Dərslik komplekti Müəlliflər: Sevda İsmayılova



Yüklə 396.94 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/6
tarix09.05.2017
ölçüsü396.94 Kb.
  1   2   3   4   5   6

 

 

Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 

6-cı sinifləri üçün “Riyaziyyat” dərslik komplekti 

 

 

Müəlliflər: Sevda İsmayılova 

                 Arzu Hüseynova 

 

 

Bakı: Şərq-Qərb, 2013. 

 

 

 

Dərslik komplekti ilə bağlı TQDK-ya daxil olmuş

 

və açıq 

müzakirələrdə bildirilmiş  qeydlər, iradlar və təkliflər 

əsasında hazırlanmış 

 

YEKUN RƏY 

 

 



 

Yekun rəy aşağıdakı meyarlar əsasında formalaşmışdır: 



1. Məzmunun işlənməsi baxımından; 

2. Dil və yazı üslubu baxımından; 

3. Dizayn və bədii tərtibat baxımından; 

4. Tapşırıqların elmi-metodiki uyğunluğu baxımından;  

5.  “Müəllim  üçün  metodik  vəsait”in  (MMV-nin)  məzmununun  işlənməsi 

baxımından. 

 

1. Məzmunun işlənməsi



 

baxımından 

 

Dərslik komplekti dərslik və  müəllim üçün  metodik  vəsaitdən  ibarətdir. Dərslik 



8  tədris  vahidi  üzrə  (“I.  Adi  kəsrlər”,  “II.  Nisbət.  Tənasüb.  Faiz”,  “III.  Tam 

ədədlər”,  “IV.  Riyazi  ifadə.  Tənlik.  Bərabərsizlik”,  “V.  Koordinatlar. 

Funksiya”,  “VI.  Bucaq.  Çevrə.  Simmetriya”,  “VII.  Ölçmələr,  sahə,  həcm”, 

“VIII.  Statistika.  Ehtimal”)  78  mövzunu  əhatə  etmişdir.  Dərslikdəki  materiallar 

yeni  təhsil  proqramına  (kurikulum)  əsasən  5  məzmun  xətti  üzrə  əsas  və  alt 

standartların reallaşdırılmasına yönəlmişdir.  

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin təsdiq etdiyi tədris planına əsasən 

fənnin  tədrisinə  həftədə  5  saat  olmaqla,  160  saat  vaxt  ayrılmışdır.  Bura  həmçinin, 

tədris vahidlərinin sonunda kiçik summativ, yarımilliklərin sonunda böyük summativ 

qiymətləndirməyə ayrılan vaxt da daxildir.  

Dərslikdə “Özünü  yoxla”“Təkrar”“Sadə ədədlər cədvəli” bölmələrinin  və 

çalışmaların cavablarının səhifələr üzrə verilməsi təqdirəlayiqdir. 

Dərslikdə müəyyən qüsurlar var. Bunlar aşağıdakılardır: 



Səhifə 9-da “Sadə və mürəkkəb ədədlər” mövzusunda mürəkkəb ədədlər üçün 

verilmiş tərifin “Bölənlərinin sayı ikidən çox olan ədədlərə mürəkkəb ədədlər deyilir” 

kimi yazılması daha məqsədəuyğundur. 

Səhifə  10-da  “Mürəkkəb  ədədin  sadə  vuruqlara  ayrılışı”  mövzusunun 

izahında  verilmiş  “1-dən  böyük  hər  bir  natural  ədədi  yeganə  qayda  ilə  sadə 



vuruqların  hasili şəkilində göstərmək olar” fikri  tamamilə yanlışdır. Məsələn, 11; 

17;  23  və  s.  ədədlərini  heç  bir  qayda  ilə  sadə  vuruqların  hasili  kimi  göstərmək 

mümkün  deyil.  Əslində  isə  bu  fikir  belə  yazılmalı  idi:  “İstənilən  mürəkkəb  ədədi 

yeganə qayda ilə sadə vuruqların hasili şəkilində göstərmək olar”. Digər bir qüsur isə 

mövzunun  izahında  168-in  sadə  vuruqlara  ayrılması  sxemi  üçün  açıqlamanın 

verilməməsidir.  Halbuki  bu  mövzunun  əsas  mahiyyəti  şagirdlərdə  “ədədin  sadə 


 

vuruqlara  ayrılması”  bacarığının  formalaşdırılmasından  ibarətdir.  Mövzunun 



sonundakı “168-in sadə vuruqlarının sayı beş, müxtəlif sadə vuruqlarının sayı isə 

üçdür” cümləsinin “168-in sadə vuruqlarının sayı beş (2;  2;  2;  3;  7), müxtəlif sadə 

vuruqlarının  (sadə  bölənlərinin)  sayı  isə  üçdür  (2;  3;  7)”  kimi  verilməsi  daha 

məqsədəuyğundur.  



Həmin  səhifədə dərsliyin  rus  dilində  olan  variantında  verilmiş  tərifin  əvvəlinə 

Представление числа в виде” ifadəsi yazılmalıdır. 



Səhifə  11-də “Ən  böyük  ortaq  bölən”  mövzusunda  ədədlərin  ən  böyük  ortaq 

böləninin tapılması üçün qurulmuş alqoritm tam deyil. Dərslikdə bu qayda aşağıdakı 

kimi verilmişdir: 

“1. Ədədlər sadə vuruqlara ayrılır; 

  2. Alınmış sadə vuruqlardan eyni (ortaq) olanların hasili tapılır.” 

Buradan  belə  bir  sual  yaranır:  “Əgər  ortaq  sadə  vuruqlar  yoxdursa,  onda  ən 



böyük  ortaq bölən nəyə  bərabərdir?”  Bu  sualın  cavabını dərslikdə  tapmaq  mümkün 

deyil. Ən böyük ortaq bölənin tapılması qaydası aşağıdakı kimi olmalıdır: 

“1. Ədədlər sadə vuruqlara ayrılır; 

  2. Ayrılışlardakı ortaq sadə vuruqların hasili tapılır; 

  3.  Əgər  ayrılışlarda  ortaq  sadə  vuruqlar  yoxdursa,  onda  ən  böyük  ortaq  bölən  1 

(bir) hesab edilir.” 

Yenə  həmin  səhifədə  qarşılıqlı  sadə  ədədlərə  verilmiş  “Birdən  başqa  ortaq 

bölənləri  olmayan  natural  ədədlərə  qarşılıqlı  sadə  ədədlər  deyilir”  tərifi  elmi 

cəhətdən  səhv  olmaqla  bərabər  dil-üslub  cəhətdən  də  qüsurludur.  Belə  ki,  bu  ifadə 

tərif kimi qəbul edilsə idi “Birdən” sözü “1-dən” kimi, “bölənləri” sözü isə “böləni” 

kimi  verilməli  idi.  İkincisi,  tərifdən  “ƏBOB-u  vahidə  bərabər  olan  istənilən  sayda 



ədəd  qarşılıqlı  sadədir  kimi  yanlış  nəticə  alınır.  Digər  tərəfdən  izahatda  verilmiş 

“Qarşılıqlı  sadə  ədədlərin  ən  böyük  ortaq  böləni  1-ə  bərabərdir”  təklifindən 

sonra  “ƏBOB(17,  35,  44)=1”  kimi  nümunənin  verilməsi  elmi  səhvdir.  Nəhayət, 

mövzuda  sadə  və  qarşılıqlı  sadə  ədədlərin  münasibətləri  müəyyənləşdirilməmişdir. 

Ona görə də bu səhifənin yenidən işlənməsi tövsiyə edilir. 

Dərslikdə  əyani  şəkildə  ən  böyük  ortaq  bölənin  tapılmasına  aid  nümunələrin 

verilməməsi əsas qüsurlardan biridir. 



Həmin  səhifədə  dərsliyin  rus  dilində  olan  variantında  verilmiş  alqoritmin  1-ci 

bəndində  “Раскладываем”  deyil,  “Разлагаем”  olmalıdır.  Eyni  irad  səhifə  



14-də verilmiş alqoritmə də aiddir. 

 



Səhifə 13-də bölmənin köməyi ilə iki ədədin ən böyük ortaq böləninin tapılması 

qaydası  və  ona  uyğun  verilən  nümunə  düzgün  izah  olunmamışdır.  “Nümunə” 

aşağıdakı kimidir: 



“Nümunə: ƏBOB(420; 150)=? 

                 ƏBOB(420; 150)=ƏBOB(42; 15)=ƏBOB(14; 5) 

 

 



10·3=30 

Deməli, ƏBOB(420; 150)=30” 

 

Bu  bərabərlikdə  verilmiş  ədədlər  cütünün  (420  və  150;  42  və  15;  14  və  5)  ən 



böyük 

ortaq 


bölənləri 

tapılarsa, 

görünər 

ki, 


ƏBOB(420;150)=30,  

ƏBOB(42;  15)=3,  ƏBOB(14;  5)=1-dir.  Bu  isə  onu  göstərir  ki,  420  və  150-nin  ən 

böyük  ortaq  böləninin  tapılması  üçün  verilmiş  nümunə  düzgün  deyil.  Bu  nümunə 

aşağıdakı kimi olmalıdır: 

Nümunə: ƏBOB(420; 150)=10·ƏBOB(42; 15)=10·3·ƏBOB(14; 5)=10·3·1=30.” 

Səhifə 14-də “Ən kiçik ortaq bölünən” mövzusunda alqoritmin 3-cü bəndində 

verilmiş  “O  birilərin  ayrılışından  birincinin  ayrılışında  olmayan  vuruqlar 



götürülüb  tamamlanır”  qaydası  qüsurludur.  Belə  ki,  burada  vuruqların  nəyə 

tamamlanması məlum deyil. 



Həmin  səhifədə  dərsliyin  rus  dilində  olan  variantı  üzrə  “Ən  kiçik  ortaq 

bölünən” mövzusunda verilmiş 1-ci qayda düzgün tərcümə edilməmişdir. 

Səhifə 22-də  məxrəcləri  müxtəlif  olan  kəsrlərin  müqayisəsi  üçün  verilmiş  1-ci 

qaydanın  hökm  kimi  səslənməsi  düzgün  deyil.  Dərslikdə  bu  qayda  “Məxrəcləri 



müxtəlif  olan  kəsrləri  müqayisə  etmək  üçün  onları  ortaq  məxrəcə gətirmək  və 

məxrəcləri  eyni  olan  kəsrlər  kimi  müqayisə  etmək  lazımdır”  kimi  verilmişdir. 

Buradan  belə  çıxır  ki,  məxrəcləri  müxtəlif  olan  kəsrlərin  müqayisəsi  üçün  bu 

qaydadan  başqası  yoxdur.  Halbuki  məxrəcləri  müxtəlif  olan  kəsrlərin  müqayisəsi 

üçün  dərslikdə  2-ci  və  3-cü  qaydalar  da  verilmişdir.  Digər  bir  qayda  –  surətləri 

eyniləşdirməklə  aparılan  müqayisə  qaydası  nə  MMV-də,  nə  də  dərslikdə 

verilməmişdir.  Bu  qayda  heç  də  1–3-cü  qaydalardan  az  əhəmiyyət  kəsb  etmir. 

Dərsliyin  rus  dilində  olan  variantında  həmin  səhifədə  verilmiş  3-cü  hökm  surət  və 

məxrəcləri  fərqi  eyni  olan  yalnız  düzgün  kəsrlər  üçün  doğrudur.  Bu  isə  orada  qeyd 

olunmamışdır.  

Səhifə  24-də  “Müxtəlif  məxrəcli  kəsrlərin  toplanması  və  çıxılması” 

qaydasına  “Mümkün  olduqda  alınmış  kəsri  ixtisar  etmək  lazımdır”  fikri  əlavə 

olunmalıdır.  


 



Səhifə 26-da verilmiş məsələlər riyaziyyatda ənənəvi olaraq istifadə olunan “işçi 

məsələləri”nə  aiddir.  Ona  görə  də  dərslikdə  bu  tip  məsələlərin  həll  üsulunun  nəzəri 

əsaslarla verilməsi məqsədəuyğundur. 



Səhifə 27-də  qarışıq  ədədlərin  toplanması  və  çıxılması  üçün  verilmiş  qaydalar 

həm qüsurludur, həm də hökm şəklində verilmişdir. Halbuki qarışıq ədədləri düzgün 

olmayan kəsrə çevirməklə də toplamaq və çıxmaq olar. Dərslikdəki misal nümunələri 

verilən qaydalara uyğun yerinə yetirilməmişdir.  



Səhifə 30-da “Kəsrlərin vurulması” mövzusunda verilmiş 2-ci qaydada “tam 

ədəd”  deyil,  “natural  ədəd”  olmalıdır.  Çünki  “tam  ədəd”  anlayışı  hələ  şagirdlərə 

məlum  deyil  və  onlar  bu  anlayışla  dərsliyin  75-ci  səhifəsində  tanış  olacaqlar. 

Həmçinin  izahda  misal  nümunəsinə  uyğun  olaraq  “İki  kəsrin  hasili  ixtisar  olunan 

kəsrdirsə, surət və məxrəcdəki hasilləri hesablamazdan əvvəl ixtisar etmək lazımdır” 

fikrinin  sözlə  qeyd  edilməsi  tövsiyə  olunur.  Eyni  tövsiyəni  səhifə  32-də  verilmiş 



“Qarışıq ədədlərin vurulması” mövzusuna da aid etmək olar.  

Səhifə  33-də  qarşılıqlı  tərs  ədədlərin  tərifi  –  “Hasili  1-ə  bərabər  olan 

ədədlərə  qarşılıqlı  tərs  ədədlər  deyilir”  düzgün  deyil.  Bu  tərifə  görə,  məsələn, 

hasili 1-ə bərabər olan 

3

8;

4



 və 

6

1



 ədədləri, həmçinin bu şərti ödəyən  istənilən sayda 

ədədlər də qarşılıqlı tərs ədədlərdir.  Bu  isə doğru deyil. Çünki qarşılıqlı tərs ədədlər 

dedikdə, hasili 1-ə bərabər olan yalnız iki ədəd başa düşülür. Odur ki, tərif “Hasili 1-ə 

bərabər  olan  iki  ədədə  qarşılıqlı  tərs  ədədlər  deyilir”  kimi  verilməlidir.  Digər 

tərəfdən,  vahidin  tərsi  haqqında  mövzunun  izahında  və  çalışmalarda  heç  nə 

verilməmişdir.  Həmçinin  mövzuda  qarışıq  ədədin  tərsinin  tapılmasına  aid  nə  misal 

nümunəsi, nə də izahat yoxdur. 



Səhifə 34-də “Kəsrlərin  bölünməsi”  mövzusunda  natural  ədədin  adi  kəsrə  və 

adi  kəsrin  natural  ədədə  bölünməsi  haqqında  qayda  verilməmişdir.  Həmçinin, 

mövzuda verilmişdir: “Kəsri kəsrə bölmək üçün bölünəni bölənin tərsi olan ədədə 

vurmaq  lazımdır.  Qarışıq  ədədləri  düzgün  olmayan  kəsrə  çevirdikdən  sonra 

bölmə  əməli  yerinə  yetirilir. 

1

a :b = a×

b

  .  Burada, 

1

:



a b

a

b

 


  bərabərliyinin  aid 

olduğu  təklifdən  yəni  birinci  cümlədən  sonra  verilməsi  daha  düzgün  olardı.  Çünki 

onun  ikinci  cümlədə  verilmiş  təkliflə  əlaqəsi  yoxdur.

 

Ümumiyyətlə,  qaydalar  bir-



birinin  ardınca deyil,  misal  nümunəsi  ilə  birgə  verilərsə,  mövzu  şagirdlər  tərəfindən 

daha aydın başa düşülər. 



 



Səhifə  35-də  “Hissəsinə görə ədədin  tapılması”  mövzusunun  izahı  tam  deyil. 

Ona görə də şagirdlər bunu başa düşməkdə çətinlik çəkirlər. Çünki “Araşdırma”da 

və  “Həll”də  hissə  haqqında  danışılmadığı  halda,  sonda  belə  bir  cümlə  verilmişdir: 



“Deməli, biz verilmiş hissəsinə görə ədədi tapdıq”. “Araşdırma”da hissə ilə bağlı 

məsələnin  qoyulması  yaxşı  olar.  Həmçinin  hissəsinə  görə  ədədin  tapılması  qaydası 

düzgün  verilməmişdir.  “Hissəsinə  görə  ədədi  tapmaq  üçün  həmin  ədədi  hissə 

göstərən  kəsrə  bölmək  lazımdır”  qaydası  əslində,  “Hissəsinə  görə  ədədi  tapmaq 

üçün verilmiş ədədi hissə göstərən kəsrə bölmək lazımdır” kimi olmalıdır.  

Səhifə 40-da “Nisbət” mövzusunda nisbətə verilmiş tərifdə və b ədədlərinin 

sıfırdan  fərqli  olması  qeyd  olunmalıdır.  Həmin  səhifədə  verilmiş  “(əvvəlki)”  və 



“(sonrakı)”  sözlərinin  yazılmasına  ehtiyac  yoxdur.  Dərsliyin  rus  dilində  olan 

variantında verilmiş iki ədədin nisbətinin tərifi qüsurludur.  



Səhifə 45-də “Tənasüb” mövzusunda “Tənasübün kənar hədlərinin və ya orta 

hədlərinin yerini dəyişdikdə yenə tənasüb alınır” xassəsi verilməmişdir. Bu xassə isə 

çox  böyük  praktik  əhəmiyyətə  malikdir  və  səhifə  46-da  verilmiş  11-ci  məsələnin 

həlli  MMV-də  (səh.  54)  məhz  bu  xassəyə  əsaslanaraq  izah  olunmuşdur.  Mövzuda 

“Tənasübün əsas xassəsi” qayda və düstur şəklində verilmişdir. Halbuki bu xassəni 

verməzdən əvvəl misal nümunələri verilməli idi. 



Səhifə  46-da  2-ci  və  3-cü  tapşırığın  şərtində  “tənasüb”,  11-cidə  isə  “doğru 

tənasüb” ifadəsi verilmişdir. Belə çıxır ki, ya 2-ci və 3-cü, ya da 11-ci tapşırığın şərti 

düzgün deyil. Çünki əgər “doğru tənasüb” varsa, onda “doğru olmayan tənasüb” də 

var.  Əslində  isə  tənasüb  doğru  bərabərlikdir,  doğru  olmayan  bərabərliyə  tənasüb 

demək  olmaz.  11-ci  tapşırıqda  verilmiş  “doğru  tənasüb”  ifadəsi  tənasüb  haqqında 

yanlış fikirlər formalaşdırır.  

Səhifə  48-də  düz  mütənasib  kəmiyyətlərin  xassəsi  “Düz  mütənasib 

kəmiyyətlərin  nisbəti  sabitdir...”  kimi  deyil,  “Düz  mütənasib  kəmiyyətlərin  uyğun 

qiymətlərinin nisbəti sabitdir... kimi verilməlidir.  

Həmin səhifədə dərsliyin rus dilində olan variantı üzrə  ikinci abzasda verilmiş 



2

1

=

4

2

  bərabərliyi  birinci  cümlədəki  “как  и  отношение  их  периметров” 

ifadəsindən sonra yazılmalıdır. 



Səhifə  54-də  mövzunun  izahı  üçün  verilən  məsələnin  şərtində  “4  saat”  deyil,  

“5  saat”  olmalıdır.  Digər  tərəfdən  tərtib  olunmuş  məsələlərin  həlli  üçün  qurulmuş 

tənasübün heç bir  izah olmadan  verilməsi  metodiki cəhətdən düzgün deyil. Əslində, 

əvvəlcə  suallar  əsasında  tərs  mütənasib  kəmiyyətlər  haqqında  müəyyən  cizgilər 



 

yaratmaq,  sonra  isə  məsələlərin  həlli  üçün  verilmiş  tənasübə  müraciət  etmək  lazım 



idi. 

Səhifə  56-da  “Ədədin  verilmiş  ədədlərlə  tərs  mütənasib  hissələrə 

bölünməsi”  mövzusunun  izahında  verilmiş  məsələnin  həlli  

1 1 1

:

:

= 20 : 15 : 12

3 4 4

” 

bərabərliyi  əsasında  reallaşdırılmışdır.  Bu  bərabərliyin  necə  yarandığı  haqqında  isə 

dərslikdə  və  MMV-də  məlumat  verilməmişdir.  Bu  isə  elmi-metodiki  cəhətdən 

düzgün hesab edilə bilməz.  



Səhifə  61-də “Faizinə görə  ədədin  tapılması”  mövzusunda  verilmiş  “Faizinə 

görə  ədədi  tapmaq  üçün  ədədi  faiz  göstərən  ədədə  bölmək  lazımdır”  qaydası 

düzgün  deyil.  Həmin  qayda  “Faizinə  görə  ədədi  tapmaq  üçün  ədədi  faiz  göstərən 



ədədə bölüb, yüzə vurmaq lazımdır” kimi olmalıdır.  

Səhifə 63-də verilmiş “İki ədədin nisbətinin faizlə ifadəsi” mövzusunun  izahı 

tam deyil. Həmin səhifədə 8-ci tapşırıqda birdən-birə faiz məsələlərinin tənasüb yolu 

ilə həlli üçün sxem verilmişdir. Halbuki bu üsul əvvəlki mövzularda izah edilməli idi. 

Eyni  irad  səhifə  65-də  verilən  “Kəmiyyətlərin  dəyişməsinin  faizlə  ifadəsi” 

mövzusuna da aiddir. 

Səhifə  69-da  “Araşdırma”da  verilən  tənlik  şagirdlər  üçün  məlum  olmayan 

xassə  (“Tənliyin  hər  iki  tərəfini  sıfırdan  fərqli  eyni  bir  ədədə  vurduqda  və  ya 



böldükdə onunla eynigüclü tənlik alınır”) əsasında həll edilmişdir. 

Bu iradlara əsasən belə qənaətə gəlinir ki, dərslikdə birinci yarımil üçün nəzərdə 

tutulmuş “1.2.2. Vurma və bölmənin xassələrini tətbiq edir”, “1.2.4. Adi və onluq 

kəsrlər  üzərində  hesab  əməllərini  yerinə  yetirir”,  “1.2.5.  Nisbət,  tənasüb,  düz 

mütənasib,  tərs  mütənasib  kəmiyyətlərə  və  faizə  aid  sadə  məsələləri  həll  edir” 

standartları qismən reallaşmışdır. 

 “1.3.1.  Praktik  məsələlərin  həllində  təqribi  qiymətləndirmədən  istifadə 

edir”  standartının  formalaşdırılması  dərsliyin  57-ci  səhifəsində  verilmiş  “Miqyas” 

mövzusunda nəzərdə tutulmuşdur (Bax: MMV, səhifə 67). Amma miqyas dəqiq ölçü 

olduğuna  görə,  bu  mövzunun  yuxarıda  adı  çəkilən  standarta  uyğunlaşdırılması 

düzgün hesab edilə bilməz.  



Səhifə  71-də  “Müsbət  və  mənfi  ədədlər”  mövzusunun  izahı  qüsurludur. 

Əvvəla, termometrin +15

o

C və –10


o

C göstəricilərinin necə oxunması, yəni müsbət 15 

dərəcə  Selsi,  mənfi  10  dərəcə  Selsi  haqqında  heç  bir  məlumat  verilməmişdir. 

Həmçinin,  heç  bir  yerdə  qeyd  olunmamışdır  ki,  müsbət  ədədlərin  qarşısında  “+” 

işarəsi  qoyulmur  və  əksinə,  ədədin  qarşısında  “+”  işarəsi  qoyulmayıbsa,  ədəd 


 

müsbətdir. Bu  izah olmadığına görə dərsliyin sonrakı səhifələrində müsbət ədədlərin 



qarşısında  “+”  işarəsi  bəzən  qoyulmuş,  bəzən  də  qoyulmamışdır.  Məsələn, 

səhifə 75-də  mövzunun  izahında  “–5-in  əksi  5  (və  ya  +5)-dir”,  səhifə  82-də 

mövzunun izahında “(–8)+(+7) =–8+7”, səhifə 87-də 6-cı tapşırıqda “+1, +2, +3, +4, 



+5” kimi yazılışlara rast gəlinir ki, bu da şagirdlərdə çaşqınlıq yarada bilər. Çünki bu 

halda  şagirdlərdə  yanlış  fikir  yarana  bilər  ki,  “5”  və  “+5”  başqa-başqa  ədədlərdir. 

Halbuki bunlar eyni ədədlərdir.  

Səhifə 73-də “Ədəd  oxu”  mövzusundakı  “Hesablama  başlanğıcı  (koordinat 

başlanğıcı),  vahid  parçası  və  istiqaməti  verilmiş  ox  ədəd  oxu  (koordinat  oxu) 

adlanır” tərifi dərsliyin rus dilində olan varianta uyğun olaraq “Üzərində hesablama 

başlanğıcı  (koordinat  başlanğıcı),  vahid  parça  və  istiqamət  seçilmiş  düz  xətt 

koordinat  düz  xətti  (ədəd  oxu)  adlanır”  kimi  verilməlidir.  Mövzunun  sonundakı 

“Verilmiş nöqtələrin koordinatı:” cümləsi yarımçıqdır. Bunun əvəzinə dərsliyin rus 

dilində  olan  variantına  uyğun  olaraq  cümlənin  “Şəkildə  göstərilən  (qeyd  olunan) 



nöqtələrin koordinatları belə yazılır:” kimi verilməsi məqsədəuyğundur. 

Səhifə  77-də  “Ədədin  modulu  (mütləq  qiymət)”  mövzusunda  ədədin 

modulunun tərifi – “Hesablama başlanğıcından a ədədini göstərən nöqtəyə qədər 



olan  məsafəyə  a  ədədinin  modulu  (mütləq  qiyməti)  deyilir  və    kimi  işarə 

olunur”  riyazi  baxımdan  düzgün  verilməmişdir.  Həmin  tərifin  “Koordinatı  a-ya 

bərabər  olan  nöqtədən  hesablama  başlanğıcına  qədər  olan  məsafəyə  a  ədədinin 

modulu  (mütləq  qiyməti)  deyilir  və  a   kimi  işarə  olunur”  kimi  verilməsi  daha 

düzgündür. 



Yenə həmin səhifədə mövzunun sonundakı 

-

a = a  olarsa, a mənfi ədəddir” 

ifadəsinin  “ a

a

 


  olarsa, a  mənfi  ədəddir  və  ya  sıfıra  bərabərdir”  kimi  verilməsi 

daha məqsədəuyğundur. 



Səhifə  82-də  “Müxtəlif  işarəli  ədədlərin  toplanması”  mövzusunun  izahında 

iki  müxtəlif  işarəli  ədədi  toplamaq  üçün  qurulmuş  alqoritmin  2-ci  bəndi  düzgün 

verilməmişdir.  “2.  Modulu  böyük  olan  ədəddən  modulu  kiçik olan ədəd çıxılır” 

ifadəsi “2. Böyük moduldan kiçik modul çıxılır” kimi verilməlidir. 

 Səhifə  84-də “Tam  ədədlərin  çıxılması”  mövzusunun  izahında  verilmiş  “İki 

tam  ədədin  fərqini  tapmaq  üçün  azalanın  üzərinə  çıxılanın  əksini  gəlmək 

lazımdır” qaydasının “İki tam ədədin fərqini tapmaq üçün azalanın üzərinə çıxılana 

əks  olan  ədədi  gəlmək  olar”  kimi  verilməsi  daha  məqsədəuyğundur.  Həmçinin 

nümunədə “c)” bəndində verilən yazılış metodiki cəhətdən düzgün deyil. 



 



Səhifə 



86-da 

“Tam  ədədlərin  vurulması”  mövzusunda  verilmiş  

(–4)·(–3)  hasilinin  12-yə  bərabər  olmasının  izahı  elmi-metodiki  baxımdan  doğru  

deyil.  Digər  bir  yanlışlığa  isə  “Qeyd  2”-də  yol  verilmişdir.  Buradakı  “Mənfi 

vuruqların  sayı  cüt  olduqda  hasilin  işarəsi  müsbət,  mənfi  vuruqların  sayı  tək 

olduqda  hasilin  işarəsi  mənfi  olur”  cümləsi,  “Cüt  sayda  mənfi  vuruqların  hasili 

müsbət, tək sayda mənfi vuruqların hasili isə mənfi olur” kimi olmalıdır. 


: monitoring -> level6 -> PDF
PDF -> Dərslik komplekti Müəlliflər: Yaşar Seyidli
monitoring -> Dərsliklə bağlı tqdk-ya daxil olan və açıq müzakirələrdə bildirilmiş qeydlər, iradlar və təkliflər əsasında hazırlanmış
monitoring -> Cri(2016)17 Version azerbaïdjanaise
monitoring -> Dərslтф фomplОФtт тlə лкğlı tqdk-вк нкбТl olmuş Яə Кхıq müгкфтrələrНə лтlНТrТlmТş qОвНlər, ТrКНlКr Яə təФlТПlər əsКsınНК
monitoring -> Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 3-cü sinifl əri üçün “Həyat bilgisi” dərsliyi
monitoring -> Dərsliklə bağlı tqdk-ya daxil olan qeydlər, iradlar və təkliflər əsasında hazırlanmış yekun rəY
PDF -> Dərslik komplekti Müəlliflər: Seyidli Yaşar
monitoring -> Dərslik komplekti Müəlliflər: Yaşar Seyidli
monitoring -> Gender Bərabərliyi və Qadın Təşəbbüsləri Açıq Cəmiyyət İnstitutu


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə