Azərbaycan Texniki Universiteti. Qrup: 458a2 Fənn: Tökmə istehsalı Mövzu: Tökmə sisteminin elementləri və növləri



Yüklə 192,81 Kb.
tarix02.01.2022
ölçüsü192,81 Kb.
#41980
Tökmə sisteminin elementləri və növləri
HFT5, 1İctimaiyyətlə əlaqələrdə ənənəvi ünsiyyət formaları və onların cəmiyyətdə rolu, TURİZİM, MİLLİ MƏTBƏX, MİLLİ MƏTBƏX, MEHMANXANA, 1, Ekologiya2, Ekologiya2, 1, 1Windows 7 əməliyyat sistemi., Bioloji aktiv əlavələr

Azərbaycan Texniki Universiteti.



Qrup:458a2

Fənn:Tökmə istehsalı

Mövzu: Tökmə sisteminin elementləri və növləri

Tələbə:Kənan Çobanov

Fakültə:Metallurgiya mügındisliyi

Tökmə sisteminin elementləri və növləri



Tökmə — arzuolunan məmula uyğun →qəlibin ağırlıq və ya mərkəzdənqaçma qüvvəsi, və ya təzyiq altında ərimiş metalla doldurulması və orada bərkiməsidır. Verilmiş tapşırıqdan asılı olaraq tökmə kasa, tiqel, dönəbilən və ya aşağıdan tıxaca malik çalovlarla yerinə yetirilir. Yarımfabrikat və hissələrin tökülmsəi fərqlənir. Yarımfabrikat deformasiya və ya kəsmə ilə sonrakı emalı nəzərdə tutulan töküklərdir. Burada karputların qum qəliblərində tökülməsi və ya fasiləsiz tökmə üsulu tətbiq tapır. Karputlar (bloklar) en kəsiyi kvadrat, düzbucaqlı və ya poliqonal olan →kokillərdə aparılır. Böyük blokları çox hallarda üstdən tökürlər. Polad istehsalında bu növ blokların çəkisi 6t-a qədər çatır. Kiçik bloklar aşağıdan yuxarıya tökülür (Polad tökmə üsulu). Bu arada eyni zamanda bir neçə tökük əldə edilə bilir. Bu üsul bərkimə proseininə görə yuxarıdan tökməyə nisbətən daha yaxşı səthi parametrlərə malik töküklər verir.

Hal hazırda yarımfabrikat metal töküklərin hazırlanması üçün ən geniş yayılmış fasiləsiz tökmə üsuludur. Çubuq şəklində tökülən materialı nəzəri cəhətdən sonsuz uzunluqda almaq olur. Böyük uzunluqda çubuğu almaq üçün prosesi yuxarıdan aşağıya yox, maili şəkildə yerinə yetirirlər. Çünki birinci halda tökmə istehsalı yerləşən binanın hündürlüyü çox olar və əməliyyatı əlverişsiz edər. Ona görə də müasir fasiləsiz tökmə qurğularının yalnız bir hissəsi şaquli olur, yerdə qalan hissə isə qövs üzrə yerləşir. Tökmə zamanı maye metal kokilə daxil olduqda soyuma nəticəsində onun xaricində bərkimiş metaldan qabıq yaranır. Metal daimi hərəkətdə olduğundan soyuma müddəti kiçik olur və metal ilkin zonanı üzü bərkimiş şəkildə tərk edir. Sonrakı bərkimə diyircəklər arasında hərəkət zamanı baş verir. Alınmış metal çubuq lazım olan uzunluqda doğranır. Çoxlu sayda diyircəklərə malik müasir qurğularda diametri 500 mm-ə qədər olan məmulu hazırlamaq mümkündür. Bu üsulla alınan dəmir əsaslı töküklər hidravlika, təzyiq altında işləyən hissələrin hazırlanması üçün əvəzolunmaz materialdır.



Metalların qeyri metaldan hazırlanmış qəliblərə və kokillərə tökülməsi zamanı maye cərəyanının qanunauyğunluqlarına riayət etmək lazımdır. Qum qəliblərə tökmədə tökmə sistemi aşağıdakılardan ibarətdir: tökmə kasası, şaquli qidalandırıcı, posa, üfüqi qidalandırıcı. Bu hissələrin ölçülərinin təyini zamanı töküyün materialı, qəlibin stabilliyi və tökmə müddəti nəzərə alınmalıdır. Bu hesabatların kompyuterin köməyi ilə aparılmasına baxmayaraq, hələ də optimallaşdırma təcrübi yollarla əldə edilmiş biliklərsiz ötüşə bilmir. Töküklərin keyfiyyətinə artan tələbatlar onların hazırlanmasının qəlibin erroziyası zamanı ayrıla biləcək qeyri metal materiallardan həmçinin metallurji hazırlama zamanı əmələ gələn reaksiya məhsullarından azad olmasını tələb edir. Bunun üçün süzgəclərdən və xüsusi tökmə çalovlarından istifadə olunur. Müasir tökmə qurğularında tıxaclı çalovlardan da istifadə olunur.

ökmə üsulu ilə parçaların istehsalı üsulu saxta və ştamplama ilə müqayisədə daha ucuzdur, çünki tökmə qabıqları ölçü və konfiqurasiyada bitmiş hissələrə ən yaxındır və onların emal həcmi digər üsullarla əldə edilən iş parçalarından azdır. Dökümlər çox mürəkkəb bir konfiqurasiya edir, xüsusən də saxta, möhürlənmiş və ya haddelenmiş və ya preslənmiş materialdan, məsələn, silindr blokları, maşın çarpayıları, turbin bıçaqları, dişlilər, qaz və su armaturları və daha çox olmayan içi boş olanlar. Döküm hissələrinin çəkisi məhdud deyil - bir neçə qramdan on tonadək. Yalnız tökmə ilə, müxtəlif ərintilərdən, istənilən ölçüdə, mürəkkəblikdə və ağırlıqda olan məhsullar nisbətən qısa müddət ərzində kifayət qədər yüksək mexaniki və əməliyyat xüsusiyyətləri əldə etmək mümkündür. Tökmə istehsalının həyata keçirildiyi quyular istifadə olunan ərintiyə, tökmə texnologiyasına, dökümlərin ağırlığına və s. Görə təsnif edilir. İstifadə olunan ərintinin (metalın) növünə görə emalatxanalar fərqlənir: dəmir tökmə, polad tökmə və əlvan tökmə. Dəmir quyularda dökümlər boz, yüksək davamlı, elastik və digər çuqun növlərindən hazırlanmışdır. Polad tökmə emalatxanaları tökmə çeliklərindən dökümlər istehsal edir: karbon, struktur, istiliyədavamlı, xüsusi çeliklər və s. Əlvan tökmə metal və ərintilərdən istifadə edir: alüminium, mis, maqnezium, sink, titan, bürünc, mis və s. Dökümün çəkisi və ölçüləri baxımından tökmə, yüngül, orta, böyük, ağır və xüsusilə ağır çəkilərə aid edilə bilər və ya başqa bir təsnifata görə, kiçik, orta və ya böyük ölçülü dökümlərdir. Döküm növünə görə tökmə qum və gil qəliblərdə və xüsusi dökümlərdə tökmə kimi təsnif edilir. Dökümün xüsusi növlərinə döküm tökmə (daimi metal qəliblər), mərkəzdənqaçma tökmə, investisiya tökmə (dəqiq tökmə), yandırıla bilən tökmə, enjeksiyon qəlibləri (yüksək və ya aşağı), kortikal tökmə və s. Tökmənin ən böyük paylanması qum və gil formalarında tapmadır. Kalıplar qəlibləmə qumundan hazırlanır. Kalıplama qumunun əsas komponentləri qum və gildir, buna görə də bu növ hələ də qalır

Kalıp qarışıqları tökmə kalıplarının istehsalı üçün, əsas isə çubuqlar üçün nəzərdə tutulub. Kalıp və əsas qarışıqlar fərqli bir təəssürat yaratmaq üçün çevik olmalıdır; odadavamlı - tökülmüş metalın yüksək temperaturlarına tab gətirmək; davamlı - tökülmüş metalın təzyiqinə tab gətirmək; qaz keçirici, yəni. sərbəst buraxılan qazları keçmək qabiliyyətinə malikdir, həm də yapışmayan, genişlənmiş metalla sinirləşməməyə qadirdir. Çubuqlar daha da çətin vəziyyətdədir. Buna görə nüvəli qarışıqlar qəlibləmə qumundan daha yüksək xüsusiyyətlərə malikdir. Forma qurarkən xüsusi qurğular istifadə olunur, onların dəsti model dəsti və flakonlar adlanır. Bir model dəsti konfiqurasiyasına və ölçüsünə əsasən hər bir hissə üçün ayrıca hazırlanır. Bir modeldən, qapı sisteminin elementlərindən və bir model boşqabdan ibarətdir. Parçanın qurulmasında boşluqlar və ya boşluqlar olduqda, əsas qutular da dəstə daxil edilir. Model qəlibdəki hissənin xarici konturunu yaratmaq üçün hazırlanmışdır. Döküm yamacları, sonrakı emal və metalın büzülməsi üçün icazə verilir. Qapı sistemi əridilmiş metalın kalıp boşluğuna aparan kanallar dəstidir. Bir model boşqab, bir model və qapı sistemini quraşdırmaq üçün hazırlanmış bir armaturdur. Əsas qutu, hissənin boşluğunun daxili konturunu təşkil edən çubuqların istehsalı üçün nəzərdə tutulmuşdur. Flasks, daşınması və metal ilə tökülməsi zamanı kalıbın saxlanıldığı sərt çərçivənin uğursuzluğunu təmsil edir. Tökmə ərintilərinə gəldikdə, quyuda yalnız yaxşı döküm xüsusiyyətlərinə malik olan metallardan və ərintilərdən istifadə olunur: yüksək axıcılıq, aşağı büzülmə və parçalanma meylinin aşağı olması. Maye axını bir metalın qəlib boşluqlarını doldurma qabiliyyətinə aiddir. Büzülmə ölçüdə soyutma zamanı metalların xüsusiyyətlərinə aiddir. Ləğv, dökümün müxtəlif hissələrinin kimyəvi tərkibindəki heterojenliyə aiddir. Döküm maşınqayırma bölüşdürülməsinin təşkilati və texniki baxımından ən çətinlərindən biridir. Çox miqdarda giriş məlumatı olan tökmə müəssisələrinin təşkili zəhmətli və mürəkkəb bir prosesdir. Bununla birlikdə, bir dəst avadanlıq, standart texnologiya və istehsalın təşkili olan tökmə müəssisələrinin əsas bölmələri üçün standart dizaynlar hazırlanmışdır. Seminarın və onun bütün şöbələrinin dizaynı üçün əsas seminar proqramıdır. Döküm istehsal üsulları, xüsusiyyətləri və əhatə dairəsi cədvəldə verilmişdir. 13.1. Tökmə, bir qayda olaraq, ayrı-ayrı binalarda yerləşir. Çərçivələr quyular üçün hazırlanmışdır. Dəstəkləyici çərçivə təməllərə quraşdırılmış və şüalar və trusslar ilə birləşdirilmiş sütunlardan ibarətdir. Onlara söykənən sütun və trusslar, uzununa istiqamətdə təməl bağlama şüaları, kran şüaları ilə bağlanan transvers çərçivələr təşkil edir. Belə bir bina effektiv mexaniki havalandırma, havalandırma və işıqlandırma təmin edir. Vakf, sütunlar, divarlar və tavanlar bütün yükləri götürərək binanın dəstəkləyici skeletini təşkil edir. Dam örtüyü bina örtüyünün növündən, ərazinin iqlim şəraitindən və otağın qapalı rejimindən asılıdır. Ən yaygınları, izolyasiya qatına bitum mastikinə qoyulmuş su keçirməyən materiallardan hazırlanmış çox qatlı çatılardır. Binalar bir çox aralığa malik olduğundan, damdakı hunilər və daxili fırtına kanalizasiyasına axan daxili su axını təşkil etmək lazımdır. Dam fənər tipinə uyğun qurulur. Sənaye binalarının fənərlərinin növü texnoloji və sanitar-gigiyenik tələblərə və tikinti sahəsinin iqlim şəraitinə uyğun təyin olunur. Sənaye binalarının damında quraşdırılmış fənərlər işıq, aerasiya və işıq aerasiya, məsafələrə nisbətən yerə - lentə və nöqtəyə bölünür. Geniş istilik yayan otaqlarda mərkəzi iqlim zonası üçün şaquli şüşəli iki tərəfli işıq yayan diod lampaları istifadə olunur.
Yüklə 192,81 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə