Yemək və İÇMƏKDƏ halal və haram toplayan və TƏRTİb edən k. HÜSeyn kitabin büTÜn haqlari qorunur



Yüklə 0.81 Mb.
səhifə4/4
tarix08.12.2016
ölçüsü0.81 Mb.
1   2   3   4

İSTİFADƏ EDİLƏN ƏDƏBİYYAT

Cəmiul Bəyan” Təbəri.

Cəmiul Əhkəmul Quran” Qurtubi.

Təfsir Quranil Azim” İbn Kəsir.

Teysirul Quranil Azim” as-Sadi.

Muvatta” İmam Məlik.

Ədəbul Mufrad” İmam Buxari.

Fəthul Bəri” İbn Həcər.

Şərh Müslim” İmam Nəvəvi. “Tuhfətul Əvzai Şərh Camiul Tirmizi” MubarakFuri.

Səhih Hədislər Silsiləsi” əl-Albani.

Səhih Cəmius Sağir” əl-Albani.

İrvalul Ğalil” əl-Albani.

İcma” Munzir.

Kəbair” İmam Zahabi.

Camiul Ulumu Val Hikam” İbn Rəcəb.

Subus Salam Şarh Buluqul Maram” İmam Sanani.

Neylul Avtar” Şovkani.

Seylul Carar” Şovkani.

Takfiru Va Davabit” Fovzan.

Şarh Arbain Navaviyya” Həsən b. AbdulHamid Hələbi.

Sahih Fikhu Sunna” Abu Malik Kamal b. Seyd Sabih.

Əhkamu Zabaix” Abdullah Deyləmi.

Vaciz Fikhul Sunna” AbdulAzim b. Badavi.

Mavsuatul Fiqhul Muyassar” Huseyn b. Avda əl-Avayşa.

Fatava Şeyx əl-Albani”

Fatava Şeyx Useymin”

Fatava Şeyx İbn Baz”

Fatava Şeyx Fovzan”

Fatava Lacna Daima”

Fatava Ulama Biladil Haram” Xalid əl-Carisi.



1 Xutbətul-Hacə - adı ilə məşhur olan bu duanı, cümə və s. Xütbələrdə Peyğəmbər oxumuşdu. Səhabələrinə də bunu əmr etmiş və özü də onları öyrətmişdir. Hədisin ilk hissəsini bizə: Əhməd 1/392,293,432, Əbu Davud 2188, Tirmizi 1105, Nəsəi 3/104,105, 6/69, və “Əməlil Yəum vəl Leyl” 488, İbn Məcə 1892, Darimi 2202, Tayalisi “Musnəd” 1557, AbdurRazzaq “Musənnəf” 10449, Bəzzar “Musnəd” – “Kəşful Əstar 1/314, Əbu Yəla “Musnəd” 5233,5234,5257, Tahavi “Şərhul Muşkilil Asar” 1-3, Təbərani “Məmuul Kəbir” 10/10079, Həkim “Mustədrək” 2744, Beyhəqi “Sunnənul Kubra” 3/214,215, Bəğavi “Şərhus Sunnə” 2268 İbn Məsud – radıyallahu anhu - yolu ilə, Muslim “Şərhu Nəvəvi” 6/156-158, Əhməd 1/302,350, Nəsəi 6/89,90, İbn Məcə 1893 və Tahavi “Şərhul Muşkilil Asar” 4 – İbn Abbas – radıyallahu anhu - yolu ilə, Təhavi “Şərhul Muşkilil Asar” 5, Beyhəqi “Sunnənul Kubra” 3/215 – Nubeyt b. Şərit – radıyallahu anhu - yolu ilə, Əbu Yəla “Musnəd” 7221, Nəsəi “Sunnənul Kubra” bax: “Tuhfetul Əşraf” 6/472 H. 9148 – Əbu Musa əl-Əşari yolu ilə.

2 Hədisin Ikinci Hissəsini – Muslim ÜŞərhu Nəvəvi” 6/153-156, Əhməd 3/319, 371, Nəsəi 3/188,189, Beyhəqi “Sunnənul Kubra” 3/214, - Cabir b. Abdullah – radıyallahu anhu - yolu ilə. Bu ləfz Nəsainin ləfsizid. Hədisi Əhməd 3/371 və Muslim “Sözlərin ən doğrusu” ləfzi yerinə: “Sözlərin ən xeyirlisi” ləfsiylə rəvayət etmişdir. İmam Əhmədin digər rəvayətlərində 3/319 – “Sözlərin ən gözəli” şəkilindədir. Müslim: “Sonradan uydurulub dinə salınan hər bir əməl (iş) bidətdir”ləfsi yerinə: “Hər bir bidət bir zəlalətdir (sapıqlıqdır)” ləfsiylə rəvayət edilmişdir. Bu beş səhabədən başqa hədisi: Aişə – rahmətullahi aleyhi - , Səhl b. Sad – rahmətullahi aleyhi - mərfu olaraq. Hədis səhihdir. Muhəddis Muhəmməd Nəsrəddin əl-Albani – rahmətullahi aleyhi - hədisin bütün rəvayətlərini bir yerə toplayaraq “Xutbətul Həcə” isimli bir kitab yazmışdır. İstəyənlər bu kitaba baxa bilərlər. Ayrıca bax: əl-Albani “Muxtəsər Səhih Muslim” 409, “Mişkətul Məsabih” 3149,5860.

3 Əbu Davud.

4 Fərz (Vacib) – Qəti olaraq gələn əmr fərz sayılır. Ona - Allah əmr edib deyə - əməl edən savab qazanır. Biri oruc tutur Allahın əmridir deyə, digəri isə oruc tutur arıqlamaq və s. üçün. İkisi də ac qalır, lakin Allahın əmridir deyə oruc tutan savab qazanır, digəri isə yox. Onu tərk edən isə əzaba layiqdir. Çünki Allahın istəyinə bağlıdır. İstəsə əzab verər, istəsə bağışlayar. Müs: Namaz, oruc və s. əməllər.

Haram – Qəti qadağa haram adlanır. Bunu - Allah qadağan edib deyə - tərk edən savab qazanır. Ona əməl edən isə cəzaya layiqdir. Müs: Zina, içki və s. Biri içki içmir ki, ziyandır, digəri isə içki içmir Allahın əmri olduğu üçün. Allahın əmri olduğu üçün içkini tərk edən savab qazanır, digəri isə yox.

Müstəhəb – Bəyənilən əməl. Əgər əmr qəti olmazsa müstəhəb sayılır. Müstəhəb də əmrin altına girir. Ona görə də deyilir ki, əmr vacibliyə dəlalət edir nə qədər ki, onu müstəhəbliyə çevirən bir dəlil gəlmədikcə. Müstəhəbi edən savab, onu tərk edən isə günah qazanmır.

Məkruh – Bəyənilməyən əməl. Əgər qadağa güclü olmazsa məkruh sayılır. Məkruh da qadağanın altına girir. Müs: Məscidə sol ayaq ilə daxil olmaq.

Mübah – Nə əmrə, nə də qadağana daxil deyildir. Mübah özlüyündə ibadət deyildir. Lakin başqasına görə ibadət ola bilər. Elm öyrənmək, namaz qılmaq özlüyündə ibadətdir. Lakin yemək, içmək, yatmaq və s. kimi əməllər özlüyündə ibadət deyildir. Bu əməllər başqasına görə ibadət ola bilər. Müs: “Yemək yeyirsən ki, elm öyrənməyə taqətin olsun, tez yatırsan ki, sübh namazını ayıq başla qılasan. Bu əməllər sadəcə niyyətin düzgünlüyünə görə insana savab gətirir. Ona görə də deyilir ki, səfdə iki nəfər yanaşı durar, lakin onların arasında göylə-yer arası qədər fərq olar.

5 Müştəbihat – İmam Nəvəvi – rahmətullahi aleyhi - deyir ki: «Müştəbihatın mənası halal və haramlığı bəlli olmayan deməkdir».

6 Buxari 7288, Müslim 1337 – Bu hədisin əvvəli belədi: Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Ey insanlar! Allah üzərinizə Həcc etməyi fərz qıldı, artıq siz də Həcc edin”. Bir nəfər: “Ey Allahın Rəsulu! Hər il Həcc edək?”. Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – susdu. Həmin şəxs sualını bir neçə dəfə təkrarladı. Peyğəmbər: “Əgər mən hə desəm, sizə hər il Həcc etmək vacib olardı. Sizin də buna gücünüz çatmazdı...”.

7 Tirmizi 2520, Nəsəi 5711, əl-Albani “Səhihul Cəmi” 3372-ci hədis. Bu hədisin sonu belədir: Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Həqiqətən doğruluq sakitlikdir, yalan isə şübhədir”.

8 Qeyd etmək lazımdır ki, əti yeyilməyən heyvan şəriət qayda-qanunu ilə kəsilmiş olsa da belə cəmdəyi murdar sayılır.

9 «əş-Şərhu-l-Mumti alə Zadu-l-Mustəqnəi» 1/534.

10 Suda-quruda yaşayanlar bura daxil deyildir.

11 Həmçinin: Ölü (leş) heyvanın Sümüyü, buynuuz, dırnağı, yunu, tükləri nəcis sayılmır. Lakin əti, qanı, dərisi nəcis sayılır.

Həmçinin: İstənilə heyvanın, hətta donuzun belə dərisi yalnız aşılandıqdan sonra təmiz hesab olunur. Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “İstənilən dəri aşılandıqdan sonra təmiz olur”. Müslim 1/105, Əbu Davud 4123, Tirmizi 1728, Nəsəi 3/173. İmam Sənani rahmətullahi aleyhi - deyir ki: “Bu hədis açıq-aydın dəlildir ki, istənilən heyvanın dərisi aşılandıqdan sonra çöl və içəri tərəfdən təmizlənmiş olur. Buna da “İstənilən dəri” sözləri əyani sübutdur”. “Subus Salam” 1/42. Bu da dəri barəsində olan 7 rəydən ən doğrusudur. Bu rəydə həmçinin olmuşlar: Əli b. Abu Talib, İbn Məsud, Davud, Abu Yusuf, Sanani, Şovkani və Şeyx əl-Albani – Allah onlardan razı olsun -. Bəzi alimlər qeyd edirlər ki: Hədisdə söhbət yalnız əti yeyiləsi heyvanların dərisindən “İhab” gedir. Lakin bu sözlərin heç bir əsası yoxdur. Necə ki, bu haqda İmam Şovkani – rahmətullahi aleyhi - “Neylul Əvtar” da qeyd edir: “Hədisi bu cür anlamaq Nadr b. Şamilin dediklərinə də ziddir. İhab – aşılanmış dəridir. Bu da ən səhih olan rəydir. Dilçilər də öz kitablarında buna işarə etmişlər. əs-Səhih, Qamus, Nihayə və s. Əgər biz bu kitablar yönəlmiş olsaq İhab sözünün yalnız yeyilməsi icazə verilən heyvanların dərisi olmadığını görərik”. Bütün bu deyilənlərdən aydın olur ki, istənilən növ heyvanın dərisi aşılandıqdan sonra təmiz sayılır. Qadağa yalnız vəhşi köpək dişləri olan heyvanların dərilərindən istəfadə etməyə gəlib.

Həmçinin: Qadağandır köpək dişləri olan heyvanların dərisindən istifadə etmək geyimdə və üstündə oturmada. Valid b. Əbu Malik rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – qadağan edib vəhşi heyvanların dərisindən istifadə etməyi”. Həkim, əl-Albani “Səhih Cəmi” 6953, “Subus Salam” 1/42-44, Şovkani “Neylul Əvtar” 1/55-59, əl-Albani “Samrul Mustatab” 1/34. Huzeyfə – radıyallahu anhum - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – qızıl və gümüş qablardan içməyimizi, yeməyimizi, ipək və atlas geyinməyimizi və bunların üzərində oturmağımızı bizə qadağan etdi”. Buxari 5232. Muaviyə – radıyallahu anhum - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – ipək və pələng dərisi ilə örtülmüş miniklərə minməyimizi qadağan etdi”. Əbu Davud 4129. Əbu Məlih atasından rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – vəhşi heyvanların dərilərindən istifadə etməyi qadağan etmişdir (Başqa rəvayətdə: Yataqları bəzəməyi də qadağan etmişdir”. Əbu Davud 4132, Tirmizi 1771, Nəsəi 7/176.

12 Kaftarın qadağan olunması barəsində Tirmizidə gələn hədis isə zəifdir.

13 İbrahim - əleyhissəlam – oda atıldığı zaman bütün heyvanlar kömək məqsədilə odun söndürülməsinə çalışırdılar. Yalnız sürünənlərdən olan kərtənkələdən başqa. Əbu Hureyrə – radıyallahu anhu - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Kim kərtənkələni bir zərbəyə öldürərsə ona yüz savab. Kim iki zərbəyə öldürərsə ona birincinin yarısı qədər (əlli savab), kimdə üç zərbəyə öldürərsə ona da ikincinin yarısı qədər savab yazılar”. Müslim.

14 Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Önündə palan (sütrə) olmayan bir kimsənin namazını həddi-buluğa çatmış qız, ulağ və (qara) it poza bilər”. Əbu Zərr: “Ya Rəsulallah! Qara itlə, qırmızı itin nə fərqi nədir?” deyə soruşdum. Peyğəmbər: “Qara it şeytandır” deyə buyurdu. Müslim, Əbu Davud. İbn Ömər – radıyallahu anhu - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Hər kim ov itindən, qoyun itindən və ərazini qorumaq üçün saxlanılan itdən başqa (məqsədlər) üçün saxlayarsa hər gün o, kimsənin savabından iki qrat savab azalar”. Buxari 2322, Müslim 1575,1559, 2104. İbn Ömər – radıyallahu anhu - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – köpəklərin öldürülməsini əmr edərkən buyurdu: “İlanları və Köpəkləri öldürün. Xüsusən də ilanlardan üzərində iki ağ cizgili cinsi ilə və bir də ən pisi olan quyruqsuz (Zınqırov) ilanını öldürün. Çünki ilanların bu iki cinsi gözün nurunu aparır və hamilə qadının uşağının düşməsinə səbəbdir”. İbn Ömər – radıyallahu anhu – bütün ilanları öldürürdü. Əbu Lubadə əl-Bədri, İbn Ömər – radıyallahu anhu – ya: “Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – ev ilanlarını öldürməyi qadağan etmişdir hədisini rəvayət etdikdən sonra o, da bu əməlindən vaz keçdi”. Müslim 2233. Zəməhşəri – rahmətullahi aleyhi - deyir ki: “Cann cinlərin atasıdır. Adəm də bütün bəşəriyətin atasıdır. Cann xüsusi bir qövmdür ki, insanlardan əvəl yaradılmışdır. Canın bir növü də ilan adıdır ki, gözləri qara və əksər evlərdə dolaşırlar və heş kimə də zərər verməzlər”. İbn Məsud – radıyallahu anhu - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – ilə bərabər Minada bir mağarada idik (Başqa rəvayətdə: Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – Ehramlı halda Minada bir ilan öldürülməsini əmr etmişdir). Bu vaxt ona Vəl Mursələti Urfə - surəsi nazil olmuşdur. Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – in ağzından ilk alan kimsələr idik. Bu an birdən-birə üstümüzə bir ilan gəldi. Peyğəmbər: “Bu ilanı öldürün” deyə buyurdu. Biz də onu öldürməyə çalışdıq, lakin ilan qaçdı. Peyğəmbər: “Allah sizləri ilanın şərrindən qoruduğu kimi ilanı da sizin şərrinizdən qorudu” deyə buyurdu. Müslim 2234,2235. Əbu Səid əl-Xudri – radıyallahu anhu - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Mədinədə müsəlman olmuş cinlərdən bir cəmaat vardır. Hər kimi evində uzun ömürlü ev ilanları varsa onlardan bir şey gördükdə üç gün elan edib qovun (Başqa rəvayətdə: Üç dəfə qovun). Gedərsə nə gözəl, əgər bundan sonra da sizə görsənərsə artıq onu öldürün. Çünki o, şeytandır”. Müslim 2236.

15 Ayaq Üstə Su İçməyə Rüxsət Verən Hədislər: İbn Abbas – radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, mən Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – ə Zəm-Zəm suyunu verdim. O, da ayaq üstə içdi”. Buxari 5617, Müslim 2027. Əli – radıyallahu anhu – (Kufə məscidinin) Rahbə qapısına gəldi. Orada ayaq üstə su içdi və: “Mən Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – in mənim necə etdiyimi görürsünüzsə belə edərkən gördüm” deyə cavab verdi. Buxari 5615. İbn Ömər – radıyallahu anhu – rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – in zamanında yeriyərkən yeyirdik və ayaq üstə də su içərdik”. Tirmizi 1881. Amr b. Şueyb öz atasından, o da öz babasından rəvayət edir ki, biz Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – in ayaq üstə və oturaraq su içdiyini gördük”. Tirmizi 1884. Ummu Sabit Kəbşə b. Sabit – Həsən b. Sabit – radıyallahu anhu – nun qızı rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – bizə gəldi və (divardan) asılmış olan su tuluğunun ağzından ayaq üstə su içdi”. Tirmizi 1893.

16 Tirmizi 2520, Nəsəi 5711, əl-Albani “Səhihul Cəmi” 3372-ci hədis. Bu hədisin sonu belədir: Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Həqiqətən doğruluq sakitlikdir, yalan isə şübhədir”.

17 Çox təəssüf ki, günümüzdə bir çox insanlar kafirlərin bayramlarında iştirak etməyi və onları bu bayramları münasibətilə təbrik etməyi tövsiyə edirlər bunun qadağan olunduğu halda. “Biz (keçmişdən bəri) hər ümmət üçün bir şəriət müəyyən etdik ki, ona əməl edərlər...”. (əl-Həcc 67). Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Kim bir qövmə oxşamağa çalışarsa o, da onlardandır”. Əbu Davud 4037, Əhməd 2/50, əl-Albani səhih. İbn Ömər – radıyallahu anhu – deyir ki: “Allahın düşmənlərindən onların bayramları zamanı uzaqlaşın”. Beyhəqi 18641. İbn Teymiyyə - rahmətullahi aleyhi – deyir ki: “Kafirlərə - onların bayramlarının hər hansısa birində oxşamaq (bənzəməyə) çalışmaq insanın onların yalançı əqidələri və adətləri ilə razılaşması deməkdir”. O, deyir: “Müsəlman bir kimsəyə kafirlərin bayramları zamanı onların o, günü istifadə edə biləcəklər hər hansı bir şeyi – yemək, paltar, ətir - satması qadağandır”. İqtida” 229. İbn Qeyyim - rahmətullahi aleyhi – deyir ki: “Alimlərin icması ilə kafirləri bayramları münasibətilə təbrik etmək qadağandır”. O, deyir: “Bu sanki bir kimsəni içki içməsi, zina etməsi, adam öldürməsi münasibətilə təbrik etmək kimi bir şeydir”. “Əhkəmu Əhli Zimmə” 1/441. Şeyx Useymin - rahmətullahi aleyhi – deyir ki: “Müsəlman bir kimsəyə qadağandır kafirlərin dəvətini qəbul edib orada iştirak etməyə. Bu onları bayramları münasibətilə təbrik etməkdən daha pisdir. Çünki bu onların bayramlarında iştirak etmək deməkdir”. “Məcmuu Fətava Va Rasail” 3/369.

18 Daimi Fətvalar Komitəsi nəsihət edir ki: “Açıq-aydın günah edən kimsələrlə dostluq münasibətləri saxlamamaq, onların dəvətlərini və sədəqələrini qəbul etməmək, bu da onlar üçün bir dərs və ibrət olsun deyə edilir”. Lakin haram qazanan bir kimsədən sədəqə almaq əslən qadağan deyildir. Haram yolla qazanan bir kimsədən hədiyyə və pul götürmək icazəlidir. Bu mülk sahibi üçün haramdır, digərləri üçün isə haram deyildir. İmam İbn Munzir – rahmətullahi aleyhi – deyir ki: “Qazancı haram yolla olan bir kəsdən götürmək (pul və s.) icazəlidir. Allah Yəhudilər haqqında buyurur: “Onlar yalana qulaq asanlar və haram yeyənlərdir...”. (əl-Maidə 42). Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – bunu bildiyi halda öz zirehini Yəhudidə girov qoymuş, Kitab Əhlindən cizyə almışdır. Halbuki onların gəlirlərinin çox hissəsini (mülklərini) donuz alverindən və haram işlərdən idi”. “Subus Salam” 2/213. Lakin kim haram olan qazancdan (mülkdən) sədəqə verərsə buna görə heç bir mükafat qazanmaz hətta o, müsəlman olsada belə. Əbu Hureyrə – radıyallahu anhu - rəvayət edir ki, Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Şübhəsiz ki, Allah pakdır (və nöqsansızdır) və pak olanı da qəbul edir...”. Müslim 1015. Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Kim haram yığıb və onu sədəqə olaraq paylayarsa buna görə heç bir mükafat qazanmayacaq və əksinə onun günahının yükünü daşıyacaqdır”. İbn Hibban 3216, Şueyb Arnaut, AbdulQadir Arnaut səhih. Lakin bir kimsə İslamı qəbul edərsə və onda haram yolla qazanmış mülk olarsa qoy ondan qurtulmasın. Çünki Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – in dövründə səhabələr İslamı qəbul etdikləri zaman Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – onlara haram olan mülkdən qurtulmalarını əmr etməmişdir. Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Allahın qulu İslamı qəbul edərsə və onun İslamı gözəl olarsa o, zaman Allah onun öncədən etmiş bütün günahlarını bağışlayar”. Buxari 41.

19 Bəziləri də qeyd edirlər ki: “Tərkibində spirt olan istənilən bir şey qadağandır Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – in hədisinə əsasən: Peyğəmbər – sallallahu aleyhi və səlləm – buyurdu: “Çox miqdarda sərxoş edən şey, az miqdarda da qadağandır”. Əbu Davud 3681, Tirmizi 1865, İbn Məcə 3393. Həmçinin o, demək deyil ki: “Çox miqdarda olan sərxoş edici, bir şeyin tərkibində olarsa (konfet) bu cür şeyi yemək qadağandır”. Bu da hədisi səhf başa düşməkdir. Bu hədis onu izah edir ki: “Çox miqdarda sərxoş edən, az miqdarda da qadağandır”.




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə