Qlobal tüTÜn epidemiyasi barəDƏ Üst-nin MƏruzəSİ, 2008-ci IL. Mpower tədbirlər kompleksi yaĢayır və təsir edir



Yüklə 1.03 Mb.
Pdf просмотр
səhifə4/10
tarix21.04.2017
ölçüsü1.03 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 

arqumentlər

 

Tədqiqatlar aydın göstərir ki, 

passiv siqaretçəkmənin təhlükəsiz 

təsir səviyyəsi yoxdur. Çərçivə 

konvensiyası üzrə konfrans 

iştirakçıları

45

, Xərçəng 



xəstəliklərinin öyrənilməsi üzrə 

ÜST beynəlxalq agentliyi

46

, ABŞ-


ın baş cərrahı

47

 və tütün və 



səhiyyə üzrə Britaniya elmi 

komitəsi


48

 yekdil surətdə belə bir 

fikrə gəlirlər ki, passiv 

siqaretçəkmə bir sıra xəstəliklərin, 

o cümlədən ürək xəstəliklərinin və

xərçəngin bir çox növlərinin 

inkişafına səbəb olur. Məsələn, 

passiv siqaretçəkmənin təsiri 

ürəyin işemiya xəstəliyi riskini 

25-30%, siqaret çəkməyənlərdə ağ 

ciyərlərin xərçəngi riskini isə 20-

30% artırır

47

.  


İrlandiya tütün tüstüsündən azad 

zonaların sağlamlığa göstərdiyi 

müsbət təsirin inandırıcı dəlillərini 

təqdim edir. 2004-cü ildə ölkədə 

ictimai yerlərdə siqaretçəkmənin 

qadağan edilməsi haqqında 

qanunvericilik qəbul edildikdən 

sonra ətrafdakı havada nikotinin 

konsentrasiyası 83%, bar 

işçilərinə passiv siqaretçəkməyin 

təsiri isə həftədə 30 saatdan 

sıfıradək azaldı

49

.  


Siqaret çəkməkdən azad zonalar 

siqareti atmaq istəyən şəxslərə də 

yardım edir. İş yerlərində 

siqaretçəkmənin qadağan edilməsi 

haqqında qanunlar 

siqaretçəkməyin ümumi 

yayılmasını 4% azalda bilər

50

. Bir 



neçə inkişaf etmiş sənaye 

ölkəsində iş yerlərində 

siqaretçəkməni qadağan edən 

siyasət, işçilər arasında tütündən 

istifadəni orta hesabla 29% 

azaltdı


50

İctimai yerlərdə siqaretçəkməni 



qadağan edən qanunvericilik, 

ailələri evdə də siqaret çəkilməsini 

qadağan etməyə həvəsləndirir

51

 ki, 



bu da uşaqları və ailənin digər 

üzvlərini passiv siqaretçəkmənin 



təhlükələrindən qoruyur.  

A

A

n

n

c

c

a

a

q

q

 

 

b

b

ü

ü

t

t

ü

ü

n

n

 

 

q

q

a

a

p

p

a

a

l

l

ı

ı

 

 

i

i

ş

ş

 

 

y

y

e

e

r

r

l

l

ə

ə

r

r

i

i

n

n

d

d

ə

ə

,

,

 

 

o

o

c

c

ü

ü

m

m

l

l

ə

ə

d

d

ə

ə

n

n

 

 

i

i

c

c

t

t

i

i

m

m

a

a

i

i

 

 

i

i

a

a

ş

ş

ə

ə

 

 

v

v

ə

ə

 

 

i

i

ç

ç

k

k

i

i

m

m

ü

ü

ə

ə

s

s

s

s

i

i

s

s

ə

ə

l

l

ə

ə

r

r

i

i

n

n

d

d

ə

ə

,

,

 

 

h

h

ə

ə

m

m

ç

ç

i

i

n

n

i

i

n

n

 

 

b

b

ü

ü

t

t

ü

ü

n

n

 

 

i

i

c

c

t

t

i

i

m

m

a

a

i

i

 

 

b

b

i

i

n

n

a

a

l

l

a

a

r

r

d

d

a

a

 

 

v

v

ə

ə

 

 

n

n

ə

ə

q

q

l

l

i

i

y

y

y

y

a

a

t

t

d

d

a

a

 

 

s

s

i

i

q

q

a

a

r

r

e

e

t

t

 

 

ç

ç

ə

ə

k

k

m

m

ə

ə

y

y

i

i

 

 

t

t

a

a

m

m

 

 

q

q

a

a

d

d

a

a

ğ

ğ

a

a

n

n

 

 

e

e

t

t

m

m

ə

ə

k

k

l

l

ə

ə

 

 

i

i

ş

ş

ç

ç

i

i

l

l

ə

ə

r

r

i

i

n

n

 

 

v

v

ə

ə

 

 

s

s

i

i

q

q

a

a

r

r

e

e

t

t

 

 

ç

ç

ə

ə

k

k

m

m

ə

ə

y

y

ə

ə

n

n

 

 

ş

ş

ə

ə

x

x

s

s

l

l

ə

ə

r

r

i

i

n

n

 

 

s

s

a

a

ğ

ğ

l

l

a

a

m

m

l

l

ı

ı

ğ

ğ

ı

ı

n

n

ı

ı

 

 

q

q

o

o

r

r

u

u

m

m

a

a

q

q

 

 

m

m

ü

ü

m

m

k

k

ü

ü

n

n

d

d

ü

ü

r

r

.

.

 

 

 

 

A

A



v

v

r



r

o

o



p

p

a



a

 

 



p

p

a



a

r

r



l

l

a



a

m

m



e

e

n



n

t

t



i

i

n



n

i

i



n

n

 



 

6

6



6

6

0



0

 

 



ü

ü

z



z

v

v



ü

ü

n



n

d

d



ə

ə

n



n

 

 



5

5

6



6

1

1



-

-

i



i

 

 



t

t

ə



ə

r

r



ə

ə

f



f

i

i



n

n

d



d

ə

ə



n

n

 



 

t

t



ə

ə

q



q

d

d



i

i

r



r

 

 



o

o

l



l

u

u



n

n

m



m

u

u



ş

ş

 



 

m

m



ə

ə

r



r

u

u



z

z

ə



ə

 

 



(

(

2



2

0

0



0

0

7



7

-

-



c

c

i



i

 

 



i

i

l



l

)

)



 

 

29



Siqaretçəkmənin qadağan edilməsi 

haqqında hərtərəfli qanunvericilik 

qəbul edildikdən sonra, hətta siqaret 

çəkənlər də könüllü olaraq öz 

evlərində bu qaydalara əməl edə 

bilərlər


52,53

Siqaretçəkməyə xüsusi ayrılmış 



yerlərdə icazə verildikdə, 

siqaretçəkmənin qadağan edilməsi 

haqqında qanunların səmərəsi bir 

çox hallarda azalır və ya tamamilə 

itir. Hətta tütün sənayesi də, tütün 

tüstüsündən azad zonaların 

səmərəsini və istisnaların tətbiqi ilə 

bu zonaların əhəmiyyətinin itməsi 

faktını qəbul edir. “Filipp Morris” 

şirkətinin 1992-ci il üzrə daxili 

hesabatında deyilir: “İş yerində 

siqaretçəkmənin tam qadağan 

edilməsi istehsalın həcminə ciddi 

təsir göstərir...  İş yerlərində bu 

qadağaya daha yumşaq yanaşma, 

məsələn ancaq xüsusi ayrılmış 

yerlərdə siqaret çəkməyə icazə 

vermək siqareti atan şəxslərin sayına 

lap az, siqaretin istifadəsinə isə çox 

zəif təsir göstərir”

 54



Tütün tüstüsündən azad 



zonalar populyarlıq qazanır 

Siqaretçəkməni qadağan edən 

qanunvericiliyin onları qəbul etmiş 

ölkələrdə şübhəsiz müvəffəqiyyəti 

və populyarlığı bu qanunların 

uğursuz və biznes üçün bahalı 

olmasını iddia edən tütün sənayesi 

nümayəndələrinin yanıldığını sübut 

edir. Amerikalıların demək olar ki, 

yarısı


55

 və kanadalıların 90%-i 

ictimai yerlərdə və iş yerlərində 

siqaretçəkmənin qadağan edildiyi 

rayonlarda yaşayırlar. Bütün 

dünyada tütün təsirindən azad 

zonaların yaradılmasının iqtisadi 

nəticələrini təsvir edən ədəbiyyatın 

diqqətlə nəzərdən keçirilməsi belə 

bir nəticəyə gəlməyə imkan verir ki, 

elmi surətdə əsaslandırılmış faktlar  

təqdim olunan bu az sayda 

tədqiqatların heç birində

56

 belə 



zonaların mənfi təsiri qeyd edilmir, 

əksinə onların biznes üçün neytral 

və ya əlverişli nəticələri göstərilir

57



İrlandiyada siqaretçəkməni qadağan 

edən qanunvericiliyin qəbul 

olunması təklifi irəli sürüləndə tütün 

sənayesinin nümayəndələri 

siqaretçəkmənin pabların (barların) 

milli mədəniyyətinin ayrılmaz 

hissəsi olmasını sübut edir. Belə 

qadağanın əməli surətdə tətbiq 

ediləcəyinin mümkün olmayacağını 

və qanunun pab (bar) sahiblərinə 

ciddi maddi ziyan vuracağını

58 


təsdiq edirdilər. Amma bu ölkə 

ictimaiyyətin fəal dəstəyi ilə iki 

ildən artıqdır ki, siqaretdən azaddır 

və biznesə heç bir mənfi təsir 

dəyməmişdir

58,59


.  

İctimai rəy sorğusu göstərir ki, 

siqaretçəkməni qadağan edən 

qanunvericilik tətbiq edildiyi bütün 

ölkələrdə həddindən artıq 

populyardır. 2006-cı ildə Uruqvay 

bütün ictimai yerlərdə, o cümlədən 

bar, restoran və kazinolarda 

siqaretçəkməyi qadağan etməklə 

Amerika qitəsində tamamilə 

siqaretdən azad ilk ölkə oldu. 

Qadağanı hər on uruqvaylıdan 

səkkizi, o cümlədən siqaret 

çəkənlərin demək olar ki, üçdə ikisi 

dəstəklədi

60

.   



2004-cü ildə Yeni Zelandiyada 

siqaretçəkməni qadağan edən 

qanunlar qəbul edildikdən sonra  

ölkə əhalisinin 69%-i bildirdi ki,  

onlar insanların tütün tüstüsündən 

azad mühitdə işləmək hüququnu 

dəstəkləyirlər

61

. Kaliforniyada 



əhalinin 75%-i iş yerlərində, o 

cümlədən restoran və barlarda 

siqaretçəkməni qadağan edən ABŞ-

ın bu ştatında 1998-ci ildə qüvvəyə 

minmiş  qanunları alqışlayır

62



Çində siqaretçəkməyin qadağan 

edildiyi yerlər az olsa da, böyük 

şəhərlərin həm siqaret çəkən, həm 

də siqaret çəkməyən sakinlərinin 

90%-i ictimai nəqliyyatda, o 

cümlədən məktəb və xəstəxanalarda 

siqaretçəkmənin qadağan 

olunmasını dəstəkləyir. Onların 

80%-dən çoxu iş yerlərində, 

yarısından çoxu isə restoran və 

barlarda siqaretçəkmənin qadağan 

olunmasını təqdir edir

63



Tütün tüstüsündən 



mühafizənin səmərəli 

 

tədbirlərinin xüsusiyyətləri 

Bütün binalarda siqaret çəkilməsinin 

tam qadağan edilməsi insanları 

passiv siqaretçəkmənin zərərindən 

səmərəli şəkildə qoruyan yeganə 

müdaxilə üsuludur

46,64,65

Siqaretçəkməyi qadağan edən 



qanunlara əməl olunmasına təminat 

onların səmərəsi üçün, xüsusilə bu 

qanunlar qüvvəyə mindikdən dərhal 

sonra tam mənada həlledici 

əhəmiyyət daşıyır

66

.  



Tütün tüstüsündən azad olmaq haqqında 

qanunvericiliyin qəbul edilməsinə birgə nail olu

nur 

30


TÜTÜN TÜSTÜSÜNDƏN AZAD ZONALAR 

POPULYARLIQ QAZANIR 

Qanun qəbul edildikdən sonra bar və restoranlarda

 

siqaretçəkməyin tam qadağan edilməsinin dəstəklənməsi

 

 

Yeni Zelandiya 

Asthma and Respiratory Foundation of New Zealand. 

Aotearoa New Zealand smokefree workplaces: 

a 12-month report. Wellington, Asthma and Respiratory 

Foundation of New Zealand, 2005 (http://www.no-

smoke.org/pdf/NZ_twelveMonthReport.pdf - 5 dekabr 

2007-ci il) 

 

Nyu-



York Ģəhəri 

1. Chang C et al. The New York City Smoke-Free Air 

Act: secondhand smoke as a worker health and safety 

issue. 


American Journal of Industrial Medicine,

 2004, 


46(2):188-195. 

2. Bassett M. 



Tobacco control; the New York City

experience

. New York City Department of Health and 

Mental Hygiene, 2007 (http://hopkins-

famri.org/PPt/bassett.pdf, 8 noyabr 2007-ci il ) 

 

Kaliforniya 

California bar patrons field research corporation polls, 

March 1998 and September 2002

. Sacramento, 

Tobacco Control section, California Department of 

Health services, noyabr 2002-ci il. 

 

Ġrlandiya

 

Office of Tobacco Control. Smoke-free workplaces in 

Ireland: a one-year review. Dublin, Department of 

Health and Children, 2005 

(http://www.otc.ie/uploads/1_year_Report_Fa.pdf,  

5 noyabr 2007-ci il) 

 

Uruqvay 

Organizacion Panamericana de la Salud (Pan-

American Health Organization). 

Estudio de

«Conocimiento y actitudes hacia el decreto 288/005». 

(Regulaciуn de consumo de tabaco en lugarespъblicos 

y privados)

. October 2006 (http://www.presidencia. 

gub.uy/_web/noticias/2006/12/informeo_dec268_mori.p

df 5 dekabr 2007-ci il) 



YaxĢıdır ki, ictimai səhiyyə üçün təhlükə 

yaradan bəzi təsirlərə nisbətən passiv 

siqaretçəkmənin təsirinin qarĢısını almaq 

asandır. Binaların siqaret tüstüsündən az

ad 

edilməsi zərərin təsirini istisna edən

 

sınaqdan keçmiĢ və sadə profilaktik üsuldur.

 

ABġ Səhiyyə və Sosial xidmətlər nazirliyi (2006

-

cı il) 

Yeni Zelandiya 

Nyu-

York Ģəhəri

 

Kaliforniya 

Ġrlandiya

 

Uruqvay 



100% 

80% 

60% 

40% 

20% 

0% 

31


Qadağan edilən yerlərdə siqaret 

çəkmək üçün dəqiq və vahid formalı 

sanksiyalar tətbiq edilməlidir. 

Qanuna əməl olunmasını təmin 

edəcək ən etibarlı üsul belə 

müəssisələrin sahiblərindən cərimə 

tutmaqdır. Lakin belə yerlərdə 

siqaret çəkən şəxslərə də müəyyən 

sanksiyalar tətbiq edilə bilər.  

Tütün tüstüsündən azad iş yerlərinin 

yaradılmasında əsas məqsəd işçilərin 

sağlamlığını qorumaqdır. Müəssisə 

rəhbərləri öz yerli işçilərini 

təhlükəsiz iş yerləri ilə təmin 

etməlidir. Buna görə də, onlar 

müəssisələrinin tütün tüstüsündən 

azad olması üçün ilk növbədə 

məsuliyyət daşımalıdır. Əməyin 

təhlükəsizliyinə dair sualların 

müzakirə edilməsi çərçivəsində tütün 

tüstüsündən azad iş yerləri ilə bağlı 

debatların aparılması bu qanunların 

istiqamətini dəqiq müəyyən edir və 

onları dəstəkləməyə yardım göstərir.  

ÜST siqaret çəkilməsi qadağan 

olunmuş zonaların yaradılmasında ən 

səmərəli üsul kimi tədricən aparılan 

prosesi tövsiyə edir

66

. Birinci 



növbədə hökumətlər ictimaiyyət və 

işgüzar dairələr üçün passiv 

siqaretçəkmənin təhlükələrinə dair 

maarifləndirmə kampaniyası 

keçirməlidir. Tütün tüstüsündən azad 

yerlərin yaradılması fikrinin geniş 

surətdə dəstəklənməsini təmin 

etdikdən sonra, müvafiq 

qanunvericilik hazırlayaraq ictimai 

müzakirəyə təqdim etmək lazımdır. 

Bu hazırlıq işlərinin sonunda 

hökumətlər tütün tüstüsündən azad 

yerlərin yaradılması fikrinə ictimai 

və siyasi dəstəyi qoruyub saxlamalı,  

sonra onun pozulması hallarında 

tətbiq olunan cəzaları, o cümlədən 

qanuna əməl olunmasını təmin 

edəcək effektli tədbirləri nəzərdə 

tutan hərtərəfli qanunvericilik qəbul 

edilməlidir. Bu qanunlar qüvvəyə 

mindikdən sonra hökumət onların 

yüksək səviyyədə yerinə 

yetirilməsini təmin etmək üçün vahid 

formalı və qəti üsullardan istifadə 

etməlidir.  




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə