Eylül 2016 İstanbul/Türkiye



Yüklə 6.61 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/59
tarix18.01.2017
ölçüsü6.61 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   59

G

eçmIşten


 G

eleceğe


  

H

oca



 a

Hmed


 Y

esevî


Uluslararası Sempozyumu

1. cilt


26-28 Eylül 2016 

İstanbul/Türkiye 

EDITÖRLER

Yrd. Doç. Dr. Ömer KUL

Arş. Gör. Dr. Ümran YAMAN

Arş. Gör. Emine TEMEL

Arş. Gör. Filiz FERHATOĞLU

Arş. Gör. Seda AKSÜT ÇOBANOĞLU

Arş. Gör. Emre KURBAN

Dr. Cezmi BAYRAM



YAYIN NU: 13

Takım No: 978-605-9443-09-08

ISBN 978-605-9443-10-4

Baskı: 


ŞenYıldız Yayıncılık Hediyelik Eşya ve Tekstil San ve Tic.Ltd.Şti.

Gümüşsuyu caddesi. Dalgıç Iş Merkezi No:3 Kat:1 Topkapı-Istanbul

Tel:  0212 483 47 91 

●  Faks:  0212 483 48 23

Istanbul-Aralık 2016


DÜZENLEME KURULU

Prof. Dr. Hayati DEVELİ 

(İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Dekanı)

Dr. Cezmi BAYRAM 

(Türk Ocakları İstanbul Şube Başkanı)

Prof. Dr. Fikret TURAN 

(İ.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Müdürü)

Prof. Dr. Mustafa ÖZKAN 

(İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi)

Prof. Dr. Azmi BİLGİN 

(İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi)

Doç. Dr. Fatih SANCAKTAR  

(İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi)

Doç. Dr. Abdülkadir EMEKSİZ 

(İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi)

YÜRÜTME KURULU

Prof. Dr. Hayati DEVELİ 

Doç. Dr. Osman CUMA

Dr. Cezmi BAYRAM 

Doç. Dr. Uğur GÜRSU

Prof. Dr. Fikret TURAN 

Yrd. Doç. Dr. Ayna ASKEROĞLU

Prof. Dr. Mustafa ÖZKAN 

Yrd. Doç. Dr. Feryal KORKMAZ

Prof. Dr. Abdülkerim ÖZAYDIN 

Yrd. Doç. Dr. Gözde SAZAK

Prof. Dr. Mualla UYDU YÜCEL 

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Yalçın YILMAZ

Prof. Dr. İbrahim HAKKUL 

Yrd. Doç. Dr. Metin ÜNVER

Prof. Dr. Luminite MUNTEANU 

Yrd. Doç. Dr. Ömer KUL

Doç. Dr. Abid Nazar MAHDUM  

Dr. Torali KYDİR

Doç. Dr. Fatih SANCAKTAR 

Öğr. Gör. Salim YALÇIN

Doç. Dr. İlyas TOPSAKAL

BILIM KURULU

Prof. Dr. Abdülkerim ÖZAYDIN 

İstanbul Üniversitesi

Prof. Dr. Ahmet KARTAL 

Osmangazi Üniversitesi

Prof. Dr. Aleksei PYLEV 

St. Petersburg Devlet Üniversitesi

Prof. Dr. Alfina SIBGATULLINA 

Rusya Bilimler Akademisi

Prof. Dr. Aşirbek MUMİNOV 

Kazakistan Millî İlim Akademisi

Prof. Dr. Bahtiyar BABACANOV 

Özbekistan Fenler Akademisi

Prof. Dr. Bilal KEMİKLİ 

Uludağ Üniversitesi

Prof. Dr. Bilal YÜCEL  

Cumhuriyet Üniversitesi

Prof. Dr. Carter FINDLEY 

The Ohio State University

Prof. Dr. Claudia ROMER  

Universität Wien

Prof. Dr. Colin IMBER 

The University of Manchester

Prof. Dr. Dewin DEWEESE 

Indiana University 

Prof. Dr. Elmira KHURIBAEVA 

Süleyman Demirel Üniversitesi

Prof. Dr. Gisela PROCHAZKA-EİSL 

Universität Wien

Prof. Dr. Gülden SAĞOL YÜKSEKKAYA 

Marmara Üniversitesi

Prof. Dr. Gülşen SEYHAN ALIŞIK  

Marmara Üniversitesi

Prof. Dr. Hanifi VURAL 

Gaziosmanpaşa Üniversitesi

Prof. Dr. Ingeborg BALDAUF 

Humboldt-Universität zu Berlin

Prof. Dr. İsmail YAKIT 

Akdeniz Üniversitesi

Prof. Dr. Kemal YAVUZ 

İstanbul Üniversitesi (Emekli)

Prof. Dr. Maria SUBTELNY 

University of Toronto

Prof. Dr. Metin AKAR 

Giresun Üniversitesi

Prof. Dr. Mualla UYDU YÜCEL 

İstanbul Üniversitesi

Prof. Dr. Muhammet Nur DOĞAN 

İstanbul Üniversitesi

Prof. Dr. Muhammet YELTEN 

İstanbul Arel Üniversitesi

Prof. Dr. Musa DUMAN 

FSM Vakıf Üniversitesi

Prof. Dr. Mustafa ARGUNŞAH 

Erciyes Üniversitesi

Prof. Dr. Mustafa KAÇALİN 

Marmara Üniversitesi



Prof. Dr. Mustafa KOÇ 

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi

Prof. Dr. Münevver TEKCAN 

Kocaeli Üniversitesi

Prof. Dr. Nihat ÖZTOPRAK 

FSM Vakıf Üniversitesi

Prof. Dr. Osman HORATA 

Hacettepe Üniversitesi

Prof. Dr. Ömür CEYLAN 

İstanbul Kültür Üniversitesi

Prof. Dr. Paşa YAVUZARSLAN 

Ankara Üniversitesi

Prof. Dr. Recep TOPARLI 

Cumhuriyet Üniversitesi

Prof. Dr. Robert DANKOFF  

University of Chicago

Prof. Dr. Shahzad BASHİR 

Stanford University

Prof. Dr. Şükrü Haluk AKALIN  

Hacettepe Üniversitesi

Prof. Dr. Timur KOCAOĞLU 

Koç Üniversitesi

Prof. Dr. Vahit TÜRK  

İstanbul Kültür Üniversitesi

Prof. Dr. Vügar SULTANZADE 

Doğu Akdeniz Üniversitesi

Doç. Dr. Akif FARZALİEV 

St. Petersburg Devlet Üniversitesi

Doç. Dr. Dündar Ali KILIÇ 

Atatürk Üniversitesi

Doç. Dr. Emek ÜŞENMEZ  

İstanbul Üniversitesi

Doç. Dr. Mehmet M. TULUM 

Anadolu Üniversitesi

Doç. Dr. Nadirhan HASAN 

Karabük Üniversitesi

Doç. Dr. Nezaket MEMMEDLİ 

Azerbaycan Millî İlimler Akademisi

Doç. Dr. Rysbek ÂLİMOV  

Mardin Artuklu Üniversitesi

Doç. Dr. Seadet ŞIHIYEVA 

Azerbaycan Millî İlimler Akademisi

Doç. Dr. Selahittin TOLKUN 

Anadolu Üniversitesi

Doç. Dr. Seyfeddin SEYFULLAH  

Özbekistan İlimler Akademisi

Yrd. Doç. Dr. Cemal AKSU 

İstanbul Üniversitesi

Yrd. Doç. Dr. Aynur ABDİRASİLKIZI 

Kazakistan DİB Başkan Yardımcısı

ONUR KURULU

Prof. Dr. Yekta SARAÇ 

(YÖK Başkanı)

Prof.Dr. Mahmut AK 

(İstanbul Üniversitesi Rektörü)

Prof. Dr. Serik PİRALİYEV 

(Abay Almatı Eyalet Üniversitesi Rektörü)

Prof. Dr. Sabri HİZMETLİ 

(Kazakistan Yabancı Diller ve 

 

Meslekî Kariyer Üniversitesi Rektörü)



Prof. Dr. Darhan KIDIRALİ 

(Uluslararası Türk Akademisi Başkanı)

Prof. Dr. Mehmet ÖZ 

(Türk Ocakları Genel Başkanı)

Prof. Dr. Ahmet Cevat ACAR 

(TÜBA Başkanı)

Prof. Dr. Kemal ERASLAN 

(İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi)

SEKRETARYA

Yrd. Doç. Dr. Ömer KUL

Arş. Gör. Dr. Ümran YAMAN

Arş. Gör. Emine TEMEL

Arş. Gör. Filiz FERHATOĞLU

Arş.Gör. Seda AKSÜT ÇOBANOĞLU

Arş.Gör. Emre KURBAN

        


Ö

nsÖz


Y

ahYa


 K

emal


, hemen hemen yüzyıl önce Fuat Köprülü’ye “Şu Ahmet Yesevî kim? Bir 

araştırın, göreceksiniz. Bizim milliyetimizi asıl onda bulacaksınız” der.  Bu bir ilmî tetkik so-

nucu söylenmiş söz müdür veya bir şair sezgisi midir? Bilinmez. Ancak, bir hakikatin ifadesi 

olduğu muhakkaktır. Köprülü, bunun üzerine “Edebiyatımızda İlk Mutasavvıfları” yazar. El-

bette bu, tam Yahya Kemal’in  arzu ve maksadına tam uygun değildir. Ama bir başlangıçtır.

Aradan geçen yüz yıl içinde, Ömer Lütfi Barkan “Kolonizatör Dervişleri” yazmış v e 

bizim  fütühatımızda,  Yesevî    yolcularının  etkilerine,  başka  açıdan  işaret  etmiştir.  “Hora-

san Erenleri”, “Baciyân-ı  Rum”, “Abdalân-ı Rum” kavramları değişik vesilelerle, dilimizde 

dolaşsa, nutuklarımızı süslese de, Yahya Kemal’in işaret ettiği o, “Bu Ahmet Yesevî Kim?” 

sorusu tam ve kâmil şekilde cevaplandırılamamıştır. 

Gerçi, tasavvuf geleneğimiz, bütün asırlar boyunca devam etti. Batı Türklerinin kültür 

coğrafyasının vatanlaştıran, milletimizin mayalanmasını sağlayan Hacı B:ektaş-ı  Veli, Hacı 

Bayram-ı Veli, Yunus Emre, Mevlâna, Sarı saltık, Gül Baba ve daha nice Ahmet Yesevî 

‘nin mânevî  evlâdı hâlâ Anadolu’da ve Balkanlarda diridir. Onlarla münasebetimiz, bizim 

Ahmet Yesevî ile irtibatımızın devamını sağladı. Fakat bu şuurlu değildi.

Demir perdenin çöküşü ve yeni Türk devletlerinin bağımsızlaşması, Türkiye’nin bu yeni  

devletlerle  alâkasının  artması  sonucunu  getirdi.  Bu  çerçevede  Kazakistan’nın    Türkistan 

(Yesi) şehrinde  “Ahmet Yesevî Üniversitesi” adı ile  Kazakistan-Türkiye ortak üniversitesi 

kuruldu. Bu, Ahmet Yesevî’nin de yoğun bir şekilde yeniden gündeme gelmesini sağladı. 

Hikmetlerin basımı, bunlar üzerine araştırmalar arttı. Ama, bizce, bu da yeterli değildi.      

Nihayet, Unesco tarafından 2016 senesi “Ahmet Yesevî Yılı” ilân edildi. Böylece, Ah-

met  Yesevî    hakkında,  Türk  Dünyası’nın    hemen  her  köşesinde  toplantılar  düzenlendi. 

Hikmetler’inden seçilen şiirlerin güftesi olduğu beste yarışmaları yapıldı. 

İstanbul Türk Ocağı olarak biz de, İstanbul Üniversitesi ile, Uluslar arası türk Akademisi 

ve Kazakistan Abay Üniversitesi’nin destek ve iştirakleri  ile bir sempozyum düzenledik. 

Burada Ahmet Yesevî , muhtelif yönleri ile ve olabilen en geniş şekli ile ele alındı. Ama en 

önemlisi,  çok daha farklı alanlarda ve çok daha fazla araştırmaların yapılması zarureti de 

anlaşıldı.



Ümit edilir ki, bundan sonra çalışmalar iki alanda yoğunlaşacaktır. Birincisi, Yahya Ke-

mal’in işaret ettiği, “O’nda bulacağımız milliyetimiz” hakkında olacaktır. Gerçekten millet 

olarak topyekûn İslâm dinini kabulümüzden yüz yıla geçmeden Yesevî’nin eski örf ve tö-

remizi nasıl İslamlaştırdığı, cesaret ve şecaatimizin nasıl gazâ ruhuna döndüğünü,  cihan-

girliğimizin aynı zamanda bir sulh ve adalet sağladığını, “Türk Müslümanlığı” da denen 

millileşmiş din yaşayışımızın esaslarını böylece anlayacağız.

İkincisi,  bugün  insanlığın  içinde  bulunduğu  buhrandan  çıkması,  özellikle  müslüman 

dünyasınında akan kan ve göz yaşının durması  maksadiyle yapacağımız faaliyet,  göstere-

ceğimiz gayret için ihtiyaç duyduğumuz enerjiye ve heyecana sahip olmak için Yesevî  nasıl 

bir hareket noktası olabilir? Sorusunun cevabını aramaktır. 

Bu yüzden, bundan sonraki çalışmalara başlangıç olması bakımından İstanbul’da üç  

gün süren sempozyumda  ifade edilen hususların, faaliyetin yapıldığı salonlarda kalmaması 

gerekiyordu. Yani basılması, kütüphanelerdeki yerlerini almaları, başka araştırıcıların istifa-

desine sunulması lâzımdı. Bu zaruret;  tebliğleri kitaplaştırmamızı icap ettirdi.

Sempozyum tertip heyetimizin üyeleri titiz çalışmaları ve ısrarlı tâkipleri sonunda  teb-

liğler toplantı. Açılış ve  kapanış oturumlarındaki irticali konuşmalar yazıya geçirildi. Ötü-

ken Yayınevi’nin değerli Elemanları Fatma Konal kitabın tertibini, Zafer Yılmaz kapağını 

hazırlardı.  Üsküdar  Belediyemiz,    maddî  destek  sağladı.  Böylece,  bu  eser  vücut  buldu. 

Emeği geçen ve destek veren herkese  teşekkürlerimizi sunuyoruz. Allah’tan niyetimizin 

bereketli şekilde gerçeklestirmesini niyaz ediyoruz.

Cezmi Bayram


İ

ç

I



ndek

I

ler



A

çılış

 K

onuşmAlArı

Prof. Dr. Hayati DEVELİ ............................................................................................................................... 12

Dr. Cezmi BAYRAM  ...................................................................................................................................... 13

Prof. Dr. Fikret TURAN ................................................................................................................................ 18

Gabit KENJEBAYEV ...................................................................................................................................... 20

Darhan KIDIRALİ 

adına

  ............................................................................................................................ 22

Mustafa GÜLER  ............................................................................................................................................ 24

Hilmi TÜRKMEN ........................................................................................................................................... 26

Anar RIZAYEV  .............................................................................................................................................. 28

B

İ

ld

İ

r

İ

ler

Altın Orda ve Osmanlı Devleti’nin Yükselişinde Türk Tasavvufu ve 

 

Yeseviliğin Rolü Üzerine Bazı Düşünceler



Abdullah GÜNDOĞDU  ......................................................................................................................... 31

Ahmet Yesevî “Menkıbe”leri ile “Şaman Anlatıları” Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme



Abdulselam ARVAS ................................................................................................................................ 49

Özbekistan Eğitim Sisteminde Ahmet Yesevi



Abdumurad  TİLAVOV ........................................................................................................................... 63

Ahmet Yesevi Felsefesi



Adnan ÖMERUSTAOĞLU ..................................................................................................................... 68

İrfanın Anlam Kaybı ve Belirsizliği – Yesevîlikte Sofra Tutmak



Ahmet TAŞĞIN  ...................................................................................................................................... 81

Hoca Ahmed Yesevî’nin Divân-ıI Hikmet’inde Hz. Peygamber Tasavvuru



Ahmet YILDIRIM ........................................................................................................................... 99

Ahmed Yesevî’nin St. Petersburg Devlet Üniversitesi, Doğu Fakültesi Kütüphanesi’nde

 

Muhafaza Edilen Yazma Eserleri



Akif  FARZALİYEV ...................................................................................................................... 128

О наиболее древних (аутентичных) частях сборника стихов 

Ходжи Ахмада Йасави «Диван-и хикмат»

Aleksei PYLEV ............................................................................................................................. 138

Güney Kazakistan’da Hoca Ahmet  Yesevi Soyuna Bağlı Yatırlar/Türbeler



Ali Abbas ÇINAR ......................................................................................................................... 148

Tasavvufi Tefsire Ciddi Bir Katkı: Yesevi’nin Hikmet Temelli Kur’an Yorumu



Ali Rıza GÜL ................................................................................................................................ 156

XOCA  ƏHMƏD  YƏSƏVİNİN  ÖYRƏNİLMƏSİNİN  QADAĞAN  EDİLMƏSİNİN  VƏ  ONU 

ARAŞDIRANLARIN GÜLLƏLƏNMƏSİNİN SƏBƏBLƏRİ

Ali SHAMİL .................................................................................................................................. 172

ƏLİŞİR  NƏVAİNİN  “NƏSAİM  ÜL-MƏHƏBBƏT”  TƏZKİRƏSİNDƏ  XOCA  ƏHMƏD  YƏSƏVİ 

İZLƏRİ

Almaz ÜLVİ (BİNNATOVA) ........................................................................................................ 184


Türk-İslam Dünyasının Dirilişi İçin Yesevi Hikmetlerinin Yeniden Yorumlanması

Arna KOZHANAZAR ........................................................................................................................... 199

ƏHMƏD YASƏVİ VƏ AZƏRBAYCAN XALQ ƏDƏBİYYATINDA SUFİLİK 



Cəlilova AYNUR

 ...................................................................................................................................204

Ahmet Yesevi Düşüncelerinin Dağıstan’da Yayılmasında Yahsay Medressesinin Önemi

Aynura GURBANOVA .......................................................................................................................... 216

Ahmed Yesevî’nin İdeal İnsan Anlayışı



Ayşe YÜCEL ÇETİN ..................................................................................................................... 223

Ahmet Yesevî’nin Din Dilini Anlama, Algılama ve Yorumlama Biçimi



Bayram DALKILIÇ ................................................................................................................................ 238

Ahmed Yesevî’nin Hocası Yusuf-ı Hemedâni ve Halifeleri



Cemal AKSU .......................................................................................................................................... 247

Hoca Ahmet Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’inde Eğitim 



Cemal TOSUN

 ......................................................................................................................

260

Timürlü Devlet Geleneğinde Hoca Ahmed Yesevî Mîrâsının Yeri



C. Eralp ALIŞIK ..................................................................................................................................... 280

Ahmet Yesevi’de Kadın Algısı



Derya ÖZCAN

 ......................................................................................................................

295

Reşahât Ayn-ül Hayât Kitabında Hâce Ahmed Yesevî ve Yolu 



Dündar Ali KILIÇ

 .................................................................................................................304

Ahmed Yesevî’ye Göre XII. Yüzyıl Türk Toplumunda İdeal Din ve Devlet Adamı Profili

Ebubekir GÜNGÖR

 ..............................................................................................................309

Ahmed Yesevi Tasavvufunda Divanelik ve Onun Evrensel Tutumları

Ebülfez EZİMLİ

 ....................................................................................................................323

‘Sosyolojik’ Okuma Yaklaşımıyla Hoca Ahmed Yesevi

Ejder OKUMUŞ

 ....................................................................................................................331

Evliya Çelebiye Göre Diyar-ı Rumdaki Yesevi Halifeleri

Emin KIRKIL ................................................................................................................................ 354

Hoca Ahmed Yesevî’de Bilgi ve Erdem



Engin ERDEM 

 .....................................................................................................................368

ОРТАҒАСЫРЛЫҚ ТҮРІК (ҚАЗАҚ) МЕМЛЕКЕТТЕРІНДЕГІ ДӘСТҮР САБАҚТАСТЫҒЫНДАҒЫ 

ЙАССАУИ ОРЫНЫ



Ergali ESBOSINOV ...................................................................................................................... 376

Göçebe Toplumun Ahlaki Tekamülünde Hoca Ahmet Yesevî ve Yesevîlik



Erol CİHANGİR ........................................................................................................................... 391

Ahmet Yesevî’nın Divan-ı Hikmet’ınde Geçen

 

 “Sofra” ile İlgili Metaforların Kavramsal Metafordan Edebî Metafora Dönüşümü



Fidan UĞUR ÇERİKAN  ...................................................................................................................... 402

Anadolu’daki Zühdî Halk Edebiyatının

Ahmet Yesevî ile İlişkisi

Prof. Dr. Fikret TÜRKMEN ................................................................................................................. 424

Yesevî Türbesi Dört Yön Motifi ve Manevi Arka Planı



Gözde SAZAK ....................................................................................................................................... 432

Tatar Edebiyatında Tasavvuf

Gülbarçın Ramenovna DÜNDAR ........................................................................................................ 440

Ahmed Yesevî Adlı Kitap Üzerine



Gülden SAĞOL YÜKSEKKAYA ........................................................................................................... 446

Yeseviliğin Altın Orda ve Kazak Hanlarına Manevi Etkisi  



T. OMARBEKOV ................................................................................................................................... 460

G.HABİZHANOVA ............................................................................................................................... 460

Anadolu’da Yesevî Geleneğiyle İlişkilendirilen Ziyaret Yerleri



Gürol PEHLİVAN .................................................................................................................................. 472

Hoca Ahmed Yesevî’nin Düşüncelerinin Hint Alt Kıtasındaki İzleri



Hammet ARSLAN ................................................................................................................................. 488

Hoca Ahmet Yesevî’nin Hikâyet-i Mi‘râc’ı 



Hanife Dilek BATİSLAM ...................................................................................................................... 506

Ahmed Yesevî’nin Türk ve Dünya Tarihinin Şekillenmesindeki Rolü



Hasan MOĞOL ...................................................................................................................................... 518

Yesevi Düşüncesinde Dini -Sosyal Hayat ve Günümüz



Hayrani ALTINTAŞ  .............................................................................................................................. 530

Şiddetin Dilinden Hoca Ahmed Yesevi’nin Gönül Diline



Hilmi DEMİR ........................................................................................................................................ 538

Divan-ı Hikmet’te Dinî ve Tasavvufi Kavramlar



Himmet KONUR ................................................................................................................................... 548

Ahmet Yesevi (Ö. ) Düşüncesinde Ahlak Felsefesinin Temel Kavramları



İbrahim MARAŞ .................................................................................................................................... 568

Çağdaş Türk Düşünce Hayatında Yesevîlik İzleri



İbrahim TELLİOĞLU ............................................................................................................................ 579

Duygusal Zekâ Teorisine Göre Divân-ı Hikmet Çözümlemesi



İlhan GENÇ  .......................................................................................................................................... 594

Ahmet Yesevi’nin Divanı Hikmet’inde Pedagojik Unsurlar ve Din Eğitimi





Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   59


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə