Dlaczego ludzie najczęŚciej zachowują się tak, JAK się tego spodziewamy? Podstawy socjologii. Wykład 9



Yüklə 0,73 Mb.
Pdf görüntüsü
tarix13.06.2017
ölçüsü0,73 Mb.

dr Alicja Raciniewska

Zakład Bada Kultury Materialnej i Wizualnej

Instytut Socjologii UAM, Poznao

alicjar@amu.edu.pl



DLACZEGO LUDZIE NAJCZĘŚCIEJ ZACHOWUJĄ SIĘ 

TAK, JAK SIĘ TEGO SPODZIEWAMY?  

PODSTAWY SOCJOLOGII . WYKŁAD 9

Regularnośd i przewidywalnośd ludzkich działao to 

źródła istnienia tego, co społeczne, ponieważ:

Przewidywalnośd i regularnośd działao to podstawa 



współdziałania

Przewidywalnośd i regularnośd działao to podstawa 



rozumienia drugiej osoby (powtarzalnośd oraz 

typowośd, wypełnianie roli)

Przewidywalnośd i regularnośd działao to warunek 

utrzymania się przy zdrowych zmysłach (M.Douglas)

Przewidywalnośd i regularnośd działao to podstawy 



reprodukcji społecznej – (zasada strukturacji-

A.Giddens)



#1 przewidywalnośd i regularnośd ludzkich zachowao

Pytanie:

Dlaczego ludzie (zazwyczaj) zachowują się tak, jak się 

tego spodziewamy?

Co decyduje o tym, że ludzkie działania mają charakter 

regularny, przebiegają według wzorów?

Co sprawia, iż ludzkie działania są przewidywalne?

3 klasyczne odpowiedzi socjologii:

Efekt

kontraktu

= społeczne wytwarzanie rzeczywistości +

moralne zobowiązania

Efekt

naśladowania innych

Efekt

przymusu

społecznego

(konformizm,

kontrola

społeczna, działanie instytucji społecznych)

#1 przewidywalnośd i regularnośd ludzkich zachowao

Gabriel TardeNaśladownictwo to tyle, co powtórzenie

czyjegoś zachowania, bądź przyswojenie jako własnego, 

wzoru działania realizowanego przez kogoś innego

Dlaczego naśladujemy  innych?

1.Specyfika biologicznego wyposażenia człowieka:  przyzwyczajenie 

socjalizacyjne; uwspólniona uwaga; „lenistwo umysłu”-„myślenie

cudzym umysłem”; neurony lustrzane (Giacomo Rizzolatti ).

2.Naśladownictwo to podstawowy środek adaptacyjny (kto z kim 

przystaje…, jeśli wejdziesz miedzy wrony …).

3. By się wyróżniad/odróżniad: moda i szał (crazes/fads). 

4. Ponieważ identyfikujemy się z innymi.

#2 naśladownictwo


# 3 przymus społeczny - konformizm 

Konformizm (łac.conformo - nadaję kształt)

1. Każda zmiana zachowania, która następuje pod wpływem realnego,  

bądź wyobrażonego, wpływu ze strony innych

2. Podporządkowanie się wartościom, poglądom, zasadom i normom 

postępowania obowiązującym w danej grupie społecznej.

3. Robert Merton: typ adaptacji polegający na postępowaniu zgodnym 

ze społecznie akceptowanymi celami i przy pomocy społeczne 

akceptowanych środków.

4. Travis Hirschi - konformizm jako efekt powiązania 

jednostki z porządkiem społecznym: przywiązanie,                   

zaangażowanie,  zaabsorbowanie,  przekonanie


Poziomy:  uleganie wpływom osób o podobnej pozycji 

Pionowy: uleganie wpływom osób o wyższej pozycji 

Normatywny: motywowany lękiem przed odrzuceniem przez grupę lub 

pragnieniem bycia przez nią zaakceptowanym;



Informacyjny:  motywowany pragnieniem posiadania racji i 

podejmowania słusznych, odpowiednich i adekwatnych działao; przy 

braku odpowiedniej ilości informacji obiektywnych,  działania innych 

ludzi stają się wskazówką jak należy zachowad się i myśled w danej 

sytuacji

POZIOMY GŁĘBOKOŚCI KONFORMIZMU:

Uleganie

Identyfikacja

Internalizacja 

# 3 przymus społeczny – konformizm cd. 

ODMIANY KONFORMIZMU:


RODZAJE KONTROLI SPOŁECZNEJ:

kontrola wewnętrzna i zewnętrzna -A.J.Reiss

bezzasadnośd rozróżnienia wewnętrznej i zewnętrznej kontroli 

społecznej - I.R. Nye

kręgi kontroli zewnętrznej – P.Berger

MECHANIZMY KONTROLI SPOŁECZNEJ:

psychospołeczne

materialno-społeczne

ŚRODKI KONTROLI SPOŁECZNEJ:

Formalne:

Nieformalne:

# 3 przymus społeczny – kontrola społeczna 


INSTYTUCJE SPOŁECZNE 

Główna idea instytucji: zestalenie i obiektywizacja reguł i zasad, które

prowadzi do regulacji zachowao ludzi, w taki sam sposób jak instynkty

regulują zachowania zwierząt (Gehlen)

Podstawowe role instytucji:

1. Modelowanie ludzkich działao (wzorce, scenariusze ról)

2.Dostarczenie jednostkom motywów działania

3.Umożliwiają współdziałanie pomiędzy jednostkami

4. Umożliwiają reprodukowanie się społeczeostwa

5.Powstrzymują zmiany i określają przyszłośd („zależnośd od szlaku”)-

R.Putnam

Dwie podstawowe cechy instytucji:

1. Są one czymś zastanym i zestalonym

2. Ograniczają swobodę działania, ale jednocześnie działanie to

umożliwiają



# 3 przymus społeczny –

działanie instytucji społecznych 

ujęcie wąskie         ujęcie szerokie

Definicja: 

Każdy sposób działania, forma 

przekonao, wzorzec, reguła, jawiące  

się jednostce jako niezależne od 

niej, konieczne, bezdyskusyjne i 

wywierające na nią wpływ. 



Przykłady:

system prawny, normy obyczajowe, 

moda, zwyczaje żywieniowe, 

dominujące wzory urządzania 

mieszkao, style życia itd.

# 3 przymus społeczny –

działanie instytucji społecznych 

Definicja:

Zespoły urządzeo, w których wybrani 

członkowie społeczeostwa otrzymują 

uprawnienia do wykonywania 

czynności określonych publicznie i 

impersonalnie, dla zaspokojenia 

potrzeb jednostkowych i grupowych i 

dla regulowania zachowao  członków 

grupy

Przykłady

szpital, szkoła, przedsiębiorstwo, 

biblioteka, fundacja

Każda instytucja posiada:  kartę, 

normy, personel, substrat materialny, 

funkcję  (Malinowski)


POWIĄZANIA POMIĘDZY WĄSKIM I SZEROKIM 

ROZUMIENIEM INSTYTUCJI 

• Instytucje w szerokim rozumieniu sankcjonują istnienie 

tych, w znaczeniu wąskim (miłosierdzie → organizacja 

charytatywna) i na odwrót (centrum handlowe → 

zwyczaj cotygodniowych zakupów) 

• Instytucje w szerokim i wąskim sensie proponują 

jednostce niezgodne ze sobą wzory działania 

# 3 przymus społeczny –

działanie instytucji społecznych 


Pytania do treści wykładu:

1.

Co to jest naśladownictwo i jakie są źródła tego procesu?



2.

Dlaczego ludzie podporządkowują się władzy?

3.

Wymieo i pokrótce scharakteryzuj dwa sposoby rozumienia konformizmu



4.

Rodzaje kontroli społecznej

5.

Powiązanie z porządkiem społecznym jako źródło konformizmu (T.Hirschi)



6.

Wąskie i szerokie rozumienie instytucji społecznych

7.

Scharakteryzuj dwie wybrane funkcje instytucji społecznych



Pytania do lektury: 

[Siemaszko A., Granice tolerancji. O teoriach zachowao dewiacyjnych

Warszawa, 1993, r. IV ,  str. 203-251]

1.

W jakim sensie zachowania dewiacyjne są normalne?



2.

Jakie elementy systemu kontroli społecznej wyróżnia Nye?

Scharakteryzuj je pokrótce.

sprawdź siebie


Slajd 4: 

http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Makak_neonatal_imitation.png&filetimestamp=20061221120643

http://www.cairn.info/revue-histoire-politique-2010-2-page-11.htm

http://micgadget.com/31344/shenzhen-apple-store-opening-has-no-iphone-5-and-ipad-mini-still-draws-thousands-

attention-video/

http://pankerijada.blogspot.com/2009/12/bands-1-die-toten-hosen1-song-2-razors1.html

Slajd 5:  http://vectorstudy.com/management-gurus/robert-merton

Slajd 11: 



http://livretto.pl/produkty/szczegoly/granice-tolerancji-o-teoriach-zachowan-dewiacyjnych/

zdjęcia wykorzystane w prezentacji 

Yüklə 0,73 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə