Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci



Yüklə 0,62 Mb.
Pdf görüntüsü
tarix23.06.2017
ölçüsü0,62 Mb.

Türk Kütüphaneciliği 22, 2 (2008), 187-204

Bilimsel etik ve intihal

Scientific ethics and plagiarism

Nazan Özenç Uçak

*

 ve Hatice Gülşen Birinci

**

Öz

Bu makalede bilimsel iletişim ve etik konuları ele alınmakta ve bilimsel alanda

görülen etik dışı davranışlar incelenmektedir. Özellikle intihal konusu üzerinde

durularak, intihalin ne olduğu, türleri, yapılış nedenleri, internetin intihal

üzerine etkisi ve önlenmesi konusunda yapılabilecekler irdelenmektedir. İntihalin

önlenmesinde kullanılan yazılımlar tanıtılmaktadır. Sonuç olarak eğitimin önemi

ve kütüphanecinin rolü üzerinde durulmaktadır.

Anahtar kelimeler: Bilimsel etik, İntihal.

Abstract

This article studies scholarly communication, ethics and unethical behaviors,

especially plagiarism. It defines genres of unethical behaviors, their reasons,

influence of internet and ways of prevention. It introduces software programs

for prevention of plagiarism. Finally the importance of education and the role of

librarians are underlined.

Keywords: Scientific ethics, Plagiarism.

Doç. Dr. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü.

e-posta: ucak@hacettepe.edu.tr

Uzman. Bilkent Üniversitesi Halil İnalcık Osmanlı Araştırmaları Merkezi. e-posta: birinci@bilkent.edu.tr



*

**

188 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

Giriş

Bilimsel araştırmaların doğasında süreklilik ve daha önce yapılan araştırmalardan

haberdar olunması gereği vardır. Her bilimsel araştırma daha önce yapılmış araş-

tırmalar üzerine geliştirilir. Yapılan çalışmaların yayın içinde aktarımında bazı

kurallara uyulması, yararlanılan kaynakların yine belirli kurallara göre belirtil-

mesi esastır. Bilimsel araştırma yapma ve araştırma sonuçlarını yayma aşamasın-

da bilerek veya bilmeden yapılan hatalar araştırmanın güvenilirliğini zedelediği

gibi ilgili bilim dalına da zarar vermektedir. Bilimsel iletişim sürecinde genelde

"etik dışı" olarak tanımlanan bu davranışlar içine "sahtecilik", "intihal/aşırmacı-

lık", "uydurmacılık" ve "yinelenen yayın yapma" gibi istenmeyen uygulamalar

girmektedir. Bu kavramlar içinde sıkca karşılaştığımız intihal (plagiarism) sa-

dece akademik çevrelerin değil, sanat ve edebiyat dünyasının da karşı karşıya

kaldığı bir sorundur.

Literatürde giderek üzerinde daha çok durulan bilimsel etik ve intihal ülke-

mizde yeterince irdelenmeyen bir konudur. Literatürümüzde son yıllarda mesleki

etikle ilgili çalışmalara önceki yıllara oranla daha sık rastlanmasına rağmen, in-

tihal konusunda yapılan araştırmaların sayısı oldukça yetersizdir. Üniversite ve

Toplum (http://www.universite-toplum.org) dergisinde olduğu gibi bazı yayınlar-

da akademisyenlerin konuyla ilgili olarak görüş bildiren ve duyarlılığı artırma-

ya yönelik yazılarına rastlanmakla birlikte, doğrudan intihal konusunu araştıran

çalışmaların sayısı son derece azdır. Son yıllarda öğrenciler üzerine yapılan üç

araştırma (Uzun ve diğerleri, 2007; Akbulut ve diğerleri, 2007 ve Namlu ve Oda-

başı, 2007) ve tarih biliminde intihalin anlatıldığı bir araştırma (Birinci, 2006)

konuyla ilgili önemli araştırmalardır.



Bilimsel iletişim ve bilimsel etik

Bilimsel araştırmalar bilinmezi bilinir kılmak, sorunlara çözüm üretmek, sosyal

ve kültürel unsurları tanımlayıp açıklamak için yapılır. Sonuçlarının toplum ya-

rarına kullanımı ve çalışmaların devamlılığı esastır. Bu nedenle araştırma sonuç-

larının duyurulması gerekir. İletişim, bilimin temel unsurlarından birisidir. İlk

bilimsel derginin yayımlandığı 1665 yılından bu yana, bilimsel iletişim artan bi-

lim dalları ve bilgi kaynakları; gelişen bilgi teknolojisi ve araştırma olanaklarıyla

büyük ölçüde değişime uğramıştır. Bu süre içinde değişmeyen en önemli unsur

ise bilimsel yayınların güvenilirliğinin önemidir. Bilimsel iletişim süreci içinde

yer alan yazar, hakem, editör, yayıncı, kütüphaneci ve okuyucunun bu sürece ve

denetime katkısı vardır.


Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 189

Bilimsel bir yayının etik açıdan iyi sayılabilmesi için yazım aşamasında ku-

rallara uyulması ve bilimsel değerlere bağlı kalınması gerekmektedir. Bu sürecin

yazar, editör, hakem ve okuyucu boyutuna vurgu yapan Oğuz (1999), yazarın

araştırma ve sunum açısından sorumluluklarını belirtirken, editörün bu süreç

içinde iletişimin uygun, zamanında, açık, güvenilir ve tarafsız olarak sürdürülme-

sindeki rolüne değinmektedir. Hakem sorumluluğunda tarafsızlık, eldeki metnin

yetkin hale getirilmesi; okuyucu boyutununda ise okuyucunun ilgi alanına giren

konulardaki yazıları izlemek, incelemek ve yanlışları bilimsel yayın ortamında

ortaya koymak, yani tepki vermek sorumluluğunun bulunduğu ifade edilmektedir

(Oğuz, 1999, s. 154-158).

Türkiye Bilimler Akademisi Bilim Etiği Komitesi (2002) bilimsel yayınların

güvenilirliği ve bilimsel sürecin işleyişi konusunda son 20 yılda sıkıntı ve kay-

gıların arttığını belirtmektedir. Aynı komite hazırladığı raporda bunun nedenleri-

ni bilim insanlarının arasındaki rekabete; yayın sayısının bilimsel başarı ölçütü

olarak görülmesine ve araştırma sayısındaki artışla birlikte etik sorunların buna

paralel olarak çoğalmasına bağlamaktadır. Raporda ayrıca bilim insanlarının

sorumluluklarına da değinilmekte; gerekli mesleki standartlara sahip olmanın,

araştırma süresince dürüst ve açık olmanın yanı sıra aynı konuda araştırma yapan

kişilerin katkılarını belirtmenin gereği vurgulanmaktadır (s. 11-12).

Araştırmacıların aynı konuda daha önce yapılan araştırmaları görmezden

gelmelerinin yanı sıra pek çok etik ihlali söz konusudur. Bilimsel etik konusun-

da görülen ihlaller çeşitli akademik ortamlarda dile getirilmekte ve önlenmesi

konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Nitekim Michigan Üniversitesi tarafından

yayımlanan Plagiary adlı hakemli ve elektronik bir dergi konuyla ilgili maka-

leler ve görüşleri akademik ortamda tartışma yaratmak ve konuyla ilgilenenlere

duyurmak açısından bir örnektir (www.plagiary.org).

Konunun bilgilendirme ve eğitim boyutu giderek önem kazanmaktadır. Bu

konuda alınacak önlemlere geçmeden önce bilimsel alanda etik ihlallerinin irde-

lenmesinde yarar vardır.

TÜBİTAK (2006), etik ihlallerini şu şekilde listelemektedir;

 Uydurma (fabrication): Araştırmada bulunmayan verileri üretmek, bunları

rapor etmek veya yayımlamak.

 Çarpıtma (falsification): Değişik sonuç verebilecek şekilde araştırma ma-

teryalleri, cihazlar, işlemler ve araştırma kayıtlarında değişiklik yapmak

veya sonuçları değiştirmek.

 Aşırma (plagiarism): Başkalarının metotlarını, verilerini, yazılarını ve şe-

killerini sahiplerine atıf yapmadan kullanmak.

 Duplikasyon (duplication): Aynı araştırma sonuçlarını birden fazla dergiye



190 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

yayım için göndermek veya yayımlamak.

 Dilimleme (Least Publishable Units): Bir araştırmanın sonuçlarını, araştır-

manın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde ayırarak

çok sayıda yayın yapmak.

 Destek belirtmeme: Desteklenerek yürütülen araştırmaların sonuçlarını

içeren sunum ve yayınlarda destek veren kurum veya kuruluş desteğini

belirtmemek.

 Yazar adlarında değişiklik yapma: Araştırma ve makalede ortak araştırıcı

ve yazarların yazılı görüş birliği olmadan, araştırmada aktif katkısı bulu-

nanların isimlerini çıkartmak veya yazarlıkla bağdaşmayacak katkı nede-

niyle yeni yazarlar eklemek veya yazar sıralamasını değiştirmek.

 Diğer: Araştırma ve yayın etiği ilkeleriyle bağdaşmayan diğer davranışlar-

da bulunmak.

Bilimsel iletişimin en önemli yayın araçları olan bilimsel süreli yayılarda ya-

yın etiğine ne derece uyulduğu konusunda çeşitli araştırmalar yapılmaktadır. Bu

konuda Arda (2001) nın yapmış olduğu çalışma sonucunda etik kurallara uyma-

yan durumlar 7 başlık altında toplanmış ve karşılaşılan durumlar yüzdeleri ile

belirtilmiştir. Bu başlıklar ve yayın etiğine uymayan durumlar şu şekilde sıralana-

bilir; başkalarına ait bilgi, örnek, vaka ya da verilerin izinsiz ve kaynakçada gös-

terilmeden yayınlanması (%20.6); başkalarına ait eserlerden kaynak verilmeden

alıntı yapılması (%20.6); bir yayının birden fazla dergide yayımlanması (%19.6);

yayında emeği geçmeyenlerin adına yer verilmesi (%19.6); bir çalışmanın bö-

lümlere ayrılarak yayımlanması (%9.5); aynı çalışmanın Türkçe ve yabancı bir

dilde ayrı ayrı yayımlanması (%8) ve diğer başlığı altında toplanan çeşitli durum-

lar (%4) olarak saptanmıştır.



İntihal/Aşırma (Plagiarism)

İntihal "başkalarının yazılarından bölümler, dizeler alıp kendisininmiş gibi gös-



terme veya başkalarının konularını benimseyip değişik biçimde anlatma" olarak

tanımlanmaktadır (TDK, 2007).

Kansu (1994) intihali, bilimsel yanıltma (scientific misconduct) başlığı altın-

da grupladığı üç unsur içinde tanımlamaktadır. Kansu'ya göre bilimsel yanıltma

şu üç unsurdan oluşmaktadır.

1. Bilimsel korsanlık (piracy): Başka araştırmalardaki verilerin araştırmacı-

nın izni olmadan alınması.


Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 191

2. İntihal (plagiarism): Başkalarının fikir, yazı ve çalışmalarını çalarak, aldığı

kişilere gereken şekilde atıf yapmadan kendisinin gibi göstermek.

3. Saptırma (fabrication, desk-research, dry-lab): verilerin saptırılması veya

var olmayan bilgilerin/verilerin yokdan var edilmesidir (s.72).

Bu gruplamalardan da anlaşılacağı gibi bilimsel yanıltma veya etik dışı dav-

ranışların pek çok örneği vardır. İntihali diğerlerinden ayıran temel özellik bilim-

sel intihalin merkezinde atıfın yer almasıdır.

Atıf, temel işlevi; atıf yapan ile atıf yapılan belge arasında bir bağ kurmak

olarak tanımlanmaktadır (Smith, 1981, s.84, aktaran Al ve Coştur, 2007, s.144).

Neden atıf yapılır sorusunun cevabını Garfield (1965, s. 189) 15 ana başlıkta açık-

lamaktadır. Bunlar: Araştırma konusu ile ilgili çalışmaları yansıtmak ve saygı

göstermek; araştırma yöntemi hakkında bilgi vermek; konuyla ilgili önceden ya-

pılan çalışmaların okunmasını sağlamak; yazarın daha önce yaptığı ve/veya baş-

kaları tarafından önceden yapılan çalışmaların düzeltilmesini sağlamak; konuyla

ilgili iddiaları doğrulamak veya daha önceki çalışmaların eleştirisini yapmak;

daha önceden yapılan yeterince bilinmeyen yayınları ve yakın tarihte yapılacak

yayınları tanıtabilmek; bir düşünce veya kavramla ilgili orijinal kaynağı tanı-

tabilmek; önceden ortaya atılmış iddiaları tartışabilmek, eleştirebilmek ve araş-

tırmada kullanılan verinin doğruluğunu ve gerçekliğini kanıtlayabilmek olarak

özetlenebilir.

Ancak intihal sadece yararlanılan kaynağa atıf yapılmaması olarak da algı-

lanmamalıdır. Nitekim Plagiarism.org intihalin kaynak göstererek ve kaynak gös-

termeyerek yapıldığını belirtmektedir ( Plagiarism, 2007).

Aynı kaynağa göre kaynak göstermeden yapılan intihaller arasında şunlar

yer almaktadır;

 Hayalet Yazar (The ghost writer): Bir başka kaynaktan kelime kelime tüm

bilgiyi almak.

 Mevcut Yazı (Thepotluckpaper): Pek çok kaynaktan alarak kendine ait gibi

göstermek.

 Zayıf / Yetersiz Gizleme (Kılık Değiştirme Saklama) (The poor disguise):

Paragraf içindeki anahtar kelimeleri değiştirerek gizlemek.

 Kendinden Aşırma (The self-stealer): Kendisine ait önceki bir çalışmadan

aynen almak.

 Fotokopi (The Photocopy): Belli bir kaynaktan hiç bir değişiklik yapmadan

bir bölümü almak.



•Emek Tembelliği (The Labor of Laziness): Orijinal çalışma için çaba sar-

fetmek yerine çalışmanın büyük bir kısmını başka kaynaklardan alıntılarla

doldurmak.


192 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

Kaynak göstererek yapılan intihaller ise şunlardır:

 Unutulan Dipnot (The forgotten footnote): Yazar adını vererek fakat tam

künyeyi vermeyerek kaynağın orijinaline ulaşılma ihtimalini ortadan kal-

dırmak.

 Yanlış Bilgilendirme (The misinformer): Yanlış künye vererek kaynağın



orijinaline ulaşılma ihtimalini ortadan kaldırmak.

 Fazla Mükemmel Alıntı (The Too-Perfect Paraphrase): Yazarın bire bir

alıntı yaptığı kaynağa atıf yapması fakat tırnak işareti koymayı önemseme-

mesi.


 Becerikli Atıf Yapma (The Resourceful Citer): Yazarın tüm kaynaklara atıf

yapması, tırnak işareti kullanması fakat araştırmanın hiçbir orijinal fikir

içermemesi.

 Mükemmel Suç (The Perfect Crime): Yazarın bazı yerlerde kaynaklara atıf

yapması fakat yazının kalan kısımlarındaki analizlerin kendine ait olduğu

fikrini yaratma düşüncesiyle bazı kaynaklara atıf vermemesi.



Etik dışı davranışların nedenleri

Etik dışı davranışlar bireysel özelliklerden kaynaklanabileceği gibi, toplumun

yapısı, değerler ve ekonomik nedenlerden de kaynakalanabilir. Bu konuda fark-

lı kesimlerde farklı nedenlerle etik dışı davranışlar olduğu bilinmekte, nedenler

konusunda benzer açıklamalar yapılmaktadır. TÜBA'nın (2002) hazırlamış ol-

duğu raporda bilimde etik dışı davranışların nedenleri dört başlık altında top-

lanmaktadır. Bunlardan ilkini eğitim eksikliği olarak tanımlayabiliriz. Bireylere

akademik yaşamlarının ilk yıllarında bilimsel araştırma eğitiminin ve disiplininin

verilememesi bu tür davranışların nedeni olabilmektedir. İkinci etken bireysel

özelliklerle açıklanabilecek unsurları içermektedir. Bireylerin bir an önce yüksel-

me, ün kazanma arzuları ve hırsları nedeniyle uydurma ve aşırma yapmaları bu

grup içinde değerlendirilmektedir. Bu tür davranışların özellikle bilim kültürü ve

araştırma etiği normlarının yeterince yerleşmediği toplumlarda gelişme olanağı

bulduğu raporda ayrıca belirtilmektedir. Üçüncü etken bilimde niceliğin niteli-

ğin önüne geçmesi olarak tanımlanabilir. Fazla sayıda yayın yapma ile bilimsel

saygınlığın artacağı yanılgısı olarak açıklanan bu durum özellikle son yıllarda

üniversitelerde yayın sayısının akademik yükseltmelerde ölçüt olması ile aynı

araştırmayı parçalar halinde farklı yerlerde yayımlamak gibi davranışların artma-

sına neden olmaktadır. Son etken ise mali nedenler içinde gruplandırabileceğimiz

burs, proje veya sanayi desteğini yitirme korkusuyla yapılan etik dışı davranışları

kapsamaktadır (s.40-41).


Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 193

Etik dışı davranışların alışkanlık haline gelmesinde öğrenim hayatında edini-

len bazı davranışların etkisine dikkat çeken araştırmalar vardır. Bu araştırmalara

göre intihalin başlangıcının kopya çekme alışkanlığı olduğu söylenebilir. Kopya

çekme alışkanlığının bugünün sorunu olmadığı, geçmişte de yaygın olarak görül-

düğü bilinmektedir. Hamilton (2003, s.7), sosyolog William Bowers'in 1960'lı

yıllarda yaptığı araştırmada 5000 öğrencinin yarısından fazlasının kopya çekti-

ğini belirtmekte ve bundan 40 yıl sonra konuyla ilgili yapılan araştırmaların bu

sayının arttığını göstermekte olduğununa dikkat çekmektedir. Hamilton (2003)

öğrenciler arasında kopya çekme oranının artmasında iletişim teknolojisin etki-

sinin büyük olduğunu vurgularken, teknolojinin kopya çekmeyi kolaylaştırdığı

gibi, yakalanmasını da kolaylaştırdığını ifade etmektedir. Kopya çekme alış-

kanlığı üzerinde duran Saunder (1993) ise öğrencinin öğrencilik hayatı boyunca

kopya çekme davranışını sürdürdüğü takdirde öğrencilik hayatı sonrasında da bu

alışkanlığını sürdürmesinin beklenebileceğini savunmaktadır.

Öğrencilikte kopya çekmenin nedenlerini derslerin zorluğu, notların en önem-

li şey olması, ödevlerin anlamsız veya zaman israfı olarak görülmesi, kopyanın,

sistemin bir parçası olarak düşünülmesi, arkadaşlara kopya yoluyla yardımın bir

fazilet olarak görülmesi, çalışmaya vakit bulunamaması şekilde açıklanmaktadır

(Popyack ve diğerleri, 2003). DeVoss ve Rosati (2002, s. 194) intihal yapma ne-

denlerini tanımlamanın intihalin kendisini tanımlamak kadar karmaşık olduğunu

ifade ederek, öğrenci üzerindeki zaman baskısının önemli bir etken olduğunu

belirtmektedir. Whitaker (1993) öğrencilerin çok sayıda kaynak kullanma ve atıf

vermenin yazının temel amacı olduğunu kendi orijinal fikirlerinin ikinci sırada

geldiğini düşündüklerini belirtmekte ancak doğru bir şekilde atıf vermeyi bil-

mediklerini ifade etmektedir. Öğrencilerin özellikle internetten erişilen bilgiyi

eleştirel olarak analiz etme becerisinden yoksun olmaları (Wood 2004, s.238) ve

mali zorlukların bilimsel hırsızlıkta önemli bir etken olduğu (Kenny 2007, s. 15)

vurgulanmaktadır.

Üniversite hayatına yeni başlayan öğrencilerin intihali kasten değil bunun

bir yanlış olduğunu bilmeden yaptıklarını, bu nedenle üniversitenin ilk yılların-

da intihale daha çok başvurulduğunu öne süren Stubbings ve Brine (2003), inti-

hal yapma nedenini nasıl atıf yapılacağını bilmemek, çalışma becerilerinin za-

yıf/gelişmemiş olması, bilgi bulma becerilerinde eksiklik, kötü zaman yönetimi,

araştırmanın anlaşılmasında yetersizlik, mali zorluklar ve not baskısı olarak sı-

ralanmaktadır. Kopya konusunda benzer fikirlere sahip olan Hamilton (2003, s.7)

lisans eğitiminin ilk yıllarında kopya ve intihal eğilimin fazla olduğunu, lisans

eğitiminin son yılına gelindiğinde ise araştırma yapmanın ve yazmanın sevilip

benimsendiğini buna bağlı olarak da intihalin azaldığını belirtmektedir. Ancak

bazı araştırmalar intihalin lisans üstü eğitim sürecinde de önemli bir sorun oldu-



194 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

ğunu ortaya koymaktadır. Pecorari (2003, s.317-345) lisans üstü tezleri üzerinde

yapmış olduğu araştırmasında intihalin lisans üstü eğitim sürecinde de yaygın

olarak yapıldığı sonucuna ulaşmıştır.

Akbulut ve arkadaşları (2007, s. 8) öğrencilerin akademik sahtekarlığa baş-

vurma nedenlerini bireysel faktörler (zamansızlık, not kaygısı, sosyal yaşamın

yoğunluğu), kurum politikaları (yetersiz cezalar, görmezden gelme), akran bas-

kısı (arkadaşları etkilemeye çalışmak, karşı cinse gösteriş yapmak) olarak üç

grup altında toplamaktadır. ODTÜ'de öğrenciler üzerinde yapılan bir araştırma-

da öğrencilerin neden intihale başvurdukları araştırılmış ve araştırma sonucunda

öğrencilerin intihale başvurma nedenleri beş başlık altında gruplandırılmıştır

(Uzun ve diğerleri, 2007). Bunlar;

• Zaman darlığı

• Dersten geçmenin mutlaka not almaya bağlı olması

• Öğrencilerin ödev ve ders hakkında yetersiz bilgilendirilmeleri

• Dersin önemsenmemesi veya sevilmemesi

• İntihalin tam olarak neleri kapsadığının bilinmemesi olarak sıralanmakta-

dır.


Araştırmalar öğrencilerin "kes" "yapıştır" türü davranışları intihal olarak gör-

mediğini göstermektedir. Öğrencilerin %77'sinin farklı kaynaklardan kes yapıştır

yaparak ve kaynak göstermeyerek intihale başvurduğunu, %30'unun ise İnternet

üzerindeki bilgiyi tek bir kaynaktan olduğu gibi alarak ve kaynak göstermeden

kullandıklarını göstermektedir (Kenny, 2007, s. 15).

Bu durum karşısında ne gibi önlemler alınabileceği sorusu giderek daha çok

sorulmaktadır. Hinchliffe (1998, s.4 aktaran Auer ve Krupar, 2003, s. 427). öğ-

rencilerin intihal yapmasını engellemenin en kolay yolunun akademisyenlerin

derslerde intihalin hem tanımı hem de bu konudaki düşünce ve yaptırımlar üze-

rine konuşması olduğunu öne sürmektedir. Ayrıca akademisyenlerin teknolojik

gelişmeleri takip ederek, bilimsel hırsızlığı tesbit eden yazılımlardan, veri taban-

larından haberdar olması ve eğitimde bu servislerden faydalanmaları önerilmek-

tedir (Popyack ve diğerleri, 2003).

İnternetin İntihale Etkisi

İnternet üzerinden erişilebilir bilginin artmasıyla intihal farklı bir boyuta taşın-

mıştır. İnternette yer alan bilginin "kamu malı" olduğu yargısı intihali arttıran bir

diğer önemli unsurdur. Benning (1998, aktaran; Akbulut ve diğerleri, 2007, s. 3)



Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 195

ise kelime işlemcilerin, elektronik kaynaklardan kes yapıştır türü bilgi elde etme-

yi kolaylaştırdığına ve bunun intihali arttırdığına işaret etmektedir. Yapılan araş-

tırmalar İnternet üzerinden erişilen bilginin artmasıyla intihalin artması arasında

doğru bir orantı olduğunu göstermektedir (Akbulut ve diğerleri, 2007, s. 2)

İntihalin yapılması internetle birlikte kolaylaşmış olduğu kabul edilse de unu-

tulmaması gereken intihalin fark edilmesinin de yine internet sayesinde kolaylaş-

mış olmasıdır. Park(2003, s.482), İnternet üzerindeki bilginin erişilebilirliğinin

ve kullanılabilirliğinin çift taraflı etkisinin olduğunu, intihal yapmayı kolaylaştır-

dığı kadar bunun ortaya çıkmasını da kolaylaştığını ifade etmektedir.

İnternet üzerinden gerçekleştirilen etik ihlalleri ayrıca tanımlanmakta ve

gruplandırılmaktadır. Akbulut ve arkadaşları internet üzerinden gerçekleştirilen

bu etik dışı davranışları şu beş başlık altında toplanmaktadır (Akbulut ve diğer-

leri, 2007, s.6):

• Hilekârlık (başka araştırmacıların akademik çalışmalarının internet üze-

rinden sabote edilmesi; yazıya katkısı olmayanların adının yazar olarak

eklenmesi; kasten yanlış atıf verilmesi; başkalarının araştırmalarının sa-

hiplenilmesi)

• İntihal (İnternet'teki bir çalışmanın tamamının veya önemli kısımlarının

yazar adı belirtilmeden kullanılması; internet'ten bulunan pek çok kayna-

ğın atıf vermeden birleştirilerek kullanılması; internet üzerindeki bir araş-

tırmanın araştırmacıların izinleri olmadan alınması, kullanılması)

• Çarpıtma (İnternet'teki bilimsel bilgilerin kişisel yorumlarla manipüle

edilmesi; atıf yaparken kaynağın içeriğinin değiştirilmesi ve bunun yazarın

fikirleriyle ilişkilendirilmesi)

• Kurallara uymama (aynı yazının birden çok yerde kullanılması; internet'ten

kabul edilemez boyutta alıntı yapılması)

• Resmi olmayan yardım (İnternet üzerinden yazı satın alınması ya da kira-

lanması; bireysel yazıların forumlar, sohbet odaları, bolglar yada gruplar

yardımıyla hazırlanması; başkalarının yerine yazıların hazırlanması)

İnternetin yaygın kullanımı ve sağladığı olanaklarla birlikte intihal konusun-

da önlem almanın giderek daha çok konuşulur bir konu haline geldiği görülmek-

tedir.

İntihalin Önlenmesi için Alınan Önlemler

Dünyada bilimsel hırsızlığı önlemeye yönelik olarak çeşitli önlemler alınmak-

tadır. Bu amaçla 2007 yılında Çin'de "Bilim ve Ahlak Komitesi" kurulmuştur.


196 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

Pakistan'da ise intihal suçu işleyen akademisyenleri yeterince cezalandırmayan

üniversitelerin para yardımı kesilmektedir (Münir, 2007). ABD'de üniversiteye

giren her öğrenciye davranış sözleşmesi (code of conduct) denen ve içinde intiha-

li de içeren üniversitede uyulması gereken etik kurallarla ilgili bir sözleşme imza-

latılmaktadır (Cemal, 2004). ABD'de bilimsel hırsızlığı önlemeye yönelik olarak

Virginia Üniversitesi'nde özel bir birim oluşturulmuştur. Etik dışı davranışların,

özellikle de intihalin önlenmesi amacıyla kurulan bu birimin başına getirilen fi-

zik profesörü Louis Bloomfield tarafından geliştirilen bir program (WCopyFind)

ile şüphelenilen metinler bilgisayara aktarılarak mevcut bilgi kaynaklarından ne

oranda nasıl alıntı yaptıkları karşılaştırılabilmekte ve kopya metin tespit edilebil-

mektedir.

Ülkemizde ise TÜBİTAK, bilimsel alanda sahtekarlığın tanımlanması ve ön-

lenmesine yönelik bir dizi çalışma yürütmektedir. TÜBİTAK bünyesinde kurulan

"Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu" bu oluşumlara örnektir. Ayrıca TÜBA tara-

fından 2006 yılında "Bilim Etiği Kurulu" oluşturulmuştur. TÜBA Bilim Etiği

Kurulu 1 Aralık 2001 tarihinde yapılan toplantıda konuyla ilgili 6 temel ilkeyi

benimseyerek kamuoyuna duyurmuştur. Bu ilkeler bilimsel verilerin gerçeğe uy-

gunluğu; bilimsel araştırmanın çevre ve insanlara zarar vermemesi gereği; bilim

insanlarının topluma karşı sorumlulukları; araştırmaya katkı veren kişilerin araş-

tırmada adlarının yer alması; kaynak göstermede, alıntı yapmada kurallara uyul-

ması; eğitimde ve akademik etkinliklerde etik kurallara bağlı kalınması şeklinde

özetlenebilir (TÜBA, 2001).

Bu yaptırımlar intihalin bütünüyle önlenmesini sağlayamasa da, öğrencilerin

ve araştırmacıların konuyla ilgili duyarlılıklarının artırılması, değerlerin oluşması

ve denetim konusunda farkındalık yaratılması açısından önemlidir. Ancak inti-

halin önlenebilmesi için yapılmasında etken olan nedenlerin de anlaşılmasında

yarar vardır. Nitekim bilimsel alanda etik dışı yaklaşımlar tanımlanırken bunların

önlenmesine yönelik görüşlere de yer verilmektedir. Araştırmacıların konuyla il-

gili eğitim yetersizlikleri; değerlerde görülen değişiklikler; yükselme kriterleri

ve bunların araştırmacılar üzerinde yarattığı baskılar dikkate alındığında etik dışı

davranışların önlenmesinde yapılması gerekenler daha iyi anlaşılmaktadır.

Bilimsel sahtekarlığın önlenmesinde üç temel yaklaşımın önemli olduğunu

vurgulayan Kansu (ty) bunları araştırmacıların eğitim ve öğretimi; araştırmacılar

üzerindeki baskıların azaltılması; mali baskıların azaltılması olarak sıralamakta-

dır.


Bu yazıda özellikle intihalin önlenmesi konusunda var olan uygulamalar

dikkate alınarak işin hukuki boyutuna, eğitim boyutuna ve teknik boyutuna yer

verilmiştir.


Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 197

Hukuki Boyutu

Etik dışı davranışların ve intihalin önlenmesinde ülkeler yasal yaptırımlar uygu-

lamaktadırlar. Bu yaptırımların toplum koşullarına ve gelişen iletişim teknolo-

jisine bağlı olarak sık sık gözden geçirilerek yenilenmesi karşılaşılan sorunların

çözümü açısından önemlidir.

TBMM Adalet Komisyonu tarafından Meclise sunulan temel ceza mevzu-

atına uyum öngören yasa tasarısını 07.11.2007 tarihinde benimsenmiştir. 2004

yılında hazırlanan 170 yasa maddesi üzerinde değişiklik geriren tasarı, 651 mad-

deden oluşmaktadır. Yasanın fikir ve sanat eserleri ile ilgili yeniliklerine göre

başkasına ait esere kendi eseri olarak ad koyan kişi 6 aydan 2 yıla kadar hapis

veya adli para cezasına mahkûm edilir. Bu suçu, dağıtarak veya yayımlayarak

işleyenlere de verilecek hapis cezasının üst sınırı 5 yıldır. Aynı yasaya göre bir

eserden kaynak göstermeksizin alıntı yapanlara, 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası

verilir. Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın, alenileşmemiş bir eserin içeriği hak-

kında kamuya açıklamada bulunan kişi 6 aya kadar hapis cezasına çarptırılır. Bir

eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı nitelikte kaynak gösteren kişiler

de 6 ay kadar hapisle cezalandırılır (Temel Ceza Kanunu, 2004):

Ayrıca Türkiye'de akademik boyuttaki bilimsel hırsızlığa yönelik olarak

"Bir başkasının bilimsel eserinin veya çalışmasının tümünü veya bir kısmı-

nı kaynak belirtmeden kendi eseri gibi göstermek" "Öğretim Üyeleri Disiplin



Yönetmeliği"'nin 1 1/a-3 maddesi kapsamında üniversiteden uzaklaştırılma nede-

ni olarak belirtilmektedir (Yükseköğretim, 1982).



Eğitim Boyutu

Bilimsel çalışmalarda bir çok etik dışı uygulamanın eğitim eksikliğinden kaynak-

landığı bilinmektedir. Bu durum yapılan yanlışın, yanlış olduğunun bilinmemesi

nedeniyle tekrarlanmasına neden olmaktadır. Bu nedenle işin eğitim boyutu gi-

derek daha ön plana çıkmaktadır. İntihalin başlangıç aşamasının öğrencilik yılla-

rı olduğu düşünüldüğünde bu eğitimin öğrencilik yıllarında verilmesinin gereği

daha iyi anlaşılmaktadır. Kansu (t.y.) bu konuda verilecek eğitimin prensiplerini

şu şekilde gruplandırmaktadır.

1. Eğitim kurumlarının mezuniyet öncesi ve sonrası dönemlerde öğrencilere

etik kuralları öğretmesi, araştırma becerisi kazandırması, bu amaçla araş-

tırma yöntemleri, veri toplama teknikleri, verilerin analizi ve yorumu, ya-

yın yapma konusunda bilgilendirmesi;

2. Araştırmacıların yeterli danışmanlık alabilmesinin sağlanması;


198 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

3. Araştırma verilerinin incelemeye hazır, düzenli ve eksizsiz tutulmasının

öğretilmesi;

4. Veri analizleri ve istatistiksel hesaplar konusunda danışmanlık verilmesi,

istatistik konusunda eğitim verilmesi;

5. Yayın öncesi denetimin sağlanması, atıfların kontrolü;

6. Araştırma verilerinin başka araştırmacılar tarafından kolaylıkla tekrarına

ve denetimine olanak verecek şekilde sunulması konularında gerekli bilgi

ve beceriler kazandırılmalıdır.

Sadece üniversite eğitimi aşamasında değil, eğitimin her aşamasında öğrenci-

ye araştırma becerisi kazandırılırken araştırma süreci ve uyulması gerekli kural-

ların öğretilmesi gerekmektedir. Bu eğitim ne kadar erken yaşta verilmeye başla-

nırsa bu davranışların alışkanlık haline gelmesi o kadar kolay olacaktır. Derslerde

bu konunun ele alınıp verilen ödevlerin değerlendirilmesinde gerekli denetimin

yapılması ve öğrencinin sadece içerikle ilgili olarak değil, alıntılar konusunda da

geri bildirim alabilmesi davranışların pekişmesini kolaylaştıracaktır. Kütüpha-

nelerin düzenleyeceği bilgi okuryazarlığı programları bu açıdan önemlidir. Bu

programlarda bilgiyi değerlendirme, sentezleme ve sunmanın öğrenilmesinin

yanı sıra etik dışı davranışlar ve bunlara karşı uygulanan yaptırımların da ele

alınması konuyla ilgili duyarlılığı artıracaktır.



Teknik buyutu: yazılımlar

İnternet üzerinden intihalin ortaya çıkarılması konusunda pek çok web sitesinden

bilgi bulunabileceği gibi, önlenmesi amacıyla hazırlanmış yazılımlar da vardır.

Bunları şu şekilde sıralamak mümkündür.

• ArticleChecker: www.articlechecker.com

• CopyCatch: www.copycatchgold.com

• CopyCatch Gold http://copycatch.freeserve.co.uk

• CatchItFirst: http://www.catchitfirst.com

• CodeMatch (incorporated in CodeSuite): www.ZeidmanConsulting.com

CodeSuite.htm

• Copyscape: www.copyscape.com

• EVE Essay Verification Engine http://canexus.com/eve/

• Glatt Plagiarism Sevices http://www.plagiarism.com

• Learning Center http://www.plagiarism.org

• iThenticate: http://www.ithenticate.comJplag: www.jplag.de

• MyDropBox: www.mydropbox.com



Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 199

• Plagiarism.com: www.plagiarism.com

• TurnItIn: www.turnitin.com

• WCopyFind: http://plagiarism.phsy.virginia.edu

• Word CHECK http://wordchecksystem.com

Bu yazılımlar içinde en fazla tanınanları WCopyFind ve Turnitin'dir. Wcop-

yFind 2002 yılında Virginia Üniversitesi tarafından geliştirilmiş bir yazılımdır.

En son versiyonu 2004 yılına aittir. Sistem word ve html dosyalarını tarayabilme,

eğer "url"ler belirtilmiş ise bu bilgiler internet'ten dolaylı olarak izlenebilmekte-

dir. Basit bir arayüze sahip olan sistem ücretsizdir, sayfasından indirilebilmekte-

dir (http://plagiarism.phsy.virginia.edu).

Turnitin ise web tabanlı ve ücretli bir programdır. Genelde üniversite kütüp-

haneleri bu programa abone olduktan sonra akademisyenlerin hizmetine sunul-

maktadır. Turnitin, 50'den fazla ülkede kullanılmakta, 5 milyardan fazla sayfa,

binlerce kitap ve makaleyi tarayabilmektedir. Bu özelliklerinden ötürü Turnitin

1996 yılından beri sisteme aktarılan öğrenci ödevleriyle intihalin saptanması ko-

nusunda en fazla kullanılan programlardan birisidir.

Turnitin'in kullanımı birkaç aşamadan oluşmaktadır. Öncelikle kullanacak

kişinin sisteme kaydolması ve bir kullanıcı profili oluşturması gerekmektedir.

Kullanacak kişi bir akademisyense dersin kodunu kullanarak bir sınıf açabilmek-

te ve öğrenci ödevlerini buraya aktarabilmektedir. Turnitin veri tabanına aktarılan

bu yazıları veri tabanındaki 5 milyardan fazla sayfa, binlerce kitap, makale ve

öğrenci ödevleriyle eşleştirerek sonucu bir rapor halinde kullanıcıya sunulmak-

tadır (Şekil 1).

Karşılaştırma mantığına dayanan bu yazılımlar dikkate alınarak ülkemizde de

benzer çalışmalar yapılmaktadır. Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendis-

liği Bölümünde yüksek lisans tezi olarak hazırlanan DIFFER, var olan sistemler

esas alınarak gelitirilmiş benzer bir yazılımdır (Saraç, 2007).



200 Hakemli Yazılar / Refereed Articles

Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci



(Şekil 1): Sonuç Raporu*

*(http://www.ipfw.edu/celt/assets/images/StevesImages/turnitin.jpg)



Kütüphanecinin Rolü

Kütüphanecilerin rolleri değişen bilgi ortamlarının da etkisiyle daha çok eğitime

ağırlık verecek şekilde yeniden yapılanmaktadır. Bilimsel etik, etik dışı davranış-

lar ve intihal konusunda verilecek eğitimin kimler tarafından nasıl düzenlenmesi

gerektiği düşünüldüğünde kütüphanecilerin bu konuda üstlenmeleri gereken so-

rumluluk daha iyi anlaşılmaktadır.

Auer ve Krupar (2001, s. 424-429), kütüphanecilerin kampus sınırlarıyla çizil-


Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 201

miş olan rollerinin giderek değiştiğini, öğrencilerin bilgiye erişim ve kullanımın-

da etik kurallara uyabilmeleri için kütüphanecilerin var olan sorumlulukları içine

bu konuyla ilgili bilgilendirme faaliyetlerini de dahil etmeleri gerektiğini vurgu-

lamaktadır. Üniversite kütüphanecilerinin bilgi okuryazarlığı konusunda fakül-

telerle ortak bir çalışma içine girerek eğitimci rolü üstlenmesi, öğrenci merkezli

eğitim yaklaşımı çerçevesinde yeni fırsatların yaratılması, yeni öğrenciler için

seminerler düzenlenmesi, fakültelerin öğrencilerin yaptığı intihal konusunda bil-

gilendirilmesi, kullanıcıların var olan yazılımlardan ve web sitelerinden haberdar

edilmesi, veri tabanlarının etik kullanımı konusunda kullanıcıları bilgilendirmesi

gerekmektedir. Bu bilgilendirmenin yapılabilmesi için öncelikle kütüphanecile-

rin konuyla ilgilenmeleri ve kendilerini bu konuda eğitmeleri gerekmektedir.

Öğrencilerin bilgiyi yasal ve etik bir biçimde kullanmaları için rehberliğe ih-

tiyaçlarının olduğu açıktır. Bu konuda kütüphanecilerin öğrencileri intihal, bibli-

yografik yazılımlar ve atıf verme; akademisyenleri ise intihalin ortaya çıkarılması

için kullanılan veri tabanlarından, yazılımlardan ve web sitelerinden haberdar

etmeleri gerekmektedir. Stubbings ve Brine (2003) öğrencilere verilecek eğitim

seminerleri ile konuyla ilgili standartların öğretilmesinin intihalin önlenmesi ko-

nusunda önemli bir adım olduğuna işaret etmektedirler. Ayrıca literatürde açık-

lamalı bibliyografyaların öğrenciler için kaynaklara aşina olmada önemli olduğu

ifade edilmektedir (Shciller, 2005, s. 1062).

Kütüphanecilerin intihal konusunda üstlenmeleri gereken rolü kaynakların

tanıtımı, yayın tarama, yazı hazırlama, atıf verme, derslerin yapılandırılması,

intihal ve intihalin saptanmasına ilişkin yazılımların tanıtımı olarak 6 başlıkta

toplayan Wood (2004, s. 240) bu konuda verilecek eğitimin çok yönlülüğüne

dikkat çekmektedir.

Kütüphanecilerin hazırladıkları kullanıcı eğitimi programları genelde kay-

nakların tanıtımı, yayın tarama ve rapor hazırlama gibi konuları içermektedir.

Bu konular içine bilimsel etik, mülkiyet hakları, atıf verme ve intihal konularını

dahil etmek, kullanıcıların bu konuda bilgilendirilmesi ve bilmeden yapılan ha-

taların önüne geçilmesi açısından önemlidir.

Kaynakça

Akbulut, Y., Şendağ, S., Birinci, G., Kılıçer, K., Şahin, M.C., ve Odabaşı, H.F.

(2007). Exploring te types and reasons of internet-trigged academic dihonesty

among Turkish undergraduate students: development of internet-trigged

academic dihonesty scale (ITADS). Computers and Education, 1-11. 1 Kasım

2007 tarihinde Science Direct veri tabanından erişildi.



202 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

Al, U ve Coştur, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi'nin Bibliyometrik Profili.



Türk Kütüphaneciliği, 21, (2), 142-163. 15 Kasım 2007 tarihinde http://www.

kutuphaneci.org.tr/web/node.php?action=6&type=6&target=contentShow&i

d=2143&node_id=412 adresinden erişildi.

Arda, B. (2001). Bilimsel bilgi üretiminde yayın etiği. 2001 Ulusal Tıbbi Etik

Kongresi'nde sunulan bildiri. 1 Kasım 2007 tarihinde atlas.cc.itu.edu.tr/

~goksel/dersler/etik/barda.pdf adresinden erişildi.

Birinci, A. (2006). Tarihçilikte meslek ahlakı veya ahlaksızlığın tarihçiliği

meselesi. Muhafazakâr Düşünce, 7, 77-108.

Cemal, H. (2004, 11 Eylül)). İntihal. Milliyet. 15 Kasım 2007 tarihinde http://

www.milliyet.com.tr/2004/09/11/yazar/cemal.html adresinden erişildi.

DeVoss, D. ve Rosati, A. (2002)." It wasn't me, was it?" Plagiarism and the web.

Computers and Composition, 2002, 19, 191-2003. 1 Kasım 2007 tarihinde

Science Direct veri tabanından erişildi.

Garfield, E. (1965). Can citation indexing be automated? in Statistical

Association Methods for Mechanized Documentation, Symposium

Proceedings pp. 189-192. Eds. Mary Elizabeth Stevens, Vincent E.

Giuliano, Laurence B. Heilprin Washington: National Bureau of Standards.

5 Nisan 2007 tarihinde http://www.garfield.library.upenn.edu/essays/

V1p084y1962- 73.pdf adresinden erişildi.

Hinchliffe, L. (1998). Cut and paste plagiarism:preventing, detecting, and

tracking online plagiarism. 5 Aralık 2000 tarihinde http://alexia.lis.uiuc.edu/

%7Ejanicke/plagiary.htm adresinden erişildi.

Hamilton, D. (2003). Plagiarism: librarians help provide new solutions to an old

problem. Searcher, 11 (4), 26-28. 1 Kasım 2007 tarihinde Wilson Select Plus

veri tabanından erişildi.

Kansu, E. (1994) Dünya'da ve Türkiye'de Bilim, Etik ve Üniversite içinde (s.71-

75). TÜBA,Bilimsel Toplantı Serileri 1, Ankara: TÜBA.

Kenny, D. (2006). Student plagiarism and professional practice. Nurse Education

Today, 27, 14-18. 1 Kasım 2007 tarihinde Science Direct veri tabanından

erişildi.

Münir, M. (2007, 25 Ekim). Sekiz soru cevapla intihalin karnesi. Milliyet. 15

Kasım 2007 tarihinde http://www.milliyet.com/2007/10/25/yazar/munir.html

adresinden erişildi.

Namlu, A. G. ve Odabaşı, H. F. (2007). Unethical computer using behaviour

scale: a study of reability and validity on urkish university student. Computers

and Education, 48, 205-215. 1 Kasım 2007 tarihinde Science Direct veri

tabanından erişildi.

Oğuz, N. Y. (1999). Bilimsel yayın etiği. Klinik Psikiyatri, 2, 153-159.


Bilimsel etik ve intihal / Scientific ethics and plagiarism 203

Park, C. (2003). In other (people's) words: plagiarism by university students

— literature and lessons. Assesment and Evaluation in Higher Education 28

(5), 471-488.

Pecorari, D. (2003). Good and original: plagiarism and patchwriting in academic

second- language writing. Joruanl of Second Language Writing, 12, 317-345.

1 Kasım 2007 tarihinde Science Direct veri tabanından erişildi.

Plagiarism.org. (2007) Types of plagiarism. 15 Kasım 2007 tarihinde http://www.

plagiarism.org/learning_center/types_of_plagiarism.html adresinden erişildi.

Saraç, Ö.F. (2007). Differ-a plagiarism detection system. Yayımlanmamış yüksek

lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir. 06.03.2008 tarihinde http://www.

cs.deu.edu.tr/seniorprojects/DIFFER.pdf adresinden erişildi.

Saunders, E.J. (1993). Confronting academic dishonesty, Journal of Social Work

Education, 29, (2), pp. 224-230. 15 Kasım tarihinde Science Direct veri

tabanından erişildi.

Schiller, M. R. (2005). E-cheating: electronic plagiarism. Journal of the Academic

Dietetic Association, 105, (7), 1058-1062. Kasım 2007 tarihinde Science

Direct veri tabanından erişildi.

Smith, L.C. (1981). Citation analysis. Library Trends, 30, 83-106.

Stubbings, R. ve Brine, A. (2003). Plagiarism and the role of the library. 1 Kasım

2007 tarihinde http://www.cilip.org.uk/publications/updatemagazine/archive/

archive2003/december/update0312c.htm adresinden erilişdi.

Temel Ceza Kanunu, T.C. Resmi Gazete (25611, 12 Ekim 2004).

TÜBA (2001). Bilimsel araştırmalarda etik ve sorunlar. 1 Aralık 2007 tarihinde

http://www.tuba.gov.tr/duyurugoster.php?yil=01&duyuru=3 adresinden

erişildi.

TÜBİTAK (2006). Bilimsel dergilere gönderilen makalelerde dikkat edilmesi

gereken noktalar. 1 Kasım 2007 tarihinde http://journals.tubitak.gov.tr/genel/

brosur.pdf adresinden erişildi.

Türkiye Bilimler Akademisi Bilim Etiği Komitesi (2002). Bilimsel araştırmada



etik ve sorunlar. Ankara, Tütkiye Bilimler Akademisi Yayınları.

Uzun, E., Karakuş, T., Kurşun, E. ve Karaaslan, H. (31 Ocak-2 Şubat 2007).

Öğrenci gözüyle "aşırma" (intihal): neden ve çözüm önerileri. Akademik

Bilişim '07 Kütahya'da sunulan bildiri. 1 Kasım 2007 tarihinde http://ab.org.

tr/ab07/bildiri/1 74.doc adresinden erişildi.

Wood, G. (2004). Academic original sin: plagiarism, the internet, and librarins.



Journal of Academic Librarians hip, 30 (3), 237-242. 1 Kasım 2007 tarihinde

Wilson Select Plus veri tabanından erişildi.

Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin

Yönetmeliği, T.C. Resmi Gazete (17789, 21 Ağustos, 1982).



204 Hakemli Yazılar / Refereed Articles Nazan Özenç Uçak ve Hatice Gülşen Birinci

Summary

Reliability of the scientific study is very much related to what extent that the

regulations are followed during research and publication. Authors, referees,

editors, publishers, librarians, and readers are the contributing elements to the

process and control of scholarly communication. Increasing concerns about this

subject is paralleled by the increase in unethical behaviors. Non-ethical behavior

in the scientific area includes infraction fabrication, falsification, plagiarism,

duplication, least publishable units, neglecting support and misusing credit.

Plagiarism may occur both as sources not cited and sources cited. Reasons of

plagiarism can be lack of education, individual characteristics, quantity than

quality in science, deformation of merit, competition and financial issues. It is

understood that the origin of unethical behavior is the attitudes obtained during

education life. Recent studies reveal that the first phase of plagiarism is cheating.

It is obvious that the development of communication technologies affect the

increasing rate of cheating. Plagiarism gains another dimension due to increasing

access of information from the internet. The prejudice that the information gathered

from the internet is public property and word processing programs which make

it easier to cut and paste information from electronic sources are factors that

boost plagiarism. Internet makes it easier to plagiarize, but it also makes it to be

discovered. There is commercial and non-commercial softwares designed for this

purpose, like TurnItIn, WCopyFind, and Word CHECK. Legal sanctions are being

rearranged depending on the changing circumstances to prevent plagiarism. The

importance of the educational aspects of this issue is growing. In the changing

information environment librarians, especially university librarians must take

responsibility take an educational role and guide legal and ethical information

usage with a student-centered approach. This guidance includes introduction

to sources, research, presentation, how to make citations, the construction of

courses, plagiarism, and the determination of plagiarism.




Yüklə 0,62 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə