Kiçik ölçüdə, hərəkətsiz, spor əmələ gətirməyən, Qram-mənfi aerob kokkobasildir



Yüklə 445 b.
tarix23.12.2016
ölçüsü445 b.



Kiçik ölçüdə, hərəkətsiz, spor əmələ gətirməyən, Qram-mənfi aerob kokkobasildir

  • Kiçik ölçüdə, hərəkətsiz, spor əmələ gətirməyən, Qram-mənfi aerob kokkobasildir

  • Kulturada zəif inkişaf edir

  • Hüceyrədaxili patogendir

  • Əsas antigeni lipopolisaxariddir

    • Hamar forma = nisbətən çox patogendir
    • Nahamar forma = nisbətən az potegendir


Hippokrat (e.ə. 460–357) xəstəliyi təsvir etmişdir

  • Hippokrat (e.ə. 460–357) xəstəliyi təsvir etmişdir

  • Maltada Britaniya hərbçisi

    • Autopsiya vasitəsilə F.Marston qızdırmalı xəstəliklər arasında bruselyozu səciyyələndirmişdi – 1861-ci il
    • D.Brus xəstədə B. melitensis aşkar etmişdir – 1886-cı il
  • Banq heyvanlarda B. abortus kəşf etmişdir – Danimarka, 1895-ci il







İnsanlar, demək olar ki, bütün hallarda heyvanlardan yoluxur

  • İnsanlar, demək olar ki, bütün hallarda heyvanlardan yoluxur

    • İnsandan insana ötürülmə nadir hallarda baş verir
  • Alimentar yolla yoluxma (qida vasitəsilə)

    • Xüsusilə süd, pendir və digər süd məhsulları
  • Birbaşa ötürülmə

  • Heyvan və ya ifrazatlarla təmas

    • Dəridə kəsiklər/zədə
  • Aerogen yolla ötürülmə

    • Tənəffüs yolu və ya konyuktivanın selikli qişası
    • https://www.youtube.com/watch?v=aXChP9w40wY




Heyvanlarda doğuş və balasalma zamanı infeksiyaya yoluxmaq mümkündür

  • Heyvanlarda doğuş və balasalma zamanı infeksiyaya yoluxmaq mümkündür

    • Konsentrasiya 1010 bakteriya/ml qədər ola bilər
  • Brucella çift qalıqlarında 20 həftəyə qədər yaşaya bilir

  • Yoluxdurucu doza (hava-damcı yolu ilə): 102-103 bakteriya





Sistem təsirli infeksiya– əksər orqanlara təsir göstərə bilər

  • Sistem təsirli infeksiya– əksər orqanlara təsir göstərə bilər

  • Hüceyrədaxili patogen

  • Brucella-nın lokallaşdığı yerlərə aşağıdakılar daxildir

  • Təhlükəlilik baxımından ardıcıllıq: B. melitensis > B. suis > B. abortus > B. canis, və digərlər



Simptomlar adətən ümumi və qeyri-spesifikdir

  • Simptomlar adətən ümumi və qeyri-spesifikdir

  • Bir çox hallarda etiologiyası naməlum və uzun müddət davam edən hərarətlə müşayiət olunur



Exposure

  • Exposure





Adətən, somatik şikayətlər nisbət baxımından fiziki müayinə nəticələrinə uyğun olmur

  • Adətən, somatik şikayətlər nisbət baxımından fiziki müayinə nəticələrinə uyğun olmur

    • Limfadenopatiya (ələlxüsus uşaqlarda) (10-20%)
    • Hepatomeqaliya və ya splenomeqaliya (20-30%)
    • Səpki (5%)
      • Düyünlü-suluqlu səpki (papulyoz), düyünlü eritema, petexiyalar
  • Xəstələrin 30%-də lokallaşmış infeksiya əlamətləri müşahidə olunur



Hərarət 90-95%

  • Hərarət 90-95%

  • Halsızlıq 80-95%

  • Əzələ ağrıları 40-70%

  • Tərləmə 40-90%

  • Oynaqlarda ağrılar 20-40%

  • Splenomeqaliya 10-30%

  • Hepatomeqaliya 10-70%

  • Walter Reed Walter Reed



Pis qoxulu tər («kif iyi»)

  • Pis qoxulu tər («kif iyi»)

  • Ağızda qəribə dad hissiyyatı

  • Psixo-nevroloji simptomlar

    • Depressiya
    • Diqqəti cəmləməkdə çətinlik
    • Yuxunun pozulması
  • Epididimo-orxit

  • Sakroileit



Sümük-oynaq (10-80%)

  • Sümük-oynaq (10-80%)

  • Sakroileit – birtərəfli, qeyri-destruktiv

  • Spondilit

    • Paravertebral abses
  • Üzərinə böyük yük düşən oynaqların artriti



Epididimo-orxitlər

  • Epididimo-orxitlər

  • Hepatobiliar sistem (adi haldır)

    • Qranulematoz hepatit
  • Sinir sistemi

    • Ensefalit və meningit (nadir hallarda)
  • Endokardit (2-3%)

    • Ölüm hallarının əsas səbəbidir
  • Hamiləlik zamanı dölün salınması təhlükəsi



Simptomlar qeyri-spesifik olduğuna görə diaqnoz qoymaq çətindir

  • Simptomlar qeyri-spesifik olduğuna görə diaqnoz qoymaq çətindir

  • Aşağıdakı xəstəliklərə oxşardır:

    • Vərəm
    • Tif
    • Malyariya


Uzun müddət davam edən qızdırma

  • Uzun müddət davam edən qızdırma

  • Fiziki müayinə nəticələri narahatedici olmasa da, halsızlıq, əzələ ağrıları, iştahsızlıq, və tərləmə kimi simptomlar güclü olur

  • Birtərəfli sakroileit

  • Epididimo-orxit

  • Spondilit

  • Nevroloji və psixiatrik əlamətlər



Kultura – uzun müddətli inkubasiya tələb edə bilər

  • Kultura – uzun müddətli inkubasiya tələb edə bilər

    • Daha yaxşı nəticələr qan və sümük iliyinin əkilməsi nəticəsində əldə olunur
    • Bəzən ocaqlı infeksiya zamanı əkilmə üçün toxumalar, likvor, oynaq eksudatı və sidikdən də istifadə olunur
    • ***LABORATOR TƏHLÜKƏ***
  • Serologiya – adətən istifadə olunan diaqnostika üsulu

    • Zərdabın aqlütinasiya reaksiyası – standart
      • 4-qat artım və ya yegnə titr ≥ 1 : 160
      • IgM və IgG
    • ELISA
  • Polimeraz zəncirvari reaksiya, PZR



Bruselyozun diaqnozunu müəyyənləşdirmək məqsədilə kultura testi üçün qan və sümük iliyindən nümunə, seroloji test üçün isə zərdab nümunəsi daha münasibdir.

  • Bruselyozun diaqnozunu müəyyənləşdirmək məqsədilə kultura testi üçün qan və sümük iliyindən nümunə, seroloji test üçün isə zərdab nümunəsi daha münasibdir.

  • Brusellae-nı həmçinin dalaqdan, qara ciyərdən və ya absesdən götürülmüş nümunələrdə də aşkarlamaq olar.



Zərdab nümunələri həmin gün istifadə olunmursa, dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılmalı və daşınmalıdır.

  • Zərdab nümunələri həmin gün istifadə olunmursa, dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılmalı və daşınmalıdır.

  • Dondurmaq mümkün olmazsa, zərdab nümunəsinin üzərinə (hər ml üçün) 10 µl həcmində 1%-li mertioleyt məhlulu tökdükdən sonra saxlamaq və dondurulmuş vəziyyətdə daşımaq lazımdır.



Xəstədə (başqa izahatı olmayan) nəzərəçarpan dərəcədə yorğunluq, mialgiya, tərləmə, anoreksiya ilə müşayiət olunan orta kəskin və ya xroniki febril xəstəlik müşahidə olunurmu?

  • Xəstədə (başqa izahatı olmayan) nəzərəçarpan dərəcədə yorğunluq, mialgiya, tərləmə, anoreksiya ilə müşayiət olunan orta kəskin və ya xroniki febril xəstəlik müşahidə olunurmu?

  • Xəstədə depressiya, narahatlıq, yuxunun pozulması və ya diqqəti cəmləməkdə çətinlik kimi psixonevroloji əlamətlər müşahidə olunurmu?

  • Xəstədə hepatosplenomeqaliya, epididimoorxit, spondilit, sakroileit və ya digər artritlər müşahidə olunurmu?



Ümumi qaydalar:

  • Ümumi qaydalar:

    • Bruselyozun residivi adətən Brucella-nın müalicəyə rezistentliyinin yaranması ilə deyil, müalicənin erkən dayandırılması ilə bağlıdır
    • Bruselyoz zamanı residiv hallarını azaltmaq məqsədilə mütəxəssislər kombinə olunmuş terapiyanı tövsiyə edirlər
    • Həkimlər bruselyozun müalicəsində aşağıdakılara diqqət yetirməlidirlər: müalicənin müddəti, maddi cəhətdən əlverişli olması, müalicə rejiminin münasibliyi, dərman preparatının farmakokinetikası və yerli virulentlik faktorları
    • Ümumilikdə, müalicədə makrofaqlara nüfuz edə biləcək antibiotiklərdən istifadə olunmalıdır


Fəsadsız bruselyoz

  • Fəsadsız bruselyoz

    • Doksisiklin + Rifampin (6 həftə)
    • Doksisiklin (6 həftə) + Streptomisin (ilk 2-3 həftə ərzində)
    • Fluoroxinolon + Rifampin (6 həftə)
    • * Müalicə ilə bağlı göstərilmiş təlimatlar ABŞ-da istifadə üçün təklif edilmişdir. Dərman preparatlarının, tibb mütəxəssislərinin, tibbi xidmətlərin və digər amillərin mövcudluğu bu təlimatların dəyişdirilərək Mərkəzi Asiyanın hər hansı bir ölkəsinə uyğunlaşdırılmasına ehtiyac yaradır.


Fəsadlaşmış bruselyoz

  • Fəsadlaşmış bruselyoz

    • Endokardit, meningit, septik osteoartrit, abses
    • Doksisiklin (və ya TMP-Sx) + digər 2 aktiv preparat (rifampin, fluoroxinolon, streptomisin, 3-cü nəsil sefalosporinlər)
    • Müalicə kursu sona qədər davam etdirilməlidir (ən azı 12 həftə)
  • Müalicə sona qədər və ya tam şəkildə aparılmazsa, xəstəliyin təkrarlanma ehtimalı yüksəkdir

  • * Müalicə ilə bağlı göstərilmiş təlimatlar ABŞ-da istifadə üçün təklif edilmişdir. Dərman preparatlarının, tibb mütəxəssislərinin, tibbi xidmətlərin və digər amillərin mövcudluğu bu təlimatların dəyişdirilərək Mərkəzi Asiyanın hər hansı bir ölkəsinə uyğunlaşdırılmasına ehtiyac yaradır.



Heyvanlarda xəstəliyə nəzarət

  • Heyvanlarda xəstəliyə nəzarət

    • B. abortus (çox effektiv) və B. melitensis (az effektiv) üçün canlı peyvəndlər
  • Yoluxmanın qarşısının alınması

    • Südü qaynatmaq və pasterizə etmək
    • Pendiri və digər süd məhsullarını pasterizə etmək


Bruselyoz – bütün kliniki formaları:

  • Bruselyoz – bütün kliniki formaları:

    • Şübhəli hal: Fasiləli, dalğavari və 5 gündən artıq davam edən hərarət, habelə aşağıdakı əlamətlərdən ən azı 5-nin olması:
      • Tərləmə
      • Üşütmə
      • Yorğunluq və/yaxud nasazlıq və/yaxud iştahsızlıq
      • Hepatomeqaliya və/yaxud splenomeqaliya
      • Oynaqlarda ağrılar və/yaxud əzələ ağrıları
      • Polilimfadenopatiya
      • Artrit və/yaxud sakroileit və/yaxud spondiloartrit
      • Miozit və/yaxud nevrit
      • Psixo-nevrotik simptomlar
      • Epididimo-orxit
      • Qara ciyərin funksional analizlərində dəyişikliklərin aşkar olunması


Bruselyozun bütün kliniki formaları:

  • Bruselyozun bütün kliniki formaları:

  • Ehtimal olunan hal: Şübhəli halın təyininə uyğun gəlir aşağıdakı əlamətlərdən ən azı biri mövcuddur:

      • Heyvanların doğuşu zamanı onlara yardımın göstərilməsi
      • Xəstə heyvanlarla təmas
      • Pasterizə olunmamış süd və ya süd məhsulları ilə qidalanma
      • Yaxşı bişməmiş ətlə qidalanma
      • Bruselyoz alovlanması və ya insanlarda təsdiq olunmuş bruselyoz hadisəsi ilə epidemioloji əlaqə
      • Bruselyoz törədicisi ilə yoluxmaya şübhəli olan materiallarla təmasda olan laboratoriya işçiləri


  • Bruselyoz: bütün kliniki formalar:

    • Təsdiq olunmuş hal:
      • Laborator testlərin müsbət nəticələri (seroloji, bakterioloji, PZR)


Ərazi/rayonda Təhlükəli Törədicilərin Aşkarlanması və Cavab Tədbirləri (TTACT) proqramı üzrə cavabdeh olan epidemioloqa dərhal məlumat verin

  • Ərazi/rayonda Təhlükəli Törədicilərin Aşkarlanması və Cavab Tədbirləri (TTACT) proqramı üzrə cavabdeh olan epidemioloqa dərhal məlumat verin

  • Epidemioloq sizinlə birlikgə xəstəlik halı ilə bağlı hesabat forması dolduracaq, laborator nümunələr götürəcək və onların qablaşdırılması və daşınmasını təşkil edəcək.

  • Nümunələr təsdiqləyici testlər üçün referens laboratoriyasına göndəriləcək.

  • Hətta xəstəlik halı TTACT proqramı üzrə kliniki təyinə tam uyğun olmadıqda belə, bruselyozdan şübhələndiyiniz hər bir hal haqqında məlumat verin. Keçirdiyiniz kliniki qiymətləndirməyə inanın!





Bruselyozun diaqnozu üçün müvafiq olan nümunələri və nümunələrin toplanılma metodlarını baş düşmək

  • Bruselyozun diaqnozu üçün müvafiq olan nümunələri və nümunələrin toplanılma metodlarını baş düşmək

  • Bruselyozun laborator analizi ilə tanış olmaq



Zərdabdan götürülmüş nümunələr buzlu mühitdə daşınmalı və laboratoriyaya çatdırıldıqdan sonra tez bir zamanda müayinə üçün istifadə olunmalıdır

  • Zərdabdan götürülmüş nümunələr buzlu mühitdə daşınmalı və laboratoriyaya çatdırıldıqdan sonra tez bir zamanda müayinə üçün istifadə olunmalıdır

  • Testin aparılması ləngiyərsə zərdab nümunələri dondurulmuş vəziyyətdə daşınmalı və saxlanılmalıdır

  • Dondurmaq mümkün olmazsa, hər ml zərdab nümunəsinin üzərinə 10 ml həcmində 1%-li mertiolat məhlulu tökməklə saxlamaq və soyuducuda daşımaq lazımdır



Diaqnoz üçün üç əsas metoddan istifadə edilir:

  • Diaqnoz üçün üç əsas metoddan istifadə edilir:

    • Kultura
      • Mənfi cəhəti: antibiotik müalicəsi başlandıqdan sonra aparılan kulturanın nəticələri adətən neqativ olur
    • Serologiya
      • Mənfi cəhət: müsbət nəticə yanlış müsbətlər və ya əvvəllər keçirilmiş xəstəliyin əlaməti ola bilər
    • PZR
      • Mənfi cəhət: müayinənin həssaslığı və spesifikliyi daha çox araşdırılmalıdır


Kulturanın inkubasiyası

  • Kulturanın inkubasiyası

    • 14 günə qədər davam edə bilər
    • Adətən yetişmə 7 gündən sonra müşahidə olunur
  • Kulturanın üstünlüyü  törədicini aşkarlamaq

    • Spesifik növün təyin edilməsini təmin edir
    • Antibiotikə həssaslıq sınağını keçirməyi təmin edir
    • Müəyyən regionlarda infeksiya törədən Brucella növlərini xarakterizə etməyi təmin edir


Kultura üçün aşağıdakı nümunələr tələb olunur

  • Kultura üçün aşağıdakı nümunələr tələb olunur

    • Daha münasib nümunələr qan və sümük iliyi hesab olunur
    • Ocaqlı infeksiya zamanı bəzən toxuma, onurğa beyni mayesi, oynaq aspiratı və sidikdən nümunələr götürülür
  • Laboratoriya təhlükəsi

    • Ehtiyat tədbirlərinin icra olunması üçün laboratoriya personalı nümunədə bruselyozun olması ehtimalı haqqında xəbərdar olunmalıdır


Bruselyozun diaqnostikasında əsas üsul seroloji müayinə hesab olunur.

  • Bruselyozun diaqnostikasında əsas üsul seroloji müayinə hesab olunur.

    • Hətta kulturanın nəticəsi mənfi olduğu hallarda seroloji müayinənin nəticəsi müsbət ola bilər
    • İlk növbədə antibiotik müalicəsinin tətbiqi müayinəyə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmir
    • Əvvəllər keçirilmiş xəstəlik və ya çarpaz reaktivlik yanlış müsbət nəticələr verə bilər
    • İkili nümunələr titrin dörd dəfə artmasını müşahidə etməyə şərait yaradır


Digər seroloji müayinələr

  • Digər seroloji müayinələr

    • Aqqlütinasiya reaksiyaları
      • Nümunələr: Roz-Benqal
      • Adətən ilkin skrininq zamanı istifadə olunur
      • 4 dəfə artmış və tək titr ≥ 1:160
      • IgM və IgG
    • Komplementin birləşməsi reaksiyası
      • Təsdiqedici sınaqlar üçün istifadə olunur


Digər seroloji müayinələr

  • Digər seroloji müayinələr

    • Anti-insan qlobulin (Kumbs reaksiyası)
      • ≥1:320 olan nümunə pozitiv sayılır.
    • İmmunoflüoressensiya
    • Hərəkətsizləşdirilmiş fermentli immunosorbent sınaq (ELİZA)


Çarpaz reaktivlik

  • Çarpaz reaktivlik

    • Hamar lipopolisaxaridin (S-LPS) O-polisaxarid hissəsi (O-PS) həm aqlütinasiya, həm də komplementin birləşməsi reaksiyası üçün antigen determinantıdır.
    • Bu antigenə olan reaksiyalar digər antigenlərə də təsir göstərir.


Nümunənin hazırlanması və DNT-nin ekstraksiyası

  • Nümunənin hazırlanması və DNT-nin ekstraksiyası

    • Ekstraksiya bütün növ nümunələrdə icra oluna bilər (qan, plevral və assit mayesi, sümük iliyi aspiratı, abses aspiratı və s.)
    • Bu sınaq üçün adətən qandan istifadə olunur
      • İstənilən antikoaqulyant məqbuldur
        • Heparin
        • Natrium sitrat
        • EDTA


Hemin tərkibi PZR-da ləngimələrə1 səbəb ola bilər

  • Hemin tərkibi PZR-da ləngimələrə1 səbəb ola bilər

    • Müxtəlif yuma/ekstraksiya üsulları ləngidici təsiri2 azalda bilər
    • Ekstraksiya prosesi zamanı hidrogen peroksiddən də istifadə etmək olar.3
  • Təmiz qan və ya zərdab ən münasib nümunə ola bilər?

    • Zərdabda təmiz qana nisbətən daha az inhibitorlar var
    • Təmiz qanda daha çox mikroorqanizmlərin olduğu ehtimal edilir 4


PZR-ın ilkin versiyası zamanı PZR məhsullarının analizi məqsədilə gel elektroforezindən istifadə olunurdu.

  • PZR-ın ilkin versiyası zamanı PZR məhsullarının analizi məqsədilə gel elektroforezindən istifadə olunurdu.

  • Hazırki PZR diaqnostika aparatlarında real-vaxt rejimli metoddan istifadə olunur.

  • Real-vaxt rejimli PZR bruselyozu törədən növlər arasında fərq qoymağa imkan verir.1



Müqayisə: PZR, serologiya və kultura

  • Müqayisə: PZR, serologiya və kultura

    • 50 xəstə üzərində keçirilən ilkin araşdırmanın nəticələri:1
      • PZR – 50 müsbət
      • Kultura - 35 müsbət
      • Serologiya – 42 müsbət
    • Aparılan araşdırmalar göstərir ki, 10 xəstədə kultura PZR-ə nisbətən daha həssas olmuşdur (və müayinə olunan xəstələrdən ikisində PZR yanlış-müsbət nəticə vermişdir)2




Hazırladı:Qasımova Əzizə

  • Hazırladı:Qasımova Əzizə

  • 8-ci sinif şagirdi



Каталог: upload -> iblock
iblock -> Информированное добровольное согласие пациента на ортодонтическое лечение. Я, Борисова Александра Петровна, находясь на лечении в стоматологической клинике «Зеленое яблоко»
iblock -> Программа курса: 1 день Онтогенез зубов
iblock -> Xətai rayonu, Ə.Əliyev adına
iblock -> Mövzuya keçməmişdən ötən dərsi qismən yada salaq. Mövzuya keçməmişdən ötən dərsi qismən yada salaq
iblock -> Dərsin məqsədi Suyun dövranının yaranma səbəbini izah etmək Suyun böyük dövranının sxemini çəkməyi bacarmaq
iblock -> Sinfə suallarla müraciət olunur
iblock -> Hüseynzadə Nüşabə 195 saylı tam orta məktəbin tarix müəllimi
iblock -> Elektron Təhsil” müsabiqəsi üçün Fənn: Azərbaycan dili
iblock -> Ci illər hesab olunur. 1974-cü ildə iki amerikalı alim S. Voznyak və S. Jobs fərdi kompyuter yaratmış və onu Apple adlandırmışlar. Fərdi kompyuterlərin yaranma tarixi 1974-1975
iblock -> Laboratoriya hesabatı


Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə