20 yanvar faciəsi düşünülmüş və xüsusi hazırlıq prosesindən keçmiş, bir plan idi. Belə ki, 1988-ci ildən başlanan xalq hərəkatını dağıtmaq və demokratik hərəkatı boğmaq üçün müvafiq vaxt yetişirdi. Keçmiş ssri-nin



Yüklə 9,72 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə4/4
tarix23.12.2016
ölçüsü9,72 Mb.
1   2   3   4

Layihənin  həyata  keçirilməsi 

nəticəsində gözlənilir:

-  Respublika  fauna  və  flo-

rasında  yeni  tapılan  və  nəsli 

kəsilməkdə  olan  növlərin  morfo-

loji  xüsusiyyətlərinin  ultrastruk-

tur səviyyədə dəqiqləşdirilməsi;

-  müasir  seleksiya  və  gen 

mühəndisliyi elmi sahələrində son 

zamanlar  kəşf  olunmuş  metod-

ların  köməkliyi  ilə  əldə  olunmuş 

yeni  növlərin  morfo-funksional 

xüsusiyyətlərinin aşkar edilməsi; 

-  bitkilərin  məhsuldarlığının 

molekulyar-genetik  əsasları  və 

onların  stresə  qarşı  davamlı-

lığının  hüceyrə  və  molekulyar 

mexanizmləri  haqqında  yeni 

məlumatların alınması;

-  kənd  təsərrüfatı  bitkiləri  və 

heyvanlarının,  onların  yabanı 

formalarının  pasportlaşdırılma-

sında  istifadə  oluna  biləcək  ult-

rastruktur meyarların işlənib ha-

zirlanması ;

-  analizator  funksiyaların, 

şərti reflektor fəaliyyətin və yad-

daşın  təmin  olunmasında    aş-

kar  edilmiş  neyrofizioloji  və 

neyrokimyəvi  məlumatlarla  be-

yin  qabığının  təşkilində  iştirak 

edən  elementlərin  ultrastruktur 

parametrləri arasındakı qarşılıqlı 

əlaqələrin müəyyən edilməsi;

-  bitki  mənşəli  qalıqlqrın  “tul-

lantısız”  hala  salınmasının  elmi 

əsaslarının işlənib hazırlanması;

- ev və su quşlarının, ev donuzla-

rının və bəzi gəmirici heyvanların 

parazit-sahib  əlaqələrində,  nişan 

orqanlarda baş verən dəyişikliklər 

haqqında  yeni  ultrastruktur 

məlumatların alınması; 

-  bəd  xassəli  şiş  transfor-

masiyası 

və 

eksperimental 

şəraitdə  yaradılmış  müxtəlıf 

xəstəliklərin  modellərində  pa-

tofizioloji  göstəricilərlə  ult-

rastuktur  dəyişikliklərlər  ara-

sindakı  əlaqələr  haqqında  yeni 

məlumatların toplanması;

-  eksperimental  ödem  zama-

nı  mərkəzi    və  periferik  sinir 

sistemlərinin  bioloji  sədd  olan 

(beyin  qabığı,  sinir  dəstələri) 

və  olmayan  (spinal  düyunlər) 

hissələrində  qişa-damar-qliya-

sinir  elementlərində  baş  verən 

dəyişikliklərin  bioloji  mayelərin 

cərəyanına təsir mexanizmlərinin 

dəqiqləşdirilməsi; 

-  hüceyrələrin  ölüm  formaları-

nın  ultrastruktur  oxşar  və  fərqli 

xüsusiyyətlərini 

əks 

etdirən 

cədvəl və fotomontajların tərtibi.

Biologiya və tibb sahələrində apa-

rılan  elmi-tədqiqat  işlərinin  yerinə 

yetirilməsində  göstərilən  funda-

mental  və  praktiki  xarakter  daşı-

yan nəticələrin əldə olunması ancaq 

TEM-in müasir imkanlarından mak-

simum istifadə nəticisində mümkün 

ola bilər.

 

Eldar QASIMoV,



Histologiya, embriolgiya 

və sitologiya kafedrasının 

müdiri, pilot layihəsinin 

rəhbəri, professor

ULTRASTRUKTUR  TƏDQİQATLARIN  PERSPEKTİV  İNKİŞAF İSTİQAMƏTLƏRİ

ATU-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun Pilot layihəsi

Şək il 1.

Şək il 3.

Şək il 2 .



http://www.amu.edu.az

15 yanvar 2013-ъц ил

Hərbi tibb fakültəsinin III kurs, 1130

b

 qrup tələbəsi Seyidov 



Yusif Abdulla oğlunun  adına verilmiş tələbə bileti və qiymət 

kitabçası itdiyi üçün etibarsız sayılır.

Áàø ðåäàêòîð

ÅËÄÀÐ ÈÑÌÀÉÛË

Ìüÿëëèôëÿðëÿ  ðåäàêñèéàíûí 

ìþâãåéè  üñò-üñòÿ äüøìÿéÿ áèëÿð.

ßëéàçìàëàð  ýåðè  ãàéòàðûëìûð.

Qəzet “Òÿáèá”  ãÿze òè íèí  

êîìïüòåð ìÿð êÿ zèíäÿ éûğûëûð, ñÿùè-

ôÿ ëÿíèð, “Áÿõòèéàð-4” ÈÊØ-äÿ ÷àï 

îëóíóð

.      


Ц Н В А Н Ы М Ы З:

Мярданов гардашлары - 100

2-ъи мяртябя,

тел.: 595-24-97

tabibqazeti@gmail.com

Ëèñåíçèéà Н - 022633

Èíäåêñ -0269

Ñàéû 3500

Ñèôàðèø: 122

Heç bir qida ana südü qədər dəyərli ola bilməz. Körpələrinizi ana 



südü ilə qidalandırın. Uşaqların immun sisteminin formalaşması üçün 

xüsusi vacib olanı molozivodur ki, bu da doğuşdan sonrakı ilk 3-4 –cü 

gün ərzində yaranır. 

Çox  adam  sual  verir  ki,  uşağı  nə  vaxta  kimi  əmizdirmək  lazımdır. 

optimal variant – 8-12 aya qədər əmizdirmək. Minimal əmizdirmə isə 

3 aydan az olmamalıdır, hansı ki, bu müddət ərzində körpənin birincili 

immuniteti yaranır.

Uşağı döşlə əmizdirməyə aid bir sıra məsləhətlər:  

Əvvəla  şəxsi  gigiyenaya  fikir  verin.Əmizdirmədən  əvvəl  əllərinizi  və 

döşünüzü  yuyun,  lakin  əmizdirmədən  sonra  yumağa  tələsməyin,  açıq 

havada qurumasını gözləyin.Gündə 1-2 dəfə döşləri sabunla yuyun.

Əmizdirərkən  özünüz  üçün  rahat  bir  yer  seçin,  qolunuzun  altına  yastıq 

qoya bilərsiniz. Çalışın uşaq döş giləsi dairəsini tamlığı ilə götürsün, uşağı 

özünüzə sıxmayın, uşaq rahat nəfə almalıdır. 

Uşağı 30-40 dəqiqədən çox döşdə saxlamayın. Orta müddət 15-20 dəq. 

təşkil edir. Yeni doğulmuş uşaq hər 3 saatdan bir döş verilməlidir. 

Süd artırmaq üçün nələr yemək lazımdır?

-Dəmlənmiş  şüyüt  toxumu,  zirə  toxumu  süd  ilə  (1  çay  qaş.  Toxum  1 

stəkana)

-Şüyüt  toxumu,  razyana,  cəfəri,  tmin  (1  çay  qaş.  Toxum  1  stəkan  suda 

dəmləmə)

- Düyülü, paxlalı qidalar

- Seks -vaxtlı-vaxtında normal intim yaxınlıq laktasiyanı yüksəldir.

Unutmayın  ki,  sud  yaranma  qadının  psixo-emosional  halından  cox 

asılıdır. Buna görə də istənilən yaranan konflikt, stress situasiyalarda yalnız 

körpənizi düşünün ki, südsüz qala bilər. Yorğunluq, əsəb, qorxu laktasiyanı 

dayandırır. Buna görə də hər əmizdirmədən sonra 10-15 dəq istirahət üçün 

özünüzə vaxt ayırın...



Analara südü artırmaq üçün məsləhətlər...

-  hamiləlikdə  olduğu  kimi,  doğuşdan  sonra  da  mütləq  sakit  həyat  tərzi 

olmalıdır, nahardan sonra istirahət etməlisniz.

-Sutkada 7-8 saat yuxu yatmalısınız.

-Yaxşı  və  müntəzəm  qidalanmalısıınız,  vaxtlı-vaxtında,  xüsusən  də 

rasiona yumurta, balıq, fındıq, şit yağ, tərkibində kalsium və fosfor bol olan 

süd məhsulları-kəsmik, kefir, yoğurt, sərt pendir, meyvə və tərəvəzlərdən 

ibarət salatlar və s. əlavə etməlisiniz.

-Allergiya, köp, ishal yarada bilən qidalardan-sitruslar, konservativlər, bal, 

piy, noxud və s. uzaq olun.

-Gün ərzində 2 litr maye qəbul edin (sup, kampot, təbii şirə və s.).

-Gecələr normal yata bilməmisinizsə, gündüz uşaqla bərabər siz də yatın.

-Uşağı birdən döşdən ayırmaq olmaz, hətta qəfildən qapı döyülsə və ya 

telelefon zəng etsə belə.

-Əmizdirmədən sonra döşdə qalan südü sağıb çıxarın.

Süd verən analar nələrdən uzaq olmalıdırlar...

-Südə pis qoxu verə bilən qidalar (soğan, sarımsaq, kələm).

-Bir  sıra  sakitləşdirici  preparatlar,  yuxugətiricilər,  antidepresantlar. 

trankvilizatorlar,  ağrıkəsicilər,  hormonal  preparatlar,  antibiotiklər, 

qurdqovucular və s.

-Kofe, alkaqol, tütün

- İşlədici preparatlar

- Allergen konservantlar və s.

-Bütün turşməzə qidalar (nanə, qatırquyruğu və s.) laktasiyanı azaldır.

Ana südü uşaq üçün ən vacib və xeyirli qidadır. Ana südündə 

böyüyən orqanizm üçün lazım olan bütün vitamin və minerallar 

vardır.  Çalışın  bütün  hallarda  uşağınızı  döşdən  ayırmayın. 

Heç bir amil - iş, səyahət uşağınızı süddən ayırmağa səbəb 

olmamalıdır. Yalnız ağır xəstəliklər zamanı uşağa süd vermək 

əks-göstərişdir.

Nüşabə SƏFƏRoVA,

həkim-pediatr

u  Ağız boşluğunda olan 



xəstəliklər  diş  sağlamlığını 

pozur, 

həzm 

prosesini 

zəiflədir. 

Bu 

baxımdan 

diş  və  diş  əti  xəstəlikləri 

günümüzün 

aktual 

mövzularından biridir.. 

   

Bildiyimiz  kimi,  şirin 

qidalardan 

istifadə 

və 

karbohidratın  artıq  dərəcədə 



qəbulu  dişlərdə  kariyesə 

səbəb olur. Həmçinin insan orqanizmində flüor adlı mikro 

elementin  normal  miqdarda  olmaması  diş  xəstəliklərini 

yaradır.  Çünki,  flüor  suyun  tərkibində  olduqda  diş  səthini 

bərkidir və dişləri parıltılı saxlayır.

Dişlər  həmçinin  danışmağa  və  xarici  görkəmə  də  təsir 

edir. Dişləri köhnəlmiş olan insanlarda səslər zəif çıxır. 

Dişlərin  inkişaf  müddəti  içərisində  süd  dişləri  normal 

dişlərə  nisbətdə  daha  çox  üzvi  maddə  ilə  zəngindir.  Bu 

səbəbdəndə daha asan və sürətli çürüyərək yerlərini qalıcı 

dişlərə buraxır. Süd dişi çürükləri, ağrı, pis qoxu, dişləmə 

çətinliyi,  qidalanma  pozuqluğu  kimi  problemlərə  yol  açır. 

Bu dövrdə müalicə edilməyən diş pozuqluqları, irəlidə diş 

əyriliyi, çənə inkişafında pozuqluqlar və bir sıra sağlamlıq 

problemləri  yaradır.  Ona  görə  diş  təmizliyinə  ciddi 

yanaşmaq, diş əti xəstəliklərini vaxtında müalicə etdirmək 

lazımdır.



Mütəxəssislər 



bil dirirlər  ki,  uşaqlar 

öz 

qabiliyyətlərini 

rəsm 

və 

xətlərlə 

ifadə  edirlər.  Türkiyəli 

ekspert  və  psixoloq 

Dr. Zəfərin sözlərindən 

aydın olur ki, uşaqların 

iç  dünyasını  anlamaq 

üçün  rəsmlərə  diqqət 

yetirmək 

kifayətdir. 

Uşaq  qabiliyyətində  olan  problemləri  xəttlər 

də asanlıqla göstərir. 

Balaca 


uşaqlarda 

danışıq 


qabiliyyəti 

formalaşmadığı  üçün  oxuma-yazma  öyrənənə 

qədər  duyğu  və  hisslərini  sözlü  ifadə  edə 

bilmirlər.

Lakin çəkdikləri rəsmlər müəyyən problemləri 

və düşüncə tərzini anlamağa imkan verir.

İstifadə  etdiyi  kağızın  böyüklüyü,  fiqurların 

kağıza  yerləşdirilməsi,  rəng  seçimi,  onun  psixi 

vəziyyətini müəyyənləşdirir.

Çəkilən  rəsmlər  qısqanclıq,  kədər,  sevinc, 

xoşbəxtlik  və  digər  hisslər  arasında  olan 

qarşıdurmanı göstərir. Ev, insan, ağac rəsmləri 

də psixoloqlara köməkçi olur. Uşaqların istifadə 

etdiyi rənglər onların vəziyyətini, dünyagörüşünü 

və  qabiliyyətini  ifadə  edir.  Məsələn:  rəsmlərdə 

sarı  rəng  əsasən  xoşbəxtliyi,  qəhvəyi  rəng 

kədərli baxışları göstərir. Özünə güvəni olanlar, 

sözəbaxanlar, tez adaptasiya olanlar və özünü 

xoşbəxt hiss edənlər yaşıl rəngdən istifadə edir. 

Duyğularını  idarə  etməyi  bacaranlar  əsasən 

mavi rəngi seçim edir. Ailəsi tərəfindən sevilən 

uşaqlar  sarı  rəngə,  ana  və  atanın  dəstəyinə 

ehtiyac  hiss  edənlər  isə  bənövşəyi  rəngə 

üstünlük verir.

uAvstraliyalı elm adamları yeniyetmələrdə 

piylənmə 

xəstəliyinin 

qarşısını 

alan 

cəhətlərdən  danışıb.  Erkən  yatmaq  və 

qalxmaq kimi vərdişlər bir sıra xəstəliklərə 

təsir edirmiş.

«Amerikan  Sleep»  jurnalında  bildirilir  ki, 

Cənubi  Avstraliya  Universitetindən  Carol 

Maher  9-16  yaş  arasında  2200  uşağı 

tədqiqatlara cəlb edib. Nəticədə gec yatıb gec 

qalxanların  piylənmə  ehtimalının  digərlərinə 

nisbətən  1,5  qat  çox  olduğu  üzə  çıxıb.  Daha 

çox  televiziya,  kompüter  qarşısında  vaxt 

keçirənlərdə bu hal müşahidə olunub.

Bəzi  alimlər  belə  fikirləşirlər  ki,  yuxu 

beynin  yorulması  nəticəsində  yaranır.  Gün 

ərzində  düşündüyümüz  bir  çox  fikirlər  beyni 

oyaq  saxlayır.  Nəticədə  insan  gec  yatır 

və  gec  qalxır.  Həmin  insanlarda  piylənmə 

və  kökəlmə  xəstəlikləri  olur.  Bunun  üçün 

yuxuya  getməzdən  əvvəl  günün  stress  və 

çətinliklərindən uzaqlaşmaq lazımdır.

Aparılan  işlər  zehni  cəhətdən  rahatlanmış 

beynin keyfiyyətli yuxu keçirdiyini göstərib. Bu 

baxımdan  elm  adamları,  çox  yuxu  yatmağın 

və  yuxusuz  olmanın  sağlamlıq  problemlərinə 

yol  açdığını  bildirir.  Stresli  adamlar  və  gecə 

saatlarına qədər film izləyənlər yatmazdan bir 

saat  əvvəl  elektron  cihazlardan  uzaqlaşmalı, 

duş  almalı,  beyni  sakitləşdirməli  və  kitab 

oxumalıdırlar. Bütün bunlar düzgün həyat tərzi 

və sağlamlıq üçün faydalıdır.

Uşaqlarda diş sağlamlığı

Rəsmlər uşaqların ifadə qabiliyyətlərini 

göstərir

Tez yatıb tez qalxmaq 

piylənməyə təsir edir

m

 

Ağız nahiyəsində qaynaşma, bəz, yara, səpinti əmələ 

gəldikdə qoz ləpəsi yеməк məsləhətdir.

İflic  vurmuş  adamı  qoz  yağı  ilə  yağlayıb, 



həvəngdəstədə  əzilmiş  ləpə  ilə  bir  ay  təpitmə  etmək 

xəstənin sağalmasına yaxşı təsir göstərir.

Qulağı  ağrıyan  adamın  qulağına  ilk  uşağı  olan 



gəlinin südündən sağıb töksən, ağrısı kəsər.

Pürrəngi çayı südlə qarışdırıb, qurtum-qurtum içmək 



əsəbləri sakitləşdirər, yorğunluğu alar.

Zökəm olan adama zoğallı çay və ya turş nar şirəsi 



içmək məsləhətdir.

İştahası  olmayan  adamlara  səhər-səhər  acqarına 



turş nar şirəsi içmək məsləhətdir. Bu, iştahanın açılması-

na çox yaxşı təsir göstərir.

Göyöskürəyə, mədə-bağırsaq xəstəliyinə tutulanlara 



acqarına tut bəhməzi (doşabı) içmək məsləhətdir.

Böyrək və öd kisəsi ağrılarından əziyyət çəkənlərə 



acqarına təbii yarpız yеməк və ya yeməkdən qabaq yarpız 

yarpağının şirəsini içmək məsləhətdir. Bu, xəstənin halını 

yaxşılaşdırar, müalicəsinə kömək edər.

Sarılıq xəstəliyinə tutulanlara çoxlu acı qıjı yеməк 



məsləhətdir.

Bənövşəni  iyləyən  zökəm  xəstəliyinə  tutulmaz. 



Bənövşəni təbii halda yedikdə qulaq ağrımaz, əsəblər sa-

kit olar.

Qırxbuğumu dəmləyib içmək böyrək ağrısına yaxşı 



təsir edir.



Gəndəlaş çiçəyi ilə başı yuduqda saç tökülməz, həm 



də ağarmaz.

Tərtib edəni:  

Nibar Həkimova,

biologiya üzrə fəlsəfə doktoru

TÜRKAÇARƏLƏRƏ AİD 

TÜTYƏLƏR

Körpənizi ana südündən 

məhrum etməyin....

Xalq təbabəti

Analara məsləhət

Kataloq: uploads -> xeberler -> tebib q
tebib q -> Azərbaycan Tibb Universiteti üzrə 2013/2014 cü tədris ilində
tebib q -> Beş günlük rezident ol
tebib q -> Tələbələr robotlar üzərində təcrübə keçirlər Azərbaycan Tibb Universiteti rezidentlərinin
tebib q -> Uroloqlar Assosiasiyasının növbəti tədbiri keçirildi Macarıstanın Semmelveis Universiteti ilə anlaşma memorandumu imzalanıb
tebib q -> Uşaqların göz sağlamlığı Ötən il oxuculara nümunəvi xidmət göstərilmişdir
tebib q -> Tibb Universitetində yeni əczaçılıq laboratoriyası açılıb Macarıstanın Azərbaycandakı səfiri Tibb Universitetində olub
tebib q -> İran nümayəndə heyəti atu- da qonaq oldu qiş İmtahan sessiyasina start veriLDİ
tebib q -> Universitetimizin prorektoru Türkiyədə Azərbaycanı təmsil edib Yeni rektor universitetin
tebib q -> Azərbaycan Tibb Universitetində Dünya Böyrək Günü qeyd edilib

Yüklə 9,72 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə