AZƏrbaycan respubl kasi təhs L naz rl y azərbaycan döVLƏt qt sad un vers tet



Yüklə 15,3 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə6/6
tarix13.06.2017
ölçüsü15,3 Mb.
1   2   3   4   5   6

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

65

 



 

 

 

 

 

Ə

LAVƏLƏ

 

 

 



 

 

 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



  

66

 



 

 

 



 

Şə

kil 1. Müasir geyimlərdə ornamental kompozisiyaların tətbiqi  



 

 

 



  

67

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

    a 



                                                         

 

                                                                                 



b

 

 



Şə

kil 2. Orta əsr Azərbaycan xalçaları

                                                                                       

a. XIX əsr Quba xalçası                                                                    

c

 

b. Qazax xalçası                                                                                   



c. Abşeron xalçası                                                                                                                                   

                                                                                           



  

68

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Şə

kil 3. Ornamental kompozisiyaların dekorativ tətbiqi sənət nümunələrində tətbiqi 

 


  

69

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

Şə



kil 4. Müasir geyimlərdə milli ornamental kompozisiyaların tətbiqi 

 

  

70

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

 



 

 

 



Şə

kil 5. Müasir geyimlərdə həndəsi ornamentlərin tətbiqi  



  

71

Şə



kil 6. Müasir geyimlərdə nəbati ornamentlərin tətbiqi  

  

72

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şə

kil 7. Slavyan ornamental kompozisiyaların müasir geyimlərdə tətbiqi 



  

73

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şə

kil 8. Slavyan ornamental kompozisiyaların müasir geyimlərdə tətbiqi 



  

74

XÜLASƏ 

Müasir geyimlərdə istifadə edilən ornamental kompozisiyaların 

 

е

lmi – nəzəri 



təhlili zamanı aşağıdakı bir sıra məsələlər araşdırılır: 

“Naxiş  sənətinin  mənşəyi  və  ornament  motivlərinin  inkişafi”  başlığı  altında 

vеrilən  I  Fəsildə  naxiş  sənətinin  yaranma  tarixi,  arxeoloji  qazıntılarda  əldə  olunan 

sənət  nümunələrinin  naxış  xüsusiyyətləri,  ornamentin  tipləri  və  üslubları, 

Azərbaycan dekorativ tətbiqi sənət sahələrində tətbiq olunan ornamentlərin növləri, 

Azərbaycan  xalçaçılıq  sənətində  istifadə  olunan  ornamental  kompozisiyalar         

araşdırılır. 

“Qədim  dövr  və  ilkin  orta  əsrlərdə  azərbaycanda  mövcud  olan  geyimlər” 

adlanan  II  Fəsildə  qədim  dövr  və  ilkin  orta  əsrlərdə  geyimlərin  təkamülü,  XVI  – 

XVIII əsrlərdə Azərbaycan geyimləri, orta əsrlərdə geyimlərin konstruktiv və bədii – 

dekorativ səviyyəsi təhlil edilir. 

 “Müasir dövr geyimlərində tətbiq olunan  ornamental kompozisiyalar”adlı III 

Fəsildə XIX əsr Avropa və Azərbaycan geyimlərinin estetik dəyərləri, XX əsrin sonu 

- XXI əsrin əvvəllərində geyimlərin ornamental xüsusiyyətləri, XXI əsr geyimlərində 

ornamental kompozisiyaların istifadəsinə dair tövsiyyələr işıqlandırılır.  

Ə

srlərin  sınağından  keçərək  bu  günümüzədək  çatan  zəngin  ornamental 



kompozisiyaların  quruluşunun  araşdırılması  və  öyrənilməsi  nəticəsində,  ornament 

sənətinin  nümunələrindən  müasir  dövrümüzdə  müxtəlif  geyimlərdə  istifadə 

edilməsinə dair təkliflər irəli sürülür. 

 

 



 

 

 



 

 

 

  

75

РЕЗЮМЕ



 

Декоративные

  композиции,  используемые  в  современной  одежде 

научно


 - теоретический анализ рассматривает следующие вопросы: 

"Декоративные мотивы происхождение и развитие искусства вышивки," 

название

,  данное  в  I  главе  в  истории  искусства  вышивки,  вышивка 

представлены

  произведения  искусства  из  археологических  раскопок,  видов 

орнамента

  и  стилей  украшения,  применяемых  к  полям  декоративно-

прикладного

  искусства,  декоративные  композиции,  используемые  в 

ковроткачества

 исследованы. 

"Одежда  существующее  с  древних  времен  и  в  период  раннего 

средневековья

 в Азербайджане" данное в II главе эволюции древней и ранней 

средневековых

  костюмах,  XVI  -  XVIII  вв  Азербайджана  средневековых 

костюмах


 и арт-дизайн - декоративные уровни анализа. 

"Применяемые  орнаментальные  композиции  в  одеждах  современной 

эпохи

" данное в  III главе  XIХ века в Европе и в Азербайджане эстетические 



ценности

 одежды, конец ХХ века - начало XХI века декоративные особенности 

одежды

,  подчеркнуто  рекомендации  по  использованию  декоративных 



композиций

 в одеждах XXI века. 

В

 результате исследований и изучений строение богатых декоративных 



композиций

  со  времен  древнего  мира  до  наших  дней,  пройдя  многовековую 

испытанию

, предлагается использовать примеры орнаментальных композиций 

для

 современных различных одежд. 



 

 

 



 

 

 



  

76

SUMMARY 



 

Decorative  compositions  used  in  modern  clothes  scientific  -  theoretical 

analysis considers the following questions: 

"Decorative  motifs  origin  and  development  of  the  art  of  embroidery,"  the 

name given in Chapter I in the history of art embroidery, are works of art from the 

archaeological site, the types and styles of jewelry ornament applied to the fields of 

arts and crafts, decorative compositions used in carpet weaving investigated . 

"Clothes  existing  since  ancient  times  and  the  early  Middle  Ages  in 

Azerbaijan"  given  in  Chapter  II  of  the  evolution  of  ancient  and  early  medieval 

costumes, XVI - XVIII centuries Azerbaijan medieval costumes and art design - fine 

levels of analysis. 

"Applied ornamental compositions in the robes of the modern era" given in 

Chapter  III  nineteenth  century  in  Europe  and  in  Azerbaijan  aesthetic  values  of 

clothing, the end of the twentieth century - the beginning of XXI century decorative 

features clothes, pointed recommendations on the use of decorative compositions in 

clothes of the XXI century. 

As  a  result  of  research  and  study  of  the  structure  of  the  rich  decorative 

compositions from the times of the ancient world to the present day, the centuries-old 

passed the test, it is proposed to use the examples of ornamental compositions for a 

variety of modern clothes. 

 

 

 



 

 

 



 

 


  

77

869 m qrup magistrantı Zərifə Oruc qızı  sayevanın «Müasir geyimlərdə 



istifadə edilən ornamental kompozisiyaların analizi» adlı magistr 

dissertasiyasının 

R E F E R A T I 

Mövzunun  aktuallığı.  Geyim  ibtidai  cəmiyyətin  formalaşmasının  ən  erkən 

çağlarında  meydana  gəlmişdir.  Antik  dövrlərdən  indiki  dövrədək    nəzər  salsaq 

geyimlərin nə qədər təkamül keçdiyinin şahidi olarıq. Geyim bütün dövrlərdə insanın 

milli, dini, sənət, mülki mənsubiyyətini müəyyənləşdirmişdir. Tarixi təkamülün hər 

bir  mərhələsində  cəmiyyətin  həyat  tərzi  geyimin  istifadə  xüsusiyyətlərində  əks 

olunmuşdur.Cəmiyyətin  inkişafı  gedişində  geyim  tədricən  mükəmməlləşmiş,  öz 

vəzifəsinin  spektrını  genişləndirmişdir.  Geyim    nəinki  ayrıca  bir  insanın,  eləcə  də 

millətin,  xalqın  və  hətta  bütöv  bir  dövrün  obrazlı  xarakteristikasını  özündə  daşıyır. 

Müasir  geyimin  inkişafı  və  bu  inkişafla  əlaqəli  olan  moda  keçmiş,  indiki,  gələcək 

dövr  arasında  əlaqələndirici  bənd  olmaqla,  insan  cəmiyyətinin  maddi  və  mənəvi 

həyatının  vacib  hissəsini  təşkil  edir.  Geyim  mədəniyyəti,  geyimlərin  anlamı 

olmasaydı,  hamı  bir  şeyə  bürünüb  ortaya  çıxardı.  llər  ötdükcə  zövqlər  də  dəyişir, 

geyimlər də. 

Bütün  xalqların  geyimlərində  müasir  geyimlə  milli  geyimlərin  sintezi  özünə 

yer tapıb. Lakin bütün bunları incə zövqlə, peşəkarlıqla, ifrat dərəcəyə çatdırmamaq 

şə

rti ilə yerinə yetirmək lazımdır. Xalq geyimləri və bəzək əşyaları ilə əsrlər boyu öz 



zövqünü  və  mədəniyyətini  əks  etdirən  Azərbaycan  xalqı    nəinki  Şərqdə,  bütün 

Avropada  birincilər  sırasında  durur.  Başqa  xalqlarda  olduğu  kimi  XIX  əsrin 

sonlarında  qərbsayağı  geyimlər  Azərbaycana  da  nüfuz  etdi  və  geniş  yayıldı.  Sadə 

biçimli  müasir  geyimlərin  konstruksiya  həlli  müasir  olsa  da,  onun  tərtibat  işləri 

klassikaya  müraciət  edir.  Milli  koloritin  olması  modelyerə  əsas  verir  ki,  onlar  öz 

yaradıcılıqlarında  klassikaya  istinad  edərək  müasir  geyimlər  hazırlasınlar,  keçmişə 

baxaraq  daima  yenilik  axtarsınlar.  stənilən  qadın  və  ya  kişi  geyimlərinə  milli 

ornamentlərimizi  vurmaqla  ən  son  dəb  qərb  geyimlərində  belə  Azərbaycançılığı 

qoruyub saxlaya bilərik. 


  

78

Artıq  təcrübələr  göstərir  ki,  istər  geyimlərdə,  istərsə  də  başqa  sahələrdə 



milliliyin olması insaları bilavasitə tarixinə, adət - ənənəsinə bağlayır.

 

Yüksək milli 



çalarlar  əldə  etmək  üçün  mütləq  ornamental  sənətin  inkişafı,  növləri,  üslubları 

dərindən öyrənilməli və müasir geyimlərə düzgün tətbiq edilməlidir. 

Tədqiqatın  predmet  və  obyekti.  Dissеrtasiyada  Müasir  geyimlərdə  istifadə 

edilən ornamental kompozisiyaların analizi və geyim sferasında yeri, qədim və orta 

ə

srlərdə geyimlərin təkamülü və  estetik dəyərləri tədqiq еdilmişdir. 



Tədqiqatın  əsas  məqsədi  və  vəzifələri  -  Müasir  geyimlərdə  istifadə  edilən 

ornamentlərin еlmi – nəzəri təhlili və  eləcə də, dekorativ tətbiqi sənət sahələrində, 

istifadəsi üzrə təkliflərin irəli sürülməsindən ibarətdir. 

 Dissårtasiyada bu məqsədlə aşağıdakı əsas məsələlər araşdırılmışdır: 

1.

   Bütün dövrlərdə dekorativ sənətin əsasını təşkil edən ornamentin mənşəyi 



və  ilkin  mərhələsinin,  formalaşmasının  dövrlərin  müəyyən  еdilməsi  və    ornament 

kompozisiyalarının növlərinin təhlili; 

2.

   Geyim sferasinda ornamental kompozisiyaların yeri müəyyən еdilməsi; 



3.

   Dekorativ  tətbiqi  sənət  sahələri  –  xalçaçılıq,  zərgərlik,  keramika,  bədii 

metal, taxta üzərində tətbiq olunan ornamentlərin tədqiqi; 

4.

   Orta  əsr  Azərbaycan  geyimlərində  ornamental  elementlərin 



xüsusiyyətlərinin  araşdırılması  və  müasir  şəraitdə    istifadəsinə  dair  təkliflərin  irəli 

sürülməsi. 

Tədqiqatın  informasiya  bazası  və  işlənilməsi  metodları  sistеmli  şəkildə 

yanaşmaya,  tariхən  yaranmış  və  formalaşmış,  müxtəlif  dekorativ  sənət  sahələrində 

tətbiq olunan ornamentlərin səmərəli tədqiqat üsullarına əsaslanır ki, оnlar da arхiv 

sənədlərinin, еlmi, tariхi mənbələrin, еləcə də, fоtоfiksasiyaların, həmçinin Google, 

Yandex internet xidmətlərinin vasitəsi ilə müəyyən еdilmişdir.  

Tədqiqatın 

elmi 

yeniliyi. 



Azərbaycan 

geyimlərində 

ornamental 

kompozisiyaların  tətbiqi  estetik  baхımdan  böyük  əhəmiyyət  kəsb  еdir.  Arxeoloji 

qazıntılar  zamanı  tapılan  ornamental  kompozisiyalı  əşyaların  analizi  bu  sənət 

nümunələrinin  dəyərli  dekor  хüsusiyyətlərinin  üzə  çıхarılması  və  müasir  şəraitdə 



  

79

yeni istifadəsinə dair təklif оlunan tədbirlərin kоmplеks tədqiqi dissеrtasiyanın еlmi 



yеniliyi hеsab еdilə bilər.  

Tədqiqatın  təcrübi  əhəmiyyəti.  Müasir  geyimlərdə  istifadə  edilən  ornamental 

kompozisiyaların  tətbiqinə  dair  təkliflər  Azərbaycanda  geyim  işlərilə  məşğul  оlan 

qurumların işində istifadə оluna bilər.  

Dissеrtasiyanın əsas müddəaları və əldə еdilən nəticələri həmçinin Azərbaycan 

Dövlət  Iqtisad  Universiteti  “Texnologiya  və  Dizayn”  fakultəsinin  diplоm  və  kurs 

layihələrində, həmçinin mühazirə kurslarında istifadə оluna bilər.   

Disserrtasiya  işin  strukturu.  Disserrtasiya  işi  giriş,  3  fəsil,  nəticə  və  təkliflər, 

disserrtasiya  işinə  edilmiş  əlavə  istifadə  olunmuş  ədəbiyyat  siyahisindan  ibarətdir. 

Disserrtasiya işi 74 səhifə, o cümlədən 4 səkildən ibarətdir. 

“Naxiş  sənətinin  mənşəyi  və  ornament  motivlərinin  inkişafi”  başlığı  altında 

vеrilən  I  Fəsildə  naxiş  sənətinin  yaranma  tarixi,  arxeoloji  qazıntılarda  əldə  olunan 

sənət  nümunələrinin  naxış  xüsusiyyətləri,  ornamentin  tipləri  və  üslubları, 

Azərbaycan dekorativ tətbiqi sənət sahələrində tətbiq olunan ornamentlərin növləri, 

Azərbaycan  xalçaçılıq  sənətində  istifadə  olunan  ornamental  kompozisiyalar         

araşdırılır. 

“Qədim  dövr  və  ilkin  orta  əsrlərdə  azərbaycanda  mövcud  olan  geyimlər” 

adlanan  II  Fəsldə  qədim  dövr  və  ilkin  orta  əsrlərdə  geyimlərin  təkamülü,  XVI  – 

XVIII əsrlərdə Azərbaycan geyimləri, orta əsrlərdə geyimlərin konstruktiv və bədii – 

dekorativ səviyyəsi təhlil edilir. 

 “Müasir dövr geyimlərində tətbiq olunan  ornamental kompozisiyalar”adlı III 

Fəsildə XIX əsr Avropa və Azərbaycan geyimlərinin estetik dəyərləri, XX əsrin sonu 

- XXI əsrin əvvəllərində geyimlərin ornamental xüsusiyyətləri, XXI əsr geyimlərində 

ornamental kompozisiyaların istifadəsinə dair tövsiyyələr işıqlandırılır.  

 “Nəticə və təkliflər” bölümündə

  

ə



srlərin sınağından keçərək bu günümüzədək 

çatan zəngin ornamental kompozisiyaların quruluşunun araşdırılması və öyrənilməsi 

nəticəsində,  ornament  sənətinin  nümunələrindən  müasir  dövrümüzdə  müxtəlif 

geyimlərdə istifadə edilməsinə dair təkliflər irəli sürülür. 



Kataloq: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı

Yüklə 15,3 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə