Ütf və texnologiya kafedrasi fəNN: ƏMƏk mühafiZƏSİ VƏ TƏHLÜKƏSİZLİYİ



Yüklə 445 b.
tarix10.12.2016
ölçüsü445 b.


  • ÜTF VƏ TEXNOLOGİYA KAFEDRASI

  • FƏNN: ƏMƏK MÜHAFİZƏSİ VƏ TƏHLÜKƏSİZLİYİ

  • MÖVZU: ELEKTRİK CƏRƏYANININ İNSAN ORQANİZMİNƏ TƏSİRİ. ELEKTRİKDƏN ZƏDƏLƏNMƏLƏR ZAMANI İLK YARDIM

  • MÜHAZİRƏÇİ: DOS. E.CAVADOV

  • 21 DEKABR 2011-Cİ İL




1. Elektrik cərəyanı ilə zədələnmə təhlükəsi yaradan xarici əlamətlər yoxdur. İnsan cərəyanla zədələnmə təhlükəsinin mümkünlüyünü görmür, eşitmir , iyləyə, yaxud vaxtndan əvvəl aşkar edə bilmir.

  • 1. Elektrik cərəyanı ilə zədələnmə təhlükəsi yaradan xarici əlamətlər yoxdur. İnsan cərəyanla zədələnmə təhlükəsinin mümkünlüyünü görmür, eşitmir , iyləyə, yaxud vaxtndan əvvəl aşkar edə bilmir.

  • 2. Elektrikdə travmalar zamanı əmək qabiliyyyətinin itirilməsi uzunmüddətli olur, hətta ölümlə nəticələnə bilər.

  • 3. Sənaye tezlikli 10...25 mA cərəyanlar əzələlərin intensiv qıcolmasına səbəb ola bilir ki, nəticədə cərəyan aparan hissələrə “yapışma” hadisəsi baş verir. Bu zaman adam elektrik cərəyanının təsirindən özü xilas ola bilmir.

  • 4. Elektrik cərəyanı ilə zədələnmə nəticəsində mexaniki travma almaq mümkündür



1. Gərginlik altında olan cərəyan aparan hissələrə toxunma

  • 1. Gərginlik altında olan cərəyan aparan hissələrə toxunma

  • 2. İzolyasiyanın və ya qoruyucu qurğuların nasazlığı üzündən gərginlik altına düşmüş elektrik avadanlığının cərəyan keçirən hissələrinə toxunmaq

  • 3. Addım gərginliyinin təsiri altına düşmək

  • 4. Elektrik qurğularının texniki istismar qaydalarınlın və təhlükəsizlik texnikası tələblərinin pozulması



Cərəyanın termiki təsiri – bədəndə yanıqların, isitmənin əmələ gəlməsi, qan damarlarının zədələnməsi, ürəyin, beyinin və cərəyanın axını yolunda yerləşən başqa orqanların həddindən artıq qızmasına səbəb olur, bunlar da həmin orqanlarda funksional pozğunluqlar yaradır

  • Cərəyanın termiki təsiri – bədəndə yanıqların, isitmənin əmələ gəlməsi, qan damarlarının zədələnməsi, ürəyin, beyinin və cərəyanın axını yolunda yerləşən başqa orqanların həddindən artıq qızmasına səbəb olur, bunlar da həmin orqanlarda funksional pozğunluqlar yaradır



Cərəyanın elektrolitik təsiri – üzvi mayenin, o cümlədən qanın parçalanmasına səbəb olur, nəticədə qanın fiziki-kimyəvi tərkibi dəyişir, habelə bütövlükdə toxumanın xeyli dərəcədə pozulmasına gətirib çıxarır

  • Cərəyanın elektrolitik təsiri – üzvi mayenin, o cümlədən qanın parçalanmasına səbəb olur, nəticədə qanın fiziki-kimyəvi tərkibi dəyişir, habelə bütövlükdə toxumanın xeyli dərəcədə pozulmasına gətirib çıxarır



Cərəyanın mexaniki təsiri – elektrodinamiki effektin nəticəsi olaraq orqanizmin müxtəlif toxumalarının, o cümlədən qan damarlarının divarlarının və əzələ toxumalarının parçalanması və digər müvafiq zədələnmələrin baş verməsi ilə müşayiət olunur

  • Cərəyanın mexaniki təsiri – elektrodinamiki effektin nəticəsi olaraq orqanizmin müxtəlif toxumalarının, o cümlədən qan damarlarının divarlarının və əzələ toxumalarının parçalanması və digər müvafiq zədələnmələrin baş verməsi ilə müşayiət olunur



Cərəyanın bioloji təsiri normal fəaliyyət göstərən orqanizmə xas olan və onun həyati funksiyaları ilə sıx bağlı daxili bioenergetik proseslərin pozulmasına səbəb olur. Belə təsir nəticəsində orqanizmdə hüceyrələr qıcıqlanır, əzələlər iflic olur

  • Cərəyanın bioloji təsiri normal fəaliyyət göstərən orqanizmə xas olan və onun həyati funksiyaları ilə sıx bağlı daxili bioenergetik proseslərin pozulmasına səbəb olur. Belə təsir nəticəsində orqanizmdə hüceyrələr qıcıqlanır, əzələlər iflic olur







Elektrik cərəyanının təsiri səbəbindən bədənin toxumalarında aydın müşahidə olunan lokal zədələr əmələ gəlir

  • Elektrik cərəyanının təsiri səbəbindən bədənin toxumalarında aydın müşahidə olunan lokal zədələr əmələ gəlir



Elektrik yanığı – bədənin səthinin və ya daxili orqanların elektrik qövsünün və yaxud insanın bədənindən keçən böyük cərəyanların təsiri ilə zədələnməsidir. Elektrik yanıqları 4 dərəcədə olur:

  • Elektrik yanığı – bədənin səthinin və ya daxili orqanların elektrik qövsünün və yaxud insanın bədənindən keçən böyük cərəyanların təsiri ilə zədələnməsidir. Elektrik yanıqları 4 dərəcədə olur:

  • I dərəcə – dərinin qızarması;

  • II dərəcə – suluqların əmələ gəlməsi;

  • III dərəcə – dərinin keyləşməsi;

  • IV dərəcə – toxumaların yanması





Elektrik nişanı – elektrik cərəyanının təsirinə məruz qalmış insanın bədən səthində kəskin qaralmış və ya sarımtıl rəngli qabarıq ləkələrin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Elektrik nişanları adətən dairəvi və yaxud oval formaya malik olur.

  • Elektrik nişanı – elektrik cərəyanının təsirinə məruz qalmış insanın bədən səthində kəskin qaralmış və ya sarımtıl rəngli qabarıq ləkələrin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Elektrik nişanları adətən dairəvi və yaxud oval formaya malik olur.





Dərinin metallaşması – elektrik cərəyanının təsirindən sıçrayan və buxarlanan (qaynaq zamanı və s.) hissəciklərin dərinin səthinə nüfuz etməsi nəticəsində əmələ gələn ləkələrdir.

  • Dərinin metallaşması – elektrik cərəyanının təsirindən sıçrayan və buxarlanan (qaynaq zamanı və s.) hissəciklərin dərinin səthinə nüfuz etməsi nəticəsində əmələ gələn ləkələrdir.





Elektrooftalmiya (“oftalmiya” - yunanca göz) – elektrik qövsü şüaları nəticəsində gözün aldığı zədələrə deyilir. Belə zədələr elektrik qövsü (qısa qapanma) baş verdikdə mümkün ola bilər ki, bu da nəinki görünən işıqın, həm də görünməyən intensiv ultrabənövşəyi və infraqırmızı şüalarin orqanizmin hüceyrələri tərəfindən udulması nəticəsində baş verən kimyəvi təsirdən yaranır

  • Elektrooftalmiya (“oftalmiya” - yunanca göz) – elektrik qövsü şüaları nəticəsində gözün aldığı zədələrə deyilir. Belə zədələr elektrik qövsü (qısa qapanma) baş verdikdə mümkün ola bilər ki, bu da nəinki görünən işıqın, həm də görünməyən intensiv ultrabənövşəyi və infraqırmızı şüalarin orqanizmin hüceyrələri tərəfindən udulması nəticəsində baş verən kimyəvi təsirdən yaranır



Elektrik zərbəsi – orqanizmin canlı toxumalarından keçən elektrik cərəyanının təsiri nəticəsində onların qıcıqlanmasıdır. Elektrik zərbəsi bədənin müxtəlif əzələlərinin qeyri-ixtiyari qıcolması şəklində özünü biruzə verir

  • Elektrik zərbəsi – orqanizmin canlı toxumalarından keçən elektrik cərəyanının təsiri nəticəsində onların qıcıqlanmasıdır. Elektrik zərbəsi bədənin müxtəlif əzələlərinin qeyri-ixtiyari qıcolması şəklində özünü biruzə verir



Elektrik şoku – orqanizmin elektrik cərəyanı ilə həddən artıq qıcıqlanması səbəbindən baş verən ağır əsəb-reflektor reaksiyasıdır. Bu cür zədələnmə nəticəsində qan dövranı və orqanizmdəki maddələr mübadiləsi dərindən pozulur, tənəffüs orqanları, ürək, sinir sistemi, digər üzvlər tam və ya qismən iflic olur.

  • Elektrik şoku – orqanizmin elektrik cərəyanı ilə həddən artıq qıcıqlanması səbəbindən baş verən ağır əsəb-reflektor reaksiyasıdır. Bu cür zədələnmə nəticəsində qan dövranı və orqanizmdəki maddələr mübadiləsi dərindən pozulur, tənəffüs orqanları, ürək, sinir sistemi, digər üzvlər tam və ya qismən iflic olur.





İnsanın fərdi xüsusiyyətləri:

  • İnsanın fərdi xüsusiyyətləri:

  • sağlamlıq durumu;

  • Bədənin müqaviməti;

  • psixofizioloji vəziyyəti;

  • diqqət amili;

  • səriştəliliyi;



Elektrik şəbəkəsinin parametrləri:

  • Elektrik şəbəkəsinin parametrləri:

  • gərginliyin qiyməti;

  • cərəyanın növü və tezliyi;

  • cərəyanın təsir müddəti;

  • Cərəyanın orqanizmdən keçmə yolu

  • Ətraf mühit şəraiti:

  • atmosfer şəraiti;

  • havada cərəyan keçirən maddələrin konsentrasiyası;



Elektrik cərəyanından zədələnmiş insana ilk yardım dedikdə zərərçəkənin həyatının və sağlamlığının onun özü və yaxud yaxınlıqda olan adamlar tərəfindən xilas edilməsinə yönəlmiş tədbirlər kompleksi nəzərdə tutulur. Bu yardım aşağıda qeyd olunan mərhələlərdən ibarətdir:

  • Elektrik cərəyanından zədələnmiş insana ilk yardım dedikdə zərərçəkənin həyatının və sağlamlığının onun özü və yaxud yaxınlıqda olan adamlar tərəfindən xilas edilməsinə yönəlmiş tədbirlər kompleksi nəzərdə tutulur. Bu yardım aşağıda qeyd olunan mərhələlərdən ibarətdir:









Elektrik naqilinin yerə toxunduğu nöqtədən 10 metr radiusda “addım gərginliyi”nin təsiri altina düşmək təhlükəsi yaranır.

  • Elektrik naqilinin yerə toxunduğu nöqtədən 10 metr radiusda “addım gərginliyi”nin təsiri altina düşmək təhlükəsi yaranır.

  • Belə ərazilərdə hərəkət etmək üçün dielektrik çəkmələr geyinmək və ya qısa addımlarla ayağını yerdən ayırmadan “qaz yerişi” ilə yerimək lazımdır. Bundan başqa tək ayaqla atıla-atıla ərazidən kənarlaşmaq olar.







3. Zərər çəkmiş şəxsin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi. Sizə və zərər çəkmişə qarşı heç bir təhlükə olmadığına əmin olduqdan sonra onun şüurunu yoxlayın.

  • 3. Zərər çəkmiş şəxsin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi. Sizə və zərər çəkmişə qarşı heç bir təhlükə olmadığına əmin olduqdan sonra onun şüurunu yoxlayın.

  • 4. Zərərçəkmişin normal tənəffüs alması üçün şərait yaradın. Bunun üçün ehtiyatla zərərçəkən şəxsin başını arxaya doğru açın və çənəsini bir qədər yuxarıya qaldırın, iki barmağınızı zərərçəkmişin çənəsinin altına yerləşdirin və qaldırın. Eyni zamanda əlinizi zərərçəkmişin alnına qoyun və başını tam arxaya doğru əyin.



5. Tənəffüsü yoxlayın – bunun üçün:

  • 5. Tənəffüsü yoxlayın – bunun üçün:

  • Bax - döş qəfəsinin hərəkətinə

  • Qulaq as – tənəffüsün səsinə

  • Hiss et – zərərçəkmişin nəfəsinin

  • yanağınıza təsirini

  • 10 saniyə ərzində baxın, qulaq asın və tənəffüsü hiss etməyə çalışın. Əgər zərərçəkmiş şəxs nəfəs alırsa onu yan tərəfə çevirin, nəfəs almırsa ağız boşluğunda ola bilən maneəni kənar etdikdən sonra ağızdan ağıza olmaqla iki nəfəsvermə icra edin.



6. Süni tənəffüs

    • 6. Süni tənəffüs
  • Zərərçəkmişi arxası üstə uzadın, havanın daxil olmasına şərait yaratmaq məqsədilə başını arxaya döğru əyin, iki barmağınızı zərəçəkmişin çənəsinin altlna yerləşdirin, eyni zamanda əlinizi zərərçəkmişin alnına qoyun və başını tam arxaya doğru əyin.



  • Burun pərlərini sıxmaqla burnunu qapayın. Tam nəfəs alın və qapalı şəkildə dodaqlarınızı onun ağzına yerləşdirin. İki dərin və eyni zamanda yavaş sürətli nəfəsvermə icra edin. Nəfəsvermələr zamanı zərərçəkimişin döş qəfəsinin hərəkət etməsinə nəzarət edin.



Havanı hər 5 – 6 saniyədən bir üfürməli.

  • Havanı hər 5 – 6 saniyədən bir üfürməli.

  • Belə üfürmə dəqiqədə 10 – 12 dəfəyə bərabər olan tənəffüs tezliyinə müvafiqdir. Hər dəfə hava üfürmədən sonra cərəyan vurmuş adamın ağız və burnunu açırlar ki, onun ağ ciyərlərindəki hava özbaşına xaric olsun, yəni adam nəfəs versin.

  • Əgər zədələnmiş adam pis nəfəs alırsa, onda süni tənəffüslə yanaşı onun ürəyini də masaj etmək lazımdır. Bunun üçün xəstənin sinəsinin aşağı 1/3 hissəsini müəyyən edib ovucla döş qəfəsini ritmik sürətlə aşağı basırlar. Döş qəfəsini kəskin təkanla basmaq lazımdır, bu zaman döş qəfəsi 3 – 5 sm aşağı əyilir, ürəyin üzərinə düşən təzyiq nəticəsində qan ürəkdən qan damarlarına verilir. Döş qəfəsini saniyədə 1 dəfə olmaqla 4 – 6 dəfə basmaq, sonra fasilə etməklə süni trənəffüs vermək lazımdır.





Каталог: files -> 292871
292871 -> Qaydalari. Plan Mexaniki zədələnmələrdə ilk yardım. Sümük sınması zamanı ilk yardım. Donma zamanı ilk yardım
292871 -> Standartların kateqoriya və növləri Plan Standartların kateqoriyaları. Standartlara olan tələblər
292871 -> Mühazirə 10 Laboratoriyalarda və tədris kabinetlərində məşğələ zamanı əmək təhlükəsizliyi Plan
292871 -> MÜhaziRƏ 11 ŞÜalanmalardan mühafiZƏ MƏSƏLƏLƏRİ p L a n
292871 -> MÜhaziRƏ 12 elektrik təHLÜKƏSİZLİYİ MƏSƏLƏLƏRİ Plan
292871 -> MÜhaziRƏ 5 İstehsalat zədələnmələri və peşə xəstəlikləri plan
292871 -> Mühazirə 6 İstehsalat sanitariyası. İşçi sahədə mikroiqlim şəraiti Plan
292871 -> MÜhaziRƏ 14 yanma və maddəLƏRİn yanğin təHLÜKƏLİ xassəLƏRİ
292871 -> MÜhazirə 2 Əmək mühafizəsinin nəzəri əsasları. İnsanın psixoloji vəziyyəti, əməyin təhlükəsizliyinə təsir edən amillər Plan
292871 -> MÜhazirə 8 SƏs- küy və TİTRƏYİŞLƏRDƏn mühafiZƏ MƏSƏLƏLƏRİ Plan


Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə