18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmişdir


Əlavə №5  TRAXEYANIN İNTUBASİYASI



Yüklə 1,13 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/4
tarix10.12.2016
ölçüsü1,13 Mb.
1   2   3   4

Əlavə №5 

TRAXEYANIN İNTUBASİYASI 

Vasitələr: 

-

 



larinqoskop, ucluqlar № 0, 1 

-

 



intubasiya boruları № 2,5; 3,0; 3,5; 4,0 mm 

-

 



stilet 

-

 



sorucu kateterlər (5 Fr, 6 Fr, 8 Fr, 10 Fr və 12 Fr) 

-

 



250 ml və ya 500 ml özüdüzələn kisə 

-

 



təmiz maska dəsti - 0, 1, 2 ölçülü (silikon və ya elastik haşiyəli 

daha yaxşıdır) 

-

 

havaötürücü 



-

 

mekonium aspiratoru 



-

 

stetoskop 



-

 

leykoplastır 



-

 

ehtiyat lampalar və batareyalar 



İşə hazırlıq: 

-

 



larinqoskopun və  tənəffüs kisəsinin işlək vəziyyətdə olmasını 

yoxlamalı 

-

 

lazımi ölçüdə intubasiya borusu seçməli 



Cədvəl. İntubasiya borusunun ölçüsü və traxeyanın intubasiyası 

zamanı onun yeridilmə dərinliyi 

Hamiləliyin 

müddəti 

(həftə) 

Yenidoğulmuşun 

bədən kütləsi 

(qr) 

Endotraxeal 

borunun ölçüsü 

(daxili 

diametri) (mm) 

Yuxarı 

dodaqdan 

yeridilmə 

dərinliyi (sm) 

<28 <1000  2,5  6-7 

28-34 1000-2000 

3,0 

7-8 


34-38 2000-3000 

3,5 


8-9 

>38 >3000  3,5-4,0 9-10 

 

 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Aparılma texnikası: 

-

 



uşağı düz səthə uzadıb çiyinləri altına mütəkkə formasında 

bükülmüş əski qoyub, başını azca arxaya doğru açmalı 

-

 

intubasiyanı aparan şəxs yenidoğulmuşun başı tərəfdə dayanır 



-

 

larinqoskop sol əlin (solaxay olub-olmamaqdan asılı olmayaraq) 



baş və üç barmağı ilə götürülür  

 

Əldə larinqoskopun vəziyyəti

-

 

larinqoskopun tiyəsini özündən  əks tərəfə istiqamətləndirməli 



(şəklə bax) 

-

 



sağ  əllə  uşağın başı saxlanılır, larinqoskopun ucu uşağın ağzına 

salınır, dil sola itələnməklə tiyə görmə sahəsində  qırtlaq qapağı 

görünənə qədər ehtiyatla irəlilədilir 

-

 



tiyənin ucu ilə  qırtlaq qapağı tutulur, ehtiyatla yumşaq damağa 

doğru sıxılır və səs yarığına görünüş açılır 

 

 

Larinqo-



skopun ucu

Dil

Dil 

Qırtlaq qapağı

Səs yarığı

Traxeya 

Səs bağları

Qida borusu 

Səs yarığı 

Çalovabənzər 

qığırdaq

Traxeyanın intubasiyası zamanı udlağın və ətraf strukturların anatomiyası 

-

 



bəzi hallarda qırtlaq nahiyəsinə yüngül təzyiq səs yarığının 

vizualizasiyasını yaxşılaşdırır 

 

23

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

24

-



 

əgər uşağın ağzına çoxlu selik yığılıbsa, intubasiya borusu 

salınmazdan əvvəl seliyi sormaq lazımdır 

-

 



intubasiya borusunu sağ  əllə götürüb, tiyənin sağ  kənarı ilə 

irəlilədib səs tellərinin ayrıldığı yerdə borunun ucunu traxeyaya 

elə yeritmək lazımdır ki, borunun üstündəki işarə  səs telləri 

səviyyəsində yerləşsin (borunun rentgenkontrast markirovkası 

olmalıdır) 

İntubasiya borusunun yeridilmə  dərinliyi bu formul ilə 

hesablanır: 

Uşağın bədən kütləsi (kq) + 6 = 

= yuxarı dodağın kənarından yeridilmə dərinliyi 

-

 



boruda santimetrlik qeydi işarə etməli 

-

 



borunun çıxan ucunu dodaq nahiyəsində  bərk saxlamaqla və ya 

barmaqla sərt damağa sıxmaqla bir əllə təsbit etməli 

-

 

larinqoskopun tiyəsini çıxarmalı 



-

 

əgər stilet istifadə olunubsa, onu çıxarmalı 



-

 

borunu tənəffüs kisəsinə birləşdirməli (yaxşı olar ki, bunu 



assistent etsin) və köməkçi ventilyasiyaya başlamalı 

-

 



endotraxeal borunun traxeyada düzgün vəziyyətində 

 



hər köməkçi nəfəsalmada döş qəfəsi simmetrik qalxacaq 

 



tənəffüs hər iki tərəfdə yaxşı eşidiləcək 

 



mədə köpməyəcək 

 



nəfəsvermə zamanı borunun daxili divarları tərləyəcək 

BARMAĞIN NƏZARƏTİ İLƏ İNTUBASİYA 

Barmağın nəzarəti ilə intubasiya (şəklə bax), larinqoskopun 

köməyi ilə intubasiya çətin olduqda (məs. uşağın alt çənəsi kiçik 

olarsa, damaq yarıq olarsa) və həkim bu intubasiya texnikasını yaxşı 

bacardıqda, istifadə oluna bilər. 

-

 



uşaq, ayaqları və ya böyrü həkimə tərəf uzadılır 

-

 



sol əlin şəhadət barmağı, barmağın ucu qırtlaq qapağını əlləyənə 

qədər dilin üzəri ilə irəlilədilir 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



-

 

intubasiya borusu sağ  əllə, barmaq ilə  uşağın dili arasından 



yeridilir (həkimin barmağı borunun irəlilədilməsi üçün 

oriyentirdir) 

-

 

borunun ucu şəhadət barmağın ucuna çatanda həmin  əlin baş 



barmağı ilə üzüyəbənzər qığırdağın altından uşağın boynuna 

ehtiyatla təzyiq edilir (udlaq sıxılır və yemək borusuna giriş 

bağlanır) 

-

 



intubasiya borusunun səs yarığından traxeyaya keçməsi üçün 

daha 1-2 sm irəlilədilir 

 

 

Barmağın nəzarəti ilə intubasiya 



Traxeyanın intubasiyası istifadə edilən üsuldan asılı olmayaraq 

20 saniyədən çox çəkməməlidir. 

Traxeyanın intubasiyası cəhdi uğursuz alınarsa, maskanın köməyi 

ilə köməkçi ventilyasiya qayıtmaq lazımdır. 

İntubasiyanın fəsadları: 

-

 



qırtlağın, qırtlaq qapağının, dilin, diş ətinin travması 

-

 



traxeyanın, yemək borusunun perforasiyası 

-

 



endotraxeal borunun obturasiyası 

-

 



borunun səhv vəziyyətində atelektaz və (və ya) pnevmotoraksın 

inkişafı 

-

 

ürək aritmiyası 



-

 

infeksiya 



 

 

 



 

25

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Əlavə №6 

AĞ CİYƏRLƏRİN KÖMƏKÇİ VENTİLYASİYASI 

Vasitələr: 

-

 



oksigen mənbəyi 

-

 



axın ölçən 

-

 



isidici və nəmləndirici 

-

 



birləşdirici oksigen boruları 

-

 



250 və ya 500 ml özüdüzələn kisələr və/və ya T-şəkilli adapterli 

sistem (Neo-Puff tipli) 

-

 

təmiz maskalar dəsti - 00; 0; 1; 2 ölçülü (silikon və ya elastik 



haşiyəlilər daha yaxşıdır) 

-

 



oral havaötürücülər 

Prosedur: 

Özüdüzələn kisənin köməyi ilə ventilyasiya 

 



kisənin hermetikliyini və qoruyucu klapanın işlək olmasını 

yoxlamalı 

 

uşağın başı üstündə və ya böyründə dayanmalı 



 

uşağı düz səthə uzadıb çiyinləri altına mütəkkə formasında 



bükülmüş əski qoyub, başını azca arxaya doğru açmalı 

 



lazımi ölçüdə maska seçilib uşağın üzünə elə qoyulmalıdır ki, 

onun burnunu, ağzını və çənəsinin aşağı hissəsini örtsün (şəklə bax) 

 

maska baş,  şəhadət və orta barmaqla uşağın üzünə kip sıxılır 



(şəklə bax) 

 



 

döş  qəfəsinin hərəkətlərini müşahidə etməyə imkan yaratmaq, 

komandanın digər üzvünə ağciyərlərin auskultasiyasını aparmaq 

və ÜDS-ni hesablamağa mane olmamaq üçün ventilyasiya 

zamanı tənəffüs kisəsi ilə döş qəfəsinin qarşısını tutmamalı 

 

26



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



T-şəkilli sistemin köməyi ilə ventilyasiya 

 



T-şəkilli sistemi işə hazırlamalı: 

 



oksigen boruları vasitəsi ilə oksigen və ya sıxılmış qaz mənbəyini 

T-şəkilli sistemlə birləşdirməli 

 

sistemin işlək olmasını yoxlamalı 



 

nəfəsalmada maksimal təzyiq sərhədi ilə  nəfəsvermənin sonunda 



müsbət təzyiq sərhədini təyin etməli 

 



T-şəkilli ucluğa maska taxmalı (əgər uşaq intubasiya olunubsa, T-şəkilli 

ucluğu intubasiya borusunun konnektoru ilə birləşdirməli) (şəklə bax) 

 



 



T-şəkilli ucluğun dəliyini açıb-bağlamaqla köməkçi 

ventilyasiyaya başlamalı 

 

T-şəkilli sistemlə ventilyasiyanın əsas prinsipləri özüdüzələn kisə 



ilə ventilyasiyada olduğu kimidir (yuxarı bax) 

-

 



ağciyərlərin köməkçi ventilyasiyası 40-60 dəfə/dəqiqə tezliklə 

aparılır (vals ritmində) (C) 

-

 

ventilyasiya ritmi ucadan sayılır (şəklə bax) 



 

27

 



 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

28

-



 

ağciyərlərin effektli köməkçi ventilyasiyasını göstərir: 

 

döş  qəfəsinin həddən ziyadə ekskursiyası, xüsusilə 



yarımçıqdoğulmuşlarda, hiperventilyasiyaya və  ağciyər 

toxumasının zədələnməsinə səbəb olur (C)

 

auskultasiya zamanı hər iki tərəfdən eyni tənəffüs səsi eşidilir 



(yenidoğulmuşda tənəffüs səsi bir tərəfdən digər tərəfə çox 

asanlıqla ötürülür, hətta bir ağciyər nəfəs aldıqda belə!) 

 

dəri örtüklərinin rənginin dəyişməsi (çəhrayılaşır) 



 

ÜDS bərpa olunur! (C) 



-

 

əgər uşağın vəziyyəti yaxşılaşmırsa, onda: 



 

ventilyasiyanın düzgün aparıldığını qiymətləndirməli, 



 

maska ilə uşağın üzü arasında hermetikliyi yoxlamalı, 



 

uşağın vəziyyətinin düzgün olduğuna əmin olmalı 



 

tənəffüs yollarının keçiriciliyini yoxlamalı 



-

 

ağciyərlərin köməkçi ventilyasiyası uzun müddət davam edərsə 



(2 dəqiqədən artıq), mədəyə  yığılmış havanı xaric etmək üçün 

mədəyə zond salınır (Əlavə №7-yə bax) 

-

 

yardımçı ventilyasiyanı vaxtında doğulmuşlarda atmosfer havası 



ilə  (A), yarımçıq doğulmuşlarda isə  aşağı konsentrasiyalı 

oksigenlə (30%) başlamalı. Aşağı konsentrasiyalı oksigen 

yoxdursa, atmosfer havası ilə yardımçı ventilyasiyaya başlamalı (B)  

-

 



adekvat ventilyasiya fonunda 90 san. ərzində ÜDS > 60/dəq 

olarsa, oksigenin konsentrasiyasını 100%-dək artırmalı (B)  

-

 

ağciyərlərin uzunmüddətli yardımçı ventilyasiyası zamanı 



pulsoksimetr istifadə olunması arzu olunandır. 

-

 



üzərində reanimasion tədbirlər aparılan və əlavə oksigen alan bütün 

yenidoğulmuşlarda oksigenasiyanın səviyyəsinin qiymətlən-

diriliməsi vacibdir (B) 

-

 



doğulduqdan sonra SpO

2

-nin arzuolunan qiymətləri  



1-ci dəq. .........60-65 % 

2-ci dəq. ........ 65-79 %  

3-cü dəq. .......  70-75 % 

4-cü dəq. ........... 75-80 % 

5-ci dəq.  ...........80-85 % 

10-cu dəq. ......... 85-90 % 



Fəsadlar: 

-

 



ağciyərlərin interstisial emfizeması 

-

 



pnevmotoraks 

 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Əlavə №7 

MƏDƏYƏ ZONDUN YERİDİLMƏSİ 

Vasitələr: 

-

 



steril zond  

 

 (vaxtında doğulmuş uşaq üçün – 8 Fr,  



 vaxtından əvvəl doğulmuş uşaq üçün –  

 

5 Fr və ya 6 Fr) 



-

 

şpris 



-

 

kiçik ləyən 



-

 

leykoplastır 



-

 

qayçı 



Prosedur: 

-

 



zondu yeritmək üçün uşağa rahat vəziyyət verməli 

-

 



zondun yeridilmə uzunluğunu ölçməli: ağız bucağından qulağın 

sırğalığına qədər və  xəncərəbənzər çıxıntıdan 1-1,5 sm aşağı 

(şəklə bax) 

 

 



 

 

Mədə zondunun 



yeridilmə 

məsafəsinin 

ölçülməsi 

 

 



 

 

 



 

-

 



zondun üzərində santimetrlik qeydi işarə etməli 

-

 



zondu işarəyə qədər yeritməli (şəklə bax) 

 

 



29

 

 



 

 

 



 

 

Mədə zondu yeridilən zaman uşağın vəziyyəti 

-

 

zondun vəziyyətini yoxlamalı: 



 

şprisi zonda birləşdirməli və onun porşenini ehtiyatla dartaraq 



mədə möhtəviyyatı almağa çalışmalı 

 



möhtəviyyat alınmışsa, demək olar ki, zond mədədədir 

 

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Əlavə №8 

ÜRƏYİN XARİCİ MASAJI 

ÜRƏYİN XARİCİ MASAJI ÜSULLARI 

A.  Hər iki əlin baş barmağı ilə olunan üsul: 

-

 



hər iki əlin 4 barmağı kürək altına salınmaqla (onurğanı  təsbit 

etmək üçün) 

-

 

yenidoğulmuş uşağın döş qəfəsi qucaqlanır 



-

 

baş barmaqların ucları sıxılma nöqtəsinə qoyulur 



-

 

döş sümüyünə ritmik basılır 



Bu üsul yenidoğulmuş uşaqlarda ürəyin xarici masajını apararkən 

seçim üsuludur, belə ki, daha yüksək sistolik təzyiq və daha yaxşı 

koronar qan dövranına nail olmaq mümkündür (C).

 

B.  Bir əlin iki barmağı (şəhadət və orta) ilə olunan üsul: 

-

 

şəhadət və orta barmağın ucları sıxılma nöqtəsində saxlanılır 



-

 

ikinci əllə onurğa təsbit edilir 



-

 

döş sümüyünə yalnız şaquli istiqamətdə ritmik basılır 



Bu üsul ürəyin xarici masajının alternativ üsulu kimi, ürəyin 

xarici masajını aparan şəxsin barmaqları  qısa olduqda, iri uşağı 

reanimasiya etdikdə  və ya göbək venasının kateterizasiyası üçün 

üçüncü şəxsə yer lazım olduqda istifadə edilir. 

 



B

Prosedur: 

-

 



uşağı düz səthə uzandırmalı 

-

 



ürəyin xarici masajını aparan həkim yanda, ağciyərlərin 

ventilyasiyasını aparan isə uşağın başı üstündə dayanmalı 

 

 

30



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



-

 

sıxılma yerini düzgün təyin etməli (döş sümüyünün aşağı  ⅓, 



döşarası xəttin üstü ilə xəncərəbənzər çıxıntıdan yuxarı) 

 

 



31

 

Döş sümüyü



Döşarası xətt

Sıxılma yeri



Ürəyin xarici masajında döş sümüyünün sıxılma yeri 

Xəncərəbənzər 

çıxıntı

-

 



ürəyin xarici masajına başlamalı 

-

 



sıxılmanı barmaqları döş sümüyündən ayırmadan aparmalı 

(sıxılmanın dərinliyi döş sümüyünün ön-arxa diametrinin ⅓) (C) 

-

 

hərəkətlərin ardıcıllığına riayət etməli – hər 3 döş sümüyünə 



sıxmaya – 1 məcburi nəfəsalma (şəklə bax). Bir dövrün 

davametmə müddəti – 2 saniyə (1 dəqiqədə 120 hərəkət:               

30 məcburi nəfəsalma və 90 döş qəfəsinə sıxma) (D) 

 

 



Bir və İki və Üç və Nəfəs və

Bir nəfər 

(ürəyin 

xarici 

masajı) 

İkinci adam (ağ 

ciyərlərin köməkçi 

ventilyasiyası) 

2 saniyə (1 dövr)

 

Ağ ciyərlərin köməkçi ventilyasiyası və ürəyin xarici masajının 

koordinasiyası 

Fəsadlar: 

-

 



qaraciyərin partlaması 

-

 



qabırğaların sınması 

-

 



pnevmotoraks 

 

 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Əlavə №9 

GÖBƏK VENASININ KATETERİZASIYASI 

Vasitələr: 

-

 



steril əlcəklər 

-

 



rentgenkontrast steril göbək kateteri və ya mədə  zondu  (3,5  Fr,    

5 Fr, 8 Fr) 

-

 

birdəfəlik şprislər (5, 10 ml) 



-

 

steril tamponlar 



-

 

antiseptik məhlul (4% xlorheksidin, 70° etil və ya izopropilen 



spirti) 

-

 



steril pambıq kürəciklər 

-

 



steril salfet və əskilər (4 ədəd) 

-

 



steril qayçı və skalpel 

-

 



steril ipək sap və ya lent 

-

 



steril sıxac 

-

 



steril pinset 

-

 



metal mil 

-

 



plastır 

Prosedur: 

-

 



spirtlə göbək ciyəsi və onun ətrafındakı dəri silinir 

-

 



əlcəklər çıxarılır 

-

 



əllər antiseptiklə işlənir və steril əlcək geyinilir 

-

 



göbək kateterinə fizioloji məhlul yığılır 

-

 



kateterə birdəfəlik iynə birləşdirilir 

-

 



kateterdə havanın olmadığına əmin olmalı 

-

 



göbək nahiyəsi açıq qalmaqla, uşağın üstü steril əskilərlə örtülür 

-

 



göbək ciyəsi əsasına ipək sap/lent bağlanır 

-

 



göbək ciyəsinin ucu sıxacla təsbit olunur; steril skalpel və ya 

qayçı ilə kəsilir, əsasından 1-2 sm aralı güdül saxlanılır 

-

 

kəsikdə göbək venası və 2 arteriya tapılır (şəklə bax) 



 

 

32



vena arteriyalar

 

 



 

Göbək 

damarlarının 

yerləşməsi 

 

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



-

 

əgər venanın mənfəzində tromb varsa, onu steril pinsetlə ehtiyatla 



çıxarmaq lazımdır 

-

 



bir əllə göbək güdülünün kənarı pinsetlə dartılır, o biri əllə göbək 

kateteri uşağın başına tərəf və sağa doğru irəlilədilir (şəklə bax) 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



Göbək venasının kateterizasiyası 

 

 



-

 

reanimasiya zamanı  dərmanları yeritmək üçün kateter göbək 



halqasından 2-3 sm dərinə yeridilir 

-

 



şprisin porşenini hərəkət etdirib, mənfi təzyiq yaratmaqla

kateterdə qan görünənə qədər, kateter göbək venasına yeridilir 

-

 

maneə olarsa, kateteri çıxarıb təşəbbüsü təkrar etməli 



-

 

kateter ipək sapla təsbit olunmalı 



-

 

güdülün əsasından ikili düyünlə bağlamalı 



-

 

güdüldən bir qədər hündürdə sapda daha bir ikili düyün 



bağlamalı 

-

 



bu düyündən bir qədər yuxarı göbək kateterini təsbit etməli 

-

 



sapın qalığını kateterin ətrafına dolandırmalı  və leykoplastırla 

təsbit etməli 




Yüklə 1,13 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə