Laboratuvar test rehberi



Yüklə 1,24 Mb.
səhifə1/36
tarix23.06.2017
ölçüsü1,24 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36



LABORATUVAR TEST REHBERİ


İÇİNDEKİLER


KAN ALIMINDAN ÖNCEKİ ETKİLER (Preanalitik) : 1

NUMUNE KABUL VE RED KRİTERLERİ 3

ÖN HAZIRLIK GEREKTİREN TESTLER 6

TESTLER 14

Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı (aPTT) 15

Alanin Aminotransferaz (ALT) / SGPT 17

Albumin, serum 20

Alkalen Fosfataz (ALP) 22

Amilaz, serum 24

Anti-Streptolizin O (ASO) 26

Aspartat Aminotransferaz (AST) (SGOT) 28

Beta-hCG (İnsan Koryonik Gonadotropin) 31

Bilirubin Direk, serum 33

Bilirubin Total, serum 34

Birinci Trimestir Tarama Testi ( İkili Tarama Testi, Down Sendromu TT) 37

CA 125 ( Kanser Antijen -125 ) 39

CA 15-3 (Kanser Antijen 15-3) 41

CA 19-9 ( Kanser Antijen 19-9 ) 43

CA 72-4 ( TAG 72, Kanser Antijen 72-4 ) 44

C-Reaktif Protein (CRP) 46

CMV IgM Antikoru 47

CMV IgG Antikoru 48

Dehidroepiandrosteron Sülfat (DHEA-S) 49

Demir, serum 51

Demir Bağlama Kapasitesi ( TDBK, TIBC ) 54

Direkt Coombs ( Direkt Antiglobulin Test ) 56

Eritrosit Sayısı (Kırmızı Hücre Sayısı) , (RBC) 58

Eritrsit Sedimentasyon Hızı ( ESR) 60

Estradiol (E2) 62

Ferritin 64

Fibrinojen 66

Folat ( Folik Asit ) 68

Follikül Stimülan Hormon (FSH) 71

Fosfor, serum 73

Gaitada Gizli Kan Araştırılması (GGK) 75

Gaita mikroskopisi (Gaitada parazit araştırılması ) 76

Gama Glutamil Transferaz ( GGT) 77

Glukoz 79

Helicobacter Pylori Antijeni (HpSA) 82

Hemoglobin ( Hb, Hgb) 83

HbA1c ( Glukolize Hemoglobin, Diabetik Kontrol İndeksi) 86

Hepatit A IgM ( HAV IgM ) 88

Anti-Hepatit A Virüsü Antikoru (Anti-HAV IgM ), 88

Hepatit A IgG (Anti HAV IgG ) 90

Hepatit A Total Antikorları ( IgG + IgM) 90

Hepatit B Virusu Core Antikoru IgM ( Anti- HBc IgM ) 91

Hepatit B Virusu Core Antikoru Total ( Anti- HBc Total ( IgM +IgG ) ) 92

Hepatit B Virüs Yüzey Antijeni ( HBsAg ) 93

Hepatit B Virüsü Yüzey Antikoru (Anti-HBs) 94

Hepatit B Serolojik Belirteçleri ve Temel Profilleri 95

Akut Hepatit B Enfeksiyonun seyri 96

Kronik Hepatit B Enfeksiyonun seyri 97

Hepatit C Virüsü Antikoru (Anti-HCV) (3. jenerasyon) 98

HIV (1&2) Antijen/Antikor 99

İndirekt Coombs 100

Kalsiyum, serum 101

Kanama Zamanı 105

Kan Grupları ve Rh Tayini 107

Klor , serum 108

Kolesterol Total, 110

Kolesterol –HDL 113

Kolesterol- LDL 115

Kortizol 117

Kreatinin, serum 119

Kreatinin, idrar 121

Kreatinin Klerensi 123

Kreatin Kinaz (CK) 125

Kreatin Kinaz MB ( CK-MB ) 127

Kültür incelemesi ( Bakteri kültürü ) 130

LDH (Laktat dehidrogenaz) 131

Luteinizan Hormon (LH) 133

Magnezyum, serum 136

Pıhtılaşma Zamanı 139

Potasyum, serum 140

Progesteron 143

Prolaktin (PRL) 145

Prostat Spesifik Antijen ( PSA) 147

Total Protein, serum 149

Protrombin Zamanı (PT) 151

Romatoid Faktör (RF) 154

Rubella IgG Antikoru 156

Rubella IgM Antikoru 157

Serbest PSA 158

Serbest T3 (Triiyodotronin ) 159

Serbest T4 (Serbest Troksin) 161

Sodyum, serum 163

Tam İdrar Analizi 166

Tam Kan Sayımı (Hemogram (Kansayımı + Lökosit Formülü) ) 173

Hemogram , ( alt parametreler) 174

Eritrosit sayısı (RBC) 175

Hemoglobin düzeyi (HGB, HB) 177

Hematokrit değeri (HCT) 178

Ortalama eritrosit volümü (MCV) 180

Ortalama eritrosit hemoglobini (MCH, OEHb) 181

Ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu (MCHC) 182

Eritrosit dağılım genişliği (RDW) 183

Lökosit sayısı (WBC) 184

Trombosit sayısı (PLT) 186

Total Testosteron 188

Tiroid Stimulan Hormon (TSH) 191

Toxoplasma IgG Antikoru 193

Toxoplasma IgM Antikoru 194

Trigliserit 195

Troponin I (TnI) 198

Üre Nitrojen (BUN) , serum 200

Ürik asit , serum 202

Vitamin B12 205

TİROİD TANI TESTLERİNİN YORUMLANMASI 207

NUMUNE ALMA VE SAKLAMA 217

Kan Alma ve Antikoagülanlar: 217

Antikoagülanlar: 218

Oksalatlar: 218

Sitratlar: 218

Florür: 218

EDTA: 218

Heparin: 218

İdrar Toplama: 219

24 SAAT İDRAR TOPLAMA TEKNİĞİ 219

24 SAATLİK İDRARDA VMA , HVA ve 5-HIAA, KATEKOLAMİNLER, METANEFRİN, SEROTONİN 220

VMA, METANEFRİN , KATEKOLAMİN İÇİN VANİLYASIZ DİYET ( 4 günlük) yasaklar 220

Serebrospinal Sıvı: 221

Numunelerin Hazırlanması ve Saklanması: 221

TIBBİ FORMÜLLER VE HESAPLAMALAR 222

224


ÖLÇÜM SEMBOLLERİ 224

IFCC tarafından kabul edilmiş olan birimler tablosu 227



PANİK DEĞER LİSTESİ 228



KAN ALIMINDAN ÖNCEKİ ETKİLER (Preanalitik) :




  1. Postürün etkisi: Ayakta duran bir kişide kan hacmi yatan bir kişiye göre 600-700 ml daha azdır. Bu durum kan hacminde %10 civarında azalmayı gösterir. Gerçek neden kanın proteinsiz sıvısının doku arasına geçmesi olup plazma hacminde önemli farka neden olur. Buna paralel olarak enzimler ve protein hormonlar dahil tüm proteinler, proteinlere kısmen bağlı kalsiyum, bilirübin ve proteine bağlı ilaçların konsantrasyonu etkilenir.



  1. Egzersizin etkisi: Egzersizin vücut sıvılarının yapılarına etkisi aktivitenin süresi ve yoğunluğu ile ilgilidir. Egzersiz sonundaalınan kan örneklerinde aspartat aminotransferaz (AST), laktat dehidrogenaz (LDH), kreatin kinaz (CK), üre, kreatinin, transferrin sonuçlarında yükselmelerin olduğu, kan glukozunun değişimler gösterdiği, plazma renin aktivitesi, aldosteron,büyüme hormonunun patolojik düzeylere ulaştığı göz önünde bulundurulmalıdır.



  1. Açlık durumu: Açlık kan şekeri düzeyi ölçümü gibi bazı testler için özellikle istenen bir durum olduğu gibi, laboratuar işlemlerinin standardizasyonu ve teknikleri açısından numune alımında 10-12 saatlik açlık istenir. Bu durumun 16 saatten uzun olmaması gerekir.



  1. Besinlerin etkisi: Bazı plazma yapı taşları yakın zamanda yenilip içilen besinlerden etkilenir. Bunların içinde kan glukozu, trigliserid, alkalen fosfataz (özellikle intestinal izoenzim) sayılabilir. Ayrıca serumun lipemik olması ölçümler için kullanılan yöntemleri etkileyebilir. Kahve, çay, kola gibi kafein bulunan içecekler yapıtaşlarının konsantrasyonu üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.



  1. Sigara içme: İçerdiği nikotinden dolayı sigara birçok testi etkiler. Bunların içinde lipidler, hormonlar, vitamin B12, CEA gibi parametreler sayılabilir.



  1. Sirkadyen değişim: Beden sıvılarındaki birçok yapıtaşı gün boyu döngüsel değişim gösterir. Bu değişimlere katkıdabulunan başlıca faktörler postür, aktivite, beslenme, stres, gün ışığı, karanlık, uyku ve uyanıklıktır. Bu döngüsel değişimler oldukça büyük değerlere varabildiğinden numune alma standardizasyonunun iyi denetlenmesi gerekir. Büyüme hormonu uykuya daldıktan kısa süre sonra yükselir. Oysa bazal plazma insülini, sabah ve akşam daha yüksek düzeydedir. ACTH ve kortizol gece saatlerinde minimal düzeydedir. İdrar hacmi ve kreatinin atılımı gece azalır.

Tablo : Bazı analitlerin gün içinde gösterdiği değişimler.

Analit

Maksimum Olduğu zaman

Minimum Olduğu zaman

Günlük Değisim Yüzdesi


ACTH


6-10

0-4

150- 200

Kortizol


5-8

21- 3

180 – 200

Testosteron


2-4

20-24

20-24

TSH


20-2

7-13

5-15

T4


8- 12

23-3

10-20

Prolaktin


5- 7

10-12

80-100

Renin

0-6

10 –12

120 –140

Epinefrin


9 –12

2-5

30-50

Demir


14-18


2-4

50-70

Potasyum


14-16

23 –1

5 –10



  1. İlaçların etkisi: İlaçlar, analiz yöntemlerini in vitro etkilediğiiçin in vivo değişimlere de yol açabilirler.



  1. Yüksek ateş: Serum hormon düzeyleri yanı sıra lipidler, kalsiyum, ürik asit gibi birçok parametreyi etkiler.



  1. Cinsiyet ve yaşın etkisi: Hastanın yenidoğan, puberte, yetişkin olmasına ve cinsiyete göre çeşitli hormon, enzim, lipidler, elementler gibi birçok parametre değişim gösterir. Örneğin: alkalen fosfataz, kemik büyümesine paralel olarak pubertede en yüksek değerlere ulaşır. Puberteden sonra aktivite azalır. Menstruel döngü sırasında da kadınların hormon değerleri çok değiştiğinden LH, FSH gibi testler için kangönderilirken döngü gününün de belirtilmesi unutulmamalıdır. CA-125 menstrüel periyotta normalin 2 katına çıkabilir.



  1. Gebelik: Down sendromu riski için yapılan ilk ve ikinci trimester testlerinin ultrason verileri gününde olmalıdır.

ÖRNEKLERİN ALINMASI VE UYGUN ŞEKİLDE TRANSFERİ

Hastadan kan numunesi alınmadan once turnike hastanın koluna bağlanır kol alkollu pamukla temizlenir ve kuruduktan sonra dikkatli bir şekilde numune alınır.

Edtalı ve sitratlı numuneler 3-4 kez yavaş bir şekilde alt üst edilir. Serumla çalışılacak numuneler kesinlikle alt üst edilmez. Numuneler aktif iletişim tekniği kullanılarak eğer hastanın bilinci yerinde değilse kol bilekliğinden ve hastanın yakınından teyit edilerek yapıştırılır. Numune servislerde alınmışsa soğuk ortam sağlanmış ağzı kapalı numune taşıma çantası ile en geç 30 dak sarsmadan , laboratuvarda alınyorsa 15 dak içinde numune Kabul birimine ulaştırılmalıdır. Laboratuvara ulaşan numuneler 10-20 dak 4500 devirde santrifüj edildikten sonra bekletilmeden çalışılmalıdır. Dış laboratuvara gidecek numuneler örneğin çalışma türüne gore ayrılır.



Yüklə 1,24 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə