Endokrin sistem prof. Dr. Erdal zorba



Yüklə 347 Kb.
tarix07.01.2017
ölçüsü347 Kb.


ENDOKRİN SİSTEM




Endokrin Sistem

  • Hormon;

      • -İç salgı bezleri tarafından üretilen, kan dolaşımına
      • salgılanan ve sadece hedef hücrelere etki yapabilen
      • bileşiklere denir.
      • Endokrin sistem
      • -Hormon adı verilen kimyasal aracıları salgılar.
      • -Belirli doku hücrelerindeki biyokimyasal reaksiyonları, iç ve
      • dış değişime göre düzenlemek için mesajcı denilen etkin
      • kimyasalları sentezleyen ve bunları kan dolaşımına veren bez
      • veya beze şeklindeki kimi organ ve dokuların tümüne
      • endokrin sistem denir..






Endokrin bezler

  • Hipofiz bezi

  • Tiroid bezi

  • Paratiroid bezi

  • Adrenal Bez

  • Pankreasın Langerhans adacıkları

  • Testis ve ovaryum cinsellik bezleri



Hormonların Sınıflandırılması

  • Kimyasal yapıları bakımından;

  • Steroid Hormonlar

  • Aminler

  • Polipeptide ve proteinler

  • Etki biçimleri bakımından;

  • Kinetik etkili hormonlar

  • Metabolik etkili hormonlar

  • Morfogenetik etkili hormonlar







Hormon biosentezi ve salgısının kontrolü

  • Hedef hücre ile endokrin bezi arasındaki iletişim sonucu ile sentezlenir.

  • Bu iletişime geri bildirim (feedback) mekanızması adı verilir,

  • Bu etki pozitif olabileceği gibi negatifte olabilir.





Hormonların hücrede depo edilmesi ve salınması

  • Hormonların çoğu hücre içinde membranla çevrilmiş ve kesecikler (veziküller) içine alınmıştır.

  • Bazıları moleküler formda salınırlar.(steroidler)

  • Peptid ve protein hormonlar, mRNA (mesajcı RNA) yoluyla ribozomlu endoplazmik retikulumda sentezlenir ve golgi kompleksine gelirler.

  • Steroid hormonlar hücre menbranından difuzyon yoluyla salınırlar.



Hormon reseptörleri

  • Reseptör, özel bir hücre ögesidir.sadece kendine özgü hormon bağlanabilir.

  • Hormon reseptöre bağlandıüı zaman etkisini gösterir.

  • Hormon reseptörleri, hormonların bağlanacağı özel bölgeleri içeren proteindir.



Hipofiz bezi

  • Birçok hormonun salgısını idare eden bir bezdir.

  • Salgılarıyla diğer endokrin bezlerin çalışmasını düzenler.

  • Hipatalamus ön ve arka lob olmak üzere iki bölümdür.

  • Ön loba “adenohipofiz” arka loba ise “nörohipofiz” adı verilir.



Hipofiz Ön Lob Hormonları

  • Büyüme Hormonu (Growth hormone):

  • -Egzersiz büyüme hormonu salınımını arttırır,

  • -Protein sentezinde,

  • -Anabolik faaliyetlerde,

  • -Kas-kemik-tendon-ligament gelişiminde,

  • -Lipoliz'in uyarılmasında,

  • -Glikolizis'in inhibisyonunda görev alır,

  • -Antrene kimselerde artış çok değildir



Hipofiz Ön Lob Hormonları

  • Prolaktin:Meme dokusunu süt yapımı için uyarır.

  • -Egzersizin prolaktin düzeyine etkisi belirgin değildir,

  • -Baskılandığı veya değişmediği şekli,nde görüşler vardır,

  • -Sporcunun sempatik aktivitesindeki değişiklikler ve diğer hormonların etkileri nedeniyle PRL inhibe olmaktadır,

  • -Antrene kimselerde PRL düzeyleri sedanterlere göre daha düşük bulunmuştur,

  • -Egzersizle indüklenen PRL bayan sporcuların ovarium fonksiyonlarının inhibisyonuna neden olarak menstruasyonda değişikliklere neden olur,

  • -Egzersiz esnasında etkilenen PRL, egzersiz sonunu takip eden 45dk içinde eski düzeylerine döner



Hipofiz Ön Lob Hormonları

  • -Adrenokortikotropik Hormon (ACTH):

  • Görevi, adrenal ve sürrenal bezler adı verilen böbrek üstü bazlerinin kortikal kısımlarından salgılanan hormonlarının salınımı ve kontrolü.

  • -Egzersiz kortikotropin düzeylerini arttırır,

  • -Yağ mobilizasyonunun artmasında,

  • -Kortizol düzeylerinin artmasında,

  • -Glukoz kullanımının arttırılmasında,

  • -Mukavemetin artmasında görev alır,

  • -Egzersiz boyunca antrene kişilerde ACTH düzeyleri artar.

  •  



Hipofiz Ön Lob Hormonları

  • TSH (Tiroid Stimulan Hormon):

  • Tiroid hormonlarının salgılanmasını kontrol eder, tiroit bezinin çalışmasını düzenler.

  • -Egzersiz tiroid hormonları üzerine etkilidir,

  • -Uzun süreli submaksimal egzersizlerde yağ asidi oksidasyununu arttırır,

  • Sporcularda tiroid hormonlarının hem salgısı hem de artmıştır,

  • -Hipertiroidi tablosu varmış gibi görünmesine rağmen bazal metabolizma hızı değişmez,



Hipofiz Ön Lob Hormonları

  • Testosteron, FSH (folikul stimulan hormon), LH(Luteinizan hormon):

  • -FSH, ovum ve sperm hücrelerinin olgunlaşması ve gonadlarda seks hormonlarının üretimini düzenlerler.

  • -LH;FSH ile aynı görevi üstlenir. LH,FSH ve prolaktin’e “gonadotropinler” denir.

  • -Egzersizin bu hormonlar üzerine etkileri farklılık göstermektedir,

  • -Erkeklerde mukavemet sporları bu hormonları kronik olarak etkiler,

  • -Kişilere göre farklılık göstermesine rağmen iki yıldan daha fazla düzenli egzersiz yapan sporcularda bu hormonların serum düzeyleri artar,

  • -Uzun süreli egzersiz yapan bayanlarda bu hormonların düzeylerinin değişmesi sikluslarının bozulmasına neden olur,

  • -Bu hormonların değişiklikleri mestruel disfonksiyondan sorumludur,



Hipofiz arka lop (Nörohipofi)hormonları

  • Oksitosin:

  • Meme dokusuna etki ederek süt salgısını uyarır,

  • Süt üretimi için prolaktine, salınması için oksitosine ihtiyaç duyulur.

  • Rahim(uterus) kaslarını uyararak kasılmaları sağlayarak doğumu kolaylaştırır.

  • -Egzersizin akut yada kronik etkisi konusunda bir bilgiye rastlanılmamıştır



Hipofiz arka lop (Nörohipofi)hormonları

  • ADH(Antidiüretik hormon):idrarla atılan su miktarını azaltarak vücutta suyun tutulumunu sağlar.

  • -Vücut suyu az ( dehidrasyon)ise ADH salınımı artar, tersi durumda( hipertonik)ise azalır.

  • -Antrene ve non-antrene kimselerin plazma düzeylerinde pek fark bulunmaz,

  • -Anaerobik bitim(egzost) veya %65 yoğunluktaki egzersizlerde kan düzeyi değişmez,

  • -Uzun süreli egzersizlerin kronik bir sonucu olarakADH düzeyleri azabilir,

  • -Egzersiz genel olarak miktarını arttırır,

  • -Antrene kimselerde bu artış daha azdır,



Tiroid Bezi Hormonları

  • Boyunda bulunan iki parçalı bir bezdir.

  • Tüm vücut hücrelerinin metabolizmasını etkileyerek enerji üretiminin ve metabolizmasının hızını ayarlar.

  • En önemli hormonlar, Tiroksin (T4) ve tiriyodotrinin (T3)’dir.çocukların fiziksel ve mental gelişimleri için bu hormonlara ihtiyaç duyulur.



Adrenal Bez Hormonları

  • -Bu hormonlar sürrenal medulla ve korteks hormonlarıdır,

  • ..Adrenal Korteks Hormonları- 1)minaralokortikoidler, 2)glukortikoidler

  • ..Adrenal Medulla hormonları-1)epinefrin(adrenalin),2)Norepinefrin (noradrenalin)

  • -Hafif egzersizlerde glukokortikoidler, duysal stres miktarını artırırken fizik stres azaltır,

  • -Ağır egzersizler non-antrene kimselerin glukokortikoid düzeylerini arttırır,

  • -Bitim(egzost) oluşturan egzersizler hem sedanter hem de sporcularda glukokortikoidlerin plazma düzeyleri yüksek miktarlara ulaşır,

  • -Katekolaminler genel olarak kardiovasküler sistem ve metabolizma üzerinde farklı etkilere neden olurlar,

  • -Antrene kimselerde adrenalin ve noradrenalin düzeyleri uzun süreli eforlar esnasında daha az artarlar,

  • -Adrenalin düzeyi şiddetli egzersizlerde artar,

  • -Noradrenalin miktarı ise, egzersizin süre ve yoğunluğu arttıkça artar,



Pankreas Hormonları

  • :

  • -Bu hormonlar insülin ve glukagondur,

  • -Egzersiz esnasında insülin miktarı azalır,

  • -Egzersiz insülin etkinliğini artırır,

  • -Kandan fazla glukozu uzaklaştırmak için daha az

  • insüline ihtiyaç duyulur,

  • -Kan glukoz düzeyi ise yüksektir,

  • -Egzersizde enerji kaynağı olarak karbohidrat ve lipit

  • kullanılır,

  • -Egzersiz esnasında insülin sekresyonu da azalır,

  • -Egzersizde glukagon düzeyi artar,

  • -Karaciğerden glukoz mobilizasyonu için gereklidir,

  • -Egzersiz glukoz toleransını arttırır,

  • -Uzun süreli yatak istirahati glukoza toleransı azaltır,

  •  



Cinsiyet (seks) hormonları

  • -Androjenler erkeklik özellğini, östrojen ise kadınlık özelliğini kazandıran hormonlardır.

  • -Egzersiz androjenlerin(testosteron ve androstenedion) sekresyonunu da etkiler,

  • -Anabolizan etkiye sahiptirler,

  • -Anabolizan etkileri nedeniyle doping maddesi olarak kullanılır,

  • -Submaksimal egzersizler androjen düzeyini değiştirmez,

  • -Uzamış yorucu egzersizlerde miktarı azalır,

  • -Antrene kimselerde akut cevap yüksektir,

  • -Antrenmansız kişilerde akut cevap düşüktür,

  • -Over hormonlarından estradiol ve progesteron egzersize aynı testosteron gibi cevap verir,

  • -Estrojen ve progesteron miktarları mens fazına ve egzersiz yoğunluğuna bağlı olarak artar,



Renin, Angiotensin, Aldosteron, Endorfin, Prostoglandinler:



Renin, Angiotensin, Aldosteron, Endorfin, Prostoglandinler:

  • -Eföri meydana getirirler,

  • -Endorfinler egzersiz havasına da(execise high) neden olur,

  • -Yorgunluk ağrı ve kararsızlığı azaltır,

  • -Egzersize bağlı olarak amenore'ye neden olabilir,

  • -Prostaglandinlerin bazı formları egzersiz ile artar,

  • -Deri ve kas kan akımını arttırırlar,

  • -Kalp debisini arttırır,

  • -Yağ mobilizasyonunu azaltır,

  • -İyon geçişini değiştirir,



Dikkatiniz İçin TEŞEKKÜRLER

  • Prof.Dr.Erdal ZORBA




Yüklə 347 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə