Ər psixologiya elminin sürə



Yüklə 5,01 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə2/50
tarix13.04.2017
ölçüsü5,01 Kb.
#13830
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   50

 
T
ə
hsil sistemind
ə
 psixoloji xidm
ə
t t
əhsil müə
ssis
ə
l
ə
rind
ə
 psixoloji 
bilikl
ə
rd
ə
n  ekspertiza,  diaqnostika,  korreksiya,  konsultasiya  v
ə
  s. 
m
ə
qs
ə
dl
əri  üçün  kompleks  istifadə
ni  n
ə
z
ə
rd
ə
  tutan  praktik  f
ə
aliyy
ə

sistemidir.  
 
Müasir  dövrdə
  t
ə
hsil  sistemi  m
ə
kt
əb    psixoloqlarının  simasinda 
pedaqoji, sosial  psixologiya sah
ə
sind
ə
ki  yeni  nailiyy
ə
tl
ərin gündə
lik  m
ə
kt
ə
b  
h
əyatına   tətbiqini  reallaşdıran mütə
x
ə
ssisl
ə
rl
ə
  t
əmin  olunmaqdadır. 
 
 
S
əriştəli praktik  psixoloq  uşaqların psixi inkişafında baş verə
n keyfiyy
ə

d
əyişikliklərini  vaxtında  qeydə
 
almaqla,  onların  yaş  və
  f
ərdi  xüsusiyyə
tl
ə
rini 
n
ə
z
ə
r
ə
  alan  t
ə
lim  v
ə
  t
ə
rbiy
ə
nin  optimal  metod  v
ə
  vasit
ə
l
ərinin  seçilmə
si    v
ə
  
s
ə
m
ə
r
ə
li  t
ə
tbiqind
ə
  m
ə
kt
ə
bin  pedaqoji  kollektivin
ə
  
kömək  göstərmiş  olur. 
Bununla  bel
ə
,    psixoloji    xidm
ə
tin    mahiyy
ətini    yalnız    psixoloji    biliklə
rin  
praktikada    t
ətbiqi    mövqeyində
n    qiym
ə
tl
ə
ndirm
ək    doğru    olmazdı.    O, 
psixologiya      elminin    özünün    gə
l
ə
c
ə
k    t
ə
r
ə
qqisin
ə
      t
ə
kan    verir:    praktik  
psixoloqların  fə
aliyy
ə
ti  bu  elm
ə
  aid  n
ə
z
ə
riyy
ə
  v
ə
   
konsepsiyaların,  tə
dqiqat 
metodlarının  təcrübə
  il
ə
 
uyğunluğunun  yoxlanılması  üçün  geniş  imkanlar  
açır.
 

 
10 
 
 
 
Müasir tə
hsil sistemind
ə
  
geniş tə
tbiq olunan  psixoloji xidm
ət haqqında  
konsepsiyalar  içə
risind
ə
 
İ.V.Dubrovina 
v
ə
 
L.M.Fridmanın    konsepsiyaları  
özlərinin  orijinallığı  ilə
  f
ə
rql
ənir.  Onların  konsepsiyalarının    modifikasiyaları 
əsasında bir sıra digər  konsepsiyalar da  yaradılmışdır.
 
 
İ.V.Dubrovinanın  təklif  etdiyi  konsepsiyanın  ə
sas  mahiyy
ə
ti    ondan 
ibar
ə
tdir  ki,    bir  n
ə
f
ə
r  psixoloq    t
əkbaşına    yüzlə
rl
ə
  m
ə
kt
ə
bli  il
ə
 
çoxcə
h
ətli  iş 
qurmalıdır.  Fi
krimizc
ə,  ―Tə
hsil  sistemind
ə
  psixoloji  xidm
ət  haqqında 
Ə
sasnam
ə‖də
  
göstə
ril
ə
n v
əızifə
l
ə
ri bir n
ə
f
ə
r psixoloqun t
ə
klikd
ə
 icra etm
ə
si o 
q
ə
d
ə
r d
ə
 
inandırıcı görünmür.
 
 
İ.V.Dubrovinanın  konsepsiyasında  mə
kt
əb psixoloqunun işinin ―hə
kim 
modeli‖  əsasında  qurulmasına  üstün  ə
h
ə
miyy
ə
t  verilir.  Burada  psixoloqun  
ə
sas v
ə
zif
ə
sinin profilaktika v
ə
  
psixi inkişafdakı  qüsurların  korreksiyasından  
ibar
ət olması ön plana çə
kilir.  
 
L.M.Fridmanın  tə
klif  etdiyi  psixoloji  xidm
ət    konsepsiyasında 
  is
ə
 
psixoloq  pedaqoji ko
llektivin üzvü kimi  öz mə
qs
ə
d  v
ə
  v
ə
zif
ə
l
ə
rini t
əkbaşına, 
birbaşa  şagirdlə
rl
ə
 
deyil,    müə
lliml
ə


  m
ə
kt
ə
b  v
ə
  sinif  r
ə
hb
ə
rl
ə
ri,  h
əmçinin 
şagird özünüidarə
 
orqanları vasitə
sil
ə
 
reallaşdırması nə
z
ə
rd
ə
 tutulur.  
 
T
ə
hsil    sistemind
ə
    psixoloji    xidm
ə
tin    h
ə
yata   
keçirilməsi      uşaqların  
t
ə
lim  v
ə
   t
ə
rbiy
ə
  
işində
  elmi-psixoloji  bilikl
ə
rin  n
ə
z
ə
r
ə
  
alınmasını   vacib  
bir  t
ə
l
əb  kimi   qarşıya  qoyur. Təhsil  müə
ssis
ə
l
ə
rind
ə
  psixoloji  xidm
ət  işini  
h
əyata  keçirə
n  m
əsul  şəxs  psixologiya  üzrə
   ixtisas  
hazırlığına  malik  ali  
t
əhsilli  praktik  psixoloqlardır. Onlar  körpəlik  dövründən  başlayaraq  erkə
n  
g
ənclik  (böyük  mə
kt
əb  yaşı)   dövrünə
d
ək  uşağın  taleyi  ilə
  
bağlı  tə
lim  v
ə
  
t
ə
rbiy
ə
  m
ə
s
ə
l
ə
l
ə
rinin  h
ə
llind
ə
 f
əal iştirak  edirlər.  Uşaq  doğulduğu  gündə
n   
orta    m
ə
kt
ə
b    t
əhsilini    başa    vuranadə
k      davam    ed
ə
n    h
ə
yat    ill
ə
rind
ə
    
peşə
kar    psixoloqun    diqq
ə
t    m
ə
rk
ə
zind
ə
   
olmalıdır.  Bu   dövr    ə
rzind
ə
,  y
ə
ni 
h
əyatın ilk 16
-
18  ili  dövründə
   
uşağın  psixi  inkişafı  sistematik  müşahidə
 
obyek
ti  olmalıdır.  Bu  inkişafın  gedişi  prosesində
 
müntə
z
ə
m    psixodiaqnostik 
müayinə
l
ər  aparılır, uşağın  psixi inkişaf  tempi və
  xarakteri  qiym
ə
tl
ə
ndirilir, 

 
11 
 
 
onun  t
ə
lim    v
ə
  t
ə
rbiy
ə
sinin  s
ə
m
ə
r
əliliyinin    yüksə
ldilm
əsi    üçün      tövsiyə
l
ə

verilir v
ə
 
onların  hə
y
ata  keçirilməsi  üzə
rind
ə
  n
ə
zar
ə
t  t
ə
min olunur. 
 
Psixoloji    xidm
ət    müasir    təhsil    sisteminin  üzvi    komponentlə
rind
ə
n  
biridir.  Onun   t
ətbiqi  uşaqların  intellektual  imkanlarının,  şə
xsiyy
ətyönümlü   
potensiallarının,  tə
bii    imkan  v
ə
    qabiliyy
ə
tl
ə
rinin,  maraq    v
ə
    meyill
ə
rin 
vaxtında  aşkara  çıxarılmasını,  tə
lim  v
ə
  t
ə
rbiy
ə
    prosesl
ə
ri    vasit
ə
sil
ə
 
maksimum  inkişaf  etdirilmə
sini  t
ə
min  edir. Psixoloji  xidm
ət  uşaqların  psixi  
inkişafının  imkanlarını  aşkara  çıxarır,  onların pedaqoji  proses  vasi
t
ə
sil
ə
    
maksimum    şə
kild
ə
   
reallaşmasına  əlverişli    imkan    yaradır.    Uşaqların  
ə
ks
ə
riyy
ə
tind
ən öz  psixi  inkişafının  göstə
ricil
ə
rin
ə
  
görə
 
geri  qalan  uşağın  
inkişafında      lə
ngim
ə
y
ə
    s
ə
b
ə
b  olan    amill
əri    vaxtında    aşkara    çıxaran 
psixoloq    bu    s
ə
b
ə
bl
ərin    aradan    qaldırılmasına  yönəlmiş  mə
qs
ədyönlü 
f
ə
aliyy
ə
ti  il
ə
    f
əal  rol    oynamış    olur.  İstedadlı    və
   
üstün    qabiliyyə
tli  
şagirdlə
rl
ə
   
iş    prosesində
   
praktik    psixoloq  ilk    növbə
d
ə
    erk
ən    yaş  
dövrlə
rind
ə
   
uşaqlarda    təbii    imkanların    aşkara    çıxarılması,  onların 
qabiliyy
ə
tl
ə
r
ə
 
çevrilməsi  üçün    inkişafetdirici    proqramların  hazırlanmasında  
iştirak    edir,    psixi    inkişafın    sürətli    gedişi  üçün    mövcud    imkanların  
maksimum    s
ə
f
ə
rb
ə
rliy
ə
   
alınması    istiqamə
tind
ə
   
ə
m
ə
li    t
ə
dbirl
ə
r    h
ə
yata  
keçirir.
  
 T
ə
hsild
ə
 praktik  psixoloji  xidm
ətin  qarşısında  duran  mə
qs
ə
dl
ə
rd
ə
n  ir
ə
li  
g
ə
l
ən  bir    sıra  mühüm    və
  t
ə
xir
əsalınmaz 
  v
ə
zif
ə
l
ə
ri   
vardır.    Psixoloji  
ə
d
ə
biyyatlarda    h
ə
min    v
ə
zif
ə
l
ər  ümumi  və
 
konkret  olmaqla  iki  yer  ayrılır. 
Praktik psixoloqun 
ümumi 
v
ə
zif
ə
l
ə
rin
ə
 
aşağıdakılar aiddir:
 
1. 
Uşaqlarla    iş    zamanı  hər    bir    yaş    dövrünün    potensial  imkanlarının  
reallaşdırılmasını  tə
min  etm
ə
k; 
2. 
Uşaqların  maraq,  qabiliyyət, meyl,  hiss, münasibə
t, 
ə
yl
ə
nc
ə
 v
ə
  h
ə
yat 
planlarının gerçə
kl
əşdirilməsi  üçün onların
  f
ərdi  xüsusiyyə
tl
ə
rini  
     
inkişaf  etdirmə
k; 
3. 
Uşaq   bağçasında, internatda,  mə
kt
ə
bd
ə
  v
ə
 
s. uşağın  normal  inkişafı  
 

 
12 
 
 
     
üçün  əlverişli  psixoloji  iqlim  yaratmaq, yaşlılar  və
  
yaşıdları  ilə
  onun  
      m
əhsuldar  ünsiyyət  şə
raitini  t
ə
min  etm
ə
k; 
4. 
Uşaqlarla    yanaşı    müə
lliml
ə
r
ə
,    valideyinl
ə
r
ə
,    t
ə
rbiy
əçilə
r
ə
   
vaxtında 
psixoloji  yardım  göstə
rm
ə
k. 
M
ə
kt
ə
b psixoloqunun konkret v
ə
zif
ə
l
ə
rin
ə
 
aşağıdakılar daxildir. 
 
1. Şagird şə
xsiyy
ə
tinin v
ə
 
sinif kollektivinin öyrə
nilm
ə
si; 
2. Uşaqların mə
kt
ə

şə
raitin
ə
 
adaptasiyasının tə
hlili; 
3. Uşağın yaşlılar və
 
yaşıdları ilə
 
qarşılıqlı münasibə
tl
ərinin öyrə
nilm
ə
si; 
4.  Profilaktik  v
ə
 
korreksiyaedici  işin  təşkili  üçün  diaqnostik  metodikalar 
paketinin seçilmə
si; 
5.  Şagirdlə
rin  maraq,  meyl  v
ə
  qabiliyy
ə
tl
ə
rini  a
şkara  çıxarmaq  və
 
onları 
inkişaf etdirmə
k; 
6. Psixoloji yardıma ehtiyacı olan uşaqlara kömə
k etm
ə
k. 
T
ə
hsild
ə
 psixoloji  xidm
ə
t  bu  v
ə
zif
ə
l
ə
rin  h
əyata  keçirilməsi  üçün  ilk 
növbə
d
ə
  
əlverişli  tə
hsil  v
ə
  t
ə
rbiy
ə
 
mühitinin  yaradılmasını,  hər  bir  uşağın  
ruhi-m
ə
n
əvi    inkişafı,  psixi    sağlamığı    naminə
  normal    pedaqoji-psixoloji 
amill
ərin  olmasını  tə
l
ə
b  edir. Bel
ə
  
şə
raiti  is
ə
  
psixoloq  yalnız  təkbaşına  
deyil, müə
lliml
ə
r v
ə
  
uşaqların  valideyinlə
ri  il
ə
  birlikd
ə
  yarada  bil
ər.İnkişafın  
müxtəlif  dövrlə
rind
ə
 
uşaqların  psixi, psi
xofizioloji  v
ə
  
şə
xsiyy
ət  baxımından 
normal    inkişafını    tə
min    etm
ə
k    t
ə
hsil    sistemind
ə
    psixoloji    xidm
ə
tin  
qarşısında  duran  başlca  və
zif
ə
dir. 
Bu baxımdan  tə
hsild
ə
 psixoloji  xidm
ə
t  
uşağın  inkişafı  naminə
 
aşağıdakı  ə
sas  istiqam
ə
tl
ə
r
ə
  
yönə
lm
ə
lidir: 
1.T
ə
lim-t
ə
rbiy
ə
 
müə
ssis
ə
l
ə
rind
ə
   
şə
xsiyy
ətin  inkişafını  tə
min  ed
ə
    bil
ə
c
ə

h
ə
yat t
ərzinin formalaşdırılması;
 
2.  Uşağın    inkişafı  üçün  bağçada,  mə
kt
ə
bd
ə
,  internatda  v
ə
 
s.  inkişaf  üçün 
əlverişli psixoloji  iqlimin yaradılması, hər  bir inkişaf mə
rh
ə
l
ə
sind
ə
 bu v
ə
 
ya dig
ə
r f
ə
aliyy
ə
t sah
ə
sind
ə
 
maksimum müvə
ff
ə
qiyy
ə
tin 
ə
ld
ə
 edilm
ə
sinin  
t
əmin olunması;
 

 
13 
 
 
3.  İnsanın  hər  bir  yaş  mə
rh
ə
l
ə
sind
ə
 
şə
xsiyy
ə
t,  intellektual  v
ə
 
peşə
 
hazırlığı  
baxımından maksimum tə
min edilm
əsi, uşaqlarla iş zamanı onların  inkişaf 
imkanlarının öyrə
nilm
ə
si v
ə
 
onların reallaşdırılması;
 
4. H
ər bir uşağa fərdi yanaşmanın tə
min edilm
ə
si, f
ərdi xüsusiyyə
tl
ə
rin, 
 maraq v
ə
 meyill
ə
rin, hiss v
ə
 
münasibə
tl
ə
rin, 
ə
yl
ə
nc
ə
 v
ə
 h
əyat planlarının 
 
      
inkişaf etdi
rilm
ə
si; 
5. Uşağın pedaqoji və
 
psixoloji baxımdan öyrə
nilm
ə
si; 
6.  Şə
xsiyy
ə
t  v
ə
 
intellektual  baxımdan  inkişafda  kə
nara
çıxma    hallarının  
profilaktikası və
 
korreksiyasının həyata keçirilmə
si; 
7. Yetim, valideyin himay
ə
sind
ə
n m
əhrum olmuş, qaçqın və
 
köçkün  uşaq və
  
      yeniyetm
ə
l
ə
rin  fiziki  v
ə
 
əqli  inkişafında  müşahidə
  olunan  gerid
ə
qalma  
hallarının sosial
-
psixoloji  reabilitasiyasını həyata keçirmə
k; 
8.  Böhranlı  və
  ekstremal    v
ə
ziyy
ə
tl
ə
rd
ə
 
uşaq  və
  yeniyetm
ə
l
ə
r
ə,  müə
llim  v
ə
 
valideyinl
ə
r
ə
 
kömək göstə
rm
ə
k; 
9. Ail
ə
d
ə
 
uşaqların tə
rbiy
ə
si,  
əlverişli  ailə
 
mikromühitinin  yaradılması üçün       
valideyinl
ə
r
ə,  onları ə
v
ə
z ed
ən  şə
xsl
ə
r
ə
 psixoloji m
ə
sl
ə
h
ə
tl
ə
r verm
ə
k; 
10. Uşaqlara,  valideyinlə
r
ə, müə
llim  v
ə
  t
ə
rbiy
əçilə
r
ə
   
öz  vaxtında  psixoloji  
yardım göstə
rm
ə
k. 
T
ə
hsil    sistemind
ə
    psixoloji    xidm
ətin    qarşısında    duran  ən    başlıca,  
h
ə
m  d
ə
 
mürə
kk
ə
 v
ə
zif
ə
 t
ə
lim  v
ə
  t
ə
rbiy
ə
nin  keyfiyy
ətinin  yüksə
ldilm
ə
sin
ə
  
xidm
ə
t  ed
ə
n  t
ə
dbirl
ə
rin    daim    n
ə
zar
ə
td
ə
 
saxlanılmasıdır.    Bu  proseslə
rin 
uşaqların inkişafının tə
bii  v
ə
  so
sial qanunlarına  uyğunlaşdırılması, tə
lim    v
ə
  
t
ə
rbiy
ə
  n
ə
z
ə
riyy
ə
sinin 
əsas  müddəaları  ilə
 
uzlaşdırılmasının zə
ruriliyi praktik 
psixoloqun  f
ə
aliyy
ə
tinin   
ə
sas    sah
ə
l
ə
rind
ə
n    biri    olmaqla,    daim    diqq
ə

m
ə
rk
ə
zind
ə
   
saxlanılmalıdır.  Praktik    psixolo
q    psixologiya  elminin  t
əmsilçisi 
olmaqla  uşaqların  tə
limi  v
ə
  t
ə
rbiy
əsinin  metodlarının    optimal  seçimini  bu 
elmin  mövqeyində
n    qiym
ə
tl
əndirir,    müxtəlif  uşaq    tə
lim    v
ə
    t
ə
rbiy
ə
  
müə
ssis
ə
l
ə
rind
ə
  elmi 
əsaslara  söykə
n
ən  praktik  tövsiyə
l
ərin  hazırlanmasını 
h
əyata keçirir. 
 

 
14 
 
 
 
T
ə
hsil  sistemind
ə
  psixoloji  xidm
ətin  başlıca  
m
ə
qs
ə
di  m
ə
kt
ə
b
ə
q
ə
d
ə

v
ə
  m
ə
kt
əb yaşı  dövründə
  
uşaqların, böyümə
kd
ə
  olan  n
ə
slin f
ə
rdiyy
ə
tinin, 
h
əyata    yaradıcı    münasibətinin    formalaşdırılmasına    digə
r  subyektl
ə
rl
ə
  
birlikd
ə
    f
ə
al  t
əsir    göstə
rm
ə
kd
ə
n    ibar
ə
tdir.  Onun    f
ə
aliyy
ə
t    diapazonunda  
uşaqların  maraq    və
    meyill
ərinin    inkişaf    etdirilməsi,  şə
xsiyy
ə
tinin    v
ə
  
intellektinin 
formalaşmasında 
qüsurlara 

b
ə

olan 
amill
ə
rin  
müə
yy
ə
nl
əşdirilməsi,    bu    cür  qüsurların  profilaktikası 
  v
ə
 
korreksiyası,  yə
ni  
onların  qarşısının  alınması  üçün müvafiq tə
dbirl
ərin  görülmə
si  v
ə
zif
ə
l
əri ön 
planda    durur.  T
ə
hsild
ə
  psixoloji  xidm
ə
tin 
ən  öncül    mə
qs
ə
dl
ə
rind
ə
n  biri    d
ə
 
şagirdlə
rin psixi c
ə
h
ə
td
ən  sağlamlığının  tə
min edilm
ə
sind
ə
n  ibar
ə
tdir. Elmi 
t
ədqiqatlar çoxdan  sübut etmişdir ki, psixi  sağlamlığın  əsasını ontogenezin  
bütün  mə
rh
ə
l
ə
l
ə
rind
ə
 
sağlam  psixi inkişaf  təşkil  edir. Psixi sağlamlığa qayğı 
uşağın  daxili  alə
min
ə
  h
ə
ssas  v
ə
  
qayğıkeş münasibə
t  t
ə
l
ə
b  edir. H
əyatın  
lap    erk
ən  dövrlə
rind
ən  başlayaraq uşağın  hiss və
   
yaşantılarına, ə
yl
ə
nc
ə
  
v
ə
   
maraqlarına,    bilik    və
    qabiliyy
ə
tl
ə
rin
ə

ə
traf    al
ə
m
ə,    yaşlılara,  ictimai  
h
ə
yat  hadis
ə
l
ə
rin
ə
 
münasibə
tl
ə
rin
ə
 h
əssaslıqla yanaşmaq  lazımdır. 
 
 
Müasir  tə
hsil  sistemind
ə
  psixoloji  xidm
ət  praktik  psixoloqun  qarşısında 
aşağıdakı konkret və
 h
ə
lli vacib v
ə
zif
ə
l
ə
ri qoyur: 
        
1.  Uşaqların  mə
kt
ə
b  t
ə
limin
ə
 
hazırlığı  sə
viyy
əsini  aşkara  çıxarmaq, 
onların mə
kt
ə
b  t
əlimi şə
raitin
ə
,  m
ə
kt
ə
b  h
əyatına daha yaxşı uyğunlaşmasını 
t
ə
min etm
ək üçün 
 
müə
lliml
ə
rl
ə
 birlikd
ə
 f
ərdi iş proqramı  tə
rtib etm
ə
k; 
 
2.  Uşağın  həyatında  keçid  və
 
böhran  dövrlərini  xüsusi  nə
zar
ə
td
ə
 
saxlamaq;  uşaqların  birinci  sinfə
 
daxil  olması,  ibtidai  siniflə
rd
ə

ə
sas, 
ə
sas 
t
ə
hsil  pill
ə
sind
ə
n  orta  m
ə
kt
ə
b
ə
 
daxil  olması  ilə
 
ə
laq
ə
dar  t
ə
lim
ə
   
hazırlığını 
müə
yy
ə
nl
əşdirmək,  müə
lliml
ə
rl
ə
 v
ə
 valideynl
ə
rl
ə
 birg
ə
 f
ərdi iş proqramı tə
rtib 
etm
ə
k; 
 
3.  T
ə
limd
ə
  gerid
ə
  qalan  v
ə
   
mürə
kk
əb  davranışlı  (―çətin‖)  uşaqlarla 
diaqnostik korreksiya işlə
rini h
əyata keçirmə
k; 

 
15 
 
 
 
4.  Şagirdlə
rin  intellektual, 
şə
xsiyy
ə
t  v
ə
  iradi-
emosional  sferasını
n, 
diaqnostikasını həyata keçirmək, onların korreksiyasını aparmaq;
 
 
5.  Şagirdlərin  müə
lliml
ə
rl
ə
 
şə
xsiyy
ə
tl
ərarası  münasibə
tl
ə
rind
ə
ki 
konfliktl
ə
rin psixoloji s
ə
b
ə
bl
ərini aşkara çıxarmaq və
 
aradan qaldırmaq.
 
 
6.  M
ə
kt
ə
b  r
ə
hb
ə
rl
ə
rin
ə,  müə
lliml
ə
r
ə
  v
ə
  valideynl
ə
r
ə
 
şagirdlə
rin  t
ə
limi, 
t
ə
rbiy
ə
si  v
ə
 
inkişafını
n  psixoloji  probleml
əri,  onların  diqqə
tinin,  hafiz
ə
sinin, 
t
ə
f
əkkürünün,  nitqinin,  iradə
sinin,  emosional  v
ə
  intellektual  al
ə
minin 
xüsusiyyə
tl
əri haqqında mə
lumat verm
ə
k.  
 

Yüklə 5,01 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   50




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə