Kbt я25 uot (059) Baş redaktor



Yüklə 42.04 Kb.
PDF просмотр
səhifə52/58
tarix25.12.2016
ölçüsü42.04 Kb.
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   58

347
Hüseyn bəy oğlunun (1875-19.07.1920) anadan olmasının 140 illiyi
Dövlət və ictimai xadim, azərbaycanın ilk inqilabçı qadınlarından biri 
Sultanova (Musabəyova) Ayna Mahmud qızının (1895-1938) anadan 
olmasının 120 illiyi
Azərbaycan dövlət və ictimai xadimi Aslanova Çimnaz Əbdüləli qızının 
(1904-10.03.1970) anadan olmasının 110 illiyi
Tarix
Qədim yunan tarixçisi Herodotun (e.ə.təqribən 490-e.ə.təqribən 425) anadan 
olmasının  2505 illiyi
Azərbaycan türklərindən olan tarixçi, diplomat Bayat Oruc bəy Sultanəli bəy 
oğlunun (1560-1604) anadan olmasının 455 illiyi
Azərbaycan türklərindən olan görkəmli tarixçi, şair və xəttat İskəndər bəy 
Münşi Türkmanın (1560-1634) anadan olmasının 455 illiyi
İqtisadiyyat.Fəlsəfə.Din
Mütəfəkkir, ilahiyyatçı filosof Bakuvi Seyid Yəhya Cəlaləddinin (təqribən 
1410-1462) anadan olmasının 605 illiyi
AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Səttarov Məqsəd 
Məhəmmədəli oğlunun (1925-2000) anadan olmasının 90 illiyi
Əməkdar müəllim, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Mikayılov Nurqələm 
Mikayıl oğlunun (1930-24.09.2014) anadan olmasının 85 illiyi
Mədəniyyət.Maarif.
Elm
Şərqşünas alim Topçubaşov Mirzə  Cəfər  Əlimərdanbəy oğlunun (1790-
04.02.1869) anadan olmasının 225 illiyi
Əmir Nizam, dövlət xadimi, ədib, xəttat, dilçi Gərrusi Həsənəli xan 
Məhəmmədsadıq oğlu (1820-1900) anadan olmasının 195 illiyi 
Maarifpərvər Qayıbov Hüseyn Əfəndinin (1830-20.01.1917) anadan 
olmasının 185 illiyi
Maarif  xadimi,  pedaqoq  Mövsümov Mirağa Mirmövsüm oğlunun (1850-
1926) anadan olmasının 165 illiyi
Məşhur Azərbaycan milyonçusu, xeyriyyəçi, Azərbaycan sahibkarlığının və 
neft sənayesinin görkəmli nümayəndəsi Muxtarov Murtuza Muxtar oğlunun 
(1855-1950)  anadan olmasının 160 illiyi 
Maarifçi ziyalı, xeyriyyəçi Rəfiyev Hacı Məhəmmədhüseyn oğlunun (1860- 
1920) anadan olmasının 155 illiyi
Maarif xadimi Bədəl bəy Bəşir bəy oğlu Bədəlbəylinin (1875-12.09.1932) 
anadan olmasının 140 illiyi
Mətbuat  xadimi, şair, nasir, maarifçi Hüseynzadə Əlipaşa Səbur Fərəculla 
oğlunun (Səbur  Əlipaşa) (1885-11.05.1934) anadan olmasının 130 illiyi 
Publisist, pedaqoq Nərimanova Nabat Məhəmməd qızının (1890-1975) 
360
361
359
362

348
363
anadan olmasının 125 illiyi
Əməkdar müəllim, pedaqoji elmlər üzrə  fəlsəfə doktoru Həsənov Fərrux 
Həsən oğlunun (1910-1944) anadan olmasının 105 illiyi
Azərbaycan jurnalisti, publisist, ensiklоpedist-lüğətşünas, tərcüməçi
maarifpərvər Rzaquliyev Cəbrayıl Manaf оğlu (Ağacəbrayıl Rzaquluzadə) 
(1910-1974) anadan olmasının 105 illiyi 
Filoloq alim, filologiya elmləri doktoru, professor Turxan Gənceyinin (1925) 
anadan olmasının 90 illiyi
Coğrafiya.Geologiya
Məşhur səyyah və coğrafiyaçı, tarixçi, etnoqraf, filosof və  şair Hacı 
Zeynalabdin ibn Axund İskəndər Şirvaninin (1780-1838) anadan olmasının 
235 illiyi
SSRİ EA-nın müxbir üzvü, geoloq-alim, geologiya-mineralogiya elmləri 
doktoru, professor Əmiraslanov Əli Ağamalı oğlunun (1900-1962) anadan 
olmasının 115 illiyi
Kimya.Biologiya.Tibb
Həkim, professor Sultanov Məlik bəy Qasım bəy oğlunun (1880-1939) 
anadan olmasının 135 illiyi 
Tibb elmləri doktoru, professor Mahmudbəyov Lətif bəy Əsəd bəy oğlunun 
(1895-1972) anadan olmasının 120 illiyi
Əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, professor İbrahimov Məmmədbağır  
Əli oğlunun (1905-12.12.1979) anadan olmasının 110 illiyi
Əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, professor Hüseynov Dursun 
Yaqub oğlunun (1915) anadan olmasının 100 illiyi
Tibb elmləri doktoru, professor Şirəliyev Oqtay Kazım oğlunun (1950) 
anadan olmasının 65 illiyi
Kitabxanaşünaslıq.Biblioqrafiya
Biblioqraf, tədqiqatçı,  şair  Ağayev Novruz Ağagül oğlunun (1870-1948) 
anadan olmasının 145 illiyi 
Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Kitabxanasının (1920) yaranmasının 95 illiyi 
Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının  əsaslı Kitabxanasının (1920) 
yaranmasının 95 illiyi 
Tovuz  rayon Mərkəzi Kitabxanasının  (1925) yaranmasının 90  illiyi
Şəki şəhər Mərkəzi Kitabxanasının (1925) yaranmasının 90 illiyi 
Milli Arxiv İdarəsinin Elmi Məlumat Kitabxanasının (1930) yaranmasının 
85 illiyi 
Respublika Elmi-Texniki Kitabxanasının (1930) yaranmasının 85 illiyi 
Qəbələ rayon Mərkəzi Kitabxanasının  (1930) yaranmasının 85 illiyi 

349
369
364-365
366-367
368
AMEA-nın Nizami adına  Ədəbiyyat Muzeyinin Kitabxanasının (indiki 
Kitabxana və İnformasiya Mərkəzi) (1940) yaranmasının 75 illiyi
Respublika Elmi Tibb Kitabxanasının (1940) yaranmasının 75 illiyi
Azərbaycan Texniki Universitetinin Kitabxanasının (1950) yaranmasının 65 
illiyi 
Biləsuvar rayon Mərkəzi Kitabxanasının (1960) yaranmasının 55 illiyi
A.Babayev adına Naxçıvan Respublika Uşaq Kitabxanasının (1965) 
yaranmasının 50 illiyi 
Ağdaş rayon Mərkəzləşmiş Kitabxana Sisteminin (1980) yaranmasının  35   
illiyi
Ağstafa rayon Mərkəzləşmiş Kitabxana Sisteminin  (1990) yaranmasının  25   
illiyi
Tarixdə bu gün
“Kitabi -Dədə Qorqud” dastanının 1315 illiyi 
Şirvanşahlar sarayının  (1420-1460-cı illərdə) tikilməsinin 595 illiyi
“Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının dünya elm aləminə tanıdılmasının (1815) 
200 illiyi 
“Açıq söz ” qəzeti nəşrə başlamaşnın (1915) 100 illiyi
Azərbaycan Dövlət  Neft Akademiyasının (keçmiş Azərbaycan Neft və 
Kimya İnstitutu) fəaliyyətə başlamasının (1920) 95 illiyi 
Azərbaycan Tarixi Müzeyinin Bakıda yaradılmasının (1920) 95 illiyi
Ə.Əzimzadə adına  Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin 
yaradılmasının (1920) 95 illiyi 
Naxçıvan MR-da Ordubad rayonu təşkil olunmuşdur (1925)
Azərbaycan Texniki Universiteti (keçmiş Ç.İldırım adına Azərbaycan 
Politexnik İnstitutu) yaradılmasının (1950) 65 illiyi 
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş redaksiyasının yaradılmasının  
(1965 dekabr)  50 illiyi
“Mozalan“ satirik kinojurnalının yaradılmasının (1970) 45 illiyi
Üzeyir bəy Hacıbəylinin xatirə ev-muzeyinin yaradılmasının (1975) 40 
illiyi
Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondunun (1995) yaradılmasının 
20 illiyi
Vahid Poeziya Evinin yaradılmasının (1995) 20 illiyi
370-371

350
Milli ədəbiyyat 
Xətib Təbrizi 
1030-1109 
985  
illiyi
2015
Əbu Zəkəriyyə  Yəhya  İbn  Əli  İbn 
Məhəmməd İbn Həsən İbn Məhəmməd 
İbn Musa İbn Bistam əl Şeybani 1030-
cu ildə  Təbriz  şəhərində doğulmuş-
dur. Lakin o özünü Xətib Təbrizi kimi 
təqdim etmişdir.
Ərəb  ədəbiyyatının  ən məşhur si-
malarından biri Əbül-əla-əl Məərri ya-
nında təhsil almışdır. Tarixçilər  Əbül-
əlanın yanında təhsilini bitirdikdən 
sonra Xətibin müxtəlif Şərq ölkələrində 
dövrünün məşhur alimlərinin yanında 
da biliyini artırdığını yazırlar. 
Oxumaq həvəsi onu Suriyaya çəkib 
aparmışdır. O, burada tanınmış  ərəb 
alimlərindən ilahiyyat, leksikoqrafiya 
və poetika dərsləri almışdır. 1064-cü 
ildə  Xətib Dəməşqə getmiş  və burada 
onun tanınmış tarixçi Xətib Bağdadi 
(1002-1071) ilə dostluğu başlamışdır. 
Bundan sonra Misirə yola düşən Təbrizi 
orada saray alimi Tahir ibn Babaşazdan 
ərəb qrammatikasını öyrənmişdir.
1067-ci il sentyabr ayının 22-də 
Bağdadda türk-səlcuq hakimlərinin 
vəsaiti hesabına məşhur vəzir, iranlı 
Nizamülmülkün şərəfinə “Nizamiyyə” 
adlandırılan və sonralar bütün Şərqdə 
şöhrət tapan mədrəsə açılmışdır.  Xətib 
Təbrizi “Nizamiyyə” mədrəsəsinin açı-
lış günündən ömrünün sonuna qədər, 
təxminən 40 il burada filologiyanı 
tədris etmiş, mədrəsədəki məşhur ki-
tabxananın təşkilatçısı  və  rəhbəri ol-
muşdur. Azərbaycan kitabxanaçılığının 
inkişafında misilsiz xidmətləri olmuş 
şəxsiyyətlərdən biri olmuşdur.
Xətib yaradıcılığında əsas fəaliyyət 
sahəsi ədəbiyyatşünaslıq idi.  Bu möv-
zuya o, iyirmiyə yaxın risalə  həsr et-
mişdir. Bundan başqa Xətib Təbrizi 
“Qurana dörd-cildlik şərhlər”in,  ədəbi 
əsərlərin və leksikoqrafiyaya, qrammati-
kaya, habelə ərəb poetika nəzəriyyəsinə 
dair bir sıra risalələrin müəllifidir. 
Məhəmmədəli Tərbiyət onun ərəb 
ədəbiyyatına həsr olunan əsərlərinin 
əhəmiyyətini qiymətləndirərək Xətib 
Təbrizini ərəb dilinin “anası” adlandı-
rır.
Xətib Təbrizi 1109-cu il yanvar 
ayının 3-də  vəfat etmiş, “Bab Abraz” 
qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Xətib Təbrizinin Təbriz  şəhərində 
zəngin şəxsi kitabxanası olmuşdur. İlk 
Azərbaycan  ədəbiyyat nəzəriyyəçisi 
kimi tanınan Xətib Təbrizi  Ə.Müərrinin 
yanına gedərkən hədiyyə olaraq ərəb 
aliminə şəxsi kitabxanasından bir neçə 
kitab da aparmışdır. O, Bağdadda dəfn 
edilərkən həmin kitabların (17 adda) və 
bütün əsərlərinin sərgisi təşkil edilmiş-
dir.
Xətib Təbrizinin  əlyazmaları bir 
çox tanınmış muzey və kitabxanalarda 
saxlanır. Bunlardan ən qiymətlisi, şai-
rin özü tərəfindən üzü köçürülmüş  və 
Tunis milli kitabxanasında saxlanan 
şərhin  əlyazmasıdır. Həmin  şərh  şair 
Müfəzzəl Dabinin “Müfəzzəliyyat” 
adlı antologiyasına yazılmışdır.
Ə d ə b i y y a t
Kitab əl-kafi fi-l-əruz və-
l-qəvafi /X.Təbrizi; tərc. 
ed. Q.Allahverdiyev; red. 
İ.Həmidov.-Bakı: Tural, 
2005.-428 s. 
Allahverdiyev, Q. 
XI əsr Azərbaycan 
ədəbiyyatşunaslığı 
məsələləri Xətib Təbrizinin 
“Şərh Əl-Həmasə” kitabı 
əsasında /Q.Allahverdiyev; 
Şərq Araşdırmaları 
Mərkəzi-2.- Bakı, 2004.-
286 s.
Mahmudov, M. Xətib 
Təbrizinin həyat və yara-
dıcılığı /M.Mahmudov;  
AzSSR EA Yaxın və Orta 
Şərq Xalqları İn-tu.-Bakı: 
Elm, 1972.-203 s.
“Ədəbiyyatşünasların 
rəhbəri” Xətib Təbrizi: 20 
yaşlı gəncin qeyri-adi iste-
dadı //Azadlıq.- 2012.- 17 
noyabr.- S.14.
Xətib Təbrizi //Qafarova S., 
Gərayzadə E. Azərbaycan 
ədəbiyyatının tədrisi tarixi: 
dərs vəsaiti.- Bakı, 2010.-
S.38-41.
Qasımov, X. Xətib Təbrizi    
//Qasımov X. Orta əsrlərdə 
Azərbaycan mədəniyyəti.-
Bakı, 2008.- S.114-117.
İ n t e r n e t d ə
www..anl.az
www.az.wikipedia.org
Ədəbiyyatşünas

351
Milli ədəbiyyat
225 
illiyi
                                                         
Heyran xanım Dünbüli
1790-1860   
2015
Heyran xanım Kərim xan qızı Dün-
büli 1790-cı ildə Naxçıvanda Dünbuli 
Kəngərli xanları ailəsində doğulmuş-
dur. Naxçıvanda təhsil almış,  ərəb və 
fars dillərini, klassik Azərbaycan və 
fars  ədəbiyyatını öyrənmişdir. XIX 
əsrin  əvvəllərində Rusiya-İran toq-
quşmaları dövründə çoxlu xoylu nax-
çıvanlılar ilə birlikdə onun da ailəsi 
Naxçıvandan  İrana köçürülmüşdür. 
Füzuli ədəbi məktəbinin davamçıların-
dan, klassik Azərbaycan poeziyasının 
tanınmış nümayəndələrindəndir.
Azərbaycan və fars dillərində, 
əsasən, aşiqanə  şeirlər yazmışdır. 
Rudəki,  İzzəddin Həsənoğlu, Sədi  Şi-
razi, Hafiz  Şirazi,  İmadəddin Nəsimi, 
Əlişir Nəvai, Məhəmməd Füzuli, Qöv-
si Təbrizi və başqa  şairlərə  nəzirələri 
var.  Əruzun heca vəzninə yaxın 
bəhrlərində, sadə xalq dilində yazmış-
dır. Bəzi şeirləri şifahi xalq ədəbiyyatı 
nümunələrinə yaxındır.  Əsərlərinin 
3  əlyazması (Bakı, Tehran və Tbili-
si nüsxələri) məlumdur; bunlardan ən 
mükəmməli  şairənin sifarişi ilə ya-
zılmış Bakı nüsxəsidir. Həmin nüsxə 
Azərbaycan Respublikası  Əlyazmalar 
İnstitutunda saxlanılır.
Doğma yurdundan və yaxın adam-
larından ayrı düşən Heyran xanımın 
həyatı  kədərli keçmişdir. O, həmişə 
zəmanədən, adamların vəfasızlığından, 
özünün qürbətdə tək-tənha qalmasından 
gileylənmiş, yaşadığı  Təbriz  şəhərini 
“guşeyi-zindan” adlandırmışdır. Ömrü 
iztirablar içində keçən şairənin gənclik 
təravəti və gözəlliyi tez solmuş, zahirən 
tamam qocalmışdır.
Şairənin ömrünün sonları daha 
kədərli keçmişdir. Ailə ixtilafları  və 
narazılıqları onun iztirablarını daha 
da çoxaltmış, dərd-qəmini artırmışdır. 
Təbii ki, bunlar ona ağır təsir göstərmiş
getdikcə  səhhəti pisləşmişdir. Heyran 
xanım 1848-ci ildə Təbrizdə  vəfat et-
miş və orada dəfn olunmuşdur.
Yaradıcıllığında klassik poeziya 
üslubunu davam etdirən Heyran xa-
nım  əsərlərini  İmadəddin Nəsimi, 
Məhəmməd Füzuli, Əlican Qövsi kimi 
klassik Azərbaycan  şairlərinin  ədəbi 
təsiri ilə yazmışdır.
Təmiz, insani məhəbbətin tərən-
nümü, ayrılıq dərdi, hicran aləmi, 
vüsal arzusu onun şeirlərinin  əsas 
mövzusudur. Böyük sələflərinin yara-
dıcıllıq yolunu davam etdirən Heyran 
xanım gözəlliyi ehtirasla tərənnüm edir, 
müasirlərini mənəvi-əxlaqi təmizliyə 
çağırır. Şairənin fikrincə həqiqi gözəllik 
ağılla ölçülür. Gözəlliyin birinci meya-
rı ağıldır. Camalı gözəl olanların ağlı, 
kamalı da gözəl olmalıdır.
İstedadlı şairənin əsərləri janr, üslub, 
bədii sənətkarlıq keyfiyyətləri baxımın-
dan zəngindir. O, klassik poeziyyanın 
qəzəl, müxəmməs, müstəzad, rübai, 
tərcibənd janrlarında, habelə  məsnəvi 
formasında  əsərlər yaratmış, lirik 
qəhrəmanın daxili aləmini, sevinc və 
kədərini dərindən açmaq üçün təşbeh, 
istiarə, təzad, təkrir, mübaliğə kimi 
bədii təsvir və ifadə vasitələri işlətmiş, 
ədəbiyyatımızı yeni keyfiyyətlərlə 
zənginləşdirmişdir.
Heyran xanım 1860-cı ildə vəfat et-
mişdir. 
Ə d ə b i y y a t
Seçilmiş əsərləri /Hey-
ran xanım; tərt. ed.: 
M.Soltan, Q.Məmmədli; red. 
C.Nağıyeva.- Bakı: Şərq-
Qərb, 2006.- 232 s.
Divan /Heyran xanım.-   
Təbriz: Hadi, 1990.- 180 s.
37 qəzəl və bir tərci-bənd         
/Heyran xanım.- Bakı:   
Gənclik , 1981.-37 s.
Naxçıvanlı şairə Hey-
ran xanım Kəngərlinin 
təxəllüsündəki “Dünbüli” 
sözü haqqında //Yol (Bilim 
Kültür Araşdırma Dərgisi).-
Ankara,  2009.- S.242-244.
Heyran xanım //Rəhimova A. 
Qulam Məmmədli Təzkirəsi 
“Azərbaycanlı alim, yazı-
çı, şair və başqa görkəmli 
xadimlər haqqında biblioq-
rafik materiallar”.- Bakı, 
2012.-S.8-14.
Teymurbəyli-Rəhimli, S. 
Heyran xanım //Naxçıvan 
Muxtar Respublikasında 
yaşayıb-yaradan qadınlarımız 
/S.T.Rəhimli.-Naxçıvan, 2011.- 
S.8-14.
www.anl.az
www. az.wikipedia.orq
www. kitabevi.ws
www.misra.az
Şairə

352
Milli ədəbiyyat
Ümmülbanu
1905-1992 
2015
 Ümmülbanu (bəzi mənbələrdə Ümm-
Əl-Banu) Mirzə  qızı  Əsədullayeva 
(Banin) 1905-ci ilin yanvar ayında 
anadan olmuşdur.  Ümmülbanu neft 
sənayesində milli kapitalın 60 faizinə 
qədərini öz əlində cəmləmiş 12 firmaya 
rəhbərlik edən, XX əsrin əvvəllərində öz 
müəssisələri əsasında səhmdar cəmiyyəti 
yaratmış Şəmsi Əsədullayevin ailəsində 
dünyaya gəlmişdir.
Yasaq və qadağalar illərində Ümmül-
banunu həmyerlimiz kimi tanıya bilmir-
dik. Lakin 80-ci illərin  əvvəllərindən 
ümmumittifaq mətbuatı ilə yaxın-
dan tanışlıq, yazıçı  və  mədəniyyət 
işçilərimizin, alimlərimizin Fransada 
görüşləri Ümmülbanunu bizə tanıt-
dı. Yazıçı Anar 9 yanvar 1985-ci ildə 
“Bakı” qəzetində dərc etdirdiyi “Fransa 
görüşləri” adlı oçerkində fransız yazıçı-
sı, həmyerlimiz, Banin ləqəbi ilə tanı-
nan Umm-El-Əsəddullayeva barəsində 
məlumat vermişdi.
Azərbaycanda 15 il yaşamış Üm-
mülbanu ömrünün qalan illərini Parisdə 
keçirmişdi. Ümmülbanunun bir vaxtlar 
ağlına da gəlməzdi ki, Paris onun bütün 
gözəlliklərinin nəsibi olacaq, hər gün 
Konkord meydanından keçəcək, tez-
tez Luvr muzeyini gəzəcək, uzun çəkən 
müharibə və inqilabdan sonra ömrünün 
ən şirin arzularına qovuşacaq.
Paris həyatı, 20-30-cu illərin Fran-
sa  ədəbi mühiti onun dünyagörüşündə 
əsaslı dönüş yaratmış, onu yeni-yeni 
əsərlər üzərində  işləməyə alışdırmışdı. 
“Nami”dən başlanan yaradıcılıq yolu 
bir-birinin ardınca “Paris günləri”, “Ernst 
Yunkerlə görüş”, “Mən tiryəki seçdim”, 
“Sonra”, “Yad Fransa”, “Son ümidin ça-
ğırışı”, “İvan Buninin son höcəti” və s. 
bədii əsərlərini burada yazmışdır. 
Ümmülbanunun 10 kitabı  və bir 
çox tərcümələri vardır. Tərcümələri 
rus, ingilis və alman yazıçılarının 
əsərlərindəndir.
Azərbaycanda da çap olunan “Qafqaz 
günləri” romanı müəllifin Bakıda keçən 
uşaqlıq və gənclik illərindən, bilavasitə 
gördüyü,  şahidi olduğu hadisələrdən 
bəhs edir. 
Banin Fransada təkcə romanla-
rı ilə deyil, həm də rus, ingilis, al-
man dillərindən gözəl bədii  ədəbiyyat 
tərcüməçisi kimi məşhur idi. Banin Bu-
ninin və Dostoyevskinin yaradıcılığının 
ən yaxşı bilicilərindən biri sayılırdı.
Fransız 
ədəbiyyatına qaynayıb-
qarışmasına baxmayaraq, Banin öz 
xalqını heç vaxt yaddan çıxarmaz-
mış. O, Dağlıq Qarabağda baş verən 
hadisələrdən olduqca dərin həyəcan 
keçirərmiş. Banin Parisdə “Azərbaycan 
evi” assosiasiyasının üzvü idi. O, Fran-
sanın kütləvi informasiya vasitələrində 
mütəmadi olaraq Qarabağ hadisələrində 
öz xalqını müdafiə edən məqalələrlə çı-
xış edərmiş. 
İlk fransızdilli azərbaycanlı yazıçı 
Banin 1992-ci il oktyabr ayının 29-da 
Fransada vəfat etmişdir. 
Ə d ə b i y y a t
Qafqaz günləri /Banin; 
frans. tərc. H.Qoca; 
Qafqazın Strat. Tədqiq. 
İn-tu.-Bakı: Qafqaz,  
2006.- 240 s.
Paris günləri: roman        
/Banin; frans. tərc. 
H.Qoca; Qafqazın Strateji 
Tədqiq. İn-tu.- Bakı: Qaf-
qaz, 2006.- 208 s.
Hacımusalı, O. Ümmül-
banu (Banin) ilə Bunin 
/O.Hacımusalı //Xalq 
cəbhəsi.-2012.- 25 yan-
var.- S.15.
Nərimanlı, A.“O, özünün 
azərbaycanlı mənşəyi 
ilə həmişə fəxr edərdi” 
/A.Nərimanlı //Paritet.-
2012.-8-9 mart.- S.13. 
İ n t e r n e t d ə
www.anl.az
www.az.wikipedia.org
www.azadqadin.az
www.elibrary.az
www.country.az
110 
illiyi
Yazıçı

353
2015
Folklor
80
 illiyi
Narınc Xatun  
1930-2007
Cəfərova Narınc  Əvəz qızı 1930-cu 
ildə Neftçala rayonunda anadan olmuş-
dur. 
Böyük yaradıcılıq  əzminə, güc-
lü hafizəyə malik olan Narınc Xatun 
ilk  şeirlərini hələ orta məktəb illərində 
yazmağa başlamışdır.  Şeirləri “Okt-
yabr bayrağı” adlı rayon qəzetində, 
“Azərbaycan“ və “Azərbaycan qadı-
nı” kimi mərkəzi mətbuat orqanlarında 
dərc olunmuş, respublika radiosunun 
“Gənclik”, “Xalq yaradıcılığı-Bulaq” 
verilişlərində səslənmişdir.
Narınc Xatun görkəmli el sənətkarı 
Mikayıl Azaflı ilə birlikdə müasir dövrdə 
analoqu olmayan 3 hissədən ibarət 
“Azaflı və Narınc Xatun“ dastanını ya-
ratmışdır. 
1982-ci ildə dastanın bir qolu Xalq 
artistləri  Əlabbas Qədirov, Amalya 
Pənahova və Mikayıl Mirzənin ifasında 
respublika radiosunda səslənmişdir.
Aşıq yaradıcılığına olan böyük həvəsi 
N.Xatunda qadın aşıq və şairlərdən ibarət 
“Aşıq Pəri Məclisi” yaratmaq fikri oyat-
mışdır. Azərbaycanı, eləcə də Borçalı və 
Göyçə mahallarını el-el dolaşaraq aşıq 
üslubunda yazan şairələri öz ətrafına 
toplamış, nəhayət, 1984-cü ildə 22 sent-
yabrda Yazıçılar  İttifaqının “Natəvan 
klub”unda “Aşıq Pəri məclisi”nin ilk 
təqdimat mərasimi keçirilmişdir. 
Ötən illər ərzində “Aşıq Pəri Məclisi” 
böyük yaradıcılıq yolu keçmiş, ölkəmizin 
hüdudlarından kənarda - Türkiyədə, 
İranda, Gürcüstanda, Dağıstanda, özünə 
saysız-hesabsız dinləyici məhəbbəti qa-
zanmışdır.
N.Xatunun təşəbbüsü ilə 1988-ci ildə 
Cəbrayıl rayonun Maralyan kəndində 
Aşıq Pərinin məzarının üstü abadlaşdı-
rılmışdır.
1993-cü ildə N.Xatun Mədəniyyət 
Nazirliyinin köməyi ilə  Aşıq Pərinin 
180-illik yubileyinin yüksək səviyyədə 
keçirilməsini təşkil etmişdir. 
N.Xatun keçmişdə yazıb yaratmış 
qadın  şairələrin və  məclis üzvlərinin 
şeirlərindən ibarət “El şairləri və aşıqları” 
kitabının tərtibçilərindən biridir. O, gənc 
aşıq qızların I Respublika Müsabiqəsinin 
keçirilməsi ilə bağlı təşəbbüs qaldırmış 
və onun Tovuz şəhərində keçirilməsinə 
nail olmuşdur. Böyük müvəffəqiyyətlə 
keçən müsabiqənin təşəbbüskarı  və 
təşkilatçısı kimi Mədəniyyət Nazirliyi-
nin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 
Onun “Burla Xatun nəvəsiyəm” 
adlı  şeirlər kitabı 2004-cü ildə poeziya 
sevərlərə  ərmağan edilib. 2006-ci ildə 
isə “Mən xalqımın aşiqiyəm” adlı ikinci 
kitabı işıq üzü görüb.
Gördüyü  əvəzsiz işin müqabilində 
xalq tərəfindən sevilən, bütün ailələrin, 
el-obanın arzu olunan qonağına 
çevrilən N.Xatunun zəhməti dövlətin də 
diqqətindən yayınmamışdır. O, 1993-
cü ildə Azərbaycan Respublikasının 
“Əməkdar Mədəniyyət işçisi” kimi fəxri 
ada layiq görülmüşdür.
2006-ci il oktyabr ayının 10-da Mah-
nı Teatrında Mədəniyyət və Turizm Na-
zirliyi xətti ilə N.Xatunun anadan ol-
masının 75 illik yubileyinin təntənə ilə 
qeyd edilməsi də onun əməyinə verilən 
qiymətdən xəbər verir.
Narınc Xatun 2007-ci ildə vəfat  et-
mişdir.
Ə d ə b i y y a t
Mən xalqımın 
aşiqiyəm: şeirlər 
və dastan /N.Xatun 
(Cəfərova); red. 
A.Mirzə; Azərb. Resp. 
Mədəniyyət və Turizm 
Nazirliyi.- Bakı: “E.L.” 
Nəşriyyat və Poliqrafi-
ya Şirkəti MMC, 2006.- 
328 s. 
Aşıq pəri məclisi: 
aşıqlar; el şairləri               
/tərtib ed.: N.Xatun, 
M.Əhmədov, Z. Yaqub.-
Bakı: Yazıçı, 1991.- 
440 s. 
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   58


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə