Bİtlenme ve uyuz hastaliği pediKÜloziS (Bİtlenme)



Yüklə 189,46 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix21.05.2017
ölçüsü189,46 Kb.

HARMAN M. BİTLENME VE UYUZ HASTALIĞI.  DİCLE ÜNİV. TIP FAK. DERMATOLOJİ AD. 

1

BİTLENME VE UYUZ HASTALIĞI 



PEDİKÜLOZİS (BİTLENME) 

Amaç: Bu dersin sonunda katılımcılar; 

  Baş bitlenmesi, gövde bitlenmesi ve kasık bitlenmesi tanısını koyabilmelidir. 

  Her üç tip bitlenmeyi tedavi edebilmelidir. 

  Vücut bitinin majör vektör olduğu hastalıkları sayabilmelidir. 

 

Üç tip bit insanı infeste edebilir. 



1.  Pediculus humanus capitis (Baş biti) 

2.  Pediculus humanus humanus (Gövde biti) 

3.  Pthirus pubis (Kasık biti) 

 

Pedikülozis  olarak  bilinen  bit  infestasyonu  dünyada  hala  bir  problem  olarak  devam  ediyor. 



Bitler  insandan  kan  emerek  beslenirler.  Yumurtalarını  kıl  şaftına  veya  elbiselerin  dikiş 

yerlerine  bırakırlar.  Çiğneyen  bitler  çiftlik  hayvanlarını  etkileyerek  büyük  ekonomik  kayba 

neden  olurlar,  insanları  nadiren  etkilerler.  İnsanlarda  bit  infestasyonu  hemen  daima  emen 

bitler  tarafından  oluşturulur.    Bitler  artropod  böceklerden  olup,  Pediculidae  veya  Pthiridae 

familyasındadırlar. 

Erişkin bitlerin yaşam süresi 20-30 gün kadardır. Bu sürede gövde biti yaklaşık 200, baş biti 

100, kasık biti ise 50 yumurta bırakır. Konak dışında 3-4 gün yaşarlar  

Bitlenmede  kaşıntı  ve  buna  bağlı  ekskoriasyonlar  vardır.  Sekonder  bakteriyel  infeksiyon 

geliştiğinde  bölgesel  LAP  oluşur.  Pedikülid  adı  verilen  hipersensitivite  döküntüsü  viral 

ekzantemi taklit edebilir. 

Baş bitlenmesi her kesimde görülebilir, oysa vücut bitlenmesi özellikle evsizlerde görülür. 

Gövde  bitleri  tifüs,  siper  huması  (trench  fever)  ve  relapsing  fever  gibi  hastalıkların  majör 

vektörüdürler.  Mültecilerde  bu  hastalıklar  binlerce  ölüme  neden  olabilir.  Bitler  tarafından 

bulaştırılan trench fever kentlerdeki evsizlerde endokarditise neden olur. 

Kasık bitlenmesi sıklıkla seksüel temas ile bulaşır. Bu nedenle kasık bitlenmesi olan kişilerde 

seksüel yolla bulaşan diğer hastalıklar da araştırılmalıdır. 



Baş  bitlenmesi  genellikle  çocukları,  primer  olarak  kızları  etkiler.  Bulaşma  genellikle  kafa 

teması yolu ile olur. Baş için kullanılan eşyalar yoluyla da bulaşma olabilir. 

Baş  biti  2  mm  uzunluğunda  olup,  dakikada  23  cm  mesafe  alabilir.  Kuru  iklimlerde 

yumurtalarını  saçlı  derinin  1-2  mm  yakınında  saçlara  bırakırlar.  Halk  arasında  sirke  adı 

verilen yumurtaları (nits) oval olup, kıla sıkıca yapışıktır. Larvalar 1 haftada yumurtadan çıkar 

ve yaklaşık 1 haftada olgunlaşırlar. Baş bitleri 4-6 saatte bir kan emerler. 

Baş bitlenmesinde ense ve kulak arkası en sık tutulan bölgelerdir.  

Saçlı  derinin  oksipital  (ense)  ve  retroauriküler  (kulak  arkası)  bölgelerinde  bitler  ve  özellikle 

yumurtaları  kolayca  görülebilir.  Bitleri  saptamak  tarama  ile  en  kolay  olabilir.  Hastalar 

asemptomatik olabilirse de, kaşıntı sıktır. Isırma reaksiyonları, ekskoriasyonlar, servikal LAP 

ve  konjunktivit  en  sık  görülen  bulgulardır.  Kaşıntıya  sekonder  olarak  ekzematizasyon  ve 

enfeksiyon  gelişebilir.  En  sık  ekzema  ve  piyoderma  ile  karıştırılır.  Bir  hipersensitivite  

döküntüsü olan pedikülid viral ekzantemi taklit edebilir. 

Saçlı  deride  bitlerin  ve/veya  yumurtalarının  görülmesi  ile  kesin  tanı  konur.  Özel  bit 

taraklarının kullanılması canlı bit bulma olasılığını artırır. Yumurtalar aktif infestasyon için tek 

başlarına  diagnostik  değildirler.  Saçlardaki  yumurtaların  kepek  ve  piedra’dan  ayırıcı  tanısı 

yapılmalıdır.  Kılın  mikroskobik  muayenesinde  kıl  şaftına  bir  kenardan  sıkıca  yapışık  olan 

yumurtalar  kolayca  tanınırlar.  Yumurtalar  oval,  sarı-gri  renkte,  yaklaşık  1  mm 

boyutundadırlar. 

Psocids  bite  benzeyen  böcekler  olup,  nadiren  insan  saçlı  derisinde  infestasyona  neden 

olurlar.  Ağaç  kabuğu  ve  kitap  bitleri  bu  grupta  yer  alır.  Bunlar  2-3  mm  uzunluğunda  olup; 

uzun  antenleri,  çiğneme  yapan  ağızları,  daha  büyük  başları  ve  daha  büyük  arka  bacakları 

vardır. 


HARMAN M. BİTLENME VE UYUZ HASTALIĞI.  DİCLE ÜNİV. TIP FAK. DERMATOLOJİ AD. 

2

Gövde bitlenmesi (pedikülosis korporis) evsizlerde, mültecilerde, kalabalık yaşam yerlerinde 

ve elbiselerini yıkamayanlarda görülür. Yoksulluk, savaş ve doğal afetlerde gövde bitlenmesi 

sıktır. Kentlerdeki yoksul evsizlerde gövde biti ateş ve endokarditis ile karakterize hastalığın 

(trench fever) etkeni olan Bartonella quintana için vektör olarak rol oynar. Bartonella quintana 

için vektör pireler olduğunda kedi tırmığı hastalığı veya basiller anjiyomatozise benzer klinik 

bulgular, vektör gövde biti olduğunda endokarditis oluşur. 

Dünyada  özellikle  mültecilerde  görülen  relapsing  fever,  trench  fever  ve  etkeni  Rickettsia 

prowazekii  olan  epidemik  tifüs  için  gövde  bitleri  vektördür.  Mültecilerde  bitlenme  dışında 

scabies ve pire (Pulex irritans) infestasyonları da sıktır. İnsan pireleri (Pulex  irritans) gövde 

bitleri gibi iyi bilinen bir diğer hastalık vektörüdürler. 

Gövde  biti  yaklaşık  2-4  mm  uzunluğunda  olup,  daha  büyük  olması  dışında  baş  bitinden 

ayrılamaz.  Yaklaşık  20  günlük  yaşamı  süresince  200-300  yumurta  yumurtlar.  Yumurtadan    

7-10  günde  larvalar  çıkar  ve  bunlar  yaklaşık  1  haftada  olgunlaşır.  Kan  emmeden  3  gün 

yaşayabilir.  

Gövde bitleri genellikle aynı yatağı paylaşmaktan veya ortak kullanılan çamaşır ve giysilerle 

bulaşır. Bitler ve yumurtaları elbiselerin dikiş yerlerinde bulunur. Kan emerek beslenmek için 

vücuda  geçerler.  Baş  bitlenmesinde  olduğu  gibi  ısırma  yerlerinde  ısırma  reaksiyonu 

(ortasında pikür olan eritemli ve ödemli kaşıntılı plak) gelişir. Kronik infestasyonda kaşıntıya 

bağlı olarak deride kalınlaşma ve hiperpigmentasyon gelişir. Bu olgularda deri kuru, likenifiye 

ve ekskoriyedir (kutis vagantium). Lezyonların en çok görüldüğü yerler boyun, interskapular 

bölge ve bel bölgesidir. İç çamaşırlar serum, kan veya bit feçesi ile kirlenmiş olabilir. 

Tanı  bitleri  ve/veya  yumurtalarını  elbiselerin  dikiş  yerlerinde  bulmakla  konur.  Bitleri  yüksek 

vücut sıcaklığı olan alanlarda, özellikle elbiselerin bel kısmının dikiş yerlerinde bulmak daha 

kolaydır. 

Kasık bitlenmesi (Pedikülozis pubis) genellikle seksüel temas ile bulaşır. Bu hastalarda HIV, 

sifiliz,  gonore,  klamidial  infeksiyonlar,  herpes,  genital  siğiller  ve  trikomoniasis  gibi  seksüel 

geçişli hastalıklar daha sıktır. 

Kasık  biti  yaklaşık  1  mm  çapındadır.  Pubik  kıl  diplerine  sıkıca  yapışık  olup,  günde  10  cm 

hareket  edebilir.  Yaklaşık  2  haftalık  yaşam  siklusu  süresince  dişi  ortalama  25-50  yumurta 

yumurtlar. 

Kasık bitleri kasık bölgesi dışında göğüs, karın, bacaklar ve kalçalar gibi kısa kıllı alanlara da 

yerleşebilir. Kaş, kirpik yerleşimi, nadiren saçlı deri yerleşimi olabilir. Bitler kıl diplerine sıkıca 

tutunurlar.  Bu  nedenle  kıl  diplerinde  siyah  grimsi  veya  grimsi  sarı  nokta  gibi  görünürler. 

Yumurtaları  kıllara  sıkıca  yapışıktır.  Kaşıntı  genellikle  azdır.  Karakteristik  bulgulardan  biri 

maculae  ceruleae’dır.  Bunlar  bit  ısırığına  sekonder  olarak  gelişen  mavi-gri  makuller  olup, 

karın alt kısmı ve uyluklarda görülürler. Bu lekeler ısırma nedeniyle derin dermal hemosiderin 

birikimi ile ilişkilidir. 

Kasık  bitlenmesinde  bitler  çıplak  gözle  görülebilir.  Bit  ve  yumurtalarının  görülmesi  ile  tanı 

konur. Pubik kıllardaki yumurtaların trikomikozis (piedra) pubisten ayırımı yapılmalıdır. 

 

Bitlenmede Tedavi 

Baş  bitlenmesinde;  fırça,  tarak,  şapka,  baş  örtüleri,  yastık  kılıfları  gibi  eşyalar  vakumlama, 

yıkama,  kuru  temizleme  veya  2  hafta  ağzı  kapatılmış  plastik  torbada  bekletilerek  bitler  ve 

yumurtalar eradike edilmelidir. Koltuk türü döşemeler vakumlanabilir. 

Bitlenme tedavisi zor olabilir. Tarama gibi mekanik önlemler yararlı olmasına karşın, kimyasal 

ajanlar kadar etkili değildir.  

Baş bitlenmesinin tedavisinde kimyasal pedikülisidler temel tedavi ajanları olup; son yıllarda 

bunlara  karşı  direnç  gelişimi  önemli  bir  sorun  olarak  ortaya  çıkmıştır.  Direnç  gelişimini 

yavaşlatmak amacıyla bu ajanlar dönüşümlü olarak veya kombine edilerek kullanılabilir. 

Permethrin  ile  diğer  pyrethrinler  kros  rezistans  gösterebilir.  İngiltere’de hem  malathion hem 

de pyrethrine direnç bildirilmiştir. 

Baş bitlenmesinde mekanik temizleme yöntemlerinden biri olan saçların tıraş edilmesi birçok 

hasta tarafından kozmetik nedenle kabul edilmez. Islak tarama mekanik temizlik sağlayabilir. 

Bu  amaçla  özel  dizayn  edilmiş  taraklarla  saçlar  ıslak  taranmalıdır.  Bitler  suya  maruz 

kaldıklarında  geçici  olarak  hareket etmezler. Böylece  tarama  ile daha kolay  uzaklaştırılırlar. 



HARMAN M. BİTLENME VE UYUZ HASTALIĞI.  DİCLE ÜNİV. TIP FAK. DERMATOLOJİ AD. 

3

Sulandırılmış  sirke  (eşit  oranda  su  ve  sirke  karışımı)  veya  %8  formik  asidin  saçlara 



uygulanması yumurtaların temizlenmesine yardımcı olur. 

Mekanik temizlikle birlikte hastalar kimyasal ajanlardan biri ile tedavi edilir. 

Tedavide  başarısızlık  infeste  diğer  kişilerle  temasın  devam  etmesine,  ilaçların  yumurtalara 

yeterince etki etmemesine veya ajana karşı direnç gelişimine bağlıdır.  

Tedavide kullanılan ajan kuru ve temiz saçlı deriye uygulanmalıdır. Tedavinin 7-10 gün sonra 

tekrarlanması yumurtalardan yeni çıkmış larvaları öldürmek amacıyla önerilmektedir. 

 

Baş Bitlenmesi Tedavisinde Kullanılan Ajanlar 



 

İlaç 


 

 

Gebelik Kategorisi 



    Uygulama Şekli 

 

            Uyarı  



-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------         

 

Permethrin %1 



 

 



Kuru saçlı deriye 10 dk 

 

Allerjik 



 

 

 



 

 

 



uyguladıktan sonra durula,   

   ve 


Pyrethrins 

 

 



 

7-10 gün sonra tedaviyi 



 

İrritan 


 

 

 



 

 

 



tekrarla 

 

 



 

dermatit 

 

Lindane 


 

 



 

 

“ 



 

 

         Konvülziyon, 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Allerjik 



 

 

 



 

 

 



 

“ 

 



 

 

   ve 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

İrritan  



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

          dermatit 

 

Malathion 



 

 



 

Kuru saçlı deriye 8-12 saat            Solunum 

 

 

 



 

 

 



uyguladıktan sonra durula,            depresyonu 

 

 



 

 

 



 

7-10 gün sonra tedaviyi 

 

 

 



 

 

 



tekrarla 

 

 



Bazı okulların uyguladığı tüm yumurtaların yok olmasına kadar okula kabul etmeme politikası 

kötü bir uygulamadır.  Çünkü bu nedenle birçok çocuk bit gelişmeyecek yumurtalar yüzünden 

okuldan  uzak  kalmaktadır.  Saçlı  deriden  5-6  mm’den  daha  uzakta  kıl  şaftına  yapışık 

yumurtaların    varlığı  aktif  infestasyon  açısından  önem  taşımaz.  Bu  nedenle  yumurtaların 

saçlı  deriye  yakınlığı  ve  tarama  sırasında  bitlerin  görülmesi  aktif  infestasyon  için  temel 

alınmalıdır. 

Permethrin %1 baş bitlenmesinin tedavisinde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Sentetik bir 

pyrethroiddir.  Gün  geçtikçe  dirençli  vakaların  arttığı  bildirilmiştir.  Tek  uygulamadan  sonra 

residüel  etkisinin  2-3  hafta  sürmesine  karşın  ilk  uygulamadan  7-10  gün  sonra  tekrar 

uygulanması önerilmektedir.  Na kanallarını etkileyerek nöromembranlarda depolarizasyona 

neden  olarak  etki  gösterir.  Bu  olay  solunum  paralizisi  ile  sonuçlanır.  Scabies  ve  kasık 

bitlenmesi tedavisinde %5’lik formu kullanılır. 

Lindane  (Gamabenzenhekzaklorid)  bir  organoklorid  olup,  bitlerde  solunum  paralizisi 

oluşturur.  Merkezi  sinir  sistemi  toksisitesi  nedeniyle  bazı  ülkelerde  yasaklanmıştır.  Önerilen 

şekilde  kullanıldığında  nörotoksik  yan  etki  riski  oldukça  düşüktür.  Yutulması  veya  sık  sık 

uygulanması  toksisite  riskini  artırır.  Çocuklarda,  süt  veren  annelerde,  hamilelerde, 

konvülziyon  geçiren  hastalarda  ve  deri  bariyeri  bozulmuş  hastalarda  kullanımı 

önerilmemektedir. 

Pyrethrinler  bitki  ekstresi  derivesi  doğal  ürünlerdir.  Permethrin  ile  aynı  etki  mekanizmasına 

sahiptirler.  Etkisini  artırmak  ve  direnç  gelişimini  azaltmak  amacıyla  piperonyl  butoxide 

preparatlarına eklenir. 

Malathion  %0.5  zayıf bir  organofosfat  olup,  kolinesteraz  inhibitörüdür. Solunum  paralizisine 

neden olur. İnsanlar için güvenlik marjı iyidir. Hoş olmayan kokusu ve 8-12 saatlik uygulama 

gerekmesi  dezavantajlarıdır.  Taşıyıcısı  olan  %78  isopropanol  alev  alıcıdır.  Taşıyıcı 



HARMAN M. BİTLENME VE UYUZ HASTALIĞI.  DİCLE ÜNİV. TIP FAK. DERMATOLOJİ AD. 

4

malathionun etkisine önemli derecede katkıda bulunur. Yüksek derecede pedikülisidal etkisi 



vardır. Dermatit oluşturma riski düşüktür. 

Gövde  bitleri  özel  hijyen  yöntemleri  ve  çamaşırların  yıkanması  veya  çamaşırlara  insektisid 

uygulanması ile eradike edilir. Çamaşır ve elbiseler en az 60 derecede yıkanmalı ve kızgın 

ütüyle  ütülenmelidir.  Yaşanılan  ortamdaki  yerler  ve  mobilyalar  elektrik  süpürgesi  ile 

temizlenmelidir. 

Pubik bitlenmede tedavi saç bitlenmesindeki gibidir. Bölgenin tıraş edilmesi mekanik temizlik 

sağlar.  Tedavide  genellikle  %5  permethrin  tercih  edilmektedir.  Partner  tedavisi  de  gerekir. 

Çamaşırlar  ve  yatak  örtüleri  kaynatılmalı  ve  tam  iyileşme  olana  kadar  seksüel  temastan 

kaçınılmalıdır.  

Kirpik  bitlenmesinde  vaselin  petroleum  jeli gibi  oklüzif  ajanlar, fluorescein  ve  sarı  civa  oksit 

merhemi  kullanılmıştır.  Civa  oksit  merhemi  kullanımı  sistemik  civa  toksisitesine  neden 

olabilir. 

 

 

UYUZ HASTALIĞI (SCABİES, GALE, GİDİŞİK) 



Dünyada  her  yıl  yaklaşık  300  milyon  kişinin  uyuz  olduğu  tahmin  edilmektedir.  Temizliğe 

dikkat  etmeyen,  kalabalık  sosyoekonomik  durumu  kötü  toplumlarda  sıktır.  Her  yaş  ve  ırkta 

görülebilir. Bahar ve kış aylarında daha sık görülür. Hastalığa Sarcoptes scabiei var. hominis 

isimli insana zorunlu bir ektoparazit neden olur. Akarinalardan olan bu artropod parazit insan 

gözüyle zor görülebilir. Oval olan parazit yaklaşık 0.4 mm çapında olup,  4 çift bacağı vardır,  

gözleri yoktur. İnsanda erişkin bir dişi 1-2 ay kadar yaşayabilir. İnsan vücudu dışında birkaç 

günde  ölür.  Sarcoptun  yaşam  siklusunda  larva,  nymph  ve  erişkin  olmak  üzere  3  dönem 

vardır. 


İnsan scabiesi genellikle bir başka kişiden deri teması ile bulaşır. En kolay bulaşma birlikte 

çıplak  uyuma  ile  olur.  Dans  etme,  tokalaşma  gibi  kısa  süreli  temaslarla  bulaşma  olasılığı 

düşüktür. Sarkopt taşıyan çamaşır ve çarçaf gibi eşyalarla bulaşma sık değildir.  

Deri  yüzeyinde  çiftleşmeden  sonra  erkek  sarkopt  ölür.  Dişi  sarkopt  str.  korneumu  delerek 

içinde  tünel  açar,  yumurtalarını  tünele  bırakır.  Yumurtadan  çıkan  larvalar  tünelin  tavanını 

delerek  deri  yüzeyine  çıkarlar.  Kaşıma  sonucu  deriden  yatağa  dökülen  parazitler  1-2  gün 

yaşayabilirler.  İlk  kez  infeste  olan  kişilerde  kaşıntı  bulaşmadan  yaklaşık  2-6  hafta  sonra 

başlarken, daha önce  scabies  olmuş  kişilerde  ise  birkaç  günde  başlar. Bu  nedenle  kuluçka 

dönemi 3 gün ile 6 hafta arasında değişir. 

Scabieste  en  sık  ve  en  erken  gözlenen  belirti  özellikle  geceleri  şiddetti  artan  kaşıntıdır. 

Kaşıntı konağın duyarlanmasına bağlı olarak meydana gelir. 

Uyuzda görülen lezyonlar: 

Spesifik lezyonlar tünel (silon) ve vezikül perle’dir. Tünel ortalama insan kılı genişliğinde ve 

10  mm’ye  varabilen  uzunluktadır.  Tünelin  kör  ucu  üzerinde  veya  tünelden  bağımsız  olarak  

küçük  veziküller  (vezikül  perle)  görülebilir.  Kaşıma  nedeniyle  tüneller  ve  vezikül  perle  kısa 

sürede  harap  olur.  Bu  nedenle  sağlam  tünel  ve  vezikül  perle  görmek  zordur.  Nonspesifik 

lezyonlar konağın duyarlanmasına bağlı olarak oluşurlar. Nonspesifik lezyonlar olan papüller 

ve  noduler  lezyonlar  her  olguda  vardır.  Çok  sayıda,  yaygın,  simetrik  küçük  ürtikaryen 

papüllerin  çoğu  kaşıma  nedeniyle  ekskoriyedir.  El  parmak  araları,  tırnak  altları,  bilek  ve 

dirsekler,  kalçalar,  kuşak  bölgesi,  göbek  çevresi,  karın  alt  kısmı  lezyonların  sık  görüldüğü 

yerlerdir.  Kadınlarda  meme  başı  civarı,  erkeklerde  ise  penis  lezyonların  en  sık  görüldüğü 

yerlerdir.  Erkeklerde  glans  penis,  penis  şaftı  ve  skrotumda  kırmızı  papül  ve  noduller 

patogonomiktir.  Noduler  lezyonlar  özellikle  skrotum,  penis,  kalça,  uyluklar  ve  aksillalarda 

görülür.  Yetişkin  ve  erişkinlerde  göğüs  ve  sırttın  üst  bölümü  ve  baş  gibi  pilosebase  birimin 

yoğun olduğu alanlar genellikle tutulmaz. Hastalık infant ve küçük çocuklarda palmo-plantar 

bölge, yüz ve saçlı deriyi de içerecek şekilde tüm deriyi tutabilir. Özellikle infantlarda avuç içi 

ve  ayak  tabanında  püstüller,  veziküller,  diğer  alanlarda  papül  ve  nodüller  ön  plandadır.  Bu 

olgularda atopik dermatit ve papüller ürtiker ile ayırıcı tanı yapılmalıdır.  

Kaşıntıya  bağlı  ekskoriasyonlar,    sekonder  ekzematizasyon  ve  bakteriyel  infeksiyon 

gelişebilir.  Kaşıntı  ve  lezyonlar  parazitin  lokalizasyonundan  daha  yaygındır.  Çoğu  kez 

derideki parazit sayısı 10’dan azdır. 


HARMAN M. BİTLENME VE UYUZ HASTALIĞI.  DİCLE ÜNİV. TIP FAK. DERMATOLOJİ AD. 

5

Yaşlı  hastalarda  kaşıntı  ön  planda  olup,  inflammatuar  lezyonlar  genellikle  bulunmaz.  Bu 



nedenle senil pruritus, kserotik ekzema gibi tanılar konur. 

Hijyeni iyi olan kişilerde lezyonlar dağınık ve az sayıdadır, spesifik lezyonları bulmak zordur. 

Topikal  veya  sistemik  steroid  kullanan,  immünsüpressif  tedavi  alan  hastalarda  uyuz 

semptomları maskelenebilir. 

Krutlu  scabies  (Norveç  uyuzu)  uyuzun  çok  şiddetli  formu  olup,  geniş  alanlar  tutulmuştur. 

Skuamlı  ve  krutlu  lezyonlar  vardır.  Lezyonlarda  binlerce  parazit  vardır.  Bu  form  yaşlı 

hastalarda,  mental  retarde  ve  debil  kişilerde  sık  olup,  özellikle  immunitesi  azalmış  veya 

deride  duyu  kaybı  olan  kişilerde  görülür.  Kaşıntı  az  veya  yoktur.  Oldukça  bulaşıcı  olan  bu 

formun tedavisi zordur. Çünkü ilaçların krutlar ve skuam içindeki parazitlere ulaşması zordur, 

ayrıca  immune  supresyon  veya  deride  duyu  kaybı  olması  parazitlerin  kaşıma  sonucu  yok 

edilmesini engeller. 

Böcek ısırmaları, atopik dermatit, kontak dermatit, D. herpetiformis ve Liken planus ile ayırıcı 

tanı yapılmalıdır. Tanı için iyi aydınlatılmış bir ortamda tepeden tırnağa kadar dikkatli bir deri 

muayenesi yapılmalıdır. Kesin tanı tünellerin, parazitin ve/veya yumurtalarının saptanması ile 

konur.  Deneyimli  bir  dermatolog  olguların  yaklaşık  yarısında  paraziti  veya  yumurtasını 

gösterebilir. 

Şüpheli durumlarda tünel veya vezikül üzerine bir damla yağ damlatıldıktan sonra 15 numara 

bisturi  ile  kazıntı  alınarak  mikroskopta  incelenirse  sarkopt  ve/veya  yumurtaları  saptanabilir. 

Büyüteç altında tünel yarılarak parazit çıkarılabilir. 

Lezyonlu  alanlara  mürekkep  sürülüp  yıkanırsa  tüneller  içindeki  mürekkep  kalacağından 

tüneller  kolayca fark edilebilir. 

Bazı hastalarda IgE seviyesinde yükselme ve eozinofilli vardır. 

Spesifik  lezyon  içeren  alanda  yapılan  biyopsinin  histolojik  incelemesinde  tünelin  hemen 

hemen  stratum  korneum  içinde  olduğu,  kör  ucunda  sarkopt  bulunduğu  görülür.  Sarkoptun 

bulunduğu alanda spongiozis vardır. Bu ödem şiddetli olduğunda vezikül oluşumuna (vezikül 

perle) neden olur. Tünelin altındaki dermiste başlıca lenfoid hücrelerden oluşan kronik iltihabi 

infiltrasyon vardır. 

Özellikle geceleri şiddeti artan kaşıntı, yakın temas eden kişilerde benzer şikayetlerin olması, 

tünel  saptanması  ve  nonspesifik  lezyonların  tipik  dağılımı  tanıda  önemlidir.  Genç  ve 

yetişkinlerde en çok dermatitis herpetiformis, çocuklarda ise atopik dermatit ile karışır. 

Tedavi: 

-Permethrin % 5 krem kuru deriye uygulanır, 8-12 saat sonra banyo yapılır. Bir hafta sonra 

tedavinin  tekrarı  önerilebilir.  İyileşme  tedaviden  sonra  4  hafta  içinde  olur.  Yan  etki  olarak 

geçici yanma ve batma görülebilir. 

-Lindane % 1 losyon permethrin gibi uygulanır. İnfantlarda, küçük çocuklarda, hamile ve süt 

veren annelerde, bayılma ve diğer nörolojik hastalığı olan kişilerde kullanılmamalıdır. 

-Vazelin  içinde  %  10  kükürt  içeren  merhemler  deriye  uygulandıktan  24  saat  sonra  banyo 

yapılır.  Bu  uygulama  2-3  kez  tekrarlanmalıdır.  Kükürt  veya  crotamiton  içeren  merhemler 

infantlarda kullanılabilir. 

-% 25 benzyl benzoate emülsiyon deriye uygulandıktan 24 saat sonra yıkanılmalı, uygulama 

2-3 kez tekrarlanmalıdır. 

-Malathion  (% 0.5 aqueous) deriye uygulandıktan 24 saat sonra yıkanılmalıdır. 

-İvermectin  primer  olarak  onchoceriasis  ve  diğer  tropikal filarial  hastalıklara  karşı  kullanılan 

etkili  bir  ajandır.  Son  zamanlarda  pedikülozis  ve  skabieste  de  etkili  olduğu  bildirilmiştir.  Bu 

hastalarda  tek  doz  (150-200    μg/kg)  oral  yoldan  verilir.  İvermectin  tedavisi  zor  olan  kurutlu 

uyuzda kullanılabilir. İnfantlarda ve hamilelerde kullanılmamalıdır. İvermectinle tedavi edilen 

skabiesli olgularda ölüm artışı bildirilmiştir. 

Topikal tedavinin bir hafta sonra tekrarlanması önerilmektedir. 

İki  yaşın  altındaki  çocuklarda  saçlı  deri  ve  yüzü  de  içerecek  şekilde  tüm  vücut  tedavi 

edilmelidir.  Yetişkin  ve  erişkinlerde  ise  kulak  arkaları  ve  boyundan  aşağı  tüm  deriye 

sürülmelidir. Tedavi sonunda hasta banyo yapmalı ve temiz giysiler giymelidir. Yatak örtüleri 

ve giysiler mümkün olan en sıcak suyla yıkanmalı ve ütülenmeli veya kuru temizlenmelidir. 

Halı ve döşemeli mobilyalar vakumlu (elektrik süpürgesi ile) temizlenmelidir. 


HARMAN M. BİTLENME VE UYUZ HASTALIĞI.  DİCLE ÜNİV. TIP FAK. DERMATOLOJİ AD. 

6

Yıkanmayan  giysi  ve  örtüler  plastik  bir  torba  içine  konup  ağzı  kapatılarak  10  gün 



bekletilmelidir. 

Parazitler  öldükten  sonra  ölü  parazitlere  ve  artıklarına  karşı  alerjik  reaksiyon  nedeniyle 

kaşıntı  (gittikçe  hafifleyerek)  haftalarca  (2-4  hafta)  devam  edebilir.  Bunun  için 

antihistaminikler verilebilir. Scabies nodulleri tedaviden sonra birkaç ay devam edebilirler. 

Semptom olmazsa bile hasta ile aynı ortamı paylaşan tüm bireyler tedavi edilmelidir. Çünkü 

uyuzda inkübasyon peryodu yeni olgularda 2-6 hafta kadardır. 

İlacın deriye uygulanmasından sonra eller yıkanırsa mutlaka ilaç tekrar uygulanmalıdır. 

Sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişmişse sistemik antibakteriyel tedavi verilmelidir. 

Evcil  hayvanlardan  bulaşan  hayvan  sarcoptları  (hayvan  uyuz  etkeni)  insanlarda  kaşıntılı 

papül ve veziküllere neden olur. Burda kaşıntı ve lezyonlar parazitin bulaşmasından hemen 

sonra olur. Hayvan sarcoptları insanda birkaç günde ölürler.  Bu nedenle bu durumda sadece 

hayvanlar tedavi edilmelidir. 

Scabies  nedeniyle  utanıp,  çekinme!  Çünkü  scabies  her  olguda  kötü  kişisel  hijyenle  ilgili 

olmayıp,  içinde  yaşanılan  toplumun  hijyen  ve  sosyoekonomik  durumu  ile  ilişkilidir.  Bu 

nedenle doktora hemen görün ve tedaviye başla! 

 

 



PİRE ISIRMALARI 

Pireler  yaklaşık  toplu  iğne  başı  büyüklüğünde,  kahverengi,  kanatsız  insektlerdir.  Erişkin 

pireler  çok  çeşitli  memelilerden  ve  kuşlardan  kan  emerek  beslenirler.  Zamanlarının  çoğunu 

konak dışında geçirirler. Bacakları iyi gelişmiş olup; 30-40 cm zıplayabilirler. Hem çok küçük, 

hem  de  vücutları  çok  sert  olduğu  için  onları  iki  parmak  arasında  ezerek  öldürmek  hemen 

hemen imkansızdır. Kişilerin pire ısırığına reaksiyonu farklıdır. Bazı kişiler ısırmalara duyarlı 

değildir  veya  pireler  için  cazibeli  değildir.  Bazı  kişiler  ise  ısırmalara  oldukça  duyarlıdır  ve 

pireler için cazibelidir. Bu nedenle pire ile infeste ev halkından bir veya birkaç kişide şiddetli 

reaksiyon  görülebilirken,  diğerleri  pire  varlığının  farkında  değildirler  ve  bu  gerçeği  kabul 

etmezler.  Kadınlar  ve  buluğ  çağı  öncesi  çocuklar  pireler  için  en  cazibeli  gibi  görünüyorlar. 

Pire  ısırmalarında  lezyonlar  kümeler  halinde  olup,  özellikle  elbiselerin  vücudu  sıkıca 

sardıkları  çorap  ve  kemer  bölgesi  gibi  bölgelerdedir.  Küçük  çocuklarda  lezyonlar  her  yerde 

görülebilir.  Pire  ısırması  nadiren  his  edilebilir.  Isırmadan  kısa  bir  süre  veya  saatler  sonra 

kaşıntılı, ortasında punkturu bulunan, çapı birkaç mm ile 1-2 cm arasında değişen yuvarlak 

kızarık  bir  plak  oluşur.  Reaksiyon  kişinin  duyarlılığına  bağlı  olarak  5-7  gün  sürebilir.    Tüm 

erişkin pireler parazit olup,  kan ile beslenerek yaşar ve ürerler.  Her pirenin sıcak kanlı bir 

konağı vardır. Pireler kedi, köpek , insan, kuş ve diğer sıcak kanlı hayvanlardan kan emerek 

beslenirler. 

Böcek ısırmalarında; merkezindeki ısırma yerinde hemorajik nokta şeklinde punktumun veya 

vezikülün olduğu, 1-2 cm çapında eritemli ve ödemli, kaşıntılı plaklar vardır. 

 

LARVA MİGRANS 

Etken  değişik  nematodlardır.  Genellikle  tropikal  bölgelerde  görülür.  En  sık  çıplak  ayakla 

nemli  toprakta  dolaşanlarda  olur.  Nematod  larvası  deriyi  delerek  içine  girer.  Başlangıçta 

kaşıntılı papül olur, daha sonra deride zikzak şeklinde tünel kazarak ilerler. 

Tedavide  tiyobendazol,  kriyoterapi  veya  elektrokoterizasyon  etkilidir.  Kriyoterapi  veya 

elektrokoterizasyon parazitin bulunduğu  nokta  merkez olmak üzere  2 cm  çapında  bir  alana 



yapılır. 


Yüklə 189,46 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə