Əlisahib ƏROĞUL



Yüklə 3.17 Mb.
Pdf просмотр
səhifə6/36
tarix23.12.2016
ölçüsü3.17 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36
Partnyaginin etirafı:  «Ġrəvanda ermənilər yaĢayır deyə ermənilər bizi aldadıblar. 
Burada ancaq türklər yaĢayır ki»; 
70.
 
1827-ci  ildə  qaniçən  çar  generalı  Paskeviç  xəbər  verirdi:  «Ġrəvan 
xanlığında  on  min  azərbaycanlı  ailəsinin  müqabilində  cəmi  üç  min  erməni  ailəsi 
var»; 
General  Paskeviç  1828-ci  il  mart  ayının  3-də  qraf  Dibiçə  göndərdiyi 
raportunda  yazırdı:  «Hər  cür  imkanlar  yaratmaq  lazımdır  ki,  boĢaldılmıĢ 
kəndlərdə və  müsəlmanlara  məxsus olan torpaqlarda xristianlar, Rus imperiyasına 
sadiq olan ermənilər məskunlaĢsınlar»; 
1828-ci il may ayının 23-də göndərdiyi raportunda yazırdı: «Köçürülmə 
uğurla  davam  etdirilir.  279  ailə  Qarabağa,  948  ailə  Ġrəvan  vilayətinə  köçürülüb. 
Polkovnik  Lazarev  əmin  edib  deyir  ki,  tezliklə  köçkün  ailələrin  sayı  5000-ə 
çatacaqdır»; 
71.
 
Gürcü  müəllifi  Ġ.Çavçavadze  1902-ci  ildə  nəĢr  etdirdiyi  «Erməni 
alimləri  və  fəryad  edən  daĢlar»  kitabında  XX  əsrin  ilk  günlərindən  baĢ 
qaldırıb  Gürcüstanı  qədim  Ermənistan  torpağı  elan  edən  saxtakar  erməni 
tarixçilərinə üz tutur: «Torpaqlarımız azdırsa da, çoxdursa da biz sizə sığınacaq 
verdik,  sizi  öz  qanadımız  altına  aldıq,  qardaĢ  olduq.  Abrınız  olsun,  bizim  öz 
evimizdə özünüzü düĢmən kimi aparmayın!»; 

65 
 
Yenə  orada  -  «...yazıları  silmək,  oğurlamaq  ermənilərin  peĢəsidir, 
sənətidir»; 
Yenə  orada  -  «Öz  fikir  və  tədqiqatlarını  onlar  qızıldan  qiymətli, 
baĢqalarınınkını isə, əgər onların xeyrinə deyilsə, heç nə sayırlar»; 
Yenə  orada  -  «...erməni  tarixçilərinin  tarixi  saxtalaĢdırmaq  hesabına  heç 
vaxt  yaĢamadıqları  yerlərə  ermənilərin  necə  «köçdükləri»  barədə  inandırıcı 
misallar  az  deyil.  Aydın  deyilmi  ki,  onlar  öz  səthi  alimlikləri  ilə  dünyanı 
inandırmağa  çalıĢırlar  ki,  guya  onların  bu  yerləri  tutmaq  üçün  tarixi  hüquqları 
vardır»; 
72.
 
1914-cü  ilin  avqust  ayında  erməni  katolikosu  IV  Gevorqun  çara 
təqdim  olunan  müraciəti:  «Əlahəzrət!  Bu  il  (1914)  yanvar  ayının  26-da 
ermənilərə  müstəqillik  verilməsinə  dair  dövlətinizin  Türkiyəyə  təqdim  etdiyi 
islahat  layihəsinə  Türkiyə  hökuməti  heç  bir  əhəmiyyət  verməmiĢdir.  Oradakı 
ermənilər əvvəl olduğu kimi yenə də aclıq, səfalət, yoxsulluq içindədilər. 
Əlahəzrət!  Bizim  istəyimizə  yalnız  siz  son  qoya  bilərsiniz.  Biz  ermənilər 
yalnız bu ümid və arzuyla yaĢayırıq». 
Qeyd:  Çarın  qısa  cavabı:  «Hörmətli  müqəddəs  ata!  Camaatınıza  xəbər 
verin ki, erməniləri parlaq gələcək gözləyir»; 
73.
 
5 avqust 1914-cü il tarixdə Üçmüəzzin katolikosu Qafqazın general-
qubernatoru  Vorontsov-DaĢkova  yazırdı:  «Bizim  arzumuz  Anadolunun 
ermənilər yaĢayan vilayətlərini Osmanlı dövlətindən ayırıb Rusiyanın təyin edəcəyi 
xristian  məmurunun  rəhbərliyi  altında  yaĢamasına  nail  olmaqdır.  Buna  görə  də 
lütfən  ermənilərə  hakimlik  etməsinə  dair  bizim  bu  arzumuzu  əlahəzrət  Rusiya 
imperatoruna bildirməyi sizdən təmənna ilə xahiĢ edirik»; 
74.
 
Erməni  uydurması:  «Yəhudilər  daha  ağıllı  yəhudi  yaratmaq  üçün  iki 
yəhudini  qazanda  yaxĢıca  qaynadıblar.  Qazanın  ağzını  açdıqda  oradan  bir  erməni 
çıxıb»; 
75.
 
DaĢnaksutyunun  Ģüarı:  «Qan  tökmək  lazımdır  və  ermənilər  bütün 
istəklərinə nail ola biləcəklər»; 
76.
 
Rus  tarixçisi  N.N.ġavrov  «Zaqafqaziyada  rus  iĢinə  yeni  təhlükə» 
(S.Peterburq,  1911,  s.  59-61,68)  kitabında  yazır:  «Biz  1828-ci  ildən  1830-cu 
ilədək  Zaqafqaziyaya  40  mindən  çox  Ġran,  84  min  Türkiyə  ermənisi  köçürmüĢük. 
Onları  erməni  əhalisinin  cüzi  olduğu  Yelizavetpol  (Gəncə)  və  Ġrəvan 
quberniyalarındakı ən yaxĢı dövlət torpaqlarında yerləĢdirmiĢik. Bu məqsədlə 200 
min  desyatin  dövlət  torpağı  ayrılmıĢ,  müsəlmanlardan  2  milyon  manatlıqdan  çox 
torpaq  sahəsi  satın  alınmıĢdır.  Bu  ermənilər  Yelizavetpol  quberniyasının  dağlıq 
hissəsində (Qarabağ) və Göyçə gölünün sahilində yerləĢdirilmiĢdir. Köçürülənlərin 
sayı rəsmi məlumata görə 124 min olmasına baxmayaraq, əslində onların sayı 200 
mini keçmiĢdir»; 
Yenə  orada  -  «XX  əsrin  baĢlanğıcında  Zaqafqaziyada  yaĢayan  1  milyon 
300  min  ermənidən  1  milyondan  çoxu  bu  rayonun  yerli  əhalisi  deyildir.  Onlar 

66 
 
buraya bizim tərəfimizdən köçürülmüĢlər. 1864-cü ildə Qafqaz idarələrində çoxluq 
təĢkil  edən  erməni  və  gürcülərdə  millətçilik  fəaliyyəti  oyandı.  Erməni  və  gürcü 
çarlıqlarını  yenidən  dirçəltmək  ideyası  Londonda  ustalıqla  onların  rəhbərlərinin 
beyninə  yeridildi  ki,  bu  da  onlarda  Zaqafqaziyada  daha  çox  ərazilər  zəbt  etmək 
cəhdinə səbəb oldu»; 
77.
 
1905-ci  ildə  erməni-müsəlman  savaĢı  baĢlayanda  daĢnakların 
tədbirlərindən  -  ġuĢada  olan  müsəlmanların  hamısını  böyükdən  kiçiyədək 
qırmaq,  mallarını  talan  etmək,  ev-eĢiklərini  yandırıb  xarabaya  döndərmək 
planlarından  xəbər  tutan  Ģəhər  sakini  dul  erməni  qadını  HayqanuĢ  deyir: 
«DaĢnakların  bu  tədbirdə  böyük  səhvləri  var.  Ondan  ötrü  ki,  mən  bir  kasıb 
övrətəm,  4  uĢağım  var.  Bir  toyuğum  neçə  gündür  azıb,  orda-burda  yumurtlayır. 
Artıq üç gündür ki, mən və dörd uĢağım o bircə toyuğun öhdəsindən gəlib onu tapa 
bilmirik. Bir halda ki beĢ nəfər bir toyuğun öhdəsindən gələ bilmir, bəs bizim bu 
daĢnaklar  bir  ovuc  erməni  ilə  milyon-milyon  müsəlmanların  öhdəsindən  necə 
gələcəklər?!»; 
78.
 
Üçmüəzzin  sinodunun  prokuroru  A.Frengelin  1907-ci  ildə  Sankt-
Peterburq  müqəddəs  sinoduna  raportundan  (Mərkəzi  dövlət  tarix  arxivi, 
f.821,  139,  173,  bölmə  96,  Leninqrad):  «Qafqaza  50000  erməni  siyasi  qaçqını 
gəlibdir.  Bu  arzuolunmaz  qonaqların  yarısı  qanunsuz  mühacirət  edənlərdi.  ġərqi 
Qafqazda cinayətkarların əksəriyyətini Türkiyədən gələn ermənilər təĢkil edir»; 
Yenə orada - «ÇağırıĢlarda «Türkiyə» sözü «Rusiya» sözü ilə əvəz olunub. 
Bir  neçə  il  bundan  əvvəl  olduğu  kimi  ruslar  tərəfindən  qəbul  olunan  ermənilər 
Türkiyəyə  silah  və  könüllülər  aparırlar,  hal-hazırda  erməni  «fədainləri»  rus 
sərhədlərini geniĢləndirməyə giriĢiblər»; 
79.
 
Yelizavetpol  (Gəncə)  qubernatoru  A.Kaçalov  tərəfindən  1907-ci  il 
avqust  ayının  9-da  DaĢnaksutyun  partiyasının  fəaliyyəti  ilə  bağlı  Qafqaz 
caniĢini qraf. Ġ.Vorontsov-DaĢkova hazırlanmıĢ  məlumatdan (RFDTA, f.841, 
s.7,  iĢ  290,  v.38-49):  «Millətçilik  erməni  xalqının  çox  dərinlərdən  gələn  baĢlıca 
milli  xarakteridir.  Hər  bir  erməni  özünü  hamıdan  -  rusdan,  gürcüdən,  tatardan 
yüksək, ağıllı, bic, xeyirxah və bacarıqlı hesab edir... Millətçilik, öz dininə, dilinə 
sədaqət,  acgözlük,  ehtiyatlılıq,  hər  Ģeyə  qadir,  pula  hərislik,  var-dövlət  və  kapital 
qarĢısında səcdəni kult dərəcəsinə qaldırmaq - bax budur erməni xislətinin baĢlıca 
xüsusiyyətləri»; 
80.
 
TanınmıĢ etnoqraf, politoloq və siyasi xadim Ġ.K.Kanadnev özünün 
«Qafqaz  həyatından  oçerklər»  kitabında  yazır  (S.Peterburq,  1902,  s.72): 
«Erməni  təbliğatçılarının  özləri  müstəsna  hallar  istisna  olmaqla  baĢqalarına 
nisbətən  məramlarının  əsassız  olduğunu  daha  yaxĢı  və  əla  dərk  edirlər.  Öz 
əməllərinin baĢ tutacağına inanmırlar. Lakin bu yöndə ona görə iĢ aparırlar ki, bu 
cür  fəaliyyətləri  ilə  maddi  vəsait  əldə  edirlər,  qidalanırlar.  Onlar  ermənilərin 
London Komitəsindən  məvacib alırlar. BaĢlıcası isə erməni hərəkatına  yardım adı 

67 
 
altında  hədə-qorxu  gələrək  Ģantaj  yolu  ilə  sadəlövh  tacirlərin  cibinə  girirlər, 
onlardan pul qoparırlar»; 
Yenə  orada  -  «Heç  bir  zaman  Gürcüstanın  köklü  əhalisi  olmayan  erməni 
milləti görün hansı nəticələrə çatmıĢlar»; 
81.
 
Admiral  Mark  Bristol:  «Təəssüflər  olsun  ki,  missionerlər  tarixi 
birtərəfli  təsvir  edirlər...,  ermənilərin  və  yunanların  ancaq  ən  yaxĢı, 
keyfiyyətlərindən  söz  açırlar,  onların  mənfi  keyfiyyətləri  barədə  heç  nə 
danıĢmırlar»; 
82.
 
Con  Dyuey:  «...  ermənilər  türk  Ģəhərlərini  xəyanət  yolu  ilə  rus 
qəsbkarlarına təslim etdilər... və ... yüzlərlə türk kəndlərini yandırdılar və əhalisini 
məhv etdilər»; 
83.
 
Erməni  vəkili,  sonralar  1918-1920-ci  illərdə  daĢnak  hökumətinin 
baĢ  naziri  postunu  tutmuĢ  A.Ġ.Xatisovun  1906-cı  il  fevral  ayının  20-də  Tiflis 
Ģəhərində  keçirilən  erməni-müsəlman  sülh  məclisindəki  çıxıĢından: 
«DaĢnaksutyun  Rusiyanın  böyük  Ģəxslərinin,  generallarının  və  hətta,  Qafqaz 
caniĢini  həzrətlərinin  fikir  və  əqidələrinə  qulluq  edir  və  on  beĢ  ildir  ki,  təĢkil 
olunub. Bəli, onun qoĢunu, xəzinəsi, əsgəri də vardır»; 
84.
 
Gürcü sosialisti Karibi 1920-ci ildə  Tiflisdə nəĢr etdirdiyi «Qırmızı 
kitab»  dərgisində  yazır:  «DaĢnaksutyun  yaradılanadək  Qafqazda  sülh  və  əmin-
amanlıq  mövcud  olmuĢdu.  DaĢnaklar  gəldilər  və  müstəqil  Ermənistan  adlı  sırf 
ermənilərə  məxsus  bir  ərazi  yaratmaq  istədilər.  Qafqazda  milli  ədavət  və  nifaq 
toxumu səpdilər»; 
Yenə orada  -  «DaĢnak  yazıçıları dünyaya sübut etməyə çalıĢırlar ki, onlar 
Rusiyanı çox sevirlər. Lakin rus kəndliləri qorxu içərisində Ermənistanı tərk edərək 
öz vətənlərinə deyil, Məhəmməd hümməti yaĢayan Ġrana qaçırlar. Onlar yaxĢıdan 
yaxĢısını  axtarmırlar.  Hesab  etmək  lazımdır  ki,  əgər  rus  kəndliləri  Ermənistanda 
yaxĢı  yaĢamıĢ  olsaydılar,  onlar  heç  bir  dini,  siyasi  və  mədəni  əlaqəsi  olmayan 
Ġranda özlərinə sığınacaq axtarmazdılar»; 
85. Erməni  tarixçisi  Bakunts  Ananikyan  «DaĢnaksutyun  partiyasının 
ideya-siyasi 
iflası» 
(Ġrəvan, 
«Hayastan», 
1979) 
kitabında 
yazır: 
«DaĢnaksutyuna  görə  ermənilərin düĢməni təkcə  müsəlman dünyası deyil,  habelə 
kürdlər, gürcülər və ruslar da onların düĢmənidilər»; 
Yenə  orada  -  «Subyektiv  idealist  dünyagörüĢünə  əsaslanan,  heç  bir  elmi 
əsası  olmayan  və  bəsirətsiz  siyasət  yeritmələri  sayəsində  DaĢnaksutyun  nəinki 
baĢqa xalqlara, həm də erməni xalqına böyük ziyanlar vurmuĢdu»; 
Yenə  orada  -  «DaĢnak  liderləri  adi  xalq  kütləsinə  mal-qara  sürüsü  kimi 
baxır.  Onların  həyatı  və  hüququ  barədə  bir  təminat  vermir,  onlardan  isə  bir  Ģey 
tələb edir - ölmək»; 
Yenə  orada  -  «DaĢnaksutyun  partiyası  Qafqazda  fəaliyyətinin  lap 
baĢlanğıcında çarizmin qulluqçusu rolunu oynayırdı. Yalnız həddini aĢanda çarizm 
ona qulaqburması verirdi»; 

68 
 
Yenə  orada  -  «Gənc  türklərin  siyasətindən  xəbərdar  olan  daĢnaklar  iki  od 
arasında  qalan  xalqın  özünümüdafiəsini  təĢkil  etmədi,  onun  fəlakətini 
yüngülləĢdirmək  üçün  heç  bir  tədbir  görmədi,  öz  avantürist  hərəkətləri  ilə 
düĢmənçiliyi daha da qızıĢdırdı»; 
86.
 
Erməni  tarixçisi  Vartanyan  1914-cü  ildə  nəĢr  etdirdiyi  «Erməni 
hərəkatının tarixi» adlı kitabında yazır:  «XIX yüzilliyin əvvəllərində ermənilər 
bir millət olaraq Avropada məlum deyildilər»;  
87.
 
Erməni  müəllifi  Sumbat  Qabrielyan  «Erməni  böhranı  və  onun 
təkrar yaranması» (Boston, 1905) adlı kitabında yazır:  «Avropada dövlətli bir 
ermənidən pul tələb edən erməni inqilabçısına o, belə cavab vermiĢdi: 
- Mən öz pulumla millətimin cəlladı ola bilmərəm»; 
88.
 
Edqar  Qraiville  yazır:  «Bu  iĢ  -  problemlər  ermənilər  tərəfindən 
yaradılmayıb. Belə ki, ruslar erməniləri bu iĢə təhrik etməyincəyə qədər Türkiyədə 
heç  bir  erməni  hərəkatı  olmamıĢdır.  Rusların  «köməyi»  ilə  baĢlayan  Balkan 
hərəkatına  qədər  ermənilər  sadəcə  öz  aralarında  məzhəb  mücadiləsi  aparmıĢlar. 
Hətta öz aralarındakı anlaĢılmazlıqların həlli üçün də türklərdən kömək alırdılar»; 
89.
 
Erməni tarixçisi A.S.Vartapetov: «Erməni kilsəsi «Albaniyanın bütün 
kilsələrində sakitliyi» yalnız yadelli iĢğalçıların köməyi ilə bərqərar edirdi. Erməni 
katolikosluğunun və naxararlarının mənafeyi hər dəfə tələb etdikdə erməni kilsəsi 
bir qayda olaraq yadelli iĢğalçıların köməyinə əl atır, «xaç bayrağı» adı altında öz 
yolu üzərindən tarixi Ağvaniya və onun bir hissəsi olan Qarabağ (Arsax) xalqlarını 
yox edirdi»; 
90.
 
Gürcüstan  hökumətində  Ermənistanın  iĢlər  vəkili  Camalyan 
məlumat  verirdi  («Azərbaycan»  qəzeti,  01.01.1919-cu  il,  1-ci  sayı):  «Dekabrın 
2-də (1918) Gülyataq ermənilərinin quldur dəstəsi Sırxavənd kəndinə hücum edib 
122 baĢ  qaramal, 45 keçi aparmıĢlar. Həmin quldur dəstə  Gülyataq, Canyataq və 
Kasapet ermənilərindən ibarət daha güclü bir tərkibdə iki dəfə Balagilyar kəndinə 
hücum etmiĢlər»; 
91.
 
«Xorhurdain Hayastan» qəzeti 29.X.1921-ci il tarixli sayında yazır: 
«Ermənistanı  erməni  olmayanlardan,  öncə  tatarlardan  və  türklərdən  təmizləyin. 
Türklərə nifrət edin, müsəlmanları qırın, kəndlərinə od vurub yandırın, əmlaklarını 
talan edin»; 
92.
 
DaĢnaksutyun  partiyasının  yaradıcılarından  biri  olan  Ovanes 
Kaçaznuni  daĢnak  partiyasının  1923-cü  ilin  aprel  ayında  keçirilən 
konfransına  hazırladığı  «DaĢnaksutyuna  bir  iĢ  qalmadı»  adlı  məruzəsində 
yazır: «BaĢa düĢmək lazımdır ki, erməni bolĢevikləri bizim varislərimizdir, onlar 
bizim iĢlərimizi davam etdirməlidirlər və artıq davam etdirirlər... Biz bolĢeviklərə 
minnətdar olmalıyıq. Ġrsən alınmıĢ iĢi daha etibarlı Ģəkildə qaydaya saldılar»; 
Yenə  orada  -  «Artıq  DaĢnaksutyuna  bir  iĢ  qalmır.  Hər  Ģeyi  erməni 
kommunistləri daĢnaklar sayaq, onlardan daha da yaxĢı həyata keçirirlər»; 

69 
 
93.
 
Görkəmli  Fransa  alimi  Jorj  de-Malevl  özünün  «1915-ci  il  erməni 
faciəsi»  adlı  kitabında  yazır  (Bakı,  1990,  s.15):  «Bu  gün  ermənilərin  həyata 
keçirdikləri  zorakılıqları,  istər  söz  zorakılığı  olsun,  istərsə  də  fiziki  zorakılıq, 
kənardan  müĢahidə  edən  onun  riyakarlığını  nəzərdən  qaçıra  bilmir.  Onda  belə 
Ģübhə  yaranır  ki,  qarĢısında  gizli  məqsədlər  üçün  naməlum  rejissorlar  tərəfindən 
ayrı-ayrı  parçalardan  quraĢdırılmıĢ  ssenari  var  və  bu  ssenarinin  aktyorları  istər 
tarixçi-alim olsun, istər muzdlu qatil - əzbərlədikləri rolları ifa edirlər»; 
Yenə  orada  -  «Həqiqətən,  erməni  xalqı  tarix  səhnəsində  yalnız  eramızdan 
əvvəl,  VII  əsrdə  Urartu  dövlətinin  süqutundan  sonra  görünməyə  baĢlayıb...  və 
gəlmə xalqdılar»; 
Yenə  orada  -  «Ġngiltərənin  iradəsi  ilə  çar  imperiyasının  xarabalıqları 
üzərində  1918-ci  ildə  qurulub  qısa  bir  ömür  (may  1918  -  noyabr  1920)  sürən 
erməni respublikası, bütün tarix boyu mövcudiyyəti qeydə alınan yeganə müstəqil 
erməni dövləti olmuĢdu»; 
94.
 
ABġ  Kolumbiya  Universitetinin  professoru,  milliyyəti  erməni  olan 
N.Qorsyan yazır: «Erməni müəlliflərinin ilk orta əsrlərə aid fikirləri ZərdüĢt Ġranı 
təhlükəsinə  qarĢı  duran  vahid  Ermənistan  ideyasını  əks  etdirir.  Lakin  bu  mənzərə 
real gerçəkliyi əks etdirmir, çünki Ermənistan V əsrdə birləĢmiĢ halda deyildi»; 
95.
 
Erməni  tarixçisi  K.P.Patkanyan  özünün  «Yaxın  Asiya  tarixində 
Van  yazıçılarının  rolu»  (Sankt-Peterburq,  1881,  səh.36-37)  kitabında  yazır: 
«Ermənistan  bəĢər  tarixində  xüsusi  rol  oynamamıĢdır.  Bu,  ermənilərin  yayılıb 
səpələndikləri  bir  regionun  coğrafi  adıdır.  Bu  ərazi  güclü  qonĢu  dövlətlərin: 
assuriyalıların,  midiyalıların,  iranlıların,  yunanların,  romalıların,    parfiyalıların, 
ərəblərin, türk tayfalarının, monqolların, rusların... öz mübahisələrini həll etdikləri 
yer olmuĢdur»;  
96.
 
Sov.ĠKP  MK-nın  qərar  və  qətnaməsindən  (Partiya  arxivi,  f.461, 
q.45452):  «Erməni  hökumətinin  agenti  olan  daĢnaklar  Qarabağı  Ermənistana 
birləĢdirməyə  can  atırlar,  lakin  bu,  Qarabağ  əhalisi  üçün  öz  həyat  mənbəyindən  - 
Bakıdan  məhrum  olmaq  və  heç  vaxt,  heç  nə  ilə  bağlı  olmadıqları  Ġrəvana 
bağlanmaq demək olardı»; 
97.
 
Zaqafqaziyanın  partiya  boslarından  olan  L.Mirzəyan  1923-cü  ildə 
yazırdı:  «Mənim dərin  əqidəm belədir  ki,  Qarabağın  məsələsi bir tərəfdən bizim 
yuxarı  partiya  və  sovet  rəhbər  dairələri  tərəfindən,  digər  tərəfdən  də  bir  sıra 
millətçi 
əhvali-ruhiyyəli 
erməni 
ziyalıları 
tərəfindən 
yaradılmıĢ 
və 
yaradılmaqdadır. Təmiz Ģəkildə Qarabağ məsələsi yoxdur. Erməni kəndlisi Bakı və 
Ağdamla  sıx  əlaqəsi  olmasa  yaĢaya  bilməz,  yalnız  onun  ovalıq  hissəyə  yolunu 
təhlükəsiz etmək və mədəni inkiĢafına imkan yaratmaq lazımdır»; 
98.
 
Ali  Amerika  diplomatı  Bryus  Lainger  «VaĢinqton  post»  qəzetinə 
yazdığı  21  iyul  1983-cü  il  tarixli  məktubunda  bəyan  edir:  «Erməni 
terrorçularının  basqıları  bütün  insani  davranıĢ  normalarının  və  diplomatik 
təĢrifatların  pozulduğunun  davam  etdiyini  göstərən  faciənin  tərkib  hissəsidir.  Bəs 

70 
 
erməni  cəmiyyətinin  böyük  əksəriyyətinin  belə  qəddarlıqları  pisləyən  səsi 
haradadır?  Bu  cür  mənasız,  kortəbii  terror  aktları  ilə  axı  nə  əldə  etmək  olar? 
Erməni  millətinin  tarixinin  heç  bir  həqiqi  və  ya  xəyali  səhifələri  bunun  davamına 
bəraət qazandıra bilməz»; 
99.
 
LatıĢ jurnalisti Tatyana Çaladze özünün «Karabax: Voyna v litsax» 
kitabında yazır: «Mənim gəldiyim qənaətə görə bu millətin (ermənilərin - red.) ən 
böyük bədbəxtliyi, ən böyük faciəsi heç yerdə rahat yaĢaya bilməmələri, ayaqları 
bir  balaca  yer  alan  kimi  bura  mənimdir  iddiasına  düĢmələri,  bu  iddianı  həyata 
keçirmək  üçün  ən  iyrənc  vasitələrə,  namünasib  üsullara  əl  atmaları,  özlərindən 
adamlar öldürüb baĢqalarını Ģərləmələridir»; 
Tatyana  Çaladze  «Dünya  bilməlidir:  Xocalı  faciəsi  əsl  soyqırımdır» 
məqaləsində yazır: «Erməni terror təĢkilatları və muzdlu silahlı birləĢmələr bütöv 
ailələri  məhv  edir,  açıq  qətllər  təĢkil  edir,  adamların  diri-diri  dərisini  soyur, 
qulaqlarını  kəsir,  skalpını  çıxardırdılar.  Hamilə  qadınların  qarnını  yarır...uĢağı 
çıxardır...artıq  ölmüĢ  qadının  yarılmıĢ  qarnına  ərinin  kəsilmiĢ  baĢını  soxurdular. 
Bütün bunları təsvir etmək mümkün deyil»; 
100.
 
Amerikalı  aqronom  Leonard  Ramsden  Hartvill  1928-ci  ildə 
Ġndianapolis Ģəhərindəki «Bobbo Meril kompani» nəĢriyyatında çap etdirdiyi 
«Ġnsanlar  belədir,  1918-22-ci  illər  Azərbaycan  hadisələri  bir  erməninin 
xatirələrində»  kitabında  yazır  (O,  1922-24-cü  illərdə  Transqafqazın  əkinçilik 
təsərrüfatlarında  çalıĢmıĢ,  köməkçisi  xankəndili  Ovanes  Apresyanın  onu 
mütəəssir  edən  xatirələrini  qələmə  almıĢdır  -  Ə.Ə.):  «Xankəndili  Ovanes 
Apresyan:  «Bu  yerlərin  sakinləri  türklər  və  ermənilərdir.  Əslində  bir  türk  yurdu 
olan bu diyarda ermənilər gəlmədilər... UĢaqlıq illərindən baĢlayaraq  mənə pis nə 
varsa türklərin adı ilə bağlı olduğunu öyrədirdilər... Bütün deyilənlərə rəğmən mən 
daim yanımızda çalıĢan türkləri sevirdim... Türklərin əksəriyyəti fağır insanlardı... 
Ġndi  baĢa  düĢürəm  ki,  biz  ermənilər  öz  məmləkətlərinin  zənginliklərindən  çox  az 
pay  almalarına  baxmayaraq  bu  türklərə  nifrət  bəsləyir,  onlara  özümüzdən  aĢağı 
insanlar  kimi  baxır  və  bu  cür  də  rəftar  edirik»...  1905-ci  ildə  Xankəndindəki 
türkləri  məhv  etmək,  onların  ev-eĢiyini  dağıtmaq  qərarına  gələn  ermənilərin 
kənddə keĢik çəkən kazak bölüyünü ələ almaları və gecə hücuma keçmələri barədə 
deyir:  «Bizimkilər  türk  evlərinin  qapılarını  yumruqladılar,  amma  heç  bir  cavab 
almadılar. Belə olanda qapıları qırdılar və evdəki son türk öldürülənə qədər davam 
edən  bir  türk  soyqırımı  baĢladı...»…1918-ci  ildə  müstəqil  Ermənistan 
Respublikasının öz azərbaycanlı vətəndaĢlarına qarĢı apardığı etnik təmizləmədən 
bəhs  edir:  «Türklərə  qarĢı  baĢladılan  müharibə  qısa  bir  zaman  içərisində  onların 
nəslini yerli-dibli kəsmək savaĢına çevrildi. Türklər Türkiyədəki erməni məsələsini 
erməniləri ölkədən sürgün etmək yolu ilə həll etdikləri kimi, biz də Ermənistandakı 
türk  problemini  eyni  qaydada  aradan  qaldırmağa  giriĢdik.  Türklərin  sağ-salamat 
qaçaraq xilas olmalarına imkan verən yolları və dağ keçidlərini bağladıq... Dərhal 
türklərin kökünü kəsmək iĢinə baĢladıq... Əgər ingilislər araya girməsəydilər, Tiflis 

71 
 
də  qalib  erməni  ordusu  tərəfindən  iĢğal  olunacaqdı.  Bakıda  isə  ermənilər 
ingilislərin  yardımı  ilə  bu  böyük  neft  Ģəhərini  ələ  keçirdilər  və  Ģəhərin  türk 
əhalisindən 25 min nəfərini öldürdülər»; 
101.
 
Erməni  tarixçisi  Yervand  ġahəziz  yazır:  «1827-ci  ildə  Ġrəvanda 
2400 azərbaycanlı ailəsi (12 min nəfər) yaĢamıĢdır»; 
Yenə  orada  -  «Ġrəvan  və  Rəvanqulu  adları  arasında  heç  bir  əlaqə  yoxdur. 
Çünki Ġrəvanın adı VII əsrdən bəlli olmuĢdur»; 
Yenə  orada  -  «Hüseynəli  xan  heç  bir  xərc  və  qayğı  əsirgəmədən  farsların 
(azərbaycanlıların  -  Ə.Ə.)  ən  yaxĢı  məscidləri  olan  Gəncədəki  ġah  Abbas, 
Təbrizdəki  Göy  məscid  üslubunda  öz  xanlığına  layiq  bir  xatirə  abidəsi  qoyub 
getmək istəmiĢdir»; 
102.
 
Erməni  alimi  Zaven  Korkodyan  «Sovet  Ermənistanın  əhalisi  son 
yüzillikdə -1831-1931» (Ġrəvan, 1932, səh.162) kitabında yazır: «Ġrəvan - indiki 
Ermənistan  ərazisində  mövcud  olmuĢ  Ġrəvan  quberniyasının  Ġrəvan,  Üçmüəzzin, 
Yeni  Bəyazid,  Aleksandropol  və  Gəncə  quberniyasının  Zəngəzur,  Qazax-Dilican, 
Tiflis  quberniyasının  Loru-Pəmbək  qəzalarındakı  2310  kəndin  2000-ni 
azərbaycanlılara məxsus olmuĢdur»; 


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə