Müxt r kinci n r b dilind n t rcüm ed n lixan Musayev



Yüklə 8.62 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/97
tarix07.01.2017
ölçüsü8.62 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   97

rtib:

Zeynuddin  hm d ibn  hm d

ibn Abdul-L tif  z-Z bidi

hih

l-Buxari

müxt

r

kinci n r

b dilind n t rcüm  ed n

lixan Musayev

Redaksiya hey ti

. Z. Musayev

M. N. Qarayev

A. X. Salehli

S. Q. Hac

S. Z. S

rb yov

G.  . Musayeva

M.  .  liyeva

Kompüter t rtibat

E. Q. Rüst mov

. Z. Musayev

M. N. Qarayev

übh siz ki, bu t rcüm  insan 

yinin b hr sidir. Dem k,

burada x talar n olmas  da labüddür. Odur ki, öz düz li rini, qeyd

 mülahiz rini a

dak  elektron ünvana gönd

k oxuculara

vv lc n t kkürümüzü bildiririk. Sizin d rli m sl tl riniz bu

kitab n g

k n rl rind  mütl q n

 al nacaqd r.

Burhan_az@hotmail.com



Bu kitab Az rbaycan Respublikas  Dini

 Qurumlarla   üzr  Dövl t Komit sinin

 raz

 il  çap edilmi dir.

(DK-108/M  12.05.2009)

rh

tli v  R hmli Allah n ad  il !

Ön söz

qiq n  ükür v  t rif yaln z Allaha m xsusdur! Biz Ona h md edirik, Onu kö-

 ça

q, Ondan ba lanma v  bizi do ru yola yön ltm yi dil yirik, n fsl rimi-



zin  rind n v  pis 

ll rimizd n qorunmaq üçün yaln z Ona p nah apar q. Allah

kim  hiday t ver rs  o, do ru yolda olar, kimi azd rarsa onu do ru yola yön ld n

tap lmaz. M n  ahidlik edir m ki, Allahdan ba qa ibad  haqq  olan m bud yoxdur,

Onun  riki yoxdur v ahidlik edir m ki, Muh mm d Onun qulu v  elçisidir.

[

4



5

6

7



8

9

:



;

<

=

>



?

@

Z



“Ey iman g tir nl r! Allahdan Ona layiq olan t rzd  qorxun v  ancaq müs lman

oldu unuz halda ölün!”

1

[

!



"

#

$



%

&

'



(

)

*



+

,

-



.

/

0



21

3

4



5

6

7



98

:

;



<

=

>



?

Z

“Ey insanlar! Sizi t k bir candan x lq ed n, onun özünd n zövc sini yaradan



 onlardan da bir çox ki i v  qad n tör dib yer üzün  yayan R bbinizd n qorxun!

Ad  il  birbirinizd n cürb cür  eyl r ist diyiniz Allahdan v  qohumluq  laq rini

sm kd n ç kinin! H qiq n, Allah siz  n zar t edir”.

2

[

u



v

w

x



y

z

{



|

}

~



¡

¢



£

¥¤

¦



§

¨

©



ª

«

¬



®

¯

Z



“Ey iman g tir nl r! Allahdan qorxun v  do ru söz dan n ki, O, 

ll rinizi

islah etsin v  günahlar

 ba las n. Kim Allaha v  Onun Elçisin  ita t ets ,

böyük bir u ur qazanar”.

3

Bizi müs lman kimi yaradan, düz yola yön ld

k hiday t ver n, al ml rin

bbi, haqq-hesab gününün Hökmdar  olan Allaha  ükürl r v  h md-s nalar olsun!

1

 “Ali- mran”, sur si, 102.



2

 “ n-Nisa”, sur si, 1.

3

 “ l- hzab”, sur si, 70-71.



Ön söz

II

Hörm tli oxucu!



Son zamanlar xalq

n kütl vi sur td slam dinin  qay

ks etdir n h yat

faktlar olduqca ür kaçan v  sevindiricidir.  slam ümumb

ri din olaraq insanlar n

etiqad n,  xlaq n, ictimai d

rl rin pakla mas na xidm t edir. Dinimizin t

li

Müq dd s Kitab – Qurani K rim v  pey mb rl rin sonuncusu v



raf tlisi Muh m-

d pey mb rin  h yat , 

ll ri, öyüd-n sih tl ri v mrl ridir, y ni sünn sidir.

Siz  t qdim olunan bu kitab m hz sünn ni özünd ks etdirir v  Qurani K rim-

n sonra yer üzünd n s hih kitab hesab olunur. Art q 12  srd n çox vaxt keçm si-

 baxmayaraq, kitabda qeyd olunmu  h disl r bütün aliml r t find n s hih hesab

edilmi  v  bu gün d  hesab edilm kd dir. H disl ri öyr nib öyr tm k dini öyr nib

öyr tm kdir. V  bu gün c miyy timiz  m hz s hih h disl

saslanan sünn ni t b-

li  etm k dini qoruma a v  ya atma a b nz yir. Bel  ki, milyonlarla z if v  uydur-

ma h disl rin aras ndan xüsusi elmi metodlara  saslanaraq seçilmi  s hih h disl r

bütün müs lman ümm tinin vahid v  etibarl  sünn sind n dayaq kimi istifad  edil-

sin  z min yarad r. Yuxar da qeyd edildiyi kimi Muh mm d pey mb

 ita t,


daha do rusu bu gün  q

r qorunmu  s hih h disl

saslanan sünn

 ita t,  s-

lam dinimizin  saslar ndand r.

Pey mb rd n  nümun  götürm k onun h

tl rini onun özünün etdiyi kimi

etm k dem kdir. “Muh mm d Allah n elçisidir”  had tinin d  m nas  el  budur.

Müs lman buna 

l etm


n müs lman ola bilm z. Bu, el  bir meyard r ki, insanla-

n h


tl ri, sözl ri,  qid ri v  ba qa i ri onunla ölçülm lidir. Pey mb rd n

nümun  götürm k bütün din i rind  onun göst rdiyi do ru yolu, onun özünün h -

yat yolunu, h disl rini öyr nib onlara 

l etm


saslan r. Buna gör  d  uca Allah

ona arxa olma  v  onun böyüklüyünü gözl

yi biz  f rz buyuraraq demi dir:

“H qiq n, Biz s ni  ahid, müjd çi v  x

rdarl q ed n elçi kimi gönd rmi ik.

Biz bel  etdik ki, siz Allaha v  Onun elçisin  iman g tir siniz, ona köm k ed siniz,

onun hörm tini saxlayas z v  gec -gündüz Allah  t rifl

siniz.”

1

“Allah n Elçisi sizl

 – Allaha v  Axir t günün  ümidini ba layanlara v

Allah  çox zikr ed nl

 göz l nümun dir.”

2

 Bu ay r Allah n elçisinin sözl rind n, hal v  h

tl rind n nümun  götürm -

yin vacib oldu unu sübut etm k üçün böyük bir  sasd r.

mam Buxarinin “ l-Cami  s-S hih” kitab srl r boyu bütün h dis toplumlar  ara-

nda  n möt

r v  nüfuzlu say lm

r. Bu kitaba daxil edilmi  bütün h disl r s hih-

dir v  mövzular üzr  t rtib edilmi  v  fiqh elmind n mühüm r hb rlik kimi q bul

edilmi dir.

Bir çox aliml r kitab n müxt

r variant  yazm  v  lakin  srl rl  m hur olan

müxt

r kitab  hm d ibn Abdul-L tif  z-Z bidiy  m xsusdur. Bunun t sdiqi olaraq



1

 “ l-F th” sur si, 8-9.

2

 “ l- hzab” sur si, 21.



Ön söz

III


qeyd etm k laz md r ki, bu müxt

r variant uzun bir müdd t  rzind  d

rl  n r

edilmi , bir çox dill  t rcüm  olunmu  v  din aliml rinin masaüstü kitab na çevril-



mi dir. Çox sevindirici hald r ki, bizim d  xalq

z art q bu faydal  kitab  öz dilind

oxumaq imkan ld  etmi dir.

“S hih ” daxil edilmi  yeddi mind n bir q

r çox h disin Buxarinin yoxlad

material n ancaq az bir hiss si olmas na baxmayaraq, onlar h cm etibaril  olduqca

böyükdür v  kitab n 

li m qs dl rd n ötrü istifad  edilm si üçün rahat deyil.

Bununla  laq dar müxt lif vaxtlarda bu toplunun bir-neç  müxt

r variant  t rtib

edilmi dir ki, onlardan  n u urlu variant imam  hm d bin Abdul-L tif  z-Z bidiy

nsubdur.


Bu variantda h disl rin isnad , f sill rin adlar , v  habel , dem k olar ki, bütün

krarlanan h disl r ixtisar edilmi dir v  n tic

 onlar n ümumi say  2221

olmu dur. Lakin bütün m tnl r, ba qa cür  des k, h disl rin m lumat da

sas

hiss ri tam saxlan lm



r ki, bu da oxucuda  l-Buxarinin ç kdiyi z hm ti

haqq nda ayd n t

vvür yaranmas na imkan verir v  h m d  buna s rf edil

k

ruri vaxt



miyy tli d

 q sald r.

rcüm  edilib haz rlanm  material, kitab n istifad  olunmas  asanla rmaq

üçün onu f sill  bölm yi n

 almasaq, imam  z-Z bidinin “S hihinin” müxt

r

variant na tamamil  uy undur



1

.

 T rcüm  üz rind  i in gedi at nda “S hih”in orta  sr  rhçil ri olan ibn H



r

sq laninin,  ihab ddin  hm d bin Muh mm d  l-Q stallaninin v

bu Muh m-

d Mahmud bin  hm d  l-Ayninin 

rl rind n istifad  edilmi dir. Sünn nin çox

böyük 


miyy tini v  Pey mb rin  dediyi bir sözün v  onun 

ll rin  aid olan

r hans , h tta, ilk n

rd ,  n kiçicik görün n t rrüat n da t hrif edilm sinin

yolverilm zliyini n

 alaraq, öz  sas v zif mi onda görmü m ki, t rcüm  müm-

kün q

r onlar n m nas na, leksik v  ifad  vasit rin  tam uy un g lsin. 



b m t-

nind  olan sözl rin göst rilm sin  v  az rbaycan dilind  s sl nm si üçün hans

sözl rin i dilm si z ruriliyin  can atma m m ni  rti i ar rd n istifad  etm

yön ltdi. Bel  ki,  b m tnind  olmayan, lakin cüml nin ba a dü ülm si üçün laz m

n sözl r möt riz rd  verilir.

bu” (ata), “ummu” (ana), “ibn” (o ul), “bint” (q z), “b ni” (o ullar) sözl ri xü-

susi adlar n v  ya q bil rin adlar n t rkib hiss ridir.

Kitabda pey mb rl rin,  shab rin v  tabiinl rin adlar na biti ik yaz n n

oldu unu bildirm k ist rdim.  vv la  i ar sinin oxunu u “sall llahu aleyhi v

ll m”, m nas  is  “ona Allah n salavat  v  salam  olsun!” bildirir.

1

 “S hihin” b zi f sill rinin ad  yoxdur. Bundan ba qa, bir s ra hallarda f sill rin adlar  bu f sild ki h disl -



rin m zmununa uy un g lmir. Bu onunla izah edilir ki, bu topluya  l-Buxarinin toplusundak  h disl rin ham

daxil edilm mi dir. Bel  hallar, f sill rin adlar na uy un g n h disl rin  z-Z bidi t

find n öz toplusuna

daxil edilm

si il  ba

r.


Ön söz

IV

 v  ya  i ar si “rad yallahu anhu” kimi oxunur v  “Allah ondan raz  olsun!”



nas  verir (ki i cinsin  aid edilir);

 i ar si “rad yallahu anh ” kimi oxunur v  “Allah ondan raz  olsun!” m na-

 verir (qad n cinsin  aid edilir);

 i ar si “rad yallahu anhum ” kimi oxunur v  “Allah onlar n ikisind n d  raz

olsun!” m nas  verir;

 v  ya  i ar si “rad yallahu anhum” kimi oxunur v  “Allah onlardan raz

olsun!” m nas  verir;

 i ar si “aleyhiss lam” kimi oxunur v  “ona Allah n salam  olsun!” m nas

verir (ki i cinsin  aid edilir);

 i ar si “aleyh ss lam” kimi oxunur v  “ona Allah n salam  olsun!” m nas

verir (qad n cinsin  aid edilir);

 i ar si “aleyhim ss lam” kimi oxunur v  “h r ikisin  Allah n salam  olsun!”

nas  verir;

 i ar si “rahim hullah” kimi oxunur v  “Allah ona r hm t etsin!” m nas

verir.

Bütün z ruri hallarda, m



n bu v  ya dig r sözl r ikim nal  ba a dü üldüyü

 ya b


n n inki  slamdan uzaq olan adamlar, h tta bir çox müs lmanlar n da ba a

dü  bilm


yi ifad

 m tnd  el  rast g lindiyi hallarda, laz mi  rhl r verilir.

slam tarixinin mühüm hadis ri v  Pey mb rin  b zi  n görk mli  shab ri

haqq nda v  habel  ayr -ayr  tarixi  xsiyy tl r haqq nda xat rlanan h disl r müvafiq

tiralt  qeydl rl  t chiz edilmi dir.

03.03.2009


mam  l-Buxarinin h yat

V

mam  l-Buxarinin h yat



l-Buxarinin ad  v  nisb si

1

mam  l-Buxari hicri 194-cü ilin  vval ay n on biri cüm  günü Buxarada ana-

dan olmu dur. O, atas  tez itirmi  v  erk n u aql q ça nda gözl ri tutulmu dur.

Bir müdd t sonra anas  yuxusunda  brahim pey mb ri

  görmü   v   ondan  bu

sözl ri e itmi dir: “Ey filank s, s nin çoxsayl  dualar na gör  Allah s nin o luna gör-

 qabiliyy tini qaytard ”.

 u aq ik n Allah ona h disl ri yadda saxlamaq istedad  b

 etdi.  bu C r

Muh mm d ibn  bu Hatim  l-B rrak demi dir: “Bir d  m n  bu Abdullah  l-Buxa-

rid n  soru dum:  “S n  h disl ri  nec   öyr nm

  ba lam san?”  O,  bel   cavab  verdi:

“Ya m on v  ya ondan da az olark n m n yenic  oxuma  öyr nm

 ba layanda

disl rin yadda saxlan lmas n z ruriliyi fikri m

 t lqin edilmi di. Sonra m n

kt bi t rk etdim v  gah bu v  gah da ba qa bir mü llimin yan nda oxuma a ba -

lad m. On alt  ya m tamam olanda m n art q ibn Mübar kin v  V kinin kitablar

 onlar n r yl rini  zb r bilirdim. Sonra anam v  qarda mla birlikd  M kk

 get-


dim v  h disl ri toplamaq m qs dil  orada ya ama a ba lad q. On s kkiz ya m ol-

duqda is shab r v  onlar n ard llar  v  onlar n fikir v  r yl ri haqq nda m lu-

matlar  toplay b kitab hal na salma a ba lad m””.

mam  l-Buxari özünü tamamil  elm  v  ibad  h sr edir. O, tez-tez bel  dey r-

di: “M n h yat m boyu heç kimd n bir dirh mlik d  olsa bir  ey sat n almam am v

heç kim  bir dirh mlik d  bel  olsa bir  ey satmam am.” Bir d  ondan soru urlar

ki,  b s  çör yi  nec   alm

r?  Bu  suala   l-Buxari  bel   cavab  vermi dir:  “M n  bunu

kim

 tap rard m, onlar da m nim üçün alard lar.”



mam  l-Buxari h dsiz utancaql qla, c sar ti,  liaç ql , möminliyi, bu dünyan n ne-

tl rind n uzaq durmas  v

diyy  can atmas  il  f rql

rdi. Bir d  o demi dir:

“H qiq n, m n ist rdim ki, Uca Allahla görü rk n heç kim m ni danlamas n”.

mam  l-Buxari  xsi l yaq t v  m rurluq hissin  malik idi. Bir d  bir hökm-

dar u aqlar na d rs verm k üçün onun dal nca adam gönd rir, lakin Buxari ona x -

r gönd rir ki, elm axtaranlar bil nl rin yan na özl ri g lm lidir v  hökmdar n yan -

na getm kd n imtina edir.

O, gündüzl r tez-tez oruc tutar, gec r namaz q lar v , xüsusil  mübar k Rama-

zan ay nda çoxlu Quran oxuyard .  bu B kr  l-B dadi r vay t edir ki, M sih bin

id demi dir: “Ramazan n birinci gec si gir n kimi Muh mm d bin  smail  l-Buxa-

rinin dostlar  onun yan nda y

ard  v  o, onlarla birlikd  namaz q lar, h r rük td

Qurandan iyirmi ay  oxuyaraq onu tamam ba a çatd rard ”.

1

 Nisb  - q bil , tayfa, 



r, yer v  s. üzr  m

yi bildir n nisbi adlar.



mam  l-Buxarinin h yat

VI

Bundan ba qa, imam  l-Buxari Quran  h r gün iftardan qabaq tam oxuyub  qur-



tarar v  dey rdi: “Quran oxunub qurtard qdan sonra edil n dua cavabs z qalm r”.

Bir d , o, namaz q lark n, e

kar  onu on yeddi d  çalm

. Namaz  bitir-

dikd n sonra, o dedi: “Bax n görün namaz vaxt  m ni narahat ed n n  idi?” Adamlar

baxd qda m lum oldu ki, onun b

nind  e kar

n sancmas ndan on yeddi iz

qalm

r, lakin o, buna baxmayaraq, namaz  k sm mi dir.



l-Buxarinin  la yadda

Allah n ona h  u aql q ça lar nda göz l yadda  verm si göz  çarp rd . Xa id

bin  smail a

dak lar  n ql etmi dir: “B sr

bu Abdullah Muh mm d bin  sma-

il  l-Buxari, h  g nc ik n, biziml  birlikd  h dis bilicil ri olan müxt lif  eyxl rin

görü ün  ged rdi v  heç vaxt qeydl r aparmazd . Bir neç  gün sonra biz ona dem

ba lad q ki: “S n biziml  müxt lif  eyxl rin görü ün  gedirs n, amma heç n  qeyd

etmirs n, niy  bel  edirs n?” On alt  günd n sonra o biz  dedi: “Siz, h qiq n, çox

dan r v  m

 irad tutursunuz! Göst rin m

, n  yazm

z”. Biz d  on be  min-

n çox h dis qeyd etdiyimiz v

ql rimizi ç xartd q, o is  bunlar n ham

zb r-


n dem

 ba lad  v  biz is  onun yadda na  sas n oxuduqlar  il  öz qeydl rimiz-

 düz li r etdik. Sonra o soru du: “Siz indid mi hesab edirsiniz ki, m n müxt lif

eyxl  zarafat xatirin  ba  ç kir v  vaxt

 h

r yer  s rf edir m?” – v  bundan



sonra biz  m lum oldu ki, yadda da heç kim onu ötüb keç  bilm z”.

mam  l-Buxari h  g nc oldu u zamanlarda, h dis dinl

k ist

n b sr lil r,



ist dikl rin  nail olana q

r onun ard nca dü r, onu h r hans  bir yolun üstünd

oturdar v

traf na minl rl  dinl yici y

ard , onlar n  ks riyy ti onun, o zaman

z g nc olmas na baxmayaraq,  dedikl rini yazard lar.

mam  l-Buxarinin göz l yadda a malik olmas  v  mütl q d qiqlikl  f rql nm si-

 bir sübut da onun bir d  S

rq nd  g rk n dörd yüz n r h dis bilicisi il

görü


sidir. Onlar öz aralar nda  amdan v raqdan olan h disl rin isnad  v

vay tçil rin adlar  qar

raraq, b zi h disl rin isnad  ba qalar n m tnin

qatd lar v  bunlar n ham

l-Buxariy  oxudular. O is  hans  isnad n  slind  hans

tn   aid  oldu unu  bir-bir  göst rdi  v   onlar   müvafiq  qaydada  düzdü  v   orada

olanlardan heç kim heç bir isnadda v  ya m tnd  bir yanl q tapa bilm di. Bel  bir

ey Ba dadda da olmu du. X

r verilir ki, o, kitab  bir d  oxuduqda, onun m z-

mununu  zb rl yirdi, bel  x

rl r çoxdur.

l-Buxarinin  n m hur  eyxl ri

mam  l-Buxari getdiyi müxt lif ölk rd  görü düyü mind n çox  eyxd n

itdiyi h disl ri r vay t etmi dir. Burada onun  eyxl ri  agirdl rinin n inki ham

haqq nda dan maq, h tta onlar n sad

 olaraq adlar  ç km k bel  mümkün deyil.

Ona gör , biz onlardan  n m hur olanlar  xat rlama a m cbur olaca q.



mam  l-Buxarinin h yat

VII


mam  l-Buxarinin  n m hur  eyxl ri s ras na H mm d bin  akir, Tahir bin M h-

lid, imam  hm d bin H nb l,  li ibn M dini, M kki ibn  brahim  l-B lxi, Abdullah

bin Musa  l- bsi,  bu B kr  l-Humeydi,  brahim bin Makil,  bu T lh  bin  li  l-Ba-

radi  n-N

fi,  brahim bin  l-Munzir, Ad m bin  yas, Abdan bin Osman  l-M rv zi,

bu Asim 


eybani v  Y hya bin M in.

Aliml rin imam  l-Buxari haqq nda r yl ri

mam  l-Buxarinin müasirl ri olmu  aliml rin böyük  ks riyy ti onu t rifl mi r.

Dem k kifay tdir ki, h dis elmi sah sind  o, möminl rin  miri l

bin  layiq görül-

mü dür ki, bu heç kim t find n inkar edilm mi dir. Bir d  imam Müslim imam  l-

Buxarinin aln ndan öp k ona demi dir: “Ey mü lliml rin mü llimi, müh ddisl rin

as  v  h dis qüsurlar n h kimi, icaz  ver ayaqlar ndan öpüm” v  bundan sonra,

görü


1

 gör  günahlar n ba lanmas  haqq nda h dis  dair bir sual vermi di v l-

Buxari d  ona bu h disin qüsurlar  göst rmi di. O izah edib qurtard qdan sonra,

Müslim ona demi di: “Ancaq pax l adamlar s

 nifr t ed  bil r!  ahidlik edir m ki,

bu dünyada s

 b nz ri olan yoxdur!”

Bund r demi dir: “ n yax  müh ddis dörd n rdir: Reyli  bu Zura, Nisaburlu

Müslim, S

rq ndli  d-Darimi v  Buxaral l-Buxari”.  mam  hm d demi dir:

“Xorasanda h  onun b nz ri olmam

r”.  li ibn M dini demi dir: “ l-Buxari heç

vaxt özün  b nz rin  rast g lm mi dir”.  shaq bin Rah viy  demi dir: “

r o H


-

nin


2

 zaman nda da ya asa idi, insanlar n onun h disl rin , onun bilikl rin , onun

fiqhi bilm sin  hökm n ehtiyac  olard ”.  bülabbas  d-D vi r vay t etmi dir ki,

Ba dad camaat n  l-Buxariy  m ktubunda bel  sözl r yaz lm

: “S n onlarla

olduqca xeyir müs lmanlar  t rk etm z. S nd n sonra yax

 tap lmaz, s nin yerin

mi  hiss olunacaq”.  bu Hatim  r-Razi demi dir: “H qiq n, o, Ba dada g n-

rin  n bilicisi idi”.  bn Xuzeym  demi dir: “Göy qübb si alt nda Allah n Elçisinin

disl ri haqq nda  l-Buxarid n daha m lumatl  n  bir adam, n  d  daha çox h dis

yadda saxlayan  görmü m”.  t-Tirmizi demi dir: “M n n raqda, n  d  Xorasanda

tarixi  l-Buxarid n daha yax  bil n, h disl rin v  onlar n isnadlar n qüsurlar

ara ran görm dim”.

1

 Burada keçiril n görü  zaman  Allah n ad n ç kilm



si v  dan qlar n bo  dan qlar olmas  n

rd

tutulur. R vay t edilir ki, möminl rin anas  Ai  demi dir: “Allah n Elçisi   kiminl



  görü nd ,  ya  Quran

oxuyar, ya da namaz q lard , ax rda is  o, mütl q dey rdi: “ ükr S

, ey Allah m, h md olsun S

,  ahidlik

edir m ki, S nd n ba qa ilah yoxdur, S nd n ba lanma dil yir m v  S

 tövb  edir m (Subhan

,

Allahumm  v  bih mdik , 



du  n l  ilah  ill

nt ,  st firuk  v tubu il yk )”.

2

 Burada  n görk mli tabeinl rd n biri olan  l-H



n  l-B sri (728 – 842) n

rd  tutulur. O, öz müasirl r

aras na çox böyük nüfuza malik idi.


mam  l-Buxarinin h yat

VIII


l-Buxarinin  n mühüm v n m hur 

rl ri

mam  l-Buxari özünd n sonra çoxsayl

rl r qoymu dur ki, onlardan  n mü-

hüm v n çox geni  yay lm  “ l-Cami  s-S hih”-dir. Bundan ba qa onun 

rl ri

ras na “ l- sma v l-Kuna”, “ t-Tarix  l-K bir”, “ s-Sün n fil-Fiqh”, “Xalqu  falil-



bad”, “ l-

b  l-Mufr d” v  “ l-Qira  X lf l- mam” kimi kitablar  daxildir.



Bu külliyyat n t rtib olunmas na s

b n  olmu dur

mam  l-Buxarini, ancaq s hih h disl rin daxil edildiyi “S hih”ini t rtib etm

vadar ed n  sas s

b, onun müasirl ri t

find n haz rlanan toplulara s hih h dis-

rl  yana  z if h disl rin d  sal nmas  idi. Bu imam  l-Buxarinin xo una g lmirdi.

Çünki o, öz  eyxi  shaq ibn Rahaveyhin t kc  s hih h disl ri bir yer  toplamaq ist -

yini v agirdl rini buna sövq etdiyini v  bel  dediyini unutmam

: “

r Allah n



elçisinin  q sa h disl r külliyyat  t rtib ets ydiniz çox  la olard ”. Bu sözl r imam

l-Buxarinin q lbin  yer etmi di v  bundan sonra o, öz “S hih”in  materiallar y -

ma a ba lam

.

Bundan ba qa, özünü Allah n elçisinin  qar



nda  lind  yelpikl  dayand

 onu mühafiz  etdiyini gördüyü yuxunun -  l-Buxarinin, Allah n Elçisini  yalan-

lardan qoruyaca  kimi yozulmas , onun q rar  q til dirmi di. Bütün yuxar da xa-

rlananlar onu bu 

rl  ciddi m

ul olma a yön ltmi  v  n tic

 o, böyük ima-

rl rinin  n yax



 olaraq, imam n yüks k  m qam na d lal t etmi  v slam

dinin  böyük xidm t göst rmi dir.  in gedi at nda imam  l-Buxari t xmin n alt  yüz

min h disi yoxlam  v  onun yaratd

r, Qüdr tli v  Böyük Allah n Kitab ndan

sonra,  n yax  kitab olmu dur ki, bu da, t rtib olundu u günd n sonra onu q bul

ed n v  bu gün

k yüks k qiym tl ndir n müs lman mill tinin yekdil r yin  tam

uy undur.  mam  l-Buxari öz kitab  üz rind  on alt  il  rzind  i mi dir.

mam  l-Buxari ömrünün sonunda öz 

rind n, o zamanlar S

rq ndin bir

kilometrliyind  yerl

n X rt nk k ndin  köçdü. O orada öz yax nlar n aras nda

ya ayaraq Allahdan onu Öz yan na aparmas  dil yirdi, çünki onu, Pey mb rin

Allaha tez-tez müraci t ed

k qorunmas  ist diyi qar dak  qar ql qlar v  h rc-

rclikl r qorxudurdu.

Bu müraci tl rd n bir müdd t sonra o x st ndi v

nb  günü ramazan bayra-

 gec si, ax am namaz  ba layandan sonra 256-c  hicri ilind  v fat etdi. Onun c na-

 namaz  s

ri gün zöhr namaz ndan sonra q nd . Allah ona r hm t etsin v  on-

dan raz  olsun!




Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   97


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə