Results of assessment of the funktional retinal state according to the data of some electrophysiological indices in the proliferative diabetic retinopathy patients



Yüklə 52.42 Kb.
Pdf просмотр
tarix31.01.2017
ölçüsü52.42 Kb.

88

2016/2 (21)

ORİJİNAL MƏQALƏLƏR

Elkhadge Emkhamed Ali, Putienko A.A., Khramenko N.I.

RESULTS OF ASSESSMENT OF THE FUNKTIONAL RETINAL STATE 

ACCORDING TO THE DATA OF SOME ELECTROPHYSIOLOGICAL 

INDICES IN THE PROLIFERATIVE DIABETIC RETINOPATHY PATIENTS 

AFTER INTRAVITREAL INTERVENTION



SI “The Filatov Institute оf Eye Diseases аnd Tissue Therapy NAMS оf Ukraine”, Odessa, Ukraine

Key words: diabetes mellitus, proliferative diabetic retinopathy, intravitreal intervention, electrophysiological 

investigations

SUMMARY


Aim – to do a comparative assessment of the functional state of the retina in patients with proliferative diabetic 

retinopathy  (PDR)  after  vitrectomy  for  vitreous  hemorrhage,  tractional  detachment  of  macular  and  tractional-

rhegmatogenous retinal detachment in terms of 2 and 12 months after surgery.

Material and methods

There were observed 105  patients (105  eyes) with PDR. In 48  patients (45.7%) vitrectomy was  performed 

due to vitreous hemorrhage without epiretinal membrane, 47 eyes (44.8%) – due to the tractional detachment of 

the  macula,  10  eyes  (9.5%)  -  tractional-rhegmatogenous  retinal  detachment.  Electrophysiological  studies  were 

carried out using the "Retiscan" ROLAND company We evaluate data of scotopic and photopic electroretinogram 

(ERG), oscillatory potentials (OPs), flicker response to stimuli with a frequency of 30Hz (rhythmical ERG) and 

the standard combined ERG.

Results

In 2 months after vitrectomy it was found the decreasing of the functional activity of the photoreceptors in 

2 times in compare with the normal indices, and the middle layers of the retina (bipolar cells) in 4 times lower 

than the norm, with a greater degree of suffering of cones. According to the oscillatory potentials there remained 

severe retinal ischemia with increasing latency as the negative and positive peaks in the 4-5 times to 6-9 times 

reduction  in  amplitude.  This  electrical  activity  in  patients  with  macular  tractional  detachment  and  tractional-

rhegmatogenous retinal detachment was significantly lower than in patients with vitreous hemorrhage. After 12 

months the character of changes of retinal bioelectric activity was similar to those obtained in the earlier observation 

period. No significant differences in all investigated indices in terms of 2 and 12 months had been received. The 

progression of proliferative changes to the development of macular tractional detachment accompanied by the 

development of neurodegenerative changes of the retina with a pronounced reduction in its bioelectric activity. 

Instead of attachment of the retina during 1 year of observation bioelectrical retinal functional activity in patients 

with tractional retinal detachment is significantly lower than that of patients who had surgery due to the vitreous 

hemorrhage with attached retina. 



Conclusion

The long-term stabilization of the proliferative process after vitrectomy in patients of PDR does not lead to an 

improvement in the functional state of the retina which requires intensive neuroprotective therapy.

Для корреспонденции:



Путиенко Алексей Алексеевич, заведующий отделом витреоретинальной и лазерной хирургии

Элхадж Эмхамед Али, д.м.н., профессор отдела витреоретинальной и лазерной хирургии

Храменко Наталья Ивановна, аспирант, старший научный сотрудник, к.м.н. отдела функциональных 

методов исследования

E-mail: alputienko@yandex.ru

89

2016/2 (21)

LİNİ  M

A İ ƏLƏR

UOT: 617.735-006

Əliyev X.D., Abdullayeva E.Ə., Rüstəmbəyova G.R.

RETİNA VƏ RETİNA PİQMENT EPİTELİNİN MÜŞTƏRƏK HAMARTOMASI 

(KLİNİKİ HAL)

Akad. Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya Mərkəzi, Bakı şəh., Azərbaycan

Açar sözlər: retina və retina piqment epitelinin kombinə hamartoması, spektral optik koherent tomoqrafiya, 

tuberoz sideroz

Retina  və  retina  piqment  epitelinin  kombinə  hamartoması  –  anadangəlmə  autosom  dominant  tipli,  minimal 

proqressivləşən  xoşxassəli  şişdir  [1].  Histoloji  olaraq  torlu  qişanın  proliferasiya  edən  qlial  hüceyrələrindən, 

fibrovaskulyar toxumadan və torlu qişa piqment epiteli hüceyrələrindən ibarətdir. Şiş adətən, görmə siniri diski 

ətrafinda və ya göz dibinin periferiyasında da lokalizə olunur [2]. Torlu qişa və torlu qişa piqment epitelini əhatə 

eməklə yanaşı vitreoretinal interfeysdə də dəyişiliklərinə səbəb ola bilir [3] 

İlk dəfə qlial şiş haqqında məlumat 1921-ci ildə Van der Hoeva tərəfindən verilmişdir. Müəllif şişi tuberoz 

siderozun  (Burnevil  xəstəliyi)  əlaməti  kimi  göstərmişdir.  Lakin  hamartoma  praktik  sağlam  şəxslərdə  və  uşaq 

yaşlarında  da  təsaduf  olunur  [4].  Ədəbiyyatda  torlu  qişa  hamartomasının  iki  kliniki  variantı  təsvir  edilmişdir: 

kalsifinasiyaolunan və kalsifinasiyaolunmayan [5, 6].

Xoşxassəli gözdaxili şiş olan hamartomanın retinoblastoma və xorioideyanın melanoması ilə differensiasiya 

edilməsi, şişin müalicə üsulunun seçilməsi ilə yanaşı xəstənin görmə və həyatı proqnozu cəhətindən daha vacibdir 

[7].

Təqdim olunan kliniki halda sağ gözundə retina və retina piqment epitelinin kombinə hamartoması diaqnozu 



qoyulmuş bir xəstənin müayinəsinin nəticələri göstərilmişdir.

Kliniki  hal:  26  yaşında  kişi  xəstə  hər  iki  gözündə  görmə  qabiliyyətinin  zəif  olması  şikayəti  ilə  Milli 

Oftalmologiya Mərkəzinə müraciət etmişdir. Müayinə nəticəsində: sağ gözdə görmə itiliyi 0,03 korreksiya ilə sph-

3,0 = 1,0, sol gözdə isə 0,04 korreksiya ilə sph-3,0 = 1,0; göz daxili təzyiq: OD-16,8; OS-16,1 mm. c. s. olmuşdur. 

Xəstəyə  zəif  dərəcəli  miopiya  diaqnozu  qoyulmuş  və  göz  dibinin  müayinəsinə  göndərilmişdir.  Göz  dibinin 

biomikrooftalmoskopiyasi zamanı sağ gözdə - aşagı-temporal damar arkadası səviyyəsində, 19.00 meridianında, 

önə doğru qabaran, piqmentsiz, səthi hamar, lakin məsaməli görünüşlü, qeyri-düzgün sərhədli, ağımtıl rəngli ocaq 

və  görmə  siniri  diskini  nazal  tərəfdən  əhatə  edən,  qismən  onun  üzərini  örtən,  obliterasiya  olunmuş  damarlarla 

müşayiət  olunan  digər  ocaq  qeyd  olunmuşdur.  Digər  nahiyyələrdə  torlu  qişa  sağlamdır  (Şəkil  1).  Sol  gözdə 

oftalmoskopik olaraq ocaqlı patologiya aşkar edilməmişdir.

Şək.1. Göz dibinin rəngli fundus fotoqrafiyası

Xəstədə  flüoressein  maddəsinə  qarşı  həssaslıq  olduğu  üçün  flüoressein  angioqrafiya  müayinəsini  aparmaq 

mümkün olmamışdır.

Differensial  diaqnoz  məqsədi  ilə  xəstənin  sağ  gözündə  spektral  optik  koherent  tomoqrafiya  müayinəsi 

aparılmışdır:  sağ  gözdə  ocaq  nahiyyəsində  torlu  qişanın  daxili  qatlarının  əhəmiyyətli  dərəcədə  qalınlaşması 

və  homogenliyi,  şüçəyəbənzər  cismə  doğru  elevasiyası,  ocağın  qeyri  hamar  profili,  törəmənin  stromasında 

kistayabənzər boşluqlar, xarici qatlarda kölgə effekti, xorioideyanın normal profili qeyd edilmişdir (Şəkil 2).


90

2016/2 (21)

LİNİ  M

A İ ƏLƏR

a. b.

Şək. 2. Sağ gözün spektral optik koherent tomoqrafiya müayinəsi: a. torlu qişada; 

b. görmə siniri diski ətrafında

Makulada struktur dəyişikliyi qeyd edilməmişdir (Şəkil 3).



Şək. 3. Sağ gözdə makulanın spektral optik koherent tomoqrafiyası

Tuberoz  sideroz  xəstəliyinin  mövcudluğunu  müəyyən  etmək  üçün  xəstə  daxili  parenximatoz  orqanların 

kompyuter  tomoqrafiya  müayinəsinə  (KT)  və  beynin  maqnit  rezonans  tomoqrafiya  müayinəsinə  (MRT) 

göndərilmişdir.  Daxili  orqanların  KT  müayinəsində  patoloji  dəyişiliklər  qeyd  olunmamışdır.  Lakin  beynin 

MRT müayinəsində sağ tərəfdə alın payında arxa lateral sahədə kortiko-subkortikal hiperintensiv patoloji siqnal 

dəyişikliyi  diqqəti  çəkmişdir.  MRT  görüntüsü  hamartamoz  toxuma  lehinədir.  Hər  iki  tərəfdə  yan  mədəciklərin 

cisminin divarlarına bitişik olan millimetr ölçülü düyünlü struktur dəyişiliklər diqqəti çəkmişdir. Bu strukturların 

siqnal intensivliyi T1 rejimində bir qədər yüksək izlənildiyi qeyd edilmişdir. MRT müayinəsinin nəticəsi Tuberoz 

skleroz lehinə təsdiqlənmişdir (Şəkil 4). 

Aparılan müayinələrin əsasında xəstəyə tuberoz sideroz fonunda retina və retina piqment epitelinin kombinə 

hamartoması diaqnozu qoyulmuş və dinamik müşahidə məsləhət olunmuşdur.

Müzakirə 

Hamartoma konjenital xəstəlik olub, hər iki cinsdə aşkar olunur və əsasən bir tərəflidir [1]. Göz dibinin fundus 

müayinəsində torlu qişada qırışıqlıq, qabarıqlıq və damar qıvrılmasına səbəb olan qliozislə birgə piqment kütlə 

görünümü qeyd edilir [8]. Uşaq yaşlarında rutin fundus müayinəsi zamanı aşkar olana bilir. Hamartoma asimptomatik 

olan hallarda gec uşaqlıq və ya erkən cavanlıq dövründə cəpgözlüyə, ağrısız görmə itkisinə və metamorfopsiya 

ilə müşayiət olunan görmə keyfiyyətinin pozulmasına səbəb ola bilər. Şikayətlər şişin lokalizasiyası ilə əlaqədar 

dəyişir. Gass şişləri lokalizasiyasına görə disk üzərində, diskə yaxın, makula bölgəsində və orta ekvatorda olmaqla 

4 qrupa ayırmışdır. Ən sıx diskə yaxın yerləşməsini qeyd etmişdir [9]. Hamartomanın makulada olan lokalizasiyası 

zamanı  görmə  itiliyinin  azalması  və  çəpgözlüklə  əlaqədar  olaraq  daha  erkən  aşkar  olunur.  Məhz  bizim  halda 

hamartoma orta ekvatorial və disk üzərində lokalizə olunduğu üçün, görmə itiliyinə təsir etmədiyi üçün təsadüfən 

aşkar edilmişdir.


91

2016/2 (21)

LİNİ  M

A İ ƏLƏR

Şək. 4. Xəstədə beynin MRT müayinəsi

Retina və retina piqment epitelinin kombinə hamartomasına bağlı torlu qişada epiretinal membran, torlu qişa 

yırtığı, retinoşizis, xorioidal neovaskulyarizasiya, torlu qişa və şüşəyəbənzər cismə qansızma və eksudativ torlu 

qişa qopması kimi ağırlaşmalar rast gəlinə bilər [8]. Görmə itiliyi agırlaşmalara bağlı olaraq tədricən zəifləyə bilər. 

Amma bizim kliniki halda agırlaşmalar olmadığı üçün görmə itiliyi müfaviq korreksiya ilə vahid olmuşdur. 

Retina və retina pigment epitelinin kombinə hamartoması əsasən izolə olaraq aşkarlanır. Sistemik olaraq ən çox 

2 tip neyrofibromatoz zamanı qeyd olunur [10, 11].

Differensial  diaqnostikada  öndə  xorioideyanın  melanoması  olmaqla,  xorioideyanın  nevusu,  retinal  piqment 

epiteli adenoması və ya adenokarsinoması, melanositoma və retinoblastoma düşünülməlidir. Belə ki, ədəbiyyatda 

hamartomanın  melanoma  və  retinoblastoma  kimi  şişlərlə  səhf  salınaraq  göz  almasının  enukleasiyası  halları 

bildirilmişdir [2]. 

Flüoressein  angioqrafiya  və  optik  koherent  tomoqrafiya  müayinələri  patologiyanın  tanınmasında  yardımçı 

üsullardır  [12].  Məhz  bizim  kliniki  halda  da  spektral  optik  koherent  tomoqrafiya  müayinəsində  xarakterik 

dəyişiliklər aşkar olunmuşdur.

Retina  və  retina  pigment  epitelinin  kombinə  hamartomasında  asimptomatik  hallarda  dinamik  müşahidə, 

agırlaşmalar  zamanı  isə  epiretinal  membranın  soyulması  ilə  müşayiət  olunan  pars  plana  vitrektomiya  uyğun 

görülmüş və fərqli nəticələr əldə edilmişdir [13]. 

Yekun

Retina və retina pigment epitelinin kombinə hamartoması olan xəstələrin dinamik müşahidədə saxlanılması 

bu  şişlərin  xorioideyanin  melanoması  ilə  differensial  diaqnostikasında,  baş  verə  biləcək  fəsadların  erkən  aşkar 

olunmasında və müalicəsində önəmlidir. 

Spektral  optik  koherent  tomoqrafiyanın  kompleks  müayinə  metodlarına  daxil  edilməsi  retina  hamartoması 

diaqnozunun qoyulmasına, tipinin müəyyən edilməsinə və pasiyentlərin adekvat müşahidəsinə imkan verir. 

ƏDƏBIYYAT:

1. 


Schachat A.P., Shields J.A., Fine S.L., et al. Combined hamartomas of the retina and retinal pigment 

epithelium // Ophthalmology, 1984, vol.91, p. 1609-1615.



92

2016/2 (21)

LİNİ  M

A İ ƏLƏR

2. 


Font R.L., Moura R.A., Shetlar D.J., Martinez J.A., Mcpherson A.R. Combined hamartoma of sensory 

retina and retinal pigment epithelium // Retina, 1989, №9, vol.4, p. 302-311.

3. 

Kroll A.J., Ricker D.P., Robb R.M., Albert D.M. Vitreous haemorrhage complicating retinal astrocytic 



hamartoma // Surv. Ophthalmol., 1981, vol.26, p.31-38.

4. 


Бровкина А.Ф., Федотова О.Ф., Хиониди Я.Н. Астроцитарная гамартома сетчатки // Рос. Педиатр. 

Офтальмол., 2008, №2, с.19-21.

5. 

Bloom  S.M.,  Mahl  C.F.  Photocoagulation  for  serous  detachment  of  the  macula  secondary  to  retinal 



astrocytoma // Retina, 1991, vol.11, p.416-422.

6. 


Rowley S.A., Callaghan F.J., Osborne J.P. Ophthalmic manifestations of tuberous sclerosis: a population-

base study // Br. J. Ophthalmol, 2001, vol.85, p.420-423.

7. 

Мякошина Е.Б. Флюоресцентная ангиография и оптическая когерентная томография в дифферен-



циальной диагностике начальной меланомы и невусов хориоидеи. Дисс. канд. мед. наук, Москва, 

2007.


8. 

 Kang H.M., Koh H.J., Chung E.J. Spectral domain optical coherens tomography of combined hamartoma 

of  retina  and  retinal  pigment  epithelium  in  neurofibromatosis  //  Korean  J.  Ophthalmol.,  2013,  №27, 

vol.1, p.68-71.

9. 

 Gass J.D. An unusual hamartoma of the pigment epithelium and retina simulating choroidal melanoma 



and retinoblastoma // Am. Ophthalmol. Soc., 1973, vol.71, p.1715-185.

10.   Damasceno N.A., Damasceno E.F. Combined hamartoma of the retina and retinal pigment epithelium 

associated with optic coloboma // Clin. Ophthalmol., 2011, vol.5, p.353-354.

11. 


Vianna R.N., Pacheco D.F., Vasconcelos M.M., de Laey J.J. Combined hamartoma of retina and retinal 

pigment  epithelium  associated  with  neurofibromatosis  type  1  //  Int.  Ophthalmol.,  2001,  №24,  vol.2, 

p.63-66.

12.  Shields  C.L.,  Mashayekhi A.,  Dai  V.V.,  et  al.  Optical  coherence  tomographic  findings  of  combined 

hamartoma  of  the  retina  and  retinal  pigment  epithelium  in  11  patients  //  Arch.  Ophthalmol.,  2005, 

vol.123, p.1746-1750.

13.  Brue C., Saitta A., Nicolai M., Mariotti C., Giovannini A. Epiretinal membrane surgery for combined 

hamartoma of the retina and retinal pigment epithelium: role of multomidal analysis // Clin. Ophthalmol., 

2013, vol.7, p.179-184.

Алиев Х.Д, Абдуллаева Э.А., Рустамбекова Г.Р.

СОЧЕТАННАЯ ГАМАРТОМА СЕТЧАТКИ И ПИГМЕНТНОГО ЭПИТЕЛИЯ 

СЕТЧАТКИ (КЛИНИЧЕСКИЙ СЛУЧАЙ)



Национальный Центр Офтальмологии имени акад. Зарифы Алиевой, г.Баку, Азербайджан 

Ключевые слова: сочетанная гамартома сетчатки и пигментного эпителия сетчатки, спектральная 

оптическая когерентная томография, тубероз сидероз

РЕЗЮМЕ


Сочетанная гамартома сетчатки и пигментного эпителия сетчатки – доброкачественная, слегка проми-

нирующая, частично пигментированная опухоль, локализованная вокруг диска зрительного нерва или на 

средней периферии глазного дна. 

В статье представлен больной с сочетанной гамартомой сетчатки и пигментного эпителия сетчатки. Па-

циенту наряду со стандартными методами обследования проведена спектральная оптическая когерентная 

томография сетчатки.

Включение в комплексную диагностику метода спектральной оптической когерентной томографии по-

зволяет поставить диагноз гамартомы сетчатки, определить ее формы и адекватно определить метод лече-

ния.

Больной находился под динамическим наблюдением. При сочетанной гамартоме сетчатки и пигментно-



го эпителия сетчатки необходимо провести дифференциальную диагностику с меланомой хориоидеи, что 

при раннем выявлении осложнений позволит своевременно провести выбор метода лечения.



93

2016/2 (21)

LİNİ  M

A İ ƏLƏR

Aliyev Kh.D., Abdullayeva E.A., Rustambayova G.R.

COMBINED HAMARTOMA OF THE RETINA AND RETINAL PIGMENT 

EPITHELIUM (CLINICAL CASE)



National Centre of Ophthalmology named after acad. Zarifa Aliyeva, Baku, Azerbaijan

Key  words:  combined  hamartoma  of  the  retina  and  retinal  pigment  epithelium,  spectral  optic  coherence 

tomography, tuberose siderosis

SUMMARY


Combined hamartoma of the retina and retinal pigment epithelium is a benign, slightly prominent, partially 

pigmented tumor, which is localized around the optic nerve disc, or in the fundus’ middle periphery.

A  clinical  case  of  a  patient  with  a  combined  hamartoma  of  the  retina  and  retinal  pigment  epithelium  was 

described in this work. The standard method of examinations in this clinical case was used along with spectral 

optic coherence tomography.

Application of optical coherence tomography for the complex diagnosis methods allows to diagnose hamartoma 

of the retina, to determine its form and choose the adequate treatment.

Dynamic observation of the patients with combined hamartoma should be carried out for differential diagnosis 

with choroid melanoma, as well as for early detection of complications and choice of treatment method of this 

pathology. 



 

Korrespondensiya üçün:



Əliyev  Xalid  Dilavər  oğlu,  tibb  üzrə  fəlsəfə  doktoru,  akademik  Zərifə  Əliyeva  adına  Milli  Oftalmologiya 

Mərkəzinin vitreoretinal cərrahiyyə bölməsinin müdiri

Abdullayeva Elmira Ələkbər qızı, tibb üzrə fəlsəfə doktoru, akademik Zərifə Əliyeva adına Milli Oftalmologiya 

Mərkəzinin Şəkərli diabetin göz fəsadları şöbəsinin aparıcı elmi işçisi

Rüstəmbəyova  Günay  Rüstəm  qızı,  akademik  Zərifə  Əliyeva  adına  Milli  Oftalmologiya  Mərkəzinin  Şəkərli 

diabetin göz fəsadları şöbəsində oftalmoloq

 Ünvan: AZ 1114, Bakı şəh., Cavadxan küç., 32/15

Tel: (+99412) 569-09-07; (+99412) 569-09-47

E-mail: administrator@eye.az; www.eye.az



Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə