Təsisçi: “Hədəf” nəşrləri Baş redaktor: fil.ü. f d., dos. Şəmil Sadiq Redaktor



Yüklə 32,82 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə13/16
tarix26.07.2017
ölçüsü32,82 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

rənglərin söhbəti
85
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
84
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
İKİ
 
rəssam
“Pikasso rəssamdır, mən də 
həmçinin. Pikasso ispandır, mən də 
həmçinin. Pikasso kommunistdir, 
amma mən heç vaxt” 
(Salvador Dali)
S
ənətin paytaxtı Parisdə iki 
ispaniyalı... Bir-birinə həm rəqib, 
həm də dost kimi baxan iki 
rəssam... Dali və Pikasso… 
Salvador Dali Pikassodan 20 yaş kiçik 
idi və ona çox hörmət bəsləyirdi. Əlbəttə, 
hörmətinin səbəbi tək yaş fərqi deyildi. 
Dalinin Barselonada ilk sərgisi zamanı 
Pikasso onun haqqında eşidib sərgiyə gəlmiş 
və bu rəssama heyranlığı da bundan sonra 
başlamışdır. 
Üslublarının fərqli olmasına baxmayaraq, 
yaradıcılıqlarında bir-birindən bəhrələndikləri 
göz qabağındadır. Xüsusilə Dalinin 
əsərlərində Pikassonun təsiri özünü göstərir. 
Bundan başqa, o, bütün eqosuna rəğmən 
Pikassoya olan heyranlığını dilə gətirməkdən 
heç vaxt çəkinməyib. Hətta ilk dəfə Parisə 
gələrkən onu ziyarət edən Dali “Luvr 
muzeyinə belə getmədən sənin yanına 
gəlmişəm”, – demişdi. 
Pikassonun Daliyə poçtla göndərdiyi 
qəribə kart (1) və bir yerdə çəkdikləri 
bəzi cızma-qaralar (2) bu təsirlərin sadəcə 
uzaqdan-uzağa olmadığını da göstərir.
Pikassonun bu sürrealist portreti Dalinin 
bir çox məşhur əsərləri kimi simvollarla 
doludur. Bu, daha dəqiq desək Pikassonun 
büstünün portretidir. Dalinin Pikassonun 
məhz büstünü çəkməsi onun tarixdə önəmli 
şəxs olduğundan və özünün də ona böyük 
hörmət bəslədiyindən xəbər verir. 
Büstün əsası ağ daşdandır, amma 
yuxarı hissəsi dəri ilə örtülüdür. Rəsmdə  
iki gül təsviri diqqəti çəkir. Büstün aşağı 
hissəsində qırmızı gül, büstün sinəsində  
isə ağ gül yerləşir… Bəlkə də Pikassodan 
üzr istəyirmişcəsinə sinəsinə bir gül əlavə 
etmişdi. 
Dalinin bu əsərdə istifadə etdiyi hər bir 
obyekt, digər rəsmlərində olduğu kimi, 
müəyyən mənalara yozulmağa çalışılır. 
Məsələn, başının üstündəki qaya parçası 
gizlətdiyi böyük bir sirrini, sinə Pikassonun 
qidalandırıcı tərəfini simvolizə edirmiş. 
Büstün başı sinədən daha çox təhrif 
olunub. Məsələn gözlərinin həndəvəri, 
ağzından uzanan dili, buynuzlu burnu və s. 
Beyninin təsviri keçi buynuzuna bənzəyir. 
Pikassonun saçları süni ağ saç kimi təsvir 
olunub və büstün əsası ilə eyni materialdan 
olması də diqqəti çəkir. Saç başın arxasına 
doğru nazikləşir və sonda ağız boşluğundan 
1)
2)
Aytəkin Mirişova

rənglərin söhbəti
85
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
84
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Rəssam: Salvador Dali 
Rəsm: Pikassonun portreti  
Ölçü: 64,1 sm x  54,7 sm
Saxlandığı yer: 
Qala-Salvador Dali fondu, İspaniya
çıxaraq qaşığa çevrilir. Ağzındakı bu dəmir 
qaşıq Pikassonun sənət baxımından daşıdığı 
böyük yük kimi izah oluna bilər. Qaşıqda uda 
bənzəyən musiqi aləti olan lut təsvir olunub. 
Simvolikada lut sevgi motivlərini ifadə edir. 
Amma bəzi şərhlərə görə qərənfil, keçi və 
qaşıqdakı musiqi aləti onun Əndəlüs
1
 köklü 
olduğuna işarədir. 
1. Andalusiya, yaxud Əndəlüs – İspaniyanın 
cənubunda 8 milyondan çox əhalisi olan tarixi 
vilayət – red.

87
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
86
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
rənglərin söhbəti
87
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
86
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
3)
Dali bu ziddiyyətli portreti yaradarkən 
hiper-realizmdən istifadə etmişdir. Məsələn, 
büstdəki əriyən sinəni göstərməklə o, 
Pikassonun prestijinə bir növ istehza etsə 
də, onun başından keçən və qaşığa çevrilən 
metal maye axınını göstərməklə rəssamın 
dahiliyinə işarə etdiyi iddia olunur. 
Əslində, Daliyə hansısa məna yükləmək 
ağılsızlıqdı. Xatırlayırsınızsa, bir çox 
tənqidçilər ona “Yaddaşın daimiliyi” 
(“Yumşaq saatlar”) tablosunu Eynşteynin 
nisbilik nəzəriyyəsinin təəssüratları altında 
çəkdiyini deyəndə Dali gülərək sadəcə 
günəşdə əriyən kamamber pendir
2
 
tikəsindən ilhamlandığını söyləmişdi. Kim 
bilir Pikassonun porteri haqqındakı şərhlər 
üçün nələr deyərdi! Düzdür, Dali Freydin 
şüuraltının xaricdə ifadəsi nəzəriyyəsi ilə 
maraqlanırdı və bunu rəsmlərində əks 
etdirirdi. Amma o, heç vaxt qatı bir simvolist 
olmayıb. Adından göründüyü kimi, sürrealist 
rəsmlər realist deyil, yəni onlara həqiqi bir 
məna yükləməyə çalışmaq lüzumsuzdur. 
Bu rəsm fövqəladə, qəribə və olduqca 
çəkicidi. Məsələn, bu rəsmi hansısa bir 
divarda asılı görsəniz hipnoz olmuş şəkildə 
ona yönəlməzsiniz? Əsas olan budur.  Mən 
mütləq yönələrdim.
Portret 1947-ci ildə, Pikasso ilə görüşdən 
21 il sonra çəkilmişdi və bu illərdə artıq Dali 
kifayət qədər məşhur idi. Baxmayaraq ki, 
o, Pikassonu sənətdə atası olaraq görürdü, 
onun rəsmlərindəki “eybəcərliyi” bəyənmirdi. 
Dali rəsm əsərində estetik xüsusiyyətlərə 
xüsusi önəm verirdi. Daliyə görə, Pikassonun 
rəsmlərində bu xüsusiyyətlər tamamilə 
itmişdi. Məhz bu fərq iki ispanın dostluğuna 
kölgə salmağa səbəb oldu. Dali “atalığı”nın 
yanına getdi və onu kobudluqla “sənətin 
dağıdıcısı” adlandırdı. 
Pikasso özü bu portretini həvəslə 
qarşılamamışdır və rəsm hal-hazırda 
İspaniyada, Qala-Salvador Dali Fondunda 
saxlanılır. 
Qeyd edim ki, bu, Dalinin çəkdiyi yeganə 
2. İnək südündən hazırlanan azyağlı pendir çeşidi 
– red.
Pikasso portreti deyil. 60 yaşlarında qara 
karandaşla çəkdiyi Pikasso portreti bu 
sürrealist əsərdən tamamilə fərqlidir. Həmin 
romantik portretə Dali hətta qeyd də yazıb: 
“İmperatoru mən də tanıdım”. (3)

fərqli
87
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
86
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
87
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
86
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Dilqəm Əhməd
Kəmalüddövlə
 
tvitləri
Ö
tənlərdə Roma papası Fransiskin 
Tvitter sosial şəbəkəsində 
katolik xristianlara: “Xahiş 
edirəm, mənim üçün dua etməkdə davam 
edin”, – deyə müraciət etdiyini oxuyanda 
Tanrı-vasitəçi-insan münasibətlərində yeni 
mərhələyə qədəm qoyduğumuzu düşündüm.
Xatırlayıram, Sumqayıtda yaşadığım 
vaxtlarda ilk dəfə məscid görərkən heyrətlə 
ora baxanda məndən bir neçə yaş böyük 
olan məhəllə uşağı: “Orada adamı tutub 
zorla namaz qıldırırlar”, – demişdi. Beləliklə, 
məsələ mənə aydın idi: oradakı adamları 
görmək, zorla namaz qılmaq istəmirsənsə, 
oraya getməyəcəksən!
O zamanlar ikinci bir həqiqəti də anladım: 
Azərbaycan yeganə müsəlman ölkəsidir ki, 
burada dinlə münasibətlər 1400 ildir həllini 
tapmayıb. Bizdə evlərdə “Quran” saxlanılar, 
amma oxunmaz, ildə iki-üç dəfə  –  Aşura, 
Ramazan və “qara bayram”larda kütləvi 
məscidə gedilər, sonra isə gedilməz. Söhbət 
toplumun əsas kəsimindən gedir. 
Bunun səbəbini isə Mirzə Fətəli 
Axundzadəni tanıyandan sonra başa 
düşdüm. 
Başa düşdüm ki, bizdə insanlar Allaha 
inansa da, onun Yer üzündəki faktiki 
təbliğatçılarına inanmırlar. İnanmamaqdan 
əlavə, hətta lağa qoyurlar.
Yas məclislərində müşahidə edirik 
ki, əksəriyyət məclisi aparan mollanın 
danışdıqlarına qulaq asmır, çünki onun 
dediklərini puç və əfsanə hesab edirlər. 
Yeganə kontaktımız “Fatihə” oxunarkən 
yaranır ki, burada da çoxu  surəni 
oxumaqdansa, sükuta dalmaq yolunu seçir. 
Çünki bizim dinlə qeyri-rəsmi səviyyədə 
bölüşdüyümüz sərhədlər var: mən işimdə-
gücümdə olacam, sən isə məsciddə və 
yas yerlərində. Bu hər zaman belə idi. 
Ta ki Tvitter və Feysbuk sosial şəbəkələri 
yarananadək. 
İndi isə elə dönəmə çatmışıq ki, Papa bizə 
bir addım daha yaxın olub. Metroda qatarla 
gedərkən, idman zalında qaçış alətində kalori 
sərf edərkən, sevişməyə fasilə verərkən, 
ofisiantın sifariş verdiyin yeməyi gətirməsini 
gözləyərkən, taksidə yol gedərkən, təyyarədə 
uçarkən telefonda Tvitterə daxil olub 
Papanın ilahi mesajlarını oxuya bilirsən. 
Yəni Papa bizi sözün həm birbaşa, həm də 
virtual mənasında təqib etməkdədir. Elə biz 
də papanı... 
Papadan əlavə digər vasitəçiləri də izləyə 
bilirik. Tibet dağlarında meditasiyadan sonra 
yaşadığı ruhani halı Tvitterdə milyonlarla 
izləyicisi ilə bölüşən Dalay Lama 2012-ci ilin 
statistikasında ABŞ prezidenti Barak Obama 
ilə milyarder Bill Qeytsdən sonra üçüncü 
sırada gəlirdi. 
İslam dünyasının Tanrı ilə vasitəçiləri 
də Tvitterin fəal istifadəçiləri sırasındadır. 
Azərbaycanda da dəstəkçisi olan İranın 
ali ruhanisi Əli Xamneyi insanları İslama 
səsləməklə yanaşı, ara-sıra İsrail dövləti 
haqqında bəyanatlar verir. Hətta bir ara 
İnstaqram şəbəkəsindəki boşluqdan istifadə 
edib uzun videolarını da bu platformaya 
yükləmiş, bu isə geniş marağa səbəb 
olmuşdu. Hətta buna görə İnstaqram 

fərqli 
89
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
88
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
rəsmiləri açıqlama vermək məcburiyyətində 
də qalmışdılar.
Yəni köhnə dünyanı idarə edən, yeni 
dünyada isə hələ ki geniş kütlələr arasında 
nüfuzu qalan Tanrı vasitəçiləri bu gün öz 
imiclərini qorumaq, təbliğatlarını aparmaq 
üçün Feysbuk, Tvitter, İnstaqram kimi geniş 
yayılmış sosial şəbəkələrdən mükəmməl 
şəkildə yararlanmağa çalışırlar. Bu isə dinin 
fərqli formada evlərə girməsinə səbəb olur. 
Artıq Roma papasına 12 həvari yox, sosial 
şəbəkədəki hesablarını idarə edəcək 12 
kompüter mütəxəssisi lazımdır. 
İndi Dalay Lamaya insanları Tibetin 
ətəklərinə yığmaq yox, Tvitterin “cik-cik” 
sədası altına yığmaq daha sərfəlidir.
Ayətullahlara isə insanları iri məscidlərə 
yığıb vəz vermək yox, hüdudsuz sayda 
təqibçilərə malik olmaq daha vacibdir. 
Bütün bunların fonunda ortaya haqlı 
bir sual çıxır: Din xadimlərinin bizə bu 
qədər yaxın olduğu bir ərəfədə bəşəriyyət, 
toplumlar xoşbəxtdirmi? 
Dinindən, irqindən, millətindən asılı 
olmayaraq hər kəsin onları izləyə bildiyi 
bir məqamda çağırışları sülhün bərqərar 
olmasına yardımçı ola bilirmi?
Yoxsa, sosial şəbəkələrin verdiyi 
azadlıqdan yararlanan köhnə xurafələrin cik-
cikləyərək yeni dünyamıza gəlməsinin qarşısı 
alınmalıdır?
Və ya Papa milyonlarla izləyicisinə 
qırmızı köynəklərini əyinlərinə keçirib xaç 
yürüşlərinə çıxması tvitini yazarsa, katoliklər 
buna əməl edəcəklərmi?
Onlar cəmi 140 işarə ilə bəşəriyyəti 
sivilizasiyaların toqquşması mərhələsinə 
yenidən çatdıra bilərlərmi?
Ayətullahların cihad çağırışı edib 
müsəlmanları ordu şəklinə sala bilməsi 
mümkündürmü?
Bu suala keçmədən öncə onu da deyək 
ki, bəzi ölkələrdə din və sosial şəbəkələr 
məsələsində tamam fərqli qərar verənlər 
də olub. 2012-ci ildə Yunanıstanın Etolia-
Akarnania Metropoliti Kosmas Feysbuk, 
Tvitter və MSN-i aforoz elan etdi. Belə ki, 
Kosmas tabeçiliyində olan kilsələrin din 
xadimlərinin sosial şəbəkələrdən istifadə 
etməsini yasaqladı. Qərarının səbəbini 
isə metropolit belə əsaslandırdı: “Sosial 
şəbəkələr günaha təhrikdir. Bu saytlara 
daxil olan din adamları mənəvi baxımdan 
özlərinə də, ailələrinə də böyük zərər 
verməkdədirlər”.
İslam dünyasında isə bir müddət “Halal” 
markalı sosial şəbəkə anlayışı ortalığa çıxdı. 
Lakin “Salamworld” kimi təşəbbüslər geniş 
maraq doğurmadı. Çünki sosial şəbəkələrin 
peyğəmbəri olan Mark Züçerberk artıq 
sonuncu “kitab”ı gətirmişdi və yerini başqa 
birinə verməyi düşünmürdü.
İndi isə qayıdaq sualımıza. 
Din xadimlərinin sosial media üzərindən 
mesajlar verməsinin qarşısını almaq olmaz. 
O halda ki, onların mesajları dini ibadətlər və 
barış əsasında yazılıb. Çünki hər kəs kimi din 
xadimlərinin də bu azadlıqlardan yararlanma 
haqqı var. Siyasətdən tutmuş şirkətlərin 
müxtəlif maraqlarını qoruyan paylaşma 
platformaları modern dünyada dinin də 
öz sahəsini genişləndirməsi üçün istifadə 
ediləcək. Bunun qarşısını almaq mümkün 
deyil. Üstəlik papanın, ayətullahların, digər 
din xadimlərinin tvit atması bəşəriyyət üçün 
təhlükə törətmir. Təhlükə din üzərindən 
formalaşan radikal qruplaşmaların 
fəaliyyətindədir. 
2015-ci ilin noyabrında Əfqanıstanın 
Takhar bölgəsində yaxalanan İŞİD üzvü 
olan Tacikistan vətəndaşı qruplaşmaya 

fərqli
89
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
88
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
sosial media vasitəsilə qoşulduğunu deyir. 
“Nasratullah” ləqəbli bu şəxs Rusiyada 
işləyərkən sosial şəbəkələr vasitəsilə gələn 
təkliflə cihada qoşulduğunu bildirir. O, yol 
xərci üçün 20 min rubl alaraq İran üzərindən 
Əfqanıstana keçmişdi. 
Və ya 2014-cü ilin yayında İŞİD-in 
Mosula doğru irəlilədiyi bir məqamda 
terror qruplaşması tərəfdarları tərəfindən 
bir gündə 40 min tvit atıldı. Terrorçular 
addımlarını anbaan sosial şəbəkə üzərindən 
dəstəkçilərinə və dünyaya yayırdılar. Xüsusən 
də qruplaşmanın yaydığı fotolar, videolar 
“haştaq”larda “trend topic” səviyyəsinə 
çatdı. Paylaşılan videoların keyfiyyəti
işlənmə forması İŞİD tərəfdarlarının 
artmasına səbəb oldu. 
Bütün bunlar İŞİD-in 
modern dünyada təbliğatı 
üçün sosial şəbəkənin 
əvəzsiz mənbə olduğunu 
göstərdi. Üstəlik təbliğati 
işləri həyata keçirənlərin 
peşəkarlar olduğu 
da aydınlaşdı. 
Buna görə də terror 
qruplaşmasının “İŞİD-ə 
dəstək üçün bir milyard müsəlman” adlı 
kampaniyası geniş rezonans doğurmuşdu. 
İŞİD-in təbliğatını yaymaq üçün qurduğu 
Al-Itisam Establishment for Media və Al-
Hayat Media Center qruplaşmasının ən 
güclü vaxtlarında geniş fəaliyyət göstərirdi. 
Eləcə də, İŞİD dünya üzərində geniş yayılmış 
android sistemlə işləyən telefon, tablet və 
digər texnologiyalar üçün “The Dawn of 
Glad Tidings” adlı əlavə də hazırlamışdı. 
Bu əlavəni yükləyən şəxslərin Tvitter 
hesabına daxil ola bilən İŞİD fəaliyyətləri 
ilə bağlı kütləvi tvitlərin atılmasına səbəb 
olmuşdu. 19-24 iyun 2014-cü il tarixlərində 
qruplaşma #AllEyesOnISIS haştaqı ilə 
31500 tvit atmışdı. 
İŞİD-in sosial şəbəkədəki bu fəaliyyəti 
təbliğatla yanaşı qorxu yaymaq məqsədi 
daşıyır. Məsələn, Mosula giriş dönəmində 
1700 iraqlı şiəni qətlə yetirmələri ilə bağlı 
paylaşdıqları fotolar yaxın ərazilərdə ciddi 
narahatlığa səbəb olmuşdu. Eləcə də, 
edam videolarının yayılması Qərb insanının 
qorxuya düşməsi üçün hesablanıb. Amerikalı 
jurnalist Ceyms Foleyin edamı da bu 
qəbildəndir. 
İŞİD-in sosial mediadakı gücü şübhəsiz 
ki, ABŞ tərəfini narahat edir. 2015-ci 
ilin noyabrında ABŞ-ın müdafiə naziri 
Eşton Karter açıqlamasında azad və açıq 
internetə xələl gətirməyəcək bir formada 
ölkəsini və xalqını qorumağın yolları barədə 
fikirləşməyin zamanının gəldiyini demişdi. 
Virusa qarşı antivirus proqramları işə 
salındığı kimi İŞİD-ə qarşı da Tvitterdə əks-
mübarizə kampaniyası işə salınıb. Məsələn, 
İngiltərə xarici işlər nazirliyi “İŞİD-ə 
qarşı İngiltərə” adlı Tvitter 
hesabı ilə anti-İŞİD fəaliyyətə 
başlayıb. İŞİD-ə qarşı 
beynəlxalq koalisiyanın 
apardığı mücadilə 
ilə bağlı videoların 
yayımlandığı bu hesab 
İŞİD qüvvələrinə vurulan 
zərbələri dünyaya yaymaq 
məqsədini güdür. 
Beləliklə, bu gün Azərbaycan 
daxil olmaqla dünyanın istənilən 
ölkəsində bir müsəlman asanlıqla bu kimi 
təbliğatın içinə düşə, özünü İraq və Suriyada 
tapa bilər. Çünki Suriyaya gediləcək yol 
puluna qədər ödəyən İŞİD hətta onlara 
mücahid qazandıracaq şəxslərə 3-10 min 
dollar arası pul da vəd edir. Xüsusən, 
qazandırılan adam həkim və kompüter 
mütəxəssisi olarsa, miqdar çox olur. Bu 
baxımdan İŞİD-lə Tvitterdə mübarizə üçün 
anti-İŞİD təbliğatın gücləndirilməsi mühüm 
vasitədir.
Azərbaycan üçün isə təkcə İŞİD-ə qarşı 
deyil, bütün dini radikalizmlə qarşı bu hücum 
taktikası məqsədilə Kəmalüddövləni yenidən 
diriltmək gərəkdir.
Radikalizmə qarşı yeni mübarizənin 
adı: “Kəmalüddövlə tvitləri”
Əgər Kəmalüddövlə dirilib gəlsə, dünənin 
xürafələrinin bu gün elm adı ilə xalqa 
sırındığını görsə, yəqin ki, üzümüzə bir 
batman tüpürüb Axundzadənin çap olunan 
kitablarını götürüb bizi əbədiyyən tərk edərdi. 

91
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
90
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
fərqli 
91
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
90
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Ona görə ki, 150 il əvvəl bizi ayıltmağa 
çalışdığı halda, bu gün bu torpaqlarda Yerin 
fırlanmasına şəkk gətirən adamlar var və 
onlar alim adı ilə elm ocaqlarında çalışırlar. 
Dünən üçün “Kəmalüddövlə məktubları”, 
bu gün isə “Kəmalüddövlə tvitləri” təkcə 
ümumiləşdirilən İran xalqlarının deyil, türklər 
də daxil olmaqla, bütövlükdə İslamın hakim 
olduğu dünyanı ayıltmaq üçün bir vaksindir. 
Necə ki, Kəmalüddövlə bir kitab və bu kitab 
ətrafında yazılan bir sistemi aradan götürə 
bildi, eləcə də, bu günün Kəmalüddövlələri 
sosial şəbəkələrdə eyni mücadiləni 
aparmalıdır.
Bəs, bu günün Kəmalüddövləsi kimdir?
Dünənin dünyasından fərqli olaraq bu 
günün Kəmalüddövləsi oxumuş, maarifçi 
adam deyil. Çünki İŞİD simpatizianları 
arasında Qərb təhsilli yüzlərlə adam var. 
Bugünün Kəmalüddövləsi düşünən insan 
da deyil. Çünki İŞİD-in içərisində bir kəndi 
necə yox etmək, insanları hansı vasitələrlə 
öldürmək, Hollivud filmlərindən daha real 
görüntülər çəkmək yollarını düşünən onlarla 
peşəkar mütəxəssis var.
Bəs, bugünün Kəmalüddövləsi kimdir?
Əlbəttə, yenə də harada yaşamasından 
asılı olmayaraq, Qərb adamıdır, yenə də 
hansı siyasi quruluşda yaşamasından asılı 
olmayaraq sekulyar, dünyəvi dəyərlərə 
malikdir. Hədəfi təkcə gericiliklə, 
obskurantizmlə mübarizə deyil, həm də 
bəşəriyyətin yeganə xilası olan elmin bir 
ömürboyu xidmətçisidir. 
Nümunə gərəkdirsə, Şərqin və türk 
dünyasının bugünkü Kəmalüddövləsi, 
bugünkü Axundzadəsi Əziz Sancar kimilərdir. 
Modern dünyamızın 
Kəmalüddövləsinin tvitlərindən 
biri: “Dünyaya yenidən gəlsəm, 
Türkiyədə müəllim olmaq 
istəyərdim”.

söz məkanı
91
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
90
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
91
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
90
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Azad Qaradərəli
Tanış 
olmayan 
yazı
hekayə
Sənin üçün
Ə
yildi. Sonra nə çarə elədi, qəddini 
düzəldə bilmədi. Niyə əyildiyinə 
özü də təəccüb etdi – həkimin 
yazdığı xəstəlik tarixçəsi yerə düşmüşdü. 
(Əslində bu, qiymətli kağızdır. Onun əsasında 
bir neçə aylıq maaş ala biləcək, amma daha 
bu da gözündə deyildi). Daha əyilmişdi 
deyin, götürdü. “Bayırda büküb ataram”, –  
düşünüb, qəddini birtəhər düzəltdi. 
Həkimin gözlərinə baxmamağa çalışdı. 
Elə bu gənc oğlan da ayrı yerə baxırdı. 
Baxışları sanki, – “mən niyə bu adama ürcah 
oldum axı, xəstəmi qəhət idi”, – deyirdi. 
Yaşlı olsaydı, bəlkə nəsə mızıldanar, mənasız 
sözlər də olsa, söyləyərdi. Amma bu çox 
gənc həkimdir. Bəlkə də yaxın günlərdə 
işə başlayıb, yaxud bəlkə də o onun ilk 
xəstəsidir? Bəxtə bax. Bu da belə çıxdı. 
Xəstənin də, həkimin də, elə Allahın da aciz 
qaldığı mərəz...
O bu barədə lap əvvəllər – hələ sapsağlam 
olanda da düşünmüşdü: Allahın çarəsini  
yaratdıqlarından gizlətdiyi yeganə xəstəlik. 
Bu tanrıyla insanlar arasında bir qırılan 
həlqədir həm də. Daha “Allaha təvəkkül” də 
keçmir  bu yerdə... Ən pisi isə odur ki, guya 
ziyalı xəstəliyi adlanan bu bəla son vaxtlar 
çoban-çoluğa da tamah salır... 
(Yadındadır, əmisini həkimə aparmışdı 
illər öncə. O çağlarda xəstəyə xərçəng 
olduğunu demirdilər. Gizlincə qohumlarına 
pıçıldayırdılar. Əmisində də o zibildən tapıldı. 
Həkim saxta gülüşlə demişdi: “Bu koykada 
bilirsiniz kim yatıb? Dahi Qara Qarayev!” 
Və həkim əmisinin gözündəki işığın bircə 
anda söndüyünü görüb tələsik palatanı tərk 
etmişdi. Həkim çıxan kimi əmisi kəsmişdi 
onun üstünü:”Bura bax, Qara Qarayev 
rakdan ölməyib? Özün deyirdin ki?! Hə, niyə 
dinmirsən? Evin yıxılsın dədə! Balalarım 
ləmyesir qaldı ki...”  Gecə əmisinin bağrı 
çatlayıb ölmüşdü...)
 – Bəlkə gülü götürəsiniz? – Nəhayət, 
gənc həkimin dili açıldı. 
Gül ayrı aləm idi. On il sərasər görüşdüyü 
sevgilisi göndərmişdi dünən. Üstündə ad-filan 
yoxuydu. İri  gül dəstəsinin ortasına sarı bir 
xrizantema sancılmışdı. Bu Onun naxışıydı. 
Bütün gülləri sevsə də, xrizantemadan, özü 
də sarısından olmazın  xoşu gəlirdi...
...Şirkətin pillələrini düşəndə arxadan 
qadın dikdabanlarının səsini eşidib  geri 
qanrılmadan ayaq  saxladı.  Bu səs başqa 
qadınların ayaq səsinə bənzəmirdi. Bu ayaq 
səsi açıq-aydın meydan oxuyur, danışırdı: 
“M-ə-n  qa-dı-nam!  M-ə-n  gö-zə-ləm! Ge-ri 
qan-rıl!”
Özünə söz verdi: dönməyəcək!  Amma  
ayaq səslərinin şiddətli təhdidinə dayana 
bilmədi. Səs çox amansız idi. Qanrıldı. Və 
gördüyü mənzərədən elə sarsıldı ki, “geriyə 
dön!” komandasını eşitmiş əsgər kimi bir 

söz  məkanı
93
Kataloq: sntazmedia -> edbyoxl0

Yüklə 32,82 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə