Aslan, cadi ve dolap



Yüklə 214,17 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix25.07.2017
ölçüsü214,17 Kb.

NARNİA GÜNLÜKLERİ “ASLAN, CADI VE DOLAP” SİNEMA 

FİLMİNİN MİTİK ARKETİPLERİ VE ANLATISAL  

ÇÖZÜMLEME YÖNTEMİYLE İNCELENMESİ 

 

Deniz CEYLAN 

İstanbul Kültür Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi, İletişim Tasarımı Bölümü 

 

 

ABSTRACT 

Mythology  reflects  the  common  and  deep  memories  of  nations  by  transforming  the  language  and 

cultural codes accumulated since the beginning of mankind into an invaluable collection. Written by 

C.S.  Lewis  and  half  a  century  later,  brought  to  the  cinema  screen  with  rich  visual  effects,  The 

chronicles of Narnia: the lion, the witch and the wardrobe is the first of a series of fantastic novels that 

bring  to  day  mythology.  Since  its  birth,  cinema  has  made  use  of  literary  narratives,  and  with  the 

development  of  technology,  the  visual  representation  of  fantastic  productions  has  taken  on  a 

remarkable  state.  In  this  context,  elements  pertaining  to  Turkish  language  and  culture  in  The 

chronicles of Narnia: the lion, the witch and the wardrobe will be examined and the film’s characters, 

time and space will be evaluated.

 

 

 



Key words: Narnia Günlükleri, Mitoloji, Sinema, Anlatısal Çözümleme 

 

 



GİRİŞ 

Primitif  örneklerinden  itibaren  sanat;  en  küçük  işitsel,  görsel  ve  anlatısal  öğelerde  dil,  kültür  ve 

coğrafyalar  üstü  duyarlılıkları  bir  araya  getirme  eylemidir.  Mağara  duvarlarındaki  ilkel  çizim 

örneklerinden  modern  resimlere,  şaman  ayinlerindeki  ezgilerden  senfoni  ve  konçertolara,  yazının 

kaydettiği  ilk  uyaklı  sözlerden  çağdaş  şiir  antolojilerine  dek  insanlığın  verdiği  sanatsal  ürünler 

kuşatıcılığı ve zaman içerisinde ulaştığı hedef kitlenin büyüklüğü ile değer kazanır. Sanatçı, farkında 

olmadığı ve adını koyamadığı estetik kodlarla bir bilinç oluşturur. Bu bilinç sanat eyleminin zamanlar 

ötesi idealine ulaşmak için eldeki tüm ortak değerlerin sanata malzeme kılınması sonucunu doğurur. 

Dolayısıyla “sanat için” yeryüzündeki tüm varlığa mahkûm ve bağımlı olan sanatçı; yine “sanat için” 

yeryüzündeki tüm varlıktan bağımsız ve özgürdür.  İnsanlığın ortak, uzak ve derin hafızasını yansıtan 

mitoloji  bu  açıdan  paha  biçilmez  bir  esin  kaynağıdır.  Taberî,  Firdevsî,  Heredot  ve  benzeri  büyük 

isimlerin, mitolojiyle tarihi kaynaştırarak oluşturduğu metinler bugün, düne dair başlıca yapıtlar olarak 

kabul  görmektedir.  Asırlar  boyu  felsefenin  gölgesinde  olgunlaştırılmış  sanat  anlayışının  çocukları 

olarak J. R. R. Tolkien, C.S.Lewis ve Umberto Eco gibi yeni kalemlerin metinleri de dün üzerinden 

yarını kurmaya aday yapıtlar olarak değer bulmaktadır.  



 

Yazıldığı tarihten yarım asrı aşkın bir süre sonra beyaz perdeye aktarılan Narnia Günlükleri, aslında 

mitolojinin  bugüne  uyarlandığı  bir  fantastik  roman  serisidir.  İrlandalı  yazar  C.S.Lewis  tarafından 

1950’lerde  çocuklar  için  yazılan  seri;  41  dile  çevrilmiş  ve  dünya  edebiyatında  çocuk  klasikleri 

arasındaki  yerini  almıştır.  Yapıtın  içeriğinde  çokça  Yunan  ve  Roma  mitolojisine  ait  arketiplerle 

karşılaştığımız gibi klasik İngiliz ve İrlanda peri masallarından da yararlanıldığı görülmektedir. Anlatı 

yapısında  Hıristiyanlığa  ait  motifler  ağır  basmakla  birlikte  farklı  dinî  unsurları  da  muhtevasında 

barındırmaktadır.  Alegorik  yaklaşımlar  ve  fantastik  unsurlar  eserin  başarısını  pekiştirmiş  ve  eser 

radyo, televizyon, tiyatro ve özellikle sinema alanlarında da hayat bulmuştur. Bununla birlikte eserde 

Türk kültürü ve Türk dili ile ilgili unsurlar da dikkati çekmektedir. 

 

Tüm  bu  özellikleri  ve  anlatısal-görüntüsel  düzeydeki  zengin  içeriğiyle  Narnia  Günlükleri  ve  çeşitli 



uyarlamaları  incelenmeye  değer  bulunmuştur.  Bu  çalışmada  7  kitaplık  Narnia  Günlükleri  serisinin 

basılış  sırasına  göre  ilk,  içerik  sırasına  göre  ikinci  eseri  olan  “Aslan,  Cadı  ve  Dolap”  sinema 

uyarlamasının,  Türk  kültür  ve  mitolojisinden  de  izler  taşıyan  öğelerine  dikkat  çekilecek  ve  anlatısal 

çözümleme yöntemiyle incelenmeye çalışılacaktır. 



 

The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2013 Volume 3 Issue 3

 

Copyright © The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication



 

2  


SANAT MİTOLOJİ İLİŞKİSİ VE NARNİA GÜNLÜKLERİ

 

Anlatı;  roman,  hikâye,  masal  vb.  edebî  türlerde  bir  olay  dizisini  anlatma  biçimi,  hikâyeleme,  hikâye 



etme,  tahkiyedir.

1

 



İnsanlık  tarihiyle  başlayan  “anlatı”  tüm  zamanlarda  ve  tüm  toplumlarda  var 

olmuştur. Fakat her anlatı edebî değer taşımaz. Fabl, masal, şiir, hikâye, roman, oyun, senaryo edebî 

anlatı türleri arasında sayılabilir.  

 

Sinema sanatı vücut bulduğu zamanlardan itibaren edebî anlatılardan beslenmiştir.  En genç sanat dalı 



olan  sinema  ve  en  yaşlı  anlatı  vadisi  olan  edebiyat  (özellikle  roman)  arasında  zaman  içinde  bu 

beslenme  etkileşime  dönüşmüş;  sinemanın  edebiyattan  aldığı  senaryo,  bakış  açısı,  tasvir  ve  kurgu 

unsurları dışında edebiyat da zenginleşen sinema tekniklerinde alenen yararlanmaya başlamıştır.   

 

Edebî anlatılarda kelimeler aracılığıyla ortaya konulan olay (vaka), sinemada beyaz perdede/ekranda 



hayat  bulmaktadır.  Böylelikle  aynı  noktadan  hareketle  anlatının  olay  ve  iletişim  aracının 

düzenlenmesiyle farklı türlerde eserler meydana gelmektedir. “Anlatmada vaka nakledilir, göstermede 

ise okuyucunun gözleri önünde tecessüm ettirilir: Tasvirden de mekân ve şahıslarla ilgili hususiyetleri 

dikkatlere sunmada yararlanılır. Bu üç unsurun tamamında olduğu gibi, bir bölümünde veya kısmında 

terkip  haline  getirilmesi  “bakış  açısı”yla  ilgilidir.”

2

    Sinemanın  edebî  anlatılardan  yararlanması 



noktasında anlatmaya bağlı edebî metinlerin olay örgüsü sunumunda kullanılan anlatma ve gösterme 

yöntemleriyle tasvir (betimleme) şüphesiz etkilidir.  

 

“Edebiyat kuramını rasyonalist bir disiplin olarak alırsak, dilbilimcinin dil hakkında sorduğuna benzer 



biçimde  sorabiliriz:  Bir  anlatının  gerekli  bileşenleri  (ve  sadece  gerekli  olanlar)  nelerdir?”  sorusuyla 

anlatı kuramının öğelerini belirlemek için bir giriş yapıyor Seymour Chatman, Öykü ve Söylem adlı 

kitabında.  “Yapısalcı  kuram  her  anlatının  iki  bölümü  olduğunu  ileri  sürer:  bir  öykü;  içerik  ya  da 

olaylar zinciri (eylemler, olan bitenler), bunlarla birlikte varlıklar diyebileceğimiz(karakterler, zaman 

ve uzam öğeleri) ve bir söylem, yani ifade; içeriğin aktarılma yolu. Basit deyimiyle öykü bir anlatının 

‘ne’sidir, söylem ise ‘nasıl’ı. 

3

 

 



Kurgusal dünya hem sinemayı hem de edebiyatı kapsayan kocaman bir halka gibidir. Kurgu, kurmaca; 

gerçeklik algısını başka boyutlara taşımakla birlikte her okumada yeniden dirilerek farklı yorumlarla 

çoğalabilir  özelliktedir.    “Kurgusal  dünya,  dış  dünyanın  bir  düşünce  sistemi  etrafında  sanatçı 

tarafından yorumlanması sonucu netice bulur.”

4

  

 



Sanatsal üretimin endüstrileşmesi ve sanatsal tüketimin küreselleşmesi bağlamında mitolojik arketipler 

tüm Dünya dilleri ve toplumları için önemli bir kaynaktır. Sanat değeri yüksek ve geniş kitlelere hitap 

edebilen  fantastik  yapıtların,  insanlığın  ortak  paydası  olan  farklı  mitolojilerden  yararlanması, 

başarısının  artmasında  önemli  rol  oynamaktadır.    “Edebiyat  ve  sinema  yapıtları  kurgusal  bir  dünya 

yaratarak okuyucu ve izleyiciyi bu dünyanın içine çekerler. Edebiyat yapıtları, okuma edimi yoluyla 

zihinde imgesel bir canlandırma oluştururken, sinema görsel ve işitsel algılarla yaratılmış bir dünyaya 

katılımı sağlar. Sinema ve edebiyat yapıtları, çok farklı yapıları olmasına karşın, kurgusal nitelikleri ve 

içerdikleri  anlatı  teknikleri  açısından  paralellikler  sergilerler.”

5

  Edebiyatın  düşmanı  olan  gerçeklik, 



sinemanın en yakın dostuyken sözcüklerin asırlar boyu yol arkadaşlığını yapan mitoloji, beyaz perde 

için  en  çetin  sınav  vadisidir.  Gerek  maddi  gerek  görsel  anlamda  mitik  unsurların  sinemaya 

uyarlanması  işi  güçleştirirken  öte  yandan  yazınsal  tarafta  mitolojik  öğeler  ve  sözcüklerin  gücü 

okuyucunun  hayal  gücünden  kuvvet  alır.  Bu  sebeptendir  ki  roman  unsurları  okuyucusunun  uçsuz 

bucaksız  hayal  dünyasında  istediği  rahatlıkta  gezintiye  çıkarken  sinemaya  bakıldığında  izleyici  ister 

istemez  bir  yönetmenin  sınırladığı  hayal  dünyasına  mahkûm  olacaktır.  Önce  romanı  okunup  sonra 

filmi izlenen eserlerin filmlerinin beğenilmemesi de bundandır. 

                                                                                                                         

1

 http://tdkterim.gov.tr/bts/ 



2

 Aktaş, Şerif, Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş, Akçağ Yayınevi, 5. Baskı, 2000, Ankara, sy 12 

3

 Chatman, Seymour, Öykü ve Söylem-Filmde ve Kurmacada Anlatı Yapısı, De Ki Basım Yayın, Ankara,  sy 17 



4

 Aktaş, Şerif (2000)Sy 15’ten sadeleştirilmiştir. 

5

 Tutumlu, Reyhan, Anlatı Bilimi Açısından Roman-Sinema Etkileşimi ve Bir Uygulama: Anayurt Oteli, Basılmamış Yüksek 



Lisans Tezi, 2002, Ankara, Bilkent Üniversitesi. 

The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2013 Volume 3 Issue 3

 

Copyright © The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication



 

3  


 

Berna  Moran  fantastiğin;  gerçekliğin  mekân,  zaman,  karakter  kavramlarını,  canlı  cansız  ayrımını 

tanımayan  ve  bildik  dünyamızın  ötesinde  alternatif  bir  dünyayı  işin  içine  katan  anlatıların  tümüne 

verilen bir ad olduğundan bahseder.

6

 Fantastik anlatılar okuyucusunu/dinleyicisin cezp etmek için de 



mitolojiyle desteklenir. 

 

Mitolojik Unsurlar 

 

•  Pek  çok  Dünya  mitolojisinde  olduğu  gibi  Türk  mitolojisinde  de  “yolculuk  ve  geçit” 



söz konusudur. Dolap ve Narnia Ülkesi bu duruma örnektir. 

•  Kurt bizim mitolojimizde ana unsurlardan biridir. Türk halk kültüründe kurt ile ilgili 

yüzlerce inanış, uygulama ve efsane vardır.

7

  



•  Keçi-İnsan(Pan):  Yunan  mitolojisinde  kırın,  satirlerin  ve  çobanların  tanrısıdır.  Bu 

tanım, Pan'ı doğa ile doğrudan ilişkili kıldığı için pastoral bir nitelik arz etse de Pan'ın 

bütün mitoslarda yarı keçi yarı insan suretinde tasvir edilmesi onu korkutucu bir figür 

haline getirmiştir. Öyle ki Pan, kırlarda aniden insanların karşısına çıkıp görüntüsüyle 

insanları  korkuttuğu  için panik sözcüğüne  de  ilham  kaynağı  olmuştur.  Pan,  çoban 

tanrısı  olduğu  için  ürkütücü  görüntüsü  ile  zıtlık  arz  edecek  şekilde  kaynaklarda 

çoğunlukla kırlarda dolaşıp flüt çalan, sevimli bir figür olarak betimlenir. Ancak Pan, 

birçok  kaynakta  çığlık  atarak  düşmanlarını  kaçırma,  panik  ettirme  yeteneğine  sahip 

olarak tanımlanmıştır.

8

 Bay Tumnus buna örnektir. 



•  At,  keçi,  aslan,  ayı  gibi  dünya  mitolojilerinin  ortak  unsurlarından  olan  hayvanlar  da 

Narnia günlüklerinde kullanılmıştır. 



 

Türk Dili ve Kültürüne Ait Unsurlar 

 

•  Eserde aslanın adı, Aslan; Beyaz Kraliçe’nin adı, Jadis (Türkçe cadı kelimesinden) ve 

tash (taş) anlamlarıyla karşımıza çıkar.

9

 



•  Edmund Beyaz Cadı ile karşılaştığında ondan “Türk Lokumu” ister. 

•  Bay  Tumnus,  Lucy’yi  evine  davet  ettiğinde  evindeki  şöminede  Şamanizm’den  aşina 

olduğumuz “ateşte cinler” görünümüne tanıklık ederiz.  

•  Taş  masanın,  İslam  kültüründe  arınma  ve  arı  biçimde  ebedî  hayata  kavuşmanın  

sembolü  olarak  kabul  edilen  musalla  taşına  nitel  ve  işlevsel  benzerliği  de  dikkatlerden  

kaçmamaktadır.    

 

 

NARNİA GÜNLÜKLERİ’NİN ANLATISAL İNCELENMESİ 

Anlatısal  boyutta  olay;  kişi,  zaman,  uzam  unsurlarından  her  birinin  aynı  derecede  bulundukları 

katkıyla  oluşan  bir  bütündür.  “Vakanın  ne  olup  olmadığını  belirlemek  istediğimizde,  bu  kelimenin 

ifade  ettiği  kavram  dışına  çıkmak  zorundayız:  Her  hâl  ü  kârda  vakanın  zuhuru  şahıs  kadrosuna, 

mekâna  ve  zamana  ihtiyaç  gösterir.  Bu  üç  unsuru  birbirinden  ayrı  düşünmek  de  mümkün  değildir. 

Şahıs kadrosu ifadesi, mekân ve zaman fikrini beraberinde taşır.”

10

 Dolayısıyla anlatısal çözümlemeler 



kurmaca yapıtın daha iyi okunmasına olanak sağlar.  

 

C.S.  Lewis’in  1950  yılında  yazdığı  ve  Narnia  Günlükleri  adını  verdiği  yedi  kitaplık  serinin  ilk 

kitabından uyarlanan Aslan, Cadı ve Dolap, yaşlı bir profesörün evinde saklambaç oynarken tesadüfen 

keşfettikleri bir gardırobun içinden yepyeni dünyalara açılan dört çocuğun macerasını anlatıyor... 

 

                                                                                                                         



6

 Moran, Berna, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış, İletişim Yayınevi, 1. Baskı, 1994, İstanbul, sy 60 

7

 Çobanoğlu, Özkul, Türk Edebiyatının Mitolojik Kaynakları, Anadolu Üniversitesi Yayını, 2. Baskı, 2013, Ankara, sy 111 



8

 http://tr.wikipedia.org/wiki/Pan_%28mitoloji%29 (29 Mayıs 2013) 

9

 http://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Narnia (29 Mayıs 2013) 



10

 Aktaş, Şerif (2000) Sy  46 



The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2013 Volume 3 Issue 3

 

Copyright © The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication



 

4  


Filmde, dolabın öbür tarafındaki kapıyı açan Pevensie kardeşler, o andan itibaren Nazi bombalarının 

düştüğü İkinci Dünya Savaşı İngiltere’sinin kâbus gibi ortamından çıkıp Narnia adıyla bilinen paralel 

evrene  geçiş  yaparlar.  Konuşan  hayvanları  ve  mitolojik  yaratıklarıyla  peri  masallarındakine  benzer 

büyüleyici  bir  dünyaya  giriş  yapmışlardır.  Ancak  Narnia  ülkesi  çılgın  büyücü  Beyaz  Cadı  Jadis’in 

uyguladığı  buzlu  iksirin  etkisi  altındadır  ve  hiç  bitmeyen  bir  kış  yaşamaya  mahkum  edilmiştir. 

Pevensie  kardeşler,  Beyaz  Cadı’ya  karşı  görkemli  bir  mücadeleye  girişirler.  Bu  konuda  en  büyük 

desteği ise, Narnia’nın mistik ve bilge kişilikli Aslan’ından alacaklardır.  

 

K

ARAKTERLER

 

 

Lucy Pevensie 

Lucy, Pevensie kardeşlerin en küçüğüdür. Filmde onu merkez karakter olarak görürüz. Çok sevimli bir 

kız çocuğu olan Lucy, aynı zamanda oldukça zeki ve duygusal bir çocuktur. Kızıla çalan kahverengi 

küt  kesimli  saçları,  hafif  aralık  dişleri,  mavi,  hayata  merak  ve  zekâ  pırıltılarıyla  bakan  gözleri  ve 

gözlerinin  rengi  kadar  güzel  bir  kalbi  vardır.  Merhametli  yüreği  ve  sıcacık  gülüşü  sevimliliğine 

sevimlilik katar.  

 

Profösör Kirke’in evindeki dolabın Narnia ülkesine açıldığını keşfeden ilk çocuktur. Kardeşlerini bu 



geçide  inandırması  gerekmektedir.  Narnia  ülkesine  en  çok  inanan  Lucy’dir.  Lucy’nin  hayvanlar  ve 

diğer  yaratıklarla  da  arası  çok  iyidir.    Yarı  keçi  yarı  insan  olan  Bay  Tumnus  ile  tanışır.  Lucy,  Bay 

Tumnus ile onun evine çay içmeye gider ve onun çaldığı kavalın büyüsü ile uyuya kalır. Uyandığında 

ise  Bay  Tumnus’u  ağlarken  bulur,  çünkü  Bay  Tumnus  onu  oraya  Narnia’nın  en  zalimi  olan  Beyaz 

Cadı’ya teslim etmek için getirir. Ama Bay Tumnus onu cadıya veremeyeceğini fark eder ve böylece 

Lucy’yi  gerçek  dünyaya  dönebileceği  yere  gizlice  götürür.  Lucy  gerçek  dünyaya  döndüğünde 

Narnia’da saatler geçirmiş olsa da fark eder ki kendi dünyasında zaman hiç geçmemiştir. Kardeşleri bu 

hikâyeye inanmazlar; ta ki kendileri gidip Narnia’yı görene kadar. Lucy, Mr. Beaver’a Aslan isminden 

bahsettiğinde 'tatil günlerinin başladığı güne uyanmak' gibi hisseder. Daha sonra çocuklar Noel Baba 

ile tanışırlar ki bu kişi Lucy’ye bir hançer ve bir iyileştirici iksir verir.  

 

Lucy  ve  Susan,  Aslan'ı  taş  masaya  kadar  izlerler  ve  burada  cadının  Aslan’ı  aşağılayıp  öldürmesine 



tanık olurlar. Sabahında taş masanın çatladığını ve Aslan’ın tekrar dirildiğini görürler. Oradan Beyaz 

Cadı’nın kalesine gidip taşa dönüşmüş Narnialıları bularak Aslan’ın onları eski hallerine getirmesini 

sağlarlar.  Beruna  savaşından  sonra  Lucy  iksiri  kullanarak  kardeşi  Edmun’du  ve  daha  birçok 

Narnialıları  iyileştirir.  Bundan  sonra  ise  Cesur  Kraliçe  Lucy  olarak  bilinir.  Tüm  Pevensie  kardeşler 

arasında Aslan’a en yakın olan da Lucy’dir.  Cesur ve yardımsever duruşu kardeşleri içinde ayırt edici 

bir özelliktir.

11

 

 



Edmund Pevensie 

Edmund, Aslan,  Cadı  ve  Dolap'ta  hikâye  boyunca  en  çok  geliştirilen  ana  karakterdir.  Edmund, 

sempatik  bir  insan  olarak  hayatına  başlayan  bu  kitapta  daha  sonra  kötüye  döner  ve  yeni  bir  okula 

gider,  sonra  alçakça  hareket  etmeye  başlar.  Ancak  Edmund,  babası  savaşta  hizmet  etmek  zorunda 

olduğu  ve  sonuç  olarak  evden  gittiği  konusunda  üzgündür.  O  zamanlar  savaş  zamanı  olduğu  için 

Edmund’un  annesi;  Edmund'u,  Edmund’un  ablasını,  ağabeyini  ve  kız  kardeşini  güvende  olacakları 

Profesör’ün  evine  gönderir.  Edmund’un  kız  kardeşi  yeni  gittikleri  yerdeki  bir  odada  duran  dolabın 

içinde bir yerden Narnia adında bir yere gidilebildiğini söyler ve günler boyunca Narnia'yı anlatır. Bir 

gece Edmund, kız kardeşi Lucy'i takip ederek Narnia'ya açılan dolabı bulduktan sonra Lucy'nin daha 

önce  gittiği  bu  yerin  gerçek  olduğunu  ne  kadar  gözleriyle  de  görse  ablası  ve  ağabeyine  Narnia'nın 

sadece  kardeşinin  hayali  olduğunu,  öyle  bir  yer  olmadığını  ima  ederek Lucy hakkında  acımasız  ve 

alaycı yorumlar yapar.  

 

Edmund, Narnia'ya gittiği zaman Narnia'yı hâkimiyeti altına alan ve kendisini Narnia Kraliçesi olarak 



tanıtan Beyaz  Cadı ile  tanışır.  Beyaz  Cadı  ilk  önce  Edmund'a  yakın  davranır,  ona  çok  sevdiği  Türk 

                                                                                                                         

11

 http://wiki.narniaweb.com/index.php/Lucy_Pevensie (25 Mayıs 2013) 



The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2013 Volume 3 Issue 3

 

Copyright © The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication



 

5  


lokumundan verir ve bu Türk lokumunun büyülü etkisiyle Edmund daha çok lokum ister; fakat cadının 

bir şartı vardır. Beyaz Cadı Edmund’un kardeşlerini de Narnia'ya getirmesini ister, sadece onlarla da 

tanışmak  istediğini  belirtir  ama  asıl  amacının  onları  öldürmek  olduğunu  fark  ettirmez.  Büyülü  Türk 

lokumunun  etkisinde  kalan  Edmund,  Beyaz  Cadı'ya  karşı  gelemez  ve  teklifini  kabul  eder.  Eve 

döndükten sonra Lucy'nin hikâyesinin gerçek olduğunu kabul etmek istemez, hala Narnia'nın sadece 

Lucy'nin kafasında bir kurmaca olduğunu ileri sürer. Fakat bir gün Pevensie ailesinin dört çocuğu da 

dolaptan Narnia'ya çıkarlar ve daha önce Narnia'nın gerçek olduğuna inanmayan Lucy ve Edmund’un 

ağabeyi  Peter  ve  ablası  Susan  gerçekleri  gözleriyle  gördüklerinde  çok  şaşırırlar.  Daha  sonra  Lucy, 

Susan ve Peter iki kunduz tarafından Beyaz Cadı'dan korunmaları için onları evlerine götürürler, fakat 

bu sırada Edmund soğuk ve karlı havada üşüyerek Beyaz Cadı'nın sarayının yolunu tutar.  

 

Edmund, Beyaz Cadı'nın onu Narnia Prensi yapacağını düşünür, bu yüzden onun yanına gider. Saraya 



ulaştığı  zaman  Beyaz  Cadı  kardeşlerinin  nerde  olduğunu  sorar,  onları  getirmediğini  öğrenince  çok 

sinirlenir; Edmund'a ne Türk lokumu verir, ne de onu Narnia Prensi yapar, sadece onu bir yere kapatır. 

Edmund  böylece  Beyaz  Cadı'nın  aslında  kim  olduğunu  öğrenir.  Gerçekte  Narnia'nın  asıl  Kralı  olan 

Aslan uzun  yıllar  boyunca  Narnia'da  olmamıştır.  Bu  fırsattan  yararlanan  Beyaz  Cadı  tüm  Narnia'ya 

buzul çağını yaşatmış ve ağır kurallar koymuştur, oysa Aslan'ın yönettiği Narnia çok daha başkadır.  

 

Aslan,  Narnia'ya  geri  döner  ve  dört  Pevensie  kardeşinin  Narnia'yı  kurtarabileceğini  düşünür,  onları 



savaşa davet eder. Aslan, Edmund’un kurtulması için kendi canını feda eder ama Narnia'nın özel bir 

gücüyle  Aslan  hayata  tekrar  geri  döner.  Beyaz  Cadı  ve  ordusu  ile  Narnia  severler  ve  Pevensie 

kardeşlerin  yaptığı  savaş  sonucu  Narnia,  Beyaz  Cadı'nın  etkisinden  kurtulur  ve  eski  günlerine  geri 

döner. Peter, Narnia Kralı; Susan, Narnia Kraliçesi; Edmund, Narnia Prensi ve Lucy, Narnia Prensesi 

olarak seçilir. Narnia'daki işini tamamladıklarını düşünen Edmund ve kardeşleri Narnia'ya göre 15 yıl 

sonra  geldikleri  dolabın  bulunduğu  odaya  dolap  yardımıyla  geri  dönerler,  fakat  özel  bir  güçle  geri 

döndüklerinde kendilerini gittikleri zamanda (çocukluk dönemlerinde) bulurlar.

12

 



 

Susan Pevensie 

Susan 2. Dünya Savaşı’ndaki hava baskınları nedeniyle Profesör Kirke'ün evine gönderilen Pevensie 

kardeşler  arasında  2.  kardeştir.  Kızların  büyüğü  yani  Edmud  ve  Lucy’nin  ablasıdır.  Diğer  iki  erkek 

kardeşi gibi Susan da Lucy’nin içinde gizli bir geçit olan dolabı bulduğuna dair hikâyesine inanmaz.  

 

Susan ve Peter Lucy’ye kötü bir şey olup olmadığı konusunda endişelendikleri için Profesör Kirke'den 



yardım isterler. Lucy’nin doğru söylediğine dair Profesör’den aldıkları bilgi onları şaşırtır ama baştaki 

güvensizliklerine rağmen, Susan bayan Macready’den kaçmak için o gardıroba tırmanır.  

 

Beaver'in evinde, Susan, Aslan ismini ilk defa duyduğunda çok güzel bir kokunun geçtiğini düşünür. 



Aslan’ı bulduktan sonra tüm yaşadıklarının ardından taş masaya olan gezide Noel Baba ile tanışır ve 

bu kişi Susan’a bir yay, bir ok kılıfı ve sihirli boynuz verir. O gece Lucy ve Susan, Aslan’ı taş masaya 

kadar  izleyip  öldüğüne  ve  sabahında  taş  masanın  çatladığını  ve  Aslan’ın  dirildiğine  tanık  olurlar.  O 

hükümdarlıkta Susan, Nezaketler Kraliçesi Susan olarak bilinir.

13

 

 



Peter Pevensie 

Peter  kardeşlerin  en  büyüğüdür.    Kardeşlerin  hikâyesi  Peter'ın  onlara  “Bu  eski  evi  araştıralım.” 

demesiyle başlar. Lucy’nin başka bir dünyaya geçiş sağlayan dolabı bulma hikâyesine diğerleri gibi o 

da inanmaz. Narnia’ya geçtiklerinde Lucy’e inanmadığı için ondan özür diler.  

 

Narnia’yı  biraz  gezdikten  sonra  oranın  zalim  cadı  ile  yönetilen  tehlikeli  bir  yer  olduğunu  anlar. 



Edmund’u kandırıp onu kaçıran cadıdan almak için olaylara karışırlar. En büyükleri Peter olduğu için 

liderliği  ona  verirler,  bu  daha  sonra  ona  cadı  ile  karşılaşmasında  verilen  ordunun  da  başına  geçme 

hakkı  verir.  Rhindon’u  ve  kırmızı  kalkanı  Noel  Baba’dan  aldıktan  sonra  bunları  ilk  olarak  cadının 

                                                                                                                         

12

 http://tr.wikipedia.org/wiki/Edmund_Pevensie (20 Mayıs 2013) 



13

 http://wiki.narniaweb.com/index.php/Susan_Pevensie (26 Mayıs 2013) 



The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2013 Volume 3 Issue 3

 

Copyright © The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication



 

6  


ajanlarına  yani  kurt  Maugrim’a  karşı  kullanır.  Peter  korkusunu  yener  ve  cesurca  savaşıp  kurdu 

öldürür.  Bunun  üzerine  Aslan  ona  “kurt  öldüren  Sir-Peter”  ismini  verir  ve  ona  kılıcını  her  zaman 

temizlemesi  gerektiğini  söyler.  Beruna  savaşında  Peter  Narnialılara  cadının  güçlerine  karşı  liderlik 

eder ve cadı ile kendisi savaşır. Savaş bittiğinde Muhteşem Kral Peter olarak anılır.

14

 

 



Aslan 

Aslan,  Narnia’nın  bilge  karakteridir.  Pevensie  kardeşler  de  ilk  olarak  Aslan’ın  adını  duyduklarında 

heyecan, onur ve mutluluk hissederler. Eski bir Narnia kehanetine göre: 

 

“Yanlışlar doğru olacak aslan göründüğünde 



Bütün acılar son bulacak o kükrediğinde 

Kış ölümle tanışacak o dişlerini gösterdiğinde 

Tekrar bahara kavuşacağız o yelesini salladığında.” 

 

Aslan Peter'i kurt Maugrim’i öldürdükten sonra şövalye yapar. Aslan Edmund’u kurtarmak için canını 



feda  edeceğini  cadıya  söyler  ve  böylece  cadı  Aslan’ı  Lucy  ve  Susan’ın  gözleri  önünde  taş  masada 

öldürür.  Cadı  ve  ordusu  gittikten  sonra  kızlar  Aslan’ın  bedeni  üzerinde  ağlar.  Gün  doğumu  ile  taş 

masa  çatlar  ve  aslan  dirilir.  Kızlar,  Aslan’ın  sırtında  cadının  evine  giderler.  Burada  Aslan  nefesiyle 

herkesi  hayata  döndürür.  Ardından  onları  Beruna’ya  götürür;  burada  cadının  ordusu  ile  karşılaşırlar. 

Tüm Narnia’yı sallayan bir kükreme ile aslan cadının üzerine atlar ve onu öldürür. Savaşın ardından 

Edmund’u  kahramanlığından  dolayı  şövalye  yapar.  Günler  sonra  Aslan,  kardeşleri  taçlandırıp  onları 

kral ve kraliçe ilan eder. Kutlamanın ortasında yok olur ve yıllarca ortaya çıkmaz

 15


 

 

Bay Tumnus 

Bay  Tumnus  soğuk  kış  gecesinde  ışığın  altına  gelir  ve  gördüğüne  çok  şaşırır.  Bu  bir  küçük  “Havva 

kızı”dır.  Bir  kaç  soru  sorduktan  sonra  isminin  Lucy  olduğunu  öğrenir.  Bay  Tumnus  da  cadı  böyle 

emrettiği için onu evine çay içmeye davet eder. Böylece onu uyutup cadıya teslim edebilecektir. Ama 

Lucy’yi anladıkça Bay Tumnus bunu yapamayacağını fark eder. Böylece onu gizli yollardan götürerek 

geldiği  geçide  geri  getirir.  Bu  şekilde  Lucy  geldiği  yerden  geriye,  dünyaya  dönebilecektir.  Lucy 

Narnia’ya  2.  kez  geldiğinde  Bay  Tumnus’un  onun  cadı  ile  ilişkisi  hakkında  hiçbir  şey  bilmediğini 

sanmaktadır. Fakat Lucy bunları Edmund’dan öğrenir. Cadı, kurt Maugrim tarafından yönetilen gizli 

ekibi, Bay Tumnus’u tutuklamak ve evini yok etmek için gönderir ve Bay Tumnus’u evine getirip onu 

taşa çevirir. Aslan onu bulup hayata döndüren kadar da öyle kalır.

16

 

 



Beyaz Cadı (Jides) 

Cadı, Narnia’ya doğru giderken âdemoğlu olan Edmund’u görür ve kehanetlerden korkarak ona sihirli 

lokumu  verir  ve  kardeşlerini  kendisine  getirmesi  için  onu  ikna  eder.  Edmund’dan  kardeşlerin  Bay 

Tumnus ile olan ilişkisini öğrenir ve Tunmus’u tutuklatmak için kurda emir verir. Yakalandığında ise 

onu taşa çevirir. Edmund cadıya “Aslan hareket halinde” haberi ile döndüğünde cadı taş masaya doğru 

kızak  sürer.  Bu  sırada  da  geriye  kalan  üç  kardeşi  orada  öldüreceğini  umar.  Ama  Aslan  bu  sırada 

yüzyıllık kışı bitirmiştir ve böylece cadı eskisi kadar hızlı bir şekilde seyahat edemez. Cadı, Narnialılar 

Edmund’u  kurtarmaya  geldiğinde  onu  öldürme  kararı  alır.  Cadı  kendini  bir  cüceye  dönüştürür  ve 

kaçar. Edmund o gece kaçmış olsa da cadı Narnialıların kamplarına gelir ve Edmund’un derin büyüye 

kapılmış  olduğunu  iddia  eder.  Özel  görüşmede  Aslan,  Edmund’un  hayatı  ile  kendi  hayatını 

değiştirmeyi önerir. Cadı bunu kabul eder ve Aslan’ı taş masada öldürür. Aslan öldükten sonra cadı 

hiç  zaman  kaybetmeden  Narnia’nın  ordusuna  saldırır.  Savaş  süresince  cadı  asasını  kullanarak 

Narnialıları taşa dönüştürür. Cadı Aslan’ı görünce afallar.  Aslan Narnia’yı sallayan bir kükreme ile 

cadının üzerine atlar ve onu öldürür. 

17

 

 



                                                                                                                         

14

 http://wiki.narniaweb.com/index.php/Peter_Pevensie (26 Mayıs 2013) 



15

 http://wiki.narniaweb.com/index.php/Aslan (20 Mayıs 2013) 

16

 http://wiki.narniaweb.com/index.php/Tumnus ( 22 Mayıs 2013) 



17

 http://wiki.narniaweb.com/index.php/White_Witch  (20 Mayıs 2013) 



The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2013 Volume 3 Issue 3

 

Copyright © The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication



 

7  


Z

AMAN

 

 

Eserde  zaman  önemli  bir  unsurdur.  Çünkü  Narnia  ülkesine  geçildiğinde  her  şey  değişir.  Geçtikleri 



dolaba  geri  döndüklerinde  ise  gerçek  dünyada  zaman  hiç  akmaz.    Dolayısıyla  filmin  sonunda 

Narnia’da 15 sene geçirmiş olmalarına rağmen unuttukları geçidi keşfedip dolaptan geri döndüklerinde 

zaman  gerçek  hayatta  hiç  ilerlememiştir.  Genel  olarak  film  savaş  yıllarını  kapsar.  Savaş  başlamıştır, 

tahliye  edilen  çocuklar  Profesör’ün  evine  varırlar  ve  gerçek  zamanda  o  evde  birkaç  gün  geçirirler. 

Ama  Narnia  zamanı  15  yıldan  fazladır.  Bu  duruma  sıçrama  denemese  de  paralel  evren  zamanı  söz 

konusudur. Ayrıca Narnia Günlükleri serisi, “görüş-noktasının yapay algıya ya da düşe dayalı olarak 

sunulduğu filmler”

18

 arasındadır.  



 

U

ZAM

 

 

Narnia  bir  paralel  evren  kurgusudur.  Dolayısıyla  eserde  kurgu  mekân  üzerinden  oluşturulmuştur. 

Okuduğumuz  ya  da  izlediğimiz  yapıt  birilerinin  değil  Narnia’nın  serüvenidir.  Narnia  fantastik  bir 

dünyada  yer  alan  masalsı  bir  diyardır.  Burada  konuşan  hayvanlar,  orman  perileri,  satirler,  sentorlar, 

minatorlar  ve  daha  pek  çok  fantastik  yaratık  yaşar.  Ancak  Narnia  ülkesi  çılgın  büyücü  Beyaz  Cadı 

Jadis’in uyguladığı buzlu iksirin etkisi altındadır ve hiç bitmeyen bir kış yaşamaya mahkûm edilmiştir. 

Pevensie  kardeşler  ise  bu  aslında  ait  oldukları  düşünmedikleri  bu  dünyayı  barışa  ve  huzura 

kavuşturmakla  yükümlüdürler.  Pevensie  kardeşler  üzerinden  anlatılan  hikâye,  aslında  Narnia’yı 

kurtarmak  üzerinedir.  Anlatının  Narnia’da  büyüyen  çocuk  kahramanları,  hikayenin  sonunda  tekrar 

çocukluklarına döner. Çocuk anlatılarının, hedef kitlesini yakaladığı “hayal” gücü, tüm akış boyunca 

Narnia’nın kurtuluşu için hizmet etmektedir. 

 

SONUÇ 

Kurgusu  mekân  üzerinden  oluşturulan  Narnia  Günlükleri  fantastik  bir  roman  serisi  olarak  cazibesini 

yitirmeden  1950’lerden  günümüze  dek  gelmeyi  başaran  bir  yapıttır.  Eserin  büyüsünü  korumasının 

sebepleri arasında bu fantastik dünyanın masalsılığı şüphesiz etkilidir. Narnia Günlükleri’nin başarısı 

ayrıca  mitolojinin  asılardır  çağlayan  kültür  şelalelerinden  beslenerek  topladığı  güçten  destek  alması, 

evrensel değerlere vurgu yapması, kişi kadrosunun çeşitliliği, yapay algıya ve düşe dayalı olması gibi 

unsurlarla  desteklenmiştir.  Edebî  anlatılarda  olayı  kişi  kadrosu,  zaman  ve  mekândan  ayrı  incelemek 

mümkün  olmadığından  Narnia  Günlüklerinde  de  anlatısal  inceleme  yöntemi  gerek  roman  gerekse 

sinema filmi açısından daha aydınlatıcı bir sonuç elde etmemizi sağlamakta, eseri daha iyi okumamıza 

olanak tanımaktadır. 

Kişi  kadrosu,  yetenekleri  ve  özellikleri  birbirinden  farklı  dört  kardeş,  kendi  gibi  gizemli  bir 

malikâneye  sahip  bir  profesör,  mistik  ve  bilge  kişilik,  Aslan,  kötülüğü  ve  kışı  temsil  eden  bir  cadı, 

konuşabilen hayvanlar, mitolojik yaratıklar gibi renkli bir yelpazeye yayılmıştır. 

Satirler,  sentorlar,  minatorlar,  orman  perileri  gibi  batı  mitolojisine  ait  öğelerin  kullanılmasının  yanı 

sıra eser, savaş yılları, kahramanların ülkeye barışı getirmeye çalışması, iyilik, dostluk, kardeşlik gibi 

evrensel  değerlerle  de  bezenmiştir.  Paralel  bir  mekân  kurgusu  yaratılmış  olmasına  karşın  Narnia 

Ülkesi’nde  zaman  paralellik  göstermez.  Kahramanlar  Narnia’daki  yıllar  süren  serüvenin  ardından 

döndüklerinde  gerçek  dünyayı  bir  rüya  misali  bıraktıkları  anda,  olduğu  gibi  bulurlar.  Bu  da  eserde 

kullanılan “hayal” öğesinin bir pekiştireci olarak yankı bulur.  

Türk  mitolojisinde  de  sıklıkla  yer  alan  yolculuk-geçit,  kurt  ve  pek  çok  diğer  hayvan  bu  eserde  olay 

örgüsünü  oluşturan  önemli  bağlantı  noktalarına  yerleştirilmiştir.  İncelemede  özellikle  dikkatimizi 

çeken  başka  bir  nokta  yazarın  Türk  kültürünü  ve  Türk  diline  ait  sözcükleri  alelâde  kullanmamış 

olmasıdır.  Narnia’nın  bilge  kişisini  temsil  eden,  hemen  hemen  tüm  ülke  tarafından  erki  ve  liderliği 

kabul gören, bütün barış ve feraha ulaşma beklentilerini üzerinde toplamış karakterin Türkçe “Aslan” 

                                                                                                                         

18

 Gürata, Ahmet, Öznel Zamanın İzinde: Sinemada Postmodern Zamanlar ve görüş Noktası, Sinemada Anlatı ve Türler



Vadi yayınları, 2004, Ankara, sy 110 

The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication - TOJDAC July 2013 Volume 3 Issue 3

 

Copyright © The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication



 

8  


adını  taşıması;  cadı,  taş  gibi  kelimelerin  eserin  orijinalinde  Türk  diline  ait  karşılıklarıyla  yer  alması; 

yaklaşık 10. asra kadar Türklerde en yaygın din olan Şamanizm’in önemli unsurlarından ateş ve cinler 

öğelerinin  kullanılması;  Taş  masa-musalla  taşı  benzerliği  ve  Beyaz  Cadı’nın  Narnia  Günlükleri’nin 

ana kahramanlarından biri olan Edmund’ı kandırmak için dünyaca ünlü, cazibesine karşı konulamayan 

Türk lokumunu sunması elbette tesadüf değildir.  

Görülüyor ki dünya çapındaki yapıtların beslendikleri pınarlar yalnızca batı ve uzak doğu kültürlerinde 

akmıyor.  Narnia Günlükleri “Aslan, Cadı ve Dolap” filminde Türk dili ve kültürünün dünya çapında 

bir  eserin  başarısı  ve  klasikler  arasında  yerini  almasındaki  katkısı  yadsınamaz.  Fantastik  öğelerle 

bezeli, uluslar arası ses getiren büyük bütçeli yapımların intercultural perspektiften de okunması hem 

söz  konusu  yapıtların  zenginliğini  ortaya  koyacak  hem  de  milli  kültür  ve  mitolojilerin  yeniden 

üretilmesi noktasında yaratıcı fikirler verecektir. 

 

KAYNAKÇA 

Aktaş, Şerif, Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş, Akçağ Yayınevi, 5. Baskı, 2000, Ankara 

Chatman, Seymour, Öykü ve Söylem-Filmde ve Kurmacada Anlatı Yapısı, De Ki Basım Yayın, 

Ankara 


Çobanoğlu, Özkul, Türk Edebiyatının Mitolojik Kaynakları, Anadolu Üniversitesi Yayını, 2. Baskı, 

2013, Ankara 

Gürata, Ahmet, Öznel Zamanın İzinde: Sinemada Postmodern Zamanlar ve görüş Noktası, Sinemada 

Anlatı ve Türler, Vadi yayınları, 2004, Ankara, 

http://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Narnia (29 Mayıs 2013) 

http://tdkterim.gov.tr/bts/ 

http://tr.wikipedia.org/wiki/Edmund_Pevensie (20 Mayıs 2013) 

http://wiki.narniaweb.com/index.php/Lucy_Pevensie (25 Mayıs 2013) 

Moran, Berna, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış, İletişim Yayınevi, 1. Baskı, 1994, İstanbul 

Tutumlu, Reyhan, Anlatı Bilimi Açısından Roman-Sinema Etkileşimi ve Bir Uygulama: Anayurt 

Oteli, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2002, Ankara, Bilkent Üniversitesi. 

 

 



 

 

 



 

 

Yüklə 214,17 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə