlara dair bir-yeddi meyarı 

təmin edən xəbərdarlıq 

Qutunun yazı olan əsas səthinin 50%-dən 

az olmayan sahəsini əhatə edən və tütün 

məmulatların qutuları üzərində olan 

sağlamlığa dəyən zərər barədə 

xəbərdarlıqlara dair tam yeddi meyarı 

təmin edən, eləcə də aldadıcı terminlərin 

istifadə olunmasını qadağan edən 

xəbərdarlıq 

Yüksək 

gəlir 

səviyyəsi 

Orta 

gəlir 

səviyyəsi 

Aşağı 

gəlir 

səviyyəsi 

55


Ölkədə reklama olan qadağaların 

qiymətləndirilməsi tütün 

sənayesinin öz məhsullarının 

irəliləməsi tədbirlərinə dair 

qanunvericiliyin əsasında aparılır, 

bununla belə qanunvericiliyin 

birbaşa və dolayı marketinqə tətbiq 

edilə bilməsi nəzərə alınır. Birbaşa 

marketinq bütün reklam növlərini 

əhatə edir. Dolayı marketinqə 

qiymət güzəştləri, məhsulun pulsuz 

paylanılması, idman və əyləncə 

tədbirlərin və festivalların 

sponsorluğu daxil edilir.     

Bir çox ölkələr reklamı, satışın 

stimullaşdırılmasını və 

sponsorluğun bəzi növlərini 

qadağan edən qanunvericilik qəbul 

etmişdir, lakin bu qanunlara 

təcrübədə ardıcıl riayət olunmasını 

təmin etməmişdir. Hər hansı 

formada birbaşa reklamın qadağan 

edilməsinə riayət olunmanın təmini 

üzrə ekspert qiymətləndirməsindən 

keçmiş 58 ölkədən 30-u və hər 

hansı formada dolayı yolla 

məhsulun irəliləməsinin qadağan 

edilməsinə riayət olunmanın təmini 

üzrə qiymətləndirmədən keçmiş 53 

ölkədən 17-si  qanunlara riayət 

edilməni 8 və daha çox bal 

səviyyəsində (mümkün olan 10 

baldan) göstərdi. Hətta qismən 

qadağalara riayət olunmanın təmini 

məhdud nəticələr verir, çünki tütün 

şirkətləri vəsaitləri yenidən 

bölüşdürərək onları digər marketinq 

kanallarına yönəldir. Əgər 

televiziya reklamı qadağan edilirsə, 

tütün şirkətləri pullarını 

jurnallardakı reklamlara və reklam 

lövhələrinə xərcləyir. Əgər bu 

reklam formaları qadağan edilirsə, 

şirkətlər tədbirlərin sponsorluğuna, 

ticarət güzəştlərinə və pulsuz 

paylamaya keçirlər.    

Birbaşa marketinqə dair 

məlumatları təqdim etmiş  

ölkələrdən üçdə ikisi yerli 

televiziyada tütünün reklamını 

qadağan edir. Baxmayaraq ki, bu 

ən geniş yayılmış məhdudiyyətdir 

məlumatları təqdim etmiş 

ölkələrdən üçdə biri hələ də 

televiziya reklamına icazə verir – 

bunun digər ölkələrdə ilk dəfə 

qadağan edildiyindən 40 ildən çox 

ötdükdən sonra. Ölkələrin 

yarısından bir az çoxu yerli 

jurnallarda və reklam lövhələrində 

reklamları qadağan edir. Ölkələrin 

yarısından azı digər reklam 

növlərini qadağan edir. Tütün 

mağazalarında tütünün reklamına 

qoyulan qadağalar ölkələrin 

təxminən üçdə birində mövcuddur. 

İnternetdəki reklamlara nadir 

hallarda nəzarət edilir: yalnız 26 

ölkə canlı gedən reklamın qadağan 

edilməsi barədə məlumat verir. 

Dolayı marketinqin qadağalarına 

gəldikdə isə yalnız dünya əhalisinin 

yarısından azını əhatə edən 75 ölkə 

tütün məmulatlarının pulsuz 

paylanmasını qadağan edir. Ən az 

istifadə olunan tədbirlərdən biri 

brendin genişləndirilməsi – tütün 

məmulatlarının markasının digər, 

geyim kimi mallarda istifadə 

olunmasıdır. Ölkələrin yalnız üçdə 

biri brendin genişləndirilməsini 

qadağan edir. Bunun tətbiq edilməsi 

barədə məlumatları təqdim 

edənlərin üçdə biri və dünya 

əhalisinin yalnız üçdə birini əhatə 

edən 59 ölkə pərakəndə satışda 

qiymətlərin səviyyəsinə xüsusilə 

həssas olan gəncələri asılılığa cəlb 

etməyə yönəldilən qiymət 

güzəştlərini qadağan edir.  

Hələ çox işlər görülməlidir, lakin 

bəzi ölkələr artıq bu yolu keçmişdir. 

Norvecdə tütün məmulatlarının 

reklamına qoyulan qadağa artıq qırx 

ildir ki qüvvədədir. Tütün sənayesi 

və onun müttəfiqləri illər boyu bu 

qadağa ilə mübarizə apararaq 

çoxsaylı yanlış arqumentlər 

göstərir, məsələn belə qadağanın 

ölkənin iqtisadiyyatına zərər verdiyi 

barədə deyir, lakin bu baş vermir. 

Göründüyü kimi reklamın qadağan 

edilməsi, xüsusilə də gənclər 

arasında tütün istehlakının 

azalmasına imkan yaratdı

112


.    

Baxmayaraq ki, bir çox ölkələr 

tütün sənayesi tərəfindən satışın 

irəliləməsinə bəzi məhdudiyyətlər 

tədbiq edir, dünyanın əksər 

ölkələrində hələ də tam qadağalar 

yoxdur, olduğu yerlərdə isə onlara 

riayət olunma çox vaxt pis təmin 

edilir. Mövcud tədbirlərin tütün 

məmulatlarının bütün növ birbaşa 

və dolayı reklamına, satışın 

stimullaşdırılmasına və 

sponsorluğuna aid edilən hərtərəfli 

qadağalaradək genişləndirilməsi hər 

bir ölkə rəhbərliyinin məqsədi 

olmalıdır. 





Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə