“CΩmiyyΩt mΩdΩniyyΩti müdafiΩ edΩrsΩ


Milli kulturologiya elmi vԥ maarifinin



Yüklə 8.18 Mb.
Pdf просмотр
səhifə9/23
tarix16.02.2017
ölçüsü8.18 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   23

Milli kulturologiya elmi vԥ maarifinin 

inkiúafÕnda AssosiasiyanÕn rolu 

 

“Simurq” AMA tԥrԥfindԥn kulturologiya sahԥsindԥ ilk dԥfԥ nԥúr edilmiú 



“Kulturologiya. Nԥzԥriyyԥ vԥ tarix mԥsԥlԥlԥri” fundamental monoqrafiyanÕn 

tԥntԥnԥli tԥqdimatÕ paytaxtÕn mԥdԥni hԥyatÕnÕn tarixindԥ yadda qalan hadisԥ 

oldu. Tԥqdimat 6 noyabr 2002-ci ildԥ “Avropa” hotelindԥ oldu. Tԥqdimatda 

AR Prezident AparatÕ, Nazirlԥr Kabineti, Milli Mԥclis, nazirliklԥrin nüma-

yԥndԥlԥri, akademilklԥr, professorlar vԥ müԥllimlԥr, ali mԥktԥb rektorlarÕ vԥ 

kafedra müdirlԥri, Azԥrbaycan Kulturoloqlar Cԥmiyyԥtinin üzvlԥri, Norveç, 

Çin, Yaponiya, Rusiya, Türkiyԥ, øraq vԥ digԥr dövlԥtlԥrin sԥfirliklԥrinin nü-

mayԥndԥlԥri, beynԥlxalq tԥúkilatlar vԥ xarici kompaniyalarÕn nümayԥndԥlԥri, 

qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕ liderlԥri, tԥlԥbԥlԥr vԥ aspirantlar, sahibkarlar vԥ 

jurnalistlԥr iútirak edirdilԥr.    

 


129 

TԥqdimatÕ giriú sözü ilԥ, kitabÕn elmi vԥ praktik dԥyԥri, onun novator-

luq xarakteri vԥ kulturoloji simvolik mԥnasÕ haqqÕnda danÕúan, Assosiasi-

yanÕn birinci vitse-prezidenti, akademik Maqsud Ԥliyev açdÕ. TanÕnmÕú 

alim qeyd etdi ki, AssosiasiyanÕn monoqrafiyasÕ, Azԥrbaycan Respublika-

sÕnÕn mütԥrԥqqi inkiúafÕ xeyrinԥ yaradÕcÕ istifadԥsi mԥqsԥdilԥ, zԥngin milli 

vԥ beynԥlxalq tarixi sosial-mԥdԥni inkiúaf tԥcrübԥsi üzԥrindԥ qurulmuúdur. 

MonoqrafiyanÕ AssosiasiyanÕn ciddi elmi nԥticԥsi kimi nԥzԥrdԥn keçirԥrԥk, 

akademik qeyd etdi ki, o, dünya vԥ milli mԥdԥniyyԥt tarixinin, hԥyat fԥlsԥ-

fԥsi, insanÕn inkiúaf texnologiyalarÕ vԥ sosial inkiúaf texnologiyalarÕnÕn, 

dövlԥt quruculu÷u, mԥdԥniyyԥt siyasԥti vԥ idarԥetmԥnin bir çox aktual su-

allarÕna cavab verԥn ciddi ԥsԥrdir. Ԥsԥrdԥ qoyulan vԥ tԥdqiq edilԥn mԥsԥlԥ-

lԥr yalnÕz tԥlԥbԥlԥr, müԥllimlԥr vԥ tԥdqiqatçÕ-kulturoloqlar üçün deyil, hԥm 

dԥ dövlԥt idarԥçiliyi sahԥsi mütԥxԥssislԥri, mԥdԥniyyԥt menecerlԥri, siya-

sԥtçilԥr, yaradÕcÕ vԥ sosial iúçilԥr, qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕ liderlԥri, hԥm-

çinin geniú oxucu dairԥsi vԥ gԥnclԥr üçün elmi vԥ praktik ԥhԥmiyyԥt daúÕ-

yÕr. Alim qeyd etdi ki, monoqrafiyada görkԥmli Amerika alimi, ԥslԥn azԥr-

baycanlÕ Lütfi Zadԥnin baza nԥzԥriyyԥlԥri, müasir elmin, mԥntiqin nailiy-

yԥtlԥrinԥ vԥ  qloballaúma úԥraitindԥ zamanÕn tԥlԥblԥrinԥ cavab verԥn kultu-

rologiyanÕn düzgün metodoloji ԥsasÕnÕn formalaúdÕrÕlmasÕ üçün ilk dԥfԥ 

u÷urla istifadԥ edilmiúdir.  

Maqsud Ԥliyev qeyd etdi ki, “Simurq” AMA tԥrԥfindԥn hazÕrlanmÕú 

monoqrafiya Azԥrbaycanda vԥ xarici ölkԥlԥrdԥ bir çox ünvanlara göndԥril-

miúdir. O, respublika kitabxanalarÕna, o cümlԥdԥn ali mԥktԥblԥrin vԥ 

Elmlԥr AkademiyasÕnÕn, nazirliklԥr vԥ idarԥlԥrin, AzԥrbaycanÕn idarԥ or-

qanlarÕnÕn, sԥfirliklԥr, bir sÕra beynԥlxalq tԥúkilatlar vԥ fondlarÕn  kitabxa-

nalarÕna, müԥllimlԥr vԥ tԥlԥbԥlԥrԥ, qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕ liderlԥrinԥ vԥ 

jurnalistlԥrԥ çatdÕrÕlmÕúdÕr. Nԥúrin müԥyyԥn hissԥsi Rusiya, Almaniya, 

Fransa, Böyük Britaniya, Avstriya, øtaliya, Çin, Yaponiya, Türkiyԥ, 

Ukrayna, Polúa, Gürcüstan, RumÕniya, Bolqariya, YunanÕstan, Özbԥkistan, 

Misir, øran, øraq, Hindistan, Pakistan, Sԥudiyyԥ ԤrԥbistanÕ, Tatarstan kimi 

ölkԥlԥrin milli kitabxanalarÕna göndԥrilmiúdir. Ünvan sahiblԥri arasÕnda – 

ABù Konqressi kitabxanasÕ, BMT, YUNESKO, Roma Klubu, Avropa ùu-

rasÕ, ATԤT, Qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕnÕn Ümumdünya AssosiasiyasÕ, Bü-

tün dünyada sülh u÷runda Ümumdünya FedarasiyasÕ, Rusiya Kulturologi-

ya ønstitutu, “Deutschland” jurnalÕ, AlmaniyanÕn Höte ønstitutu, 

“øntellektual inkiúaf problemlԥri” Beynԥlxalq Elmlԥr AkademiyasÕ  da var-

dÕ. Kitab, hԥmçinin dünya mԥdԥniyyԥtinin inkiúafÕna Lütfi Zadԥ kimi ciddi 

töhfԥ vermiú ayrÕ-ayrÕ úԥxsiyyԥtlԥrԥ, “Simurq” AMA-nÕn xarici fԥxri üzv-


130 

lԥri - Norveç, ABù, Çin, Rusiya, Böyük Britaniya, Türkiyԥ vԥ digԥr dünya 

ölkԥlԥrinin mütԥxԥssislԥri vԥ diplomatlarÕna verilmiúdir.  

KitabÕn elmi, maariflԥndirici vԥ sosial ԥhԥmiyyԥtini, Milli EA-nÕn 

akademiklԥri - Fuad QasÕmzadԥ, Ziyad Sԥmԥdzadԥ, Azԥrbaycanda Çinin 

fövqԥladԥ vԥ sԥlahiyyԥtli sԥfiri Çjan Siyun, Milli Mԥclis üzvü, general Vla-

dimir Timoúenko, “øntellektual inkiúaf problemlԥri” Beynԥlxalq Elmlԥr 

AkademiyasÕnÕn akademiki Namiq øsmayÕlov, Azԥrbaycan Elektrotexnika 

Elmi-Tԥdqiqat ønstitutunun elmi iú üzrԥ direktor müavini, dosent A÷azԥki 

Mԥlikov, BDU-nin professoru Ԥsԥdulla Qurbanov vԥ baúqalarÕ da öz çÕxÕú-

larÕnda qeyd etdilԥr.  

Cԥmiyyԥtin inkiúafÕ üçün kulturologiyanÕn strateji ԥhԥmiyyԥtini, vԥ 

Assosiasiya tԥrԥfindԥn hazÕrlanan “Kulturologiya” monoqrafiyasÕnÕn üstün 

cԥhԥtlԥrini açÕqlayaraq, akademik Fuad QasÕmzadԥ, Azԥrbaycanda ilk dԥfԥ 

belԥ ciddi novator ԥsԥr yaradan istedadlÕ tԥdqiqatçÕ kimi, onun müԥllifi Fuad 

Mԥmmԥdovun xidmԥtlԥrini qeyd etdi. Alim qeyd etdi ki, sistemli kulturoloji 

tԥhlil ԥsasÕnda hazÕrlanan kitab, müasir úԥraitdԥ Azԥrbaycan cԥmiyyԥti vԥ 

dövlԥtinin universal inkiúaf ԥsasÕ kimi, ruhi mԥdԥniyyԥtin sosial ԥhԥmiyyԥti, 

funksiyalarÕ vԥ imkanlarÕnÕ geniú úԥkildԥ açÕqlayan, metodoloji cԥhԥtdԥn 

düzgün yanaúma ilԥ seçilir.  Akademik qeyd etdi ki, onun rԥhbԥrlik etdiyi 

ekspert komissiyasÕ Azԥrbaycan Tԥhsil Nazirliyinԥ kitabÕ ölkԥnin ali mԥk-

tԥblԥri üçün dԥrs vԥsaiti qismindԥ tԥsdiq etmԥyi tövsiyԥ etmiúdir, özü isԥ ki-

tabÕn elmi redaktoru vԥ ön sözün müԥllifi öhdԥliyini öz üzԥrinԥ götürdü.    

Azԥrbaycanda Çinin fövqԥladԥ vԥ sԥlahiyyԥtli sԥfiri Çjan Siyun mo-

noqrafiyanÕn böyük intellektual vԥ humanist xarakterini qeyd etdi. O, qlo-

ballaúma úԥraitindԥ sülh mԥdԥniyyԥti vԥ beynԥlxalq ԥmԥkdaúlÕ÷Õn inkiúafÕna 

yardÕm edԥn belԥ ԥsԥrlԥrin yaradÕlmasÕnÕn zԥruriliyini vԥ aktuallÕ÷ÕnÕ xüsusi-

lԥ nԥzԥrԥ çatdÕrdÕ. Sԥfir dedi: “Mԥn cԥnab Fuad Mԥmmԥdovun kitabÕnÕ ay 

yarÕm ԥrzindԥ dԥrindԥn öyrԥndim. O, cahanúümul, beynԥlxalq ԥhԥmiyyԥtԥ 

malikdir. Bu, insanÕn düzgün tԥfԥkkürünü vԥ  düzgün hԥyat vԥ fԥaliyyԥt 

texnologiyalarÕnÕ unikal formalaúdÕrma cԥhdidir. Müԥllif müxtԥlif xalqlarÕn 

mԥdԥni inkiúaf tԥcrübԥsini obyektiv surԥtdԥ vԥ ehtiramla nԥzԥrdԥn keçirir vԥ 

onlarÕn qarúÕlÕqlÕ anlaúma vԥ ԥmԥkdaúlÕq yolunu göstԥrir. Bu daha yaxúÕ, 

münaqiúԥsiz, firavan gԥlԥcԥyԥ aparan yoldur”. 

Azԥrbaycan øqtisadçÕlar øttifaqÕnÕn sԥdri, akademik Ziyad Sԥmԥdzadԥ 

Azԥrbaycan cԥmiyyԥti qarúÕsÕnda ciddi elmi xidmԥtlԥri olan Fuad Mԥmmԥ-

dovun vԥtԥndaú mövqeyinin düzgünlüyünü qeyd etdi. O, müԥllifin Azԥrbay-

canda xüsusi kulturoloji tԥdqiqatlarÕn ԥsasÕnÕ qoyan çoxillik novator yaradÕcÕ 

fԥaliyyԥti haqqÕnda danÕúdÕ. O hԥmçinin qeyd etdi ki, dünya vԥ milli mԥdԥ-


131 

niyyԥtin tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi sahԥsindԥ müԥllifin ԥsԥrlԥri elmi ictimaiyyԥt 

tԥrԥfindԥn yalnÕz Azԥrbaycanda deyil, xaricdԥ dԥ yüksԥk qiymԥtlԥndirilir. 

“øntellektual inkiúaf problemlԥri” Beynԥlxalq Elmlԥr AkademiyasÕnÕn 

akademiki Namiq øsmayÕlov monoqrafiyanÕ qiymԥtlԥndirԥrԥk, öz çÕxÕúÕnda 

mԥlumat verdi ki, onun tԥmsil etdiyi tԥúkilatÕn rԥyasԥt heyԥti “Kulturologi-

ya” kitabÕnÕ sosial vԥ humanitar elmlԥrin inkiúafÕna qiymԥtli töhfԥ kimi dԥ-

yԥrlԥndirmiú vԥ Fuad Mԥmmԥdovun bu Beynԥlxalq Akademiyaya akademik 

seçilmԥsi haqqÕnda qԥrar qԥbul etmiúdir. O hԥmçinin AkademiyanÕn, kitabÕn 

tԥkrar nԥúrinin vԥ ønternet vasitԥsilԥ beynԥlxalq istifadԥsi üçün onun 

elektron variantÕnÕn hazÕrlanmasÕ vԥ yayÕlmasÕnÕ tövsiyԥ etmԥsi qԥrarÕ haq-

qÕnda mԥlumat verdi. 

Milli Mԥclis deputatÕ, general Vladimir Timoúenko monoqrafiyaya 

yüksԥk qiymԥt verdi. Öz çÕxÕúÕnda o qeyd etdi ki, “Simurq” AMA-nÕn “Kul-

turologiya” kitabÕ mühüm beynԥlxalq ԥhԥmiyyԥtԥ malikdir, çünki müxtԥlif 

xalqlarÕn sosial-mԥdԥni inkiúaf nümunԥlԥrini göstԥrir vԥ oxucunu inandÕrÕr 

ki, daha yaxúÕ gԥlԥcԥyԥ yol yalnÕz yüksԥk ruhi mԥdԥniyyԥtdԥn keçir.  

Tԥlԥbԥlԥr vԥ gԥnclԥr üçün dԥrs vԥsaiti kimi tԥsdiq olunmuú monoqrafi-

yanÕn maarifçilik dԥyԥrini, BakÕ Dövlԥt Universitetinin professoru Ԥsԥdulla 

Qurbanov da layiqincԥ qiymԥtlԥndirdi. O qeyd etdi ki, Azԥrbaycanda kultu-

rologiya elmi vԥ maarifinin inkiúafÕ üçün bütün úԥraitlԥri yaratmaq zԥruridir. 

AssosiasiyanÕn rԥyasԥt heyԥtinin ünvanÕna sԥfirlԥr, nazirlԥr, Azԥrbay-

can vԥ xarici alimlԥr vԥ mütԥxԥssislԥrdԥn kitab haqqÕnda çoxlu sayda müs-

bԥt rԥylԥr daxil olmuúdur. Bu rԥylԥrdԥ AssosiasiyanÕn iúi kulturologiya elmi 

vԥ maarifinin inkiúafÕna, müxtԥlif xalqlarÕn proqressiv sosial-mԥdԥni inkiúaf 

tԥcrübԥsinin öyrԥnilmԥsi vԥ yayÕlmasÕna ciddi töhfԥ kimi qiymԥtlԥndirilirdi. 

Rԥylԥrdԥ hԥmçinin kitab, intellektual vԥ idarԥetmԥ mԥdԥniyyԥtinin, vԥtԥndaú 

cԥmiyyԥtinin formalaúdÕrÕlmasÕ, qarúÕlÕqlÕ anlaúma vԥ beynԥlxalq ԥmԥkdaú-

lÕq, sülh mԥdԥniyyԥtinin humanist dԥyԥrlԥrinin inkiúaf problemlԥri üzrԥ cid-

di mԥnbԥ kimi nԥzԥrdԥn keçirilirdi. KitabÕn yayÕlmasÕ prosesindԥ, onun 

azԥrbaycan, ingilis, rus vԥ digԥr dillԥrdԥ yenidԥn nԥúr edilmԥsi üçün coxlu 

sayda arzu vԥ istԥklԥr daxil olmuúdur.   

Bu dövrdԥ AssosiasiyanÕn fԥaliyyԥtinin kulturoloji nԥticԥlԥri yalnÕz 

“øntellektual inkiúaf problemlԥri” Beynԥlxalq Elmlԥr AkademiyasÕnÕn deyil, 

eyni zamanda Rusiya Pedaqoji vԥ Sosial Elmlԥr AkademiyasÕ tԥrԥfindԥn ta-

nÕnmÕúdÕ. OnlarÕn ictimai vԥ beynԥlxalq qiymԥtlԥndirmԥsi “Kulturologiya” 

monoqrafiyasÕnÕn, Azԥrbaycan RespublikasÕnÕn “Humay” Milli øctimai mü-

kafatÕ ilԥ tԥltif olunmasÕnda, AssosiasiyanÕn Avropa ùurasÕnÕn Mԥdԥniyyԥt 

siyasԥti üzrԥ  ekspertlԥrin mԥlumat bazasÕna daxil edilmԥsindԥ dԥ ԥks olun-


132 

muúdur. Azԥrbaycan Dövlԥt Mԥdԥniyyԥt vԥ øncԥsԥnԥt ønstitutunun mԥzunla-

rÕnÕn – onlarla kulturoloqlarÕn “Simurq”AMA-da istehsalat praktikasÕ 

keçmԥsi dԥ kulturologiya sahԥsindԥ “Simurq” AMA-nÕn nailiyyԥtlԥrinin ta-

nÕnmasÕ idi. 

“Kulturologiya” monoqrafiyasÕ kulturologiya sahԥsindԥ AssosiasiyanÕn 

fundamental novator elmi nԥticԥsi olsa da, o bu dövrdԥ Assosiasiya üzvlԥri 

tԥrԥfindԥn dԥrc etdirilԥn bir çox dԥyԥrli iúlԥrdԥn yalnÕz biri idi. Qurultaydan 

sonrakÕ dövr ԥrzindԥ “Simurq” AMA-nÕn üzvlԥri fԥal surԥtdԥ elmi tԥdqiqat-

lar hԥyata keçirirdilԥr. 2000-ci ildԥ Azԥrbaycanda vԥ xaricdԥ çoxlu sayda 

ciddi monoqrafiyalar, kitablar, mԥcmuԥlԥr vԥ dԥrs vԥsaitlԥri dԥrc edilmiú, 

milli vԥ dünya mԥdԥniyyԥtinin tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi, insanÕn davamlÕ inkiúa-

fÕ, sosial-mԥdԥni siyasԥt, idarԥetmԥ mԥdԥniyyԥti, sülh, beynԥlxalq münasi-

bԥtlԥr mԥdԥniyyԥti vԥ digԥr problemlԥr üzrԥ onlarla elmi vԥ elmi-maariflԥn-

dirici mԥqalԥlԥr nԥúr edilmiúdir. Dԥrc edilmiú ԥsԥrlԥr arasÕnda – “Azԥrbay-

canda yeni mԥdԥniyyԥt siyasԥtinin formalaúmasÕna yardÕm” (2001), “Norveç 

mԥdԥniyyԥti dünya sivilizasiyasÕ kontekstindԥ” (2002), “Dönüú mԥrhԥlԥsin-

dԥ qlobal idarԥetmԥ” (2003) vԥ s. kimi kollektiv kitablar, dԥrsliklԥr, dԥrs vԥ-

saitlԥrini vԥ mԥcmuԥlԥri qeyd etmԥk lazÕmdÕr.  

AyrÕ-ayrÕ müԥlliflԥrin, AssosiasiyanÕn vԥ Kulturoloqlar Cԥmiyyԥti    

üzvlԥrinin monoqrafiyalarÕ: Fԥrman øsmayÕlovun - “XX ԥsr Qԥrb fԥlsԥfԥsi” 

(2000), “Dilin metafizikasÕ” (2002), “Klassik psixoanalizin ԥsaslarÕ” (2003); 

Ԥli Abbasovun – “ødrakÕn tarixi, nԥzԥriyyԥsi vԥ metodologiyasÕ problemlԥ-

ri” (2001); Ramiz øsgԥndԥrovun – “Elmi-texniki tԥrԥqqi vԥ yeniliklԥr baza-

rÕ” (2000), “Ԥmԥk bazarÕ”, “Mԥú÷ulluq”, “øúsizlik vԥ ԥhalinin sosial müdafi-

ԥsi”, “Sosial tԥrԥfdaúlÕq”, “Beynԥlxalq ԥmԥk tԥúkilatÕ: tarixi, strukturu vԥ 

Azԥrbaycan ilԥ ԥlaqԥlԥri” (2001), “østehsal texnologiyalarÕ vԥ texnoloji inki-

úafÕn  proqnozlaúdÕrÕlmasÕ”, “Elmi-texniki tԥrԥqqi vԥ bazar dԥyiúikliklԥrinin 

sosial aspektlԥri”, “Ԥmԥk bazarÕ vԥ ԥhalinin sosial müdafiԥsi” (2002), “øsla-

hatlar dövründԥ elmi-texniki tԥrԥqqi vԥ sosial-iqtisadi problemlԥr” (2005); 

Nizami Cԥfԥrovun – “AzԥrbaycanlÕlar: etno-mԥdԥni inkiúafÕn siyasi-ideoloji 

üfüqlԥri” (2001); Niyazi Mehdinin – “Çԥtin vԥ dolaúÕq durumlarÕn kulturo-

logiyasÕ” (2001); ùamil Fԥtullayev-Fiqarovun – “Abúeron memarlÕ÷Õ” 

(2003); Rԥna MԥmmԥdovanÕn – “Azԥrbaycan mu÷amlarÕ”, “Musiqili türko-

logiya” (2002); ùahlar Ԥsgԥrovun – “Milli birliyԥ fԥlsԥfi baxÕú” (2001), 

“Tԥhsilimiz: dünԥn, bugün vԥ sabah” (2003); Namiq Hüseynovun (hԥmmü-

ԥllif) – “Kamandan oxatma” (2002); Nԥriman Hԥsԥnzadԥnin – “Kulturologi-

ya” (2005); Tahir Behbudovun – “Daxili iúlԥr orqanlarÕnÕn tarixi”, “øngilis 

polislԥri BakÕda, 1918-1919” (2003), “Polis etiketi” (2005); Solmina Dada-


133 

úova vԥ Yeganԥ ԤliyevanÕn – “Tarixi mԥdԥniyyԥtlԥrin modellԥúdirilmԥsinin 

ԥsaslarÕ” (2005); Mübariz SüleymanlÕnÕn – “Muzey iúinin idarԥ olunmasÕ vԥ 

iqtisadiyyatÕ” (2002); Musa Quluzadԥnin – “Azԥrbaycanda dövlԥt vԥ din 

münasibԥtlԥri” (2002); Fidan FԥrԥcovanÕn – “Mԥdԥni antropologiyada 

gender problemlԥri” (2005); Vüqar Kԥrimlinin – “OzanlarÕn söylԥmԥlԥri” 

(2005); Çingiz Abdullayevin – “Alman –Azԥrbaycan münasibԥtlԥri”, “BakÕ-

Hamburq: dünyaya açÕlan qapÕlar” (2000); Kamil Sԥlimovun – “Sifariúli 

qԥtllԥrin araúdÕrÕlmasÕnda kriminalistik metodun ԥsaslarÕ” (2004); Oqtay 

Ԥfԥndiyevin  -  “Hԥrbi cinayԥtlԥr: Nürnberqdԥn Qaraba÷adԥk (beynԥlxalq-

hüquqi analiz)” (2000); “Müasir beynԥlxalq iqtisadi münasibԥtlԥrdԥ istifadԥ 

olunan 700 termin (xarici-iqtisadi biliklԥrin Azԥrbaycan-rus-ingilis sor÷u-

lü÷ԥti; yenidԥn iúlԥnmiú vԥ tamamlanmÕú nԥúr) (hԥmmüԥllif)” (2004): Mԥr-

kԥzi Qafqazda silahlÕ münaqiúԥlԥr vԥ hԥrbi cinayԥtlԥr (beynԥlxalq-hüquqi 

aspekt) (2006); Tahir Ԥmiraslanovun – “Novruz süfrԥsi” (2000), “Azԥrbay-

can kulinariyasÕ ensiklopediyasÕ” (2007); MinaxanÕm Ԥsԥdlinin – “Abdulla 

ùaiq” (2001); “Abdulla ùaiq Arazdan Turana”, “Abdulla ùaiq vԥ teatr” 

(1910-1958), (2003), “Yusif Ziya TalÕbzadԥnin hԥyatÕ vԥ mühiti” (1877-

1923), (2005) vԥ s. böyük elmi ԥhԥmiyyԥtԥ malik idi. Bu vԥ digԥr nԥúrlԥr tԥ-

lԥbԥlԥr vԥ yuxarÕ sinif úagirdlԥri, qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕ, bԥlԥdiyyԥlԥr vԥ 

hԥmkarlar tԥúkilatlarÕnÕn liderlԥri vԥ üzvlԥri üçün, respublikanÕn geniú oxucu 

auditoriyasÕ üçün dԥrs vԥsaiti idi. 2007-ci ildԥ “Simurq” AMA-nÕn vԥ Azԥr-

baycan Kulturoloqlar Cԥmiyyԥtinin gԥnc üzvlԥri Ceyhun Rzayev vԥ Vüqar 

Kԥrimli kulturologiya sahԥsindԥ ԥn yaxúÕ tԥdqiqat iúlԥrinԥ görԥ Mԥdԥniyyԥt 

vԥ Turizm Nazirliyinin birinci vԥ ikinci mükafatlarÕna layiq görülmüúlԥr.  

Göstԥrilԥn illԥrdԥ “Simurq” AMA eyni zamanda öz üzvlԥrinin “Üçün-

cü sektorda” iú metodlarÕna öyrԥdilmԥsini hԥyata keçirirdi. “Simurq” AMA-

nÕn könüllülԥri Soros vԥ “Aysar” fondlarÕnda ingilis dili vԥ kompüterdԥ iú 

texnikasÕnÕ öyrԥnir, Böyük Britaniyada vԥ Gürcüstanda tԥçrübԥ keçirdilԥr.  

Bununla bԥrabԥr Azԥrbaycan RespublikasÕnda “biliklԥr cԥmiyyԥti”nin 

formalaúmasÕ - yüksԥk ruhi mԥdԥniyyԥtԥ malik yeni nԥsil úԥxsiyyԥtlԥr vԥ 

liderlԥrin hazÕrlanmasÕ standartlarÕna yeni tԥlԥblԥr irԥli sürdü. VԥtԥndaúlarÕn 

intellektual vԥ etik mԥdԥniyyԥti - fiziki, tibbi vԥ ekoloji mԥdԥniyyԥtin, mԥi-

úԥt, úԥxsiyyԥtlԥrarasÕ vԥ millԥtlԥrarasÕ mԥdԥniyyԥtin inkiúafÕnda oldu÷u ki-

mi, eynilԥ istehsal vԥ istehlak mԥdԥniyyԥtinin inkiúafÕnda getdikcԥ daha da 

artan rol oynayÕrdÕ. Bu, informasiya cԥmiyyԥtinԥ keçid úԥraitindԥ milli mԥ-

dԥniyyԥtin kulturoloji ekspertizasÕnÕn permanent (daimi) aparÕlmasÕnÕn, 

onun hԥyat qabiliyyԥti, rԥqabԥtԥ davamlÕlÕ÷Õ vԥ tԥhlükԥsiz inkiúafÕnÕn qiy-

mԥtlԥndirilmԥsinin ԥhԥmiyyԥtini aktuallaúdÕrÕrdÕ. Bu problemin hԥllinin ԥhԥ-


134 

miyyԥtini nԥzԥrԥ alaraq, “Simurq” AMA tԥrԥfindԥn 8 konseptual vԥzifԥ for-

mulԥ edildi ki, onlarÕn reallaúdÕrÕlmasÕ Azԥrbaycan cԥmiyyԥti vԥ dövlԥtinin 

gԥlԥcԥk tԥrԥqqisinԥ yardÕm edԥ bilԥrdi. Bu vԥzifԥlԥr qismindԥ müԥyyԥn edil-

miúdir: 

-

dünya sivilizasiyasÕnÕn inkiúaf  nailiyyԥtlԥri, tԥcrübԥsi vԥ tendensiya-



larÕnÕ nԥzԥrԥ alaraq, ümumi sosial-mԥdԥni tԥrԥqqi strategiyasÕnÕn iú-

lԥnib hazÕrlanmasÕ;

 

-

keyfiyyԥtinԥ vԥ templԥrinԥ görԥ davamlÕ milli inkiúaf texnologiyala-



rÕnÕn iúlԥnib hazÕrlanmasÕ; 

-

bütün sԥviyyԥlԥrdԥ tԥúkilat vԥ idarԥetmԥ mԥdԥniyyԥtinin yüksԥk 



standartlarÕna nail olunmasÕ; 

-

yüksԥk ixtisaslÕ kadrlarÕn, o cümlԥdԥn, ekspert-kulturoloqlarÕn hazÕr-



lanmasÕ vԥ düzgün istifadԥ edilmԥsi.  

Eyni zamanda konseptual vԥzifԥlԥr sÕrasÕna aid edilmiúdir:  

-

ruhi mԥdԥniyyԥt sistemindԥ struktur islahatlarÕnÕn aparÕlmasÕ;  



-

müԥyyԥn edilmiú hԥyat fԥaliyyԥti istiqamԥtlԥrinin mütԥrԥqqi inkiúafÕ-

nÕ tԥmin edԥn hüquq vԥ etik normalarÕnÕn tԥkmillԥúdirilmԥsi; 

-

mԥqsԥdli strateji maliyyԥlԥúdirmԥnin hԥyata keçirilmԥsi; 



-

prioritet istiqamԥtlԥrin maddi-texniki inkiúaf úԥraitinin tԥmin edilmԥsi. 

 

Milli-mԥdԥni inkiúafÕn bu vԥ digԥr aktual problemlԥrinin müzakirԥsi 



üçün 4 fevral 2005-ci ildԥ Azԥrbaycan Dövlԥt Mԥdԥniyyԥt vԥ øncԥsԥnԥt 

Universitetindԥ, universitetin rԥhbԥrliyi, “Simurq” Azԥrbaycan Mԥdԥniyyԥt 

AssosiasiyasÕ vԥ Azԥrbaycan Kulturoloqlar Cԥmiyyԥtinin iútirakÕ ilԥ Kultu-

roloqlarÕn növbԥti müúavirԥsi keçirildi.   

Müúavirԥdԥ ADMøU, AR Prezidenti yanÕnda Dövlԥt ødarԥçilik Aka-

demiyasÕ, Milli Aviasiya AkademiyasÕ, BakÕ Musiqi AkademiyasÕ, Memar-

lÕq vԥ ønúaat Universiteti, Azԥrbaycan Tarix Muzeyi vԥ respublikanÕn digԥr 

elmi müԥssisԥlԥri vԥ ali tԥhsil mԥktԥblԥrinin elmi iúçilԥri vԥ müԥllimlԥri, 

hԥmçinin Milli Mԥclis nümayԥndԥlԥri iútirak edirdilԥr. øútirakçÕlar qloballaú-

ma vԥ Azԥrbaycanda demokratik cԥmiyyԥt vԥ hüquqi dövlԥt quruculu÷u úԥ-

raitindԥ kulturologiyanÕn inkiúafÕ vԥ milli mԥdԥniyyԥtin modernlԥúdirilmԥsi 

üzrԥ “Simurq” AMA-nÕn vԥ respublika Kulturoloqlar Cԥmiyyԥtinin kon-

sepsiyasÕnÕn ԥsas müddԥalarÕnÕ nԥzԥrdԥn keçirdilԥr. 

Müúavirԥ iútirakçÕlarÕ “Simurq” AMA tԥrԥfindԥn iúlԥnib hazÕrlanmÕú, 

milli mԥdԥniyyԥt vԥ mԥdԥniyyԥt siyasԥti, tarixi dövrün tԥlԥbatlarÕna uy÷un 

olaraq, onun demokratiklԥúdirilmԥsi vԥ modernlԥúdirilmԥsi sahԥsindԥ  mütԥ-

rԥqqi islahatlara yönԥldilmiú kulturoloji layihԥlԥri vԥ praktik tövsiyԥlԥri bԥ-


135 

yԥndilԥr vԥ dԥstԥklԥdilԥr. Onlar qeyd etdilԥr ki, alim-kulturoloqlar keyfiy-

yԥt, effektivlik vԥ AzԥrbaycanÕn milli maraqlarÕna uy÷unluq mԥqsԥdilԥ, isla-

hatlar monitorinqinin hԥyata keçirilmԥsindԥ hökumԥtԥ daha fԥal surԥtdԥ vԥ-

tԥndaú yardÕmÕ göstԥrmԥlidirlԥr.  

øútirakçÕlar, insanÕn hԥyat fԥaliyyԥtinin nԥzԥri problemlԥri vԥ sosial in-

kiúaf texnologiyalarÕnÕn öyrԥnilmԥsi, cԥmiyyԥtin sosial terapiyasÕnÕn hԥyata 

keçirilmԥsi, dialektik ziddiyyԥtlԥrin hԥlli vԥ dԥyiúԥn dünyanÕn tԥlԥblԥrinԥ 

uy÷un qԥrarlarÕn qԥbul edilmԥsi üçün kulturologiyanÕn ԥhԥmiyyԥtini bir da-

ha tԥsdiqlԥdilԥr. Onlar Azԥrbaycan mԥdԥniyyԥtinin sistemli tԥdqiqi, onun 

ԥnԥnԥvi irsi vԥ milli özünԥmԥxsuslu÷unun qorunub saxlanmasÕ, nailiyyԥtlԥ-

rinin vԥ milli inkiúaf mԥqsԥdilԥ mԥdԥniyyԥtin yeni dԥyiúdirici imkanlarÕnÕn 

qiymԥtlԥndirilmԥsi üçün kulturologiyanÕn ԥhԥmiyyԥtini yüksԥk qiymԥtlԥn-

dirdilԥr. Müstԥqil Azԥrbaycan RespublikasÕnÕn milli-mԥdԥni inkiúafÕnÕn 

universal nԥzԥri-metodoloji ԥsasÕ vԥ elmi-informasiya bazasÕ kimi, onun ro-

lu xüsusilԥ nԥzԥrԥ çatdÕrÕldÕ. Bunu nԥzԥrԥ alaraq, ölkԥnin sosial-mԥdԥni si-

yasԥtinin kulturologiyanÕn nailiyyԥtlԥri ԥsasÕnda qurulmasÕna, siyasi vԥ sosi-

al qԥrarlarÕn isԥ uy÷un kulturoloji ekspertizadan keçirilmԥsinԥ yardÕm etmԥ-

yin vacibliyi qeyd olundu.  

KøV üçün yayÕlan press-relizdԥ milli mԥdԥniyyԥtin aktual problemlԥri-

nin sistemli tԥdqiqatlarÕnÕn hԥyata keçirilmԥsi, hԥmçinin cԥmiyyԥtdԥ 

 

 



 

 

universal kulturoloji biliklԥrin yayÕlmasÕ mԥqsԥdilԥ respublika kulturoloqla-



rÕnÕn sԥylԥrinin birlԥúdirilmԥsinin vacibliyi qeyd olunmuúdur. Orada göstԥri-

lirdi ki, qloballaúma milli mԥdԥniyyԥtlԥrԥ, o cümlԥdԥn Azԥrbaycan mԥdԥ-

niyyԥtinԥ ça÷ÕrÕú etmiúdir. O, tarixi inkiúaf prosesindԥ bԥúԥriyyԥtin ԥldԥ etdi-

yi mԥdԥniyyԥt sԥrvԥtlԥrinin, ilk növbԥdԥ, mütԥrԥqqi xalqlarÕn fԥlsԥfԥ, mԥntiq 

vԥ inkiúaf texnologiyalarÕnÕn ciddi öyrԥnilmԥsi vԥ yaradÕcÕ istifadԥsinin zԥ-

ruriliyini úԥrtlԥndirmiúdir. Bu ça÷ÕrÕúa cavab, dövlԥtin siyasi prioriteti olan 

yüksԥk ruhi mԥdԥniyyԥtin qabaqlayÕcÕ inkiúafÕ vԥ modernlԥúmԥsi olmalÕdÕr 

ki, bu da sosial hԥyatda yoxsulluq, cahillik, etik vԥ hüquqi savadsÕzlÕq vԥ ic-

timai tԥrԥqqini lԥngidԥn digԥr neqativ tԥzahürlԥrlԥ daha sԥmԥrԥli mübarizԥ 

aparma÷a imkan verir. 

Bununla bԥrabԥr, müúavirԥ iútirakçÕlarÕ tԥrԥfindԥn Azԥrbaycanda kultu-

rologiyanÕn vԥziyyԥtinin ekspert qiymԥtlԥndirilmԥsi verildi. Müstԥqilliyin on 

beú illiyi ԥrzindԥ, elmin vԥ tԥhsilin digԥr sahԥlԥri ilԥ yanaúÕ, Azԥrbaycanda 

milli vԥ dünya mԥdԥniyyԥtinin tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsinin tԥdqiqatÕ sahԥsindԥ 

müԥyyԥn nailiyyԥtlԥr ԥldԥ edilmiúdir. Onlarla monoqrafiyalar, dԥrsliklԥr, 

mԥcmuԥlԥr, elmi mԥqalԥlԥr dԥrc edilmiú, çoxlu sayda kulturoloji seminarlar, 

dԥyirmi masalar,  treninqlԥr vԥ konfranslar keçirilmiú, televiziya, radio vԥ 


136 

respublika mԥtbuatÕnda onlarla çÕxÕúlar edilmiúdir. “Simurq” AMA-nÕn vԥ 

Azԥrbaycan Kulturoloqlar Cԥmiyyԥtinin tԥúԥbbüsü ilԥ “Mԥdԥniyyԥtin tarixi 

vԥ nԥzԥriyyԥsi” ixtisasÕnÕn Azԥrbaycan Dövlԥt Mԥdԥniyyԥt vԥ øncԥsԥnԥt 

Universitetinin tԥrkibinԥ daxil edilmԥsi böyük nailiyyԥt olmuúdur ki,  2003-

cü ildԥn bu ixtisas üzrԥ kulturologiya elmlԥri namizԥdlԥri vԥ doktorlarÕ alim-

lik dԥrԥcԥlԥri almaq üçün dissertasiyalarÕn müdafiԥsinin keçirilmԥsinԥ     

baúlanmÕúdÕr.   

Keçԥn ԥsrin 90-cÕ illԥri – 2000-ci illԥrin ԥvvԥllԥrindԥ milli kulturologiya-

nÕn inkiúafÕna “Simurq” AMA ilԥ yanaúÕ bir sÕra dövlԥt strukturlarÕnÕn alimlԥri 

vԥ müԥllimlԥri yaradÕcÕ töhfԥ vermiúlԥr. Bu – AR Prezidenti yanÕnda Dövlԥt 

ødarԥçilik AkademiyasÕ, Milli Elmlԥr AkademiyasÕnÕn institutlarÕ, Azԥrbaycan 

Dövlԥt Mԥdԥniyyԥt vԥ øncԥsԥnԥt Universiteti, BakÕ Dövlԥt Universiteti, Azԥr-

baycan Dövlԥt RԥssamlÕq AkademiyasÕnÕn vԥ bir sÕra respublika ali mԥktԥblԥ-

rinin kollektivlԥri idi. AzԥrbaycanÕn ruhi mԥdԥniyyԥti vԥ mԥdԥniyyԥt siyasԥti-

nin inkiúafÕnda dövlԥt strukturlarÕ ilԥ yanaúÕ, Azԥrbaycan Mԥdԥniyyԥtinin 

DostlarÕ Fondu (AMDF), Azԥrbaycan Mԥdԥniyyԥt Fondu vԥ digԥr nüfuzlu 

qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕnÕn elmi-maarifçilik fԥaliyyԥti ciddi rol oynamÕúdÕr. 

Ölkԥdԥ vԥ xaricdԥ AzԥrbaycanÕn milli mԥdԥniyyԥtinin qorunmasÕ vԥ geniú ya-

yÕlmasÕnda böyük xidmԥt - artÕq uzun illԥrdir ki, Azԥrbaycan Mԥdԥniyyԥtinin 

DostlarÕ Fondu tԥrԥfindԥn nԥúr olunan “ørs” jurnalÕna mԥxsusdur. 

Azԥrbaycan kulturoloqlarÕ razÕlÕqla qeyd etdilԥr ki, AzԥrbaycanÕn birin-

ci xanÕmÕ, YUNESKO vԥ øSESKO-nun xoú mԥramlÕ sԥfiri Mehriban xanÕm 

ԤliyevanÕn rԥhbԥrlik etdiyi Heydԥr Ԥliyev Fondu 2004-cü ildԥn respublika-

nÕn sosial-mԥdԥni, o cümlԥdԥn iqtisadi hԥyatÕnda aparÕcÕ rol oynama÷a baú-

lamÕúdÕr. Azԥrbaycan xalqÕnÕn mԥdԥni irsinin qorunmasÕ vԥ inkiúafÕnda, mil-

li dövlԥtçilik vԥ “azԥrbaycançÕlÕq” fԥlsԥfԥsi ideyalarÕnÕn inkiúafÕnda vԥ yeni 

nԥslԥ ötürülmԥsindԥ Fondun rolunu qiymԥtlԥndirmԥk çԥtindir. Heydԥr 

Ԥliyev Fondu yeni cԥmiyyԥtin mԥdԥni quruculu÷unda yalnÕz fԥal iútirakla 

deyil, hԥm dԥ ölkԥnin sosial-iqtisadi inkiúafÕna böyük töhfԥ verԥn, milli mԥ-

dԥniyyԥtin seçilԥn tԥúkilatÕ oldu. Tezliklԥ onun fԥaliyyԥti tԥhsil, sԥhiyyԥ, 

mԥdԥniyyԥt, idman, elm vԥ texnologiya, ekologiya, sosial hԥyat sahԥsi vԥ 

cԥmiyyԥtin digԥr hԥyat fԥaliyyԥti sahԥlԥrindԥ milli miqyasda iri layihԥlԥrin 

reallaúdÕrÕlmasÕ sayԥsindԥ ümummilli ԥhԥmiyyԥt qazandÕ. 

Mԥdԥniyyԥtin vԥ kulturologiyanÕn inkiúaf u÷urlarÕnÕ müzakirԥ edԥrԥk, 

müúavirԥ iútirakçÕlarÕ milli kulturologiyanÕn inkiúafÕnda mԥlum nailiyyԥtlԥr-

lԥ yanaúÕ, eyni zamanda bir sÕra çatÕúmazlÕqlar vԥ çԥtinliklԥrin olmasÕ haq-

qÕnda qay÷ÕnÕ ifadԥ etdilԥr. Onlar hԥr úeydԥn ԥvvԥl, bütöv sosial sistem kimi 

mԥdԥniyyԥt fenomeninin yanlÕú dԥrk edilmԥsi vԥ fԥrdi, ictimai inkiúafda, 


137 

hԥmçinin Azԥrbaycan dövlԥtinin inkiúafÕnda ruhi mԥdԥniyyԥtin vԥ kulturo-

logiyanÕn strateji rolunun lazÕmÕnca dԥrk edilmԥmԥsi ilԥ ba÷lÕdÕr. Belԥ ki, 

1996-cÕ ildԥ - BakÕ Sosial ødarԥetmԥ vԥ Politologiya ønstitutunda, Tusi adÕna 

Pedaqoji ønstitutda kulturologiya kafedralarÕ, eyni zamanda BakÕ Dövlԥt 

Universitetindԥ Etika kafedrasÕ ba÷lanmÕúdÕr. Son illԥrdԥ ölkԥnin ali mԥk-

tԥblԥrindԥ “mԥdԥniyyԥtin nԥzԥriyyԥsi vԥ tarixi”nin (kulturologiyanÕn) adÕ, 

elm kimi kulturologiyanÕn bir hissԥsi olan “mԥdԥniyyԥtúünaslÕ÷a” dԥyiúdiril-

miúdir, bu fԥnn üzrԥ saatlarÕn hԥcmi isԥ (milli vԥ dünya mԥdԥniyyԥtinin tari-

xi vԥ nԥzԥriyyԥsi üzrԥ imtahanÕn vԥ referatlarÕn lԥ÷v edilmԥsi ilԥ)  72 saat-

dan 18 saata endirilmiúdir. 2004-cü ildԥ Tԥhsil Nazirliyinin sԥrԥncamÕ ilԥ 

mütԥxԥssis-kulturoloqlarla müzakirԥ edilmԥdԥn, AzԥrbaycanÕn bir sÕra ali 

mԥktԥblԥrindԥ kulturologiya fԥnni lԥ÷v edilmiúdir. Elԥ hԥmin ildԥ Azԥrbay-

can Dövlԥt Mԥdԥniyyԥt vԥ øncԥsԥnԥt Universitetinin aspiranturasÕna “kultu-

rologiya” ixtisasÕ üzrԥ qԥbul ba÷lanmÕúdÕr. 2005-ci ildԥ Azԥrbaycan Dövlԥt 

Mԥdԥniyyԥt vԥ øncԥsԥnԥt Universitetinin Kulturologiya fakültԥsindԥ 14 hu-

manitar fԥnn, o cümlԥdԥn, “mԥdԥniyyԥtin fԥlsԥfԥsi” vԥ “mԥdԥniyyԥtin sosio-

logiyasÕ” kimi fundamental fԥnnlԥr lԥ÷v edilmiúdir. Tezliklԥ kulturologiya 

fԥnni Azԥrbaycan RespublikasÕnÕn Prezidenti yanÕnda Dövlԥt ødarԥçilik 

AkademiyasÕnda da lԥ÷v olundu. 

øútirakçÕlar qeyd etdilԥr ki, kulturologiyanÕn yetԥrincԥ qiymԥtlԥdirilmԥ-

mԥsi yaxud kimlԥrinsԥ úԥxsi maraqlarÕ ilԥ ԥlaqԥdar olub-olmamasÕndan asÕlÕ 

olmayaraq, tԥhsil sistemindԥki belԥ “mԥdԥniyyԥt siyasԥtini” baúa düúmԥk 

çԥtindir vԥ buna AzԥrbaycanÕn milli maraqlarÕ nöqteyi-nԥzԥrindԥn haqq qa-

zandÕrmaq mümkün deyil. Bununla ԥlaqԥdar, düzgün olmayan qԥrarlar 

respublikanÕn aparÕcÕ ekspert-kulturoloqlarÕnÕn iútirakÕ ilԥ yenidԥn baxÕlma-

lÕdÕr. KulturologiyanÕn lԥ÷v edilmԥsi, hԥmçinin Azԥrbaycanda fԥlsԥfԥ, sosio-

logiya, psixologiya, politologiya, etika, mԥdԥni antropologiya vԥ digԥr icti-

mai fԥnlԥrin azaldÕlmasÕ milli maraqlara cavab vermir vԥ mԥhsuldar tarixi vԥ 

fԥlsԥfi tԥfԥkkür qabiliyyԥti olmayan “mütԥxԥssislԥrin” hazÕrlanmasÕna 

 

 

 



 

 

gԥtirib çÕxara bilԥr. 



Hԥyat dialektikasÕ belԥdir ki, zaman daxilindԥ hԥm inkiúaf mԥqsԥdi, 

hԥm dԥ tԥbiԥt vԥ cԥmiyyԥt haqqÕnda bizim tԥsԥvvürlԥrimiz daim dԥyiúir. Bu-

na uy÷un olaraq düzgün sosial-mԥdԥni siyasԥt, beynԥlxalq kulturogenez tԥc-

rübԥsi vԥ bԥúԥriyyԥtin qlobal dԥyiúikliklԥr dialektikasÕnÕ nԥzԥrԥ almaqla, 

elmin ԥn yeni nailiyyԥtlԥri vԥ dünya vԥ milli inkiúaf tendensiyalarÕnÕn kultu-

rologi proqnozlaúdÕrÕlmasÕ ԥsasÕnda qurulmalÕdÕr. Bunu nԥzԥrԥ alaraq müúa-

virԥ iútirakçÕlarÕ qeyd etdilԥr ki, Azԥrbaycan xalqÕ vԥ dövlԥtinin bugünü vԥ 

gԥlԥcԥyi, ԥsasԥn, milli mԥdԥniyyԥtimizin hansÕ dԥyԥrlԥr vԥ idarԥçilik priori-



138 

tetlԥri, hansÕ sosial-mԥdԥni siyasԥt vasitԥsilԥ, hansÕ kulturoloji strategiyalar 

vԥ innovativ sosial texnologiyalar, hansÕ ԥmԥk keyfiyyԥti ԥsasÕnda inkiúaf 

edԥcԥyi ilԥ úԥrtlԥnir. 

Onlar qeyd etdilԥr ki, milli inkiúafda gԥlԥcԥk tԥrԥqqinin vԥ Azԥrbay-

canda sԥnaye cԥmiyyԥti vԥ “biliklԥr cԥmiyyԥti”nin paralel quruculu÷u üçün 

insanlarÕn kulturoloji tԥhsili, maarifi vԥ mԥnԥvi tԥrbiyԥsinin keyfiyyԥtini 

yüksԥltmԥk lazÕmdÕr. Ekspert-kulturoloqlar mümkün qԥdԥr qÕsa tarixi vaxt 

ԥrzindԥ ölkԥni dünya inkiúaf sԥviyyԥsinԥ çatdÕrma÷a imkan verԥn sosial-mԥ-

dԥni inkiúaf yollarÕ vԥ texnologiyalarÕnÕ seçmԥli, iúlԥyib hazÕrlamalÕ vԥ hö-

kumԥtԥ tԥqdim etmԥlidirlԥr.  Bu reallÕ÷Õ dԥrk etmԥ - qloballaúma úԥraitindԥ 

Azԥrbaycan cԥmiyyԥtinin milli–mԥdԥni irsinin qorunmasÕ vԥ modernlԥúmԥ-

sini tԥmin edԥn, respublikanÕn mԥdԥniyyԥt vԥ tԥhsil sistemi vԥ strukturlarÕ-

nÕn sԥmԥrԥli islahatÕnÕn hԥyata keçirilmԥsini tԥlԥb edir. Bu islahat çԥrçivԥ-

sindԥ mԥdԥniyyԥtin inkiúafÕnÕn idarԥ edilmԥsi sahԥsindԥ çalÕúan kadrlarÕn 

seçimi, yerlԥúdirilmԥsi vԥ tԥlimi  sistemini permanent (daim) tԥkmillԥúdir-

mԥk, hԥmçinin mövcud strukturlarÕn yenidԥn qurulmasÕ vԥ zamanÕn tԥlԥblԥ-

rinԥ vԥ AzԥrbaycanÕn milli maraqlarÕna cavab verԥn yeni strukturlarÕn yara-

dÕlmasÕnÕ hԥyata keçirmԥk lazÕmdÕr. 

Bunu nԥzԥrԥ alaraq iútirakçÕlar tԥhsil, mԥdԥniyyԥt, xarici iúlԥr, gԥnclԥr, 

idman vԥ turizm, Milli Mԥclis, uy÷un dövlԥt vԥ qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕ-

nÕn nümayԥndԥlԥri vԥ respublikanÕn ekspert-kulturoloqlarÕnÕn iútirakÕ ilԥ mԥ-

dԥniyyԥtin inkiúaf problemlԥri üzrԥ Milli ùuranÕn yaradÕlmasÕnÕn aktuallÕ÷ÕnÕ 

qeyd etdilԥr. Eyni zamanda onlar Azԥrbaycan Mԥdԥniyyԥtinin inkiúafÕnÕn 

Milli Onilliyinin keçirilmԥsi vacibliyini bir daha qeyd etdilԥr. Bununla bԥra-

bԥr milli mԥdԥniyyԥtin inkiúaf proseslԥrinin sԥmԥrԥliliyini artÕrmaq mԥqsԥ-

dilԥ, innovativ qԥrar kimi, tԥhsil vԥ mԥdԥniyyԥt nazirliklԥrinin vahid Sosial-

Mԥdԥni ønkiúaf Nazirliyindԥ birlԥúmԥsi mԥqsԥdyönlülüyü imkanÕ vԥ hesab-

lanmasÕnÕn öyrԥnilmԥsi haqqÕnda tԥklif irԥli sürüldü.     

Müúavirԥ iútirakçÕlarÕ onu da etiraf etdilԥr ki, milli vԥ dünya mԥdԥniyyԥti-

nin tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsini öyrԥnmԥdԥn vԥ yaradÕcÕ surԥtdԥ istifadԥ etmԥdԥn, 

bugün Azԥrbaycanda dövlԥt quruculu÷u vԥ vԥtԥndaú cԥmiyyԥtinin bütün sahԥ-

lԥrindԥ hԥrtԥrԥfli inkiúaf etmiú úԥxsiyyԥt vԥ liderlԥrin hazÕrlÕ÷Õ mümkün deyil. 

Bunu nԥzԥrԥ alaraq, mԥdԥni dԥyiúikliklԥr çԥrçivԥsindԥ, Azԥrbaycanda Kulturo-

logiya Elmi-Tԥdqiqat ønstitutunun vԥ Dünya Mԥdԥniyyԥti Beynԥlxalq Uni-

versitetinin açÕlmasÕ, ölkԥnin ali mԥktԥblԥrindԥ kulturoloji tԥhsil proqramÕnÕn 

dԥrinlԥúdirilmԥsi, ibtidai vԥ orta mԥktԥb proqramÕna “mԥdԥniyyԥtúünaslÕq” fԥn-

ninin daxil edilmԥsi, BakÕda vԥ respublikanÕn rayonlarÕnda ixtisaslaúmÕú kultu-

rologiya mԥktԥblԥrinin yaradÕlmasÕ mԥqsԥdԥuy÷un olardÕ.   


139 

Tԥhsil Nazirliyinin kulturologiyanÕn sÕxÕúdÕrÕlmasÕna yönԥldilmiú sԥmԥ-

rԥsiz tendensiyasÕnÕ nԥzԥrԥ alaraq, müúavirԥ iútirakçÕlarÕ, sԥnԥtúünaslÕq sahԥ-

sindԥ biliklԥr çԥrçivԥsi ilԥ mԥhdudlaúmayan kulturoloq elmlԥr namizԥdlԥri 

vԥ doktorlarÕnÕn hazÕrlanmasÕ üçün BakÕda milli vԥ dünya mԥdԥniyyԥtinin 

tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi üzrԥ sahԥlԥrarasÕ Dissertasiya ùurasÕnÕn yaradÕlmasÕnÕn 

vacibliyini qeyd etdilԥr. Belԥ bir ùura - tarix, fԥlsԥfԥ, psoxologiya, mԥdԥni 

antropologiya, sosiologiya, politologiya, mԥntiq, pedaqogika, etika, hüquq, 

iqtisadiyyat, estetika, filologiya, dilçilik, sԥnԥtúünaslÕq vԥ digԥr humanitar 

fԥnlԥr sahԥsindԥ milli vԥ dünya mԥdԥniyyԥtinin tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi üzrԥ 

uy÷un ԥsԥrlԥri olan ekspertlԥri daxil etmԥli idi. Müvafiq olaraq, kulturoloq-

kadrlarÕn attestasiyasÕ üçün dԥ Azԥrbaycan RespublikasÕnÕn Prezidenti ya-

nÕnda AAK-nÕn kulturologiya üzrԥ fԥnlԥrarasÕ Ekspert ùurasÕ olmalÕdÕr.  

AparÕlan müzakirԥ nԥticԥsindԥ, aúa÷Õda qeyd olunan, AzԥrbaycanÕn 

maraqlarÕna vԥ Azԥrbaycan mԥdԥniyyԥtinin modernlԥúmԥsinԥ, onun daha 

yaxúÕ gԥlԥcԥyinԥ yönԥldilmiú elmi tövsiyԥlԥrin nԥzԥrdԥn keçirilmԥsini 

respublika hökumԥtindԥn xahiú etmԥk qԥrara alÕndÕ:    

λ

Ölkԥnin ԥsas sosial-mԥdԥni mԥdԥniyyԥt prioritetlԥri qismindԥ  



intellektual, etik, hüquq idarԥetmԥ mԥdԥniyyԥtinin müԥyyԥn edilmԥsi 

haqqÕnda. 

λ

Milli-mԥdԥni irsin qorunmasÕ haqqÕnda qanun layihԥsinԥ Azԥr-



baycanda elmi vԥ tԥdris fԥnni kimi kulturologiyanÕn institutlaúdÕrÕlmasÕ 

vԥ inkiúafÕnÕ tԥmin edԥn bölmԥnin daxil edilmԥsi haqqÕnda. 

λ

Tԥhsil, mԥdԥniyyԥt, xarici iúlԥr, gԥnclԥr, idman vԥ turizm nazir-



liklԥrinin, Milli Mԥclisin, respublikanÕn uy÷un dövlԥt vԥ qeyri-hökumԥt 

strukturlarÕ vԥ ekspert-kulturoloqlarÕnÕn iútirakÕ ilԥ, AzԥrbaycanÕn milli-

mԥdԥni inkiúafÕnÕn strateji proqramlarÕ, layihԥlԥri vԥ modellԥrinin müza-

kirԥsi üçün Mԥdԥniyyԥt üzrԥ Milli ùuranÕn yaradÕlmasÕ haqqÕnda.  

λ

MԥdԥniyyԥtúünaslÕq fԥnninin orta mԥktԥblԥrin, ibtidai vԥ mԥktԥ-



bԥqԥdԥr tԥhsilin tԥdris proqramÕna daxil edilmԥsi haqqÕnda. 

λ

BakÕda vԥ AzԥrbaycanÕn rayonlarÕnda tipik Kulturologiya mԥk-



tԥblԥri yaratmaq haqqÕnda. 

λ

 “Mԥdԥniyyԥtin tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi (kulturologiya)” fԥnninin, 



72 saat hԥcmindԥn az olmayaraq, AzԥrbaycanÕn bütün ali mԥktԥblԥrinin 

tԥdris fԥnninԥ daxil edilmԥsi haqqÕnda.  

λ

RespublikanÕn aparÕcÕ ali mԥktԥblԥrindԥ Milli vԥ dünya mԥdԥ-



niyyԥtinÕn tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi kafedralarÕnÕn açÕlmasÕ haqqqÕnda.  

λ

Kulturoloq elmlԥr namizԥdlԥri vԥ doktorlarÕnÕn hazÕrlanmasÕ 



üçün - tarix, fԥlsԥfԥ, psixologiya, mԥntiq, filologiya, antropologiya, 

140 

etnoqrafiya, pedaqogika, iqtisadiyyat, dilçilik, sԥnԥtúünaslÕq, sosiologi-

ya, politologiya sahԥsindԥ ekspertlԥri birlԥúdirԥn -  Milli vԥ dünya mԥdԥ-

niyyԥtinÕn tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi üzrԥ fԥnlԥrarasÕ Dissertasiya ùurasÕnÕn vԥ 

AR Prezidenti yanÕnda fԥnlԥrarasÕ kulturologiya üzrԥ uy÷un Ekspert   

ùurasÕnÕn yaradÕlmasÕ haqqÕnda. 

λ

Bütün sԥviyyԥlԥrdԥ mԥmurlar üçün idarԥetmԥ mԥdԥniyyԥti üzrԥ 



kulturoloji treninqlԥrin tԥúkil edilmԥsi haqqÕnda. 

λ

 “Simurq” AMA tԥrԥfindԥn tԥsis edilmiú “Simurq” kulturoloji 



jurnala dövlԥt dԥstԥyi haqqÕnda. 

λ

Dövlԥt televiziyasÕnda “Dünya mԥdԥniyyԥti vԥ Azԥrbaycan cԥmiy-



yԥti” yaxud “Mԥdԥniyyԥt universiteti” aylÕq proqramÕn açÕlmasÕ haqqÕnda. 

λ

Mԥdԥniyyԥtin inkiúafÕnÕn Milli Onilliyinin hazÕrlanmasÕ vԥ keçi-



rilmԥsi haqqÕnda. 

λ

BakÕda Dünya Mԥdԥniyyԥti Beynԥlxalq Universitetinin yaradÕl-



masÕ haqqÕnda. 

λ

Demokratik ölkԥlԥrin sosial-mԥdԥni inkiúaf tԥcrübԥsinin öyrԥnil-



mԥsi vԥ onun Azԥrbaycanda tԥtbiq edilmԥsi instrumenti kimi, Milli 

Elmlԥr AkademiyasÕnÕn tԥrkibindԥ Kulturologiya ønstitutunun yaradÕl-

masÕ haqqÕnda. 

λ

Tԥhsil vԥ mԥdԥniyyԥt nazirliklԥrinin vahid Sosial-mԥdԥni ønki-



úaf Nazirliyindԥ birlԥúmԥsi imkanÕ vԥ mԥqsԥdyönlülüyünün öyrԥnilmԥsi 

haqqÕnda.  

λ

AzԥrbaycanÕn rayonlarÕnda demokratik mԥdԥniyyԥt mԥrkԥzlԥri-



nin yaradÕlmasÕ haqqÕnda. 

λ

Ekspert-kulturoloqlarÕn iútirakÕ ilԥ Azԥrbaycan mԥdԥniyyԥtinin 



demokratiklԥúdirilmԥsi vԥ modernlԥúdirilmԥsi proseslԥrinin milli moni-

torinqinin hazÕrlanmasÕ vԥ keçirilmԥsi haqqÕnda.  

λ

Milli maraqlar zԥminindԥ dövlԥt strukturlarÕ vԥ qeyri-hökumԥt 



mԥdԥniyyԥt tԥúkilatlarÕnÕn fԥaliyyԥtlԥrinin koordinasiyasÕ vԥ sԥmԥrԥli 

ԥmԥkdaúlÕ÷Õ mԥqsԥdilԥ, tԥhsil vԥ mԥdԥniyyԥt üzrԥ milli hesabatlarÕn su-

rԥtlԥrinin kulturologiya vԥ mԥdԥni siyasԥt problemlԥri ilԥ mԥú÷ul olan 

aparÕcÕ qeyri-hökumԥt tԥúkilatlarÕna göndԥrilmԥsi haqqÕnda. 

Bununla bԥrabԥr Tԥhsil Nazirliyinin kollegiyasÕnda milli inkiúaf üçün 

kulturologiyanÕn ԥhԥmiyyԥti haqqÕnda mԥruzԥnin dinlԥnilmԥsi üçün nazirli-

yԥ müraciԥt etmԥk tԥklif olundu. Fransa vԥ digԥr demokratik ölkԥlԥrin tԥcrü-

bԥsini nԥzԥrԥ alaraq iútirakçÕlar, hԥmçinin respublika ali mԥktԥblԥrinin qԥbul 

imtahanlarÕ proqramÕna mԥdԥniyyԥtin tarixi vԥ nԥzԥriyyԥsi üzrԥ testlԥrin da-

xil edilmԥsinin mԥqsԥdԥuy÷unlu÷u haqqÕnda respublikada geniú müzakirԥ-



141 

nin zԥruriliyi haqqÕnda fikir söylԥdilԥr.  

Respublikada kulturologiya elmi vԥ maarifinin inkiúafÕna yardÕm mԥq-

sԥdilԥ, kulturoloqlarÕn müúavirԥsindԥn az sonra, 2005-ci ilin aprel ayÕnda 

Assosiasiya, milli vԥ dünya mԥdԥniyyԥti sivilizasiyasÕnÕn tarixi vԥ nԥzԥriy-

yԥsini ԥks etdirԥn aktual mԥqalԥlԥr vԥ materiallarÕn dԥrc edilmԥsi üçün “Si-

murq” kulturoloji jurnalÕn dövlԥt qeydiyyatÕnÕ hԥyata keçirdi. JurnalÕn 

redaksiya heyԥtinԥ akademiklԥr – Mahmud Kԥrimov, Maqsud Ԥliyev, Asԥf 

Nadirov, A.S. Zapesotski (Rusiya), Tofiq Na÷Õyev, Urxan Ԥlԥkbԥrov, Ra-

sim Ԥfԥndiyev, Ziyad Sԥmԥdzadԥ, Bԥkir Nԥbiyev, Teymur Bünyadov, Nailԥ 

VԥlixanlÕ, prof. Denis Roze (ABù), prof. Zoltan Baço (MacarÕstan), prof. 

Olqa Astafyeva (Rusiya) vԥ b. daxil idilԥr. 

AssosiasiyanÕn nailiyyԥtlԥri onun müxtԥlif dövlԥt vԥ qeyri-hökumԥt 

tԥúklilatlarÕ ilԥ ԥmԥkdaúlÕq etmԥsi ilԥ úԥrtlԥnirdi. Assosiasiya – Azԥrbaycan 

Milli Elmlԥr AkademiyasÕ, “ørúad” Tԥdqiqat Mԥrkԥzi, Mԥdԥniyyԥt vԥ Tu-

rizm Nazirliyi, Yoxsullu÷un azaldÕlmasÕ vԥ iqtisadi inkiúaf üzrԥ Dövlԥt Ka-

tibliyi, Azԥrbaycan Mԥdԥniyyԥt Fondu, Azԥrbaycan Sülh Fondu, Azԥrbay-

can Kulturoloqlar Cԥmiyyԥti, Vԥtԥndaú Cԥmiyyԥti Mԥdԥniyyԥtinin Beynԥl-

xalq Forumu, Azԥrbaycan Dövlԥt Mԥdԥniyyԥt vԥ øncԥsԥnԥt Universiteti, 

“Günar” maariflԥndirici texnologiyalar Mԥrkԥzi, AzԥrbaycanúünaslarÕn 

Müstԥqil Birliyi, Azԥrbaycan QadÕnlar Cԥmiyyԥti, BakÕ Oksford Mԥktԥbi, 

“øntellekt” elmi-texniki müԥssisԥ, “Tԥhsil” Cԥmiyyԥti, Sülh vԥ sivilizasiya-

larÕn dialoqu Cԥnubi Qafqaz Mԥrkԥzi, Qԥrb Universiteti nԥzdindԥ Gender 

tԥdqiqatlarÕ Mԥrkԥzi, “øntellektin inkiúafÕ” tԥúkilatÕ, “EtibarlÕ gԥlԥcԥk” tԥúki-

latÕ vԥ digԥrlԥri ilԥ ԥmԥkdaúlÕq edirdi. 

Beynԥlxalq ԥmԥkdaúlÕ÷a böyük diqqԥt ayrÕlÕrdÕ. “Simurq” AMA 

TASøS proqramÕ layihԥsi, Rusiya Sosial vԥ Pedaqoji Elmlԥr AkademiyasÕ, 

Rusiya Kulturologiya ønstitutu “øntellektual inkiúaf problemlԥri” Beynԥl-

xalq Elmlԥr AkademiyasÕ, Ümumdünya Qeyri-Hökumԥt TԥúkilatlarÕ Asso-

siasiyasÕ (The World Association of Non-Governmental Organizations - 

WANGO), Bütün dünyada sülh u÷runda mübarizԥ Beynԥlxalq FederasiyasÕ 

vԥ digԥr tԥúkilatlarla ԥmԥkdaúlÕq edirdi. AxÕrÕncÕ bir neçԥ il ԥrzindԥ Assosia-

siya Bergen, Nyu-York, Vaúinqton, Moskva, Sankt-Peterburq, Budapeút, 

Paris, Seulda beynԥlxalq konfranslarÕn iúindԥ iútirak etmiúdir. 2004-cü ildԥ 

“Simurq” AMA-nÕn nümayԥndԥ heyԥtinin tԥrkibindԥ AzԥrbaycanÕn 14 

qeyri-hökumԥt  tԥúkilatÕnÕn, o cümlԥdԥn, “Simurq”, BakÕ Oksford Mԥktԥbi, 

Azԥrbaycan Rԥssamlar øttifaqÕ, respublika Mԥdԥniyyԥt iúçilԥri hԥmkarlar it-

tifaqÕ Komitԥsi, Futuroloqlar Cԥmiyyԥtinin, Kiçik vԥ orta biznes Assosiasi-

yasÕnÕn vԥ s. rԥhbԥrlԥri Budapeútdԥ Beynԥlxalq konfransda iútirak etdilԥr. 


142 

Elԥ hԥmin ildԥ “Simurq” AMA-nÕn prezidenti Paris ùԥrq dillԥri vԥ sivilizasi-

yalarÕ ønstitutunda “Azԥrbaycan mԥdԥniyyԥti dünya sivilizasiyasÕ kon-

tekstindԥ” mövzusunda Paris institutunda Beynԥlxalq kollokviumda, hԥmçi-

nin Seulda Qlobal idarԥçilik üzrԥ Ümumdünya Sammitindԥ çÕxÕú etmiúdir. 

“Simurq” AMA tԥrԥfindԥn kulturologiya üzrԥ nԥúr olunan kitablar Rusiya, 

ABù, Birlԥúmiú Krallaq, Türkiyԥ, Fransa, Almaniya, Çin, øsrail, Yaponiya, 

Avstriya, Estoniya vԥ dünyanÕn digԥr ölkԥlԥrinin kitabxanalarÕnda oxucular 

tԥrԥfindԥn istifadԥ olunurdu.  

Ԥvvԥlki illԥrdԥ oldu÷u kimi, 2000-ci illԥrin ortalarÕ üçün Assosiasiya-

nÕn fԥaliyyԥtindԥ baúlÕca motivasiya - insanÕn, dövlԥtin vԥ cԥmiyyԥtin inki-

úafÕnÕn ԥsasÕnÕ vԥ mahiyyԥtini tԥúkil edԥn fenomen kimi, mԥdԥniyyԥtin düz-

gün, sistemli anlayÕúÕnÕ tԥúkil edԥn, inqilabi dԥyiúdirici imkanlarÕn yaradÕcÕ 

istifadԥsini  nԥzԥrdԥ tutan, ölkԥnin daxili vԥ xarici sosial-mԥdԥni siyasԥtinin 

formalaúdÕrÕlmasÕna yardÕm etmԥk cԥhdi idi. Buna görԥ dԥ milli inkiúaf ma-

raqlarÕ vԥ tԥlԥbatlarÕnÕ nԥzԥrԥ alaraq, “Simurq” AMA, ԥvvԥlki kimi, hԥm  

xüsusi elmi innovasiyalarÕn, hԥm dԥ dünya mԥdԥniyyԥti vԥ sivilizasiyasÕnÕn 

mütԥrԥqqi inkiúaf nailiyyԥtlԥri vԥ tendensiyalarÕnÕn dövlԥt quruculu÷unda 

praktik istifadԥsinԥ yönԥldilmiú kulturoloji konsepsiyalar vԥ layihԥlԥrin iúlԥ-

nib hazÕrlanmasÕnÕ davam etdirirdi.  

KonsepsiyalarÕmÕzÕn hazÕrlanmasÕ zamanÕ biz cԥmiyyԥtdԥ vԥ dünyada 

daimi dialektik dԥyiúikliklԥri – mԥqsԥdlԥr, vԥzifԥlԥr, strukturlar vԥ texnolo-

giyalarÕn qoyuluúu ilԥ ԥlaqԥdar olan, hԥm daxili dԥyiúԥn kԥmiyyԥtlԥri, hԥm 

siyasi proses, elmi-texniki tԥrԥqqi, iqtisadi inkiúaf, sosial-mԥdԥni dԥyiúik-

liklԥr, qrup maraqlarÕnÕn tԥsiri vԥ digԥr sosial indikatorlarla úԥrtlԥnԥn xarici 

dԥyiúԥn kԥmiyyԥtlԥri nԥzԥrԥ alma÷a çalÕúmÕúÕq. Bu vԥzifԥnin hԥllinԥ “yuxa-

rÕdan” yardÕmÕn mühüm úԥrti, ԥvvԥlki kimi, Azԥrbaycan xalqÕ vԥ dövlԥtinin 

hԥyati maraqlarÕna cavab verԥn sԥmԥrԥli mԥdԥni innovasiyalara qarúÕ yüksԥk 

qavrama qabiliyyԥtli milli insan kapitalÕnÕn formalaúmasÕ vԥ inkiúafÕna yar-

dÕm edԥn - insanlarÕn akkulturasiyasÕ vԥ inkulturasiyasÕ, ԥhalinin kulturoloji 

maariflԥndirilmԥsi, cԥmiyyԥtdԥ universal kulturoloji biliklԥrin yayÕlmasÕ ki-

mi, “aúa÷Õdan” olan vԥzifԥ qalÕrdÕ.  

Bu dövr üçün “Simurq” AMA-nÕn, bürokratik maneԥlԥri yarÕb keçԥ bil-

mԥyԥn bir sÕra ictimai-faydalÕ innovativ layihԥlԥri, elmi ԥsaslanmÕú kulturo-

loji tövsiyԥlԥri vԥ tԥúԥbbüslԥrinin qanunvericiliklԥ dԥstԥklԥnmԥsinԥ çoxdan 

artan tԥlԥbat daha kԥskin úԥkildԥ hiss olunma÷a baúladÕ. Assosiasiya üzvlԥri 

üçün sosial-mԥdԥni tԥrԥqqini müԥyyԥn edԥn intellektual, etik, idarԥçilik vԥ 

AzԥrbaycanÕn ruhi mԥdԥniyyԥtinin digԥr istiqamԥtlԥrinin prioritet inkiúafÕna 

qanunvericiliklԥ yardÕm etmԥk son dԥrԥcԥ vacib idi. KulturologiyanÕn elm 


143 

vԥ tԥdris fԥnni kimi institutlaúdÕrÕlmasÕ, alimlԥr, müԥllimlԥr vԥ digԥr ԥqli 

ԥmԥk iúçilԥrinin yaradÕcÕlÕq mԥhsuldarlÕ÷ÕnÕn artÕrÕlmasÕ üçün ԥlveriúli úԥrait 

yaradan intellektual mԥdԥniyyԥt haqqÕnda qanunun qԥbul edilmԥsi olduqca 

zԥruri idi.    

Milli maraqlara cavab verԥn bir sÕra qanunverici mԥdԥni tԥúԥbbüslԥrin 

praktik olaraq hԥyata keçirilmԥsi üçün, 2005-ci ilin payÕzÕnda “Simurq” 

AMA professor Fuad Mԥmmԥdovun Milli Mԥclisԥ seçkilԥrdԥ iútirakÕnÕ 

mԥqsԥdԥuy÷un hesab etdi. Bu qԥrara uy÷un olaraq, Fuad Mԥmmԥdovun na-

mizԥdliyi BakÕ úԥhԥri Yasamal rayonu 17-ci dairԥ üzrԥ Milli Mԥclisԥ seçil-

mԥk üçün sԥsԥ qoyuldu. Respublika Milli Elmlԥr AkademiyasÕnÕn rԥhbԥrliyi 

ilԥ dԥstԥklԥnԥn bu seçici kompaniyanÕn nԥticԥlԥri, Azԥrbaycan Mԥdԥniyyԥt 

AssosiasiyasÕnÕn milli maraqlara vԥtԥndaú vԥtԥnpԥrvԥrliyi xidmԥti ilԥ moti-

vasiya edilԥn yaradÕcÕ fԥaliyyԥtinin mütԥrԥqqi hԥyat fԥlsԥfԥsi, konsepsiyalarÕ 

vԥ elmi nԥticԥlԥrinin vԥtԥndaúlar tԥrԥfindԥn ciddi dԥstԥklԥndiyini bilavasitԥ 

nümayiú etdirdi.   

Milli mԥdԥniyyԥtin inkiúaf tԥlԥbatlarÕnÕ nԥzԥrԥ alaraq, 2005-ci ildԥ   

“Simurq” AMA respublikada onillik müddԥt üçün “Azԥrbaycanda mԥdԥniy-

yԥtin inkiúafÕ” milli tԥdqiqat proqramÕnÕn elmi cԥhԥtdԥn iúlԥnib hazÕrlanmasÕ 

vԥ reallaúdÕrÕlmasÕ kimi yeni tԥkliflԥ çÕxÕú etdi. Bu proqram çԥrçivԥsindԥ 

dünya mԥdԥniyyԥti kontekstindԥ Azԥrbaycan mԥdԥniyyԥtinin tarixi, nԥzԥriy-

yԥsi, praktikasÕ vԥ yeni inkiúaf texnologoyalarÕnÕn fundamental tԥdqiqini 

aparmaq tԥklif olunurdu. Proqram müasir mԥdԥniyyԥtin hԥrԥkԥtverici qüv-

vԥlԥri vԥ inkiúaf qanunauy÷unluqlarÕnÕn, destruktiv proseslԥr, böhranlar vԥ 

fԥlakԥtlԥrin qarúÕsÕnÕ alma÷a yardÕm edԥn, mԥdԥniyyԥtlԥrin dialoqu vԥ har-

monizasiyasÕnÕn  yeni  imkanlarÕnÕn  öyrԥnilmԥsinin  müqayisԥli  tԥhlilini      

nԥzԥrdԥ tuturdu. 

Bu zaman keçid dövrünün hԥm optimal, hԥm dԥ ekstremal úԥraitlԥrindԥ 

mԥdԥniyyԥtin inkiúaf vԥ transformasiya dinamikasÕ, mԥdԥniyyԥtin sosial insti-

tutlarÕnÕn sinergetikasÕ, strukturu vԥ mürԥkkԥbliyinԥ görԥ idarԥ oluna bilmԥsi 

üzrԥ sistemli kulturoloji tԥdqiqatlarÕn hԥddԥn artÕq vacibliyi qeyd edildi. Güman 

edilirdi ki, belԥ tԥdqiqatlar nԥticԥsindԥ ԥldԥ olunan universal kulturoloji biliklԥr, 

mԥlumatlarÕn informasiya bazasÕ vԥ ictimai inkiúaf texnologiyalarÕ sosial-siyasi 

mԥdԥniyyԥt vԥ dövlԥt idarԥçiliyi sisteminin effektivliyinin artÕrÕlmasÕna, qlobal-

laúma úԥraitindԥ AzԥrbaycanÕn davamlÕ vԥ rԥqabԥt qabiliyyԥtli yüksԥk effektli 

inkiúaf modellԥrinin yaradÕlmasÕna yardÕm edԥcԥkdir. 

 

 

 


1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   23


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə