400 Kİmya problemləRİ №4 2016



Yüklə 0,79 Mb.
Pdf görüntüsü
tarix22.05.2017
ölçüsü0,79 Mb.

400                                

KİMYA PROBLEMLƏRİ № 4 2016 

UOT 347.327

 

GÜNƏBAXAN YAĞI  TURŞULARININ  IMIDAZOLİNLƏRİNİN ÜZVİ 

KOMPLEKSLƏRİ ƏSASINDA KONSERVASİYA MAYELƏRİ 

N.Ş.Rzayeva  

AMEA Y.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu 

Az 1025  

Bakı, Xocalı prospekti, 30;  e-mail: 

anipcp@dcacs.ab.az

 

 

Günəbaxan yağı turşuları və polietilenpoliaminlər (PEPA) əsasında imidazolinlər və bis- 

imidazolinlər  sintez olunub və onların günəbaxan yağı turşuları ilə kompleksləri alınıb. Bu 

komplekslər  və T-30 mineral yağı əsasında konservasiya mayeləri hazırlanıb. Müəyyən edilib ki, 

bis-

imidazolinin komplekslərinin müdafiə effekti imidazolinin eyni mol nisbətində alınan 

komplekslərin müdafiə effektindən azdır. 

Açar sözlər: imidazolin,  bis imidazolin, günəbaxan yağı turşuları, konservasiya mayeləri 

 

GİRİŞ 


Ətraf mühitin   sürətli  çirklənməsi 

atmosfer  korroziyasının  sürətlənməsinə  səbəb 

olmuşdur.  Bu səbəbdən atmosfer korrozi- 

yasından  müdafiə  sistemlərinin, o cümlədən 

konservasiya mayel

ərinin 


yaradılması 

aktuallıq  kəsb edir [1-2]. Artıq  bu  sahədə  on 

ill

ərdir ki, tədqiqatlar  aparılır  və  bir  çox 



t

ərkiblər təklif olunub [3-5]. Konservasiya 

mayel

ərinin  yaradılması sahəsində neft kimya 



prosesl

əri institutunda   geniş  tədqiqatlar 

aparılır  [6-7].  Biz bu sahədə  tədqiqatlarda 

b

ərpa olunan xammalardan istifadəyə üstünlük 



vermişik. Təqdim olunan işdə günəbaxan yağı 

turşusunun    imidazolinlərinin üzvi komp- 

leksl

əri  əsasında konservasiya mayelərinin 



alınması və  tədqiqi aparılıb.  

 

EKSPERİMENTAL HİSSƏ 



Biz gün

əbaxan yağından  triqliseridləri 

parçala

maqla  doymamış  yağ  turşuları  qarışığı 



almışıq.  Alınan  günəbaxan  yağ  turşuları  və 

polietilenpoliaminl

ər (PEPA) əsasında 

imidazolinl

ər  və  bis imidazolinlər    sintez 

olunub: 


 

RCOOH  +


CH

2

H



2

C

H



2

N

NH



CH

2

CH



2

n

NHCH



2

CH

2



NH

2

-



2H

2

O



R

C

N



N

CH

2



CH

2

CH



2

CH

2



NH

CH

2



CH

2

NH



2

n-2


2RCOOH  +

CH

2



H

2

C



H

2

N



NH

CH

2



CH

2

n



NHCH

2

CH



2

NH

2



-

4H

2



O

R

C



N

N

CH



2

CH

2



CH

2

CH



2

NH

CH



2

CH

2



-NH-CH

2

CH



2

N-CH


3

CH

2



n-4

N

H



2

C

H



2

C

N



C

R

 



 

KİMYA PROBLEMLƏRİ № 4 2016

 


                                                         

N.Ş.RZAYEVA                                                                  401

 

Sonra imidazolin v



ə  bis-imidazolinin 

gün


əbaxan yağı  turşuları  ilə  müxtəlif 

kompleksl

əri  alınmış  və  T-30 yağı  ilə 

kompozisiyalar  hazırlanaraq  konservasiya 

mayesi kimi yoxlanılmışdır. 

 

                                       



NƏTİCƏLƏRİN MÜZAKİRƏSİ 

 

C



ədvəl 1-də 

gün


əbaxan 

yağı 


turşularının  PEPA ilə  1:1 mol  nisbətində 

alınmış  imidazolinin  günəbaxan  yağı  turşusu 

il

ə müxtəlif mol nisbətlərində alınan kompleks 



v

ə  T-30 


yağı  əsasında  hazırlanmış 

konservasiya mayel

ərinin 

sınaqlarının 



n

əticələri verilir. 

 

C

ədvəl 1. T-30 yağı (90%) və günəbaxan yağı turşusunun imidazolininin günəbaxan yağı 

turşusu ilə müxtəlif mol nisbətində komplekslərinin (10%) əsasında konservasiya mayelərinin 

sınaqlarının nəticələri. 

 

 



№ 

 

Konservasiya mayesi 



 

Hidrokamera, 

sutka 

 

D



əniz suyu, sutka 

0.001%-li 

H

2

SO



4

 

m



əhlulu, 

sutka 


T-

30  yağı  günəbaxan  yağı  turşusunun 



imidazolininin gün

əbaxan  yağı  turşusu  ilə 

1:1 mol nisb

ətində kompleksi 

106, davam 

edir 


54 

51 


T-

30 yağı + 1:2 mol nisbətində kompleks 



89 

40 


59 

T-



30 yağı + 1:3 mol nisbətində kompleks  

68 


43 

40 


T-

30 yağı + 1:4 mol nisbətində kompleks  



89 

57 


55 

T-



30 yağı + 1:5 mol nisbətində kompleks 

95 


76  

72  


T-

30 yağı + 1:6 mol nisbətində kompleks 



37 

22 


21 

 

C



ədvəldən göründüyü kimi 

imidazolinin gün

əbaxan  yağı  turşusu  ilə  1:5 

mol nisb


ətində kompleksi daha yüksək effektə 

malik olur. Bu t

ərkib iqtisadi cəhətdən də 

s

ərfəlidir. Belə  ki, kompleksin tərkibində 



gün

əbaxan  yağı turşusunun çox olması bahalı 

PEPA-

nın  (polietilen  poliamin)  az  istifadəsini 



t

əmin edir. 

Kompleksd

ə  günəbaxan  yağı  turşusu 

imidazolin il

ə 6:1 mol nisbətində götürüldükdə 

müdafi

ə  effekti 2 dəfədən  çox  azalır.  Bunun 



s

əbəbi odur ki, 6-cı  yağ  turşusu  molekulunun 

kompleks 

əmələ  gətirməsi üçün sərbəst amin 

qrupu  qalmadığından  konservasiya  mayesinin 

t

ərkibində  sərbəst  qalır  və  korroziyadan 



müdafi

ənin azalmasına səbəb olur. 

C

ədvəl 2-də 



gün

əbaxan 


yağı 

turşusunun  PEPA  ilə  2:1 mol nisbətində 

alınmış  bis-imidazolinin günəbaxan  yağı 

turşusu  ilə  müxtəlif mol nisbətində 

kompleksl

əri və  T-30  yağı  əsasında 

konservasiya mayel

ərinin  sınaqlarının  nəti- 

c

ələri verilir. Bütün hallarda  T-30  yağı 90%, 



kompleks  10%  götürülmüşdür.  Cədvəldən 

göründüyü kimi bis imidazolinin 

kompleksl

ərinin müdafiə  effekti imidazolinin 

eyni mol nisb

ətində  alınan  komplekslərin 

müdafi

ə effektindən  azdır. 



 

 

 



                                                                                             

KİMYA PROBLEMLƏRİ № 4 2016

 


402

          



GÜNƏBAXAN YAĞI  TURŞULARININ  IMIDAZOLİNLƏRİNİN 

 

C



ədvəl 2. Cünəbaxan yağı turşusunun bis-imidazolinin günəbaxan yağı turşusu ilə müxtəlif mol 

nisb


ətlərində  alınan  komplekslər və  T-30  yağı  əsasında  konservasiya  mayesinin  sınaqlarının 

n

əticələri. 



№ 

Konservasiya 

mayesi 

Hidrokamera, sutka 



D

əniz suyunda, 

sutka 

0.001%-


li sülfat turşusu 

m

əhlulu,sutka 





 

T-

30  yağı+1:1  mol 



nisb

ətində kompleks  

41 

24 


23 

T-

30 yağı+1:2 mol 



nisb

ətində kompleks 

61 

41 


40 

T-

30 yağı+1:3 mol 



nisb

ətində kompleks 

42 

25 


24 

 

ƏDƏBİYYAT 



1. 

Аббасов  В.М.,  Керимова  Н.Г.,  Абдуллаев 

Е.Ш.  и  др.  Высокоэффективные  консерва- 

ционные  жидкости  на  основе  минеральных 

масел  и  смешанных  комплексов  кобальта.  // 

Процессы  нефтехимии  и  нефтепереработки. 

Баку. 2004, №1(16), с.17-20. 

2. 


Аббасов  В.М.,  Талыбов  А.Г,  Алиева  Л.И.  и 

др.  Консервационные  жидкости  на  основе 

минеральных  масел,  O-и  N-  производных 

линейных  α-олефинов  и  нефтяных  кислот.  // 

Процессы  нефтехимии  и  нефтепереработки. 

Баку, 2006, №4(27), с.9-14. 

3. 

Габибуллаев  Р.Ф.,  Аббасов  В.М.,  Талыбов 



А.Т.  и  др.    Консервационные  масла  на  основе 

продуктов  нитрования  алкенов.  //Практика 

противокоррозионной  защиты.  Москва,  2007, 

№10(52), с.25-27. 

4. Abbasov V.M., Abdullayev 

E.Ş., Ağazadə Y.C., 

H

əsənov  E.K.  α-Olefin (C



14

H

28



əsasında  sintez 

olunmuş  nitrobirləşmənin amidlərlə  kompozisiya- 

larının  konservasiya  mayeləri kimi tədqiqi.  // 

Kimya probleml

əri. 2012, №2, s.212-218. 

5. 

Агазаде  Е.Дж.  Исследование  нитросоеди- 



нений  и  амидоаминов  в  качестве  компонентов 

консервационных  жидкостей.  //  Процессы 

нефтехимии  и  нефтепереработки.  Баку.  2013, 

т.14, №1 с.40-44. 

6. Abbasov B.M., Abdullayev 

E.Ş., Ağazadə Y.C., 

H

əsənov  E.K. Nitrobirləşmələr və  amidoaminlər 



əsasında  konservasiya  sürtkülərinin  hazırlanması. 

// Kimya probleml

əri. 2012.

 



4, s.437-444. 

7. 


Аббасов  В.М.,  Амиров  Ф.А.,  Мамедханова 

С.А.  и  др.    Исследование  влияния  нитро- 

производных  α-олефинов  C

14 


на  защитную 

эффективность консервационных жидкостей на 

основе  масла  Т-30  и  фенолформальдегидных 

смол.  //  Процессы  нефтехимии  и  нефтепере- 

работки. Баку. 2013, том 14, №2(54),с.122-125. 

 

                                                       REFERENCES 

1. Abbasov V.M., Kerimova N.G., Abdullaev E.Sh. i dr. Highly effective corrosion-preventing 

liquids on the basis of mineral oils and mixed cobalt complexes. 

Neft kimyasi və neft emali 

prosesləri - Processes of Petrochemistry and Oil Refining.  2004, no.1(16), pp.17-20.  (In 

Azerbaijan). 

2. Abbasov V.M., Talybov A.G, Alieva L.I. i dr. Corrosion-preventing liquids on the basis of 

mineral oils, O- and N- derivative linear 

α-olefins and petroleum acids. Neft kimyasi və neft 

emali prosesləri - Processes of Petrochemistry and Oil Refining. 2006, no.4(27), pp.9-14. (In 

Azerbaijan). 

3. Gabibullaev R.F., Abbasov V.M., Talybov A.T. i dr. Corrosion-preventing oils on the basis of 

alkene nitration. Praktika protivokorrozionnoj zashhity - Practice of anti-corrosion protection

2007, no.10(52), pp.25-27. 

(İn Russian). 

4. Abbasov V.M., Abdullayev E.Sh., Agazade Y.C., Hasanov E.K.  Development and study of 

conservation liquides based on nitro-compounds  

α -olefins (c

14

h



28

) and amides. Kimya problem- 



leri - Chemical Problems. 2012, no.2, pp.212-218. (In Azerbaijan). 

KİMYA PROBLEMLƏRİ № 4 2016

 


                                                          

N.Ş.RZAYEVA                                                                 403 

5. Agazade E.Dzh. Research into nitro-compounds and amidoamins as components of corrosion 

preventing liquids.  Neft kimyasi v

ə neft emali prosesləri - Processes of Petrochemistry and Oil 

Refining.   2013, vol.14, no.1 pp.40-44. (In Azerbaijan). 

6. Abbasov  V.M.,  Agazade E.Dzh, Abdullayev  E.Sh.,  Hasanov E.K. Development of 

conservation grease on the basis of nitro compounds and amidoamine. Kimya problemleri - 

Chemical Problems. 2012. no.4, pp.437-444. (In Azerbaijan). 

7.  Abbasov V.M., Amirov F.A., Mamedhanova S.A. i dr.  Research into effect of nitro-

derivative α-olefins on protective efficiency of corrosion-preventing liquids C

14 


on the basis of 

Т-30 oil and phenol-formaldehyde resins. Neft kimyasi və neft emali prosesləri - Processes of 



Petrochemistry and Oil Refining. 2013, vol. 14, no.2(54), pp.122-125. (In Azerbaijan). 

 

CORROSION-PREVENTING LIQUIDS BASED ON ORGANIC COMPLEXES OF 

IMIDAZOLINE ACIDS OF SUNFLOWER OIL 

N.Sh.Rzayeva 

Institute of Petrochemical Processes named after. Yu.Mamedaliyev 

Khojali pr., 30, Baku  AZ1025, Azerbaijan Republic;  e-mail: anipcp@dcacs.ab.az 

 

Imidazolines and bisimidazolines, as well as their complexes with acids of sunflower oil have 

been synthesized, corrosion-preventing oils on the basis of these complexes and mineral oil T-30 

prepared. It found that imidazoline complexes are more effective than those of bisimidazoline. 

Keywords: imidazoline, bisimidazoline, acids of sunflower, corrosion-preventing liquids 

 

КОНСЕРВАЦИОННЫЕ ЖИДКОСТИ НА ОСНОВЕ ОРГАНИЧЕСКИХ   

КОМПЛЕКСОВ ИМИДАЗОЛИНОВ КИСЛОТ ПОДСОЛНЕЧНОГО МАСЛА 

 

Н.Ш.Рзаева 

 

Институт нефтехимических процессов им акад.Ю Мамедалиева  

Национальной АН Азербайджана 

AZ 

1025    Баку, пр.Ходжалы, 30;     e-mail: 

anipcp@dcacs.ab.az

 

Синтезированы  имидазолины  и  бисимидазолины, a также  их  комплексы  с  кислотами 

подсолнечного масла. Приготовлены консервационные масла на основе этих комплексов и 

минерального  масла  Т-30.  Установлено,  что  имидазолиновые  комплексы  более 

эффективны, чем комплексы бисимидазолинов. 

Ключевые  слова:  имидазолин,  бисимидазолин,  жирные  кислоты  подсолнечного  масла, 

консервационные жидкости. 

 

 

                                                                                                Redaksiyaya daxil olub 27.10.2016. 

 

 



                                                                                             

KİMYA PROBLEMLƏRİ № 4 2016

 

Document Outline

  • obl.
  • Титул-аз
  • Копия Титул-рус
  • MÜNDƏRİCAT
  • СОДЕРЖАНИЕ
  • Contents
  • Колбасов-7
  • Kvaratskhelia-7
    • Dippy J.F.J., Hughes S.R.C., Rozanski A. The dissociation constants of some symmetrically disubstituted succinic acids.   J. Chem. Soc.   1959, pp.2492-2498.
  • Dosumov-6 corr
  • Marsagishvili-4
  • Vaszilcsin-6 corrected paper
  • Gurchumelia-5
  • Мамедова-Тапдыгов-9
  • Гусейнов-Асадова-4
  • Керимли-4
    • Бакинский Государственный Университет
    • AZ 1148 Баку, ул. З.Халилова,23; e-mail: fuad_kerimli@mail.ru
  • Султанов-6
    • Егоров В.В.; Иванов Е.С.; Фролов В.И. Способ получения ингибитора коррозии "Лиман-11" для защиты стального оборудования, в частности, системы нефтесбора. Патент РФ№ 2149918.
    • 7. Ugrjumov O.V., Ivshin O.V., Fahretdinov P.S.Inhibitors of corrosion of some metals of N-[izonoilphenoxipol (ethylene)- carbonilmethyl]chloride ammonium. I. Corrosion inhibition of steel in hydrochloride acidic water mediums. Zashhita metallov - Pro...
    • 8.Egorov V.V., Ivanov E.S., Frolov V.I.   A method of obtaining of corrosion inhibitor “Liman-11" for protection of steel equipment, in particular, a system of oil-gathering. Russian Patent
    • № 2149918.
  • Рзаева-4
  • Сулейманов-5
  • Алиев-7
    • UDC 544.4:661.725/741.5
  • Аббасов-Сулейманова-5
  • Сафаров-9
  • Алиев-Аллаз-5
  • Эминова-5


Yüklə 0,79 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə