Xulio kortasar



Yüklə 2.53 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/45
tarix27.06.2017
ölçüsü2.53 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   45
    Навигация по данной странице:
  • ROMAN

 



 



 

   XULİO KORTASAR 

 

 

 

 

 

 

Tərtib edəni:      Nadir Qocabəyli  



 

 

 



     

ROMAN                          

 

Xana-xana oyunu  



                          

 

 



 

 


 



 



 



 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

XANA-XANA OYUNU 

  

 

roman 

 

 

 

 

 

 



XANA-XANA OYUNU 



  

(roman) 

 

Bələdçi-cədvəl 

 

Bu  kitab  müəyyən  mənada  çox,  əsas  etibarilə  isə  iki  kitabdır.  Oxucuya  iki  mümkün 



olandan birini seçmək hüququ verilir: 

 

Birinci  kitab  adi  qaydada  oxunur  və  56-cı  fəsillə  başa  çatır.  Axırıncı  sətrin 



altındakı üçulduz işarəsi SON mənasındadır. Ona görə də oxucu heç bir vicdan əzabı çəkmədən 

sonrakı fəsilləri oxumaya bilər. 

 

İkinci kitabı 73-cü  fəsildən  başlayaraq  xüsusi qaydada oxumaq  lazımdır:  hər  bir 



fəslin sonunda növbəti fəslin nömrəsi mötərizə içərisində göstərilir. Əgər ardıcıllığı unutsanız, ya 

da qarışdırsanız, aşağıdakı cədvəldən faydalana bilərsiniz: 

 

73 – 1 – 2 – 116 – 3 – 84 – 4 – 71 – 5 – 81 – 74 – 6 – 7 – 8 – 93 – 68 – 9 – 104 – 10 – 65 



– 11 – 136 – 12 – 106 – 13 – 115 – 14 – 114 – 117 – 15 – 120 – 16 – 137 – 17 – 97 – 18 – 153 – 

19 – 90 – 20 – 126 – 21 – 79 – 22 – 62 – 23 – 124 – 128 – 24 – 134 – 25 – 141 – 60 – 26 – 109 – 

27 – 28 –130 – 151 – 152 –  143 – 100 – 76 – 122 – 112 – 154 – 85 – 150 – 95 – 146 – 29 – 107 

– 113 – 30 – 57 – 70 – 147 – 31 – 32 – 132 – 61 – 33 –67 – 83 – 142 – 34 – 87 – 105 – 96 – 94 – 

91 – 82 – 99 –35 –121 – 36 – 37 – 98 – 38 – 39 – 86 – 78 – 40 –  59 – 41 – 148 – 42 – 75 – 43 – 

125 – 44 – 102 – 45 – 80 – 46 – 47 – 110 – 48 – 111 – 49 – 118 – 50 – 119 – 133 – 140 – 138 – 

127 – 56 – 135 – 63 – 88 –72 – 77 – 131 – 58 – 131 –  

 

 



Asanlıqla  tapılması  üçün  fəsillərin  nömrələri  hər  bir  səhifənin  başında 

göstərilmişdir.  



 



Və coşqun bir ümidlə faydalı olmaq, xüsusən də gəncliyə, həm də dəyərlərin bütövlükdə 



dəyişdirilməsinə  qatqıda  bulunmaq  üçün  mən  yaşından,  mövqeyindən  və  durumundan  asılı 

olmayaraq  bütün  insanların  mənəvi  və  dünyəvi  xoşbəxtliyinə  yardım  edəcək  bu  əxlaq 

məcmuəsini,  təməl  ümumbəşəri  öyüd  və  nəsihətləri  yalnız  öz  yaşadığımız  vətəndaş  və  xristian 

respublikasının  çiçəklənməsi  və  yaxşı  idarə  olunması  naminə  deyil,  dünyanın  ən  müdrik 

filosoflarının arzuladığı digər istənilən respublikanın və ya hökumətin rifahı üçün tərtib etdim. 

 

Əhdi-Ətiqdən və Əhdi-Cədiddən götürülmüş 

Bibliyanın ruhu və ümumbəşəri əxlaq 

Toskan rahibi abbat Martini

 tərəfindən 



Sitatlar gətirilməklə yazıldı. 

Razılığa əsasən, 

Kastiliya dilinə Konqreqasiyanın alim kleriki  

müqəddəs Kayetano çevirdi. 

1797-ci ildə Madriddə Asnar tərəfindən çap olundu. 

                                                

 

 «Изащлар» бюлцмцня бах 



 



Həmişə  havalar  azca  soyuyanda,  daha  dəqiqi,  payızın  ortalarında  ürəyimdən  nəsə  İks-



sentrik  və  İks-zotik  bir  şey  barədə  düşünmək  kimi  vəhşi  bir  arzu  keçir,  məsələn,  istəyirəm 

qaranquş  olam  və  baş  götürüb  isti  ölkələrə  uçam,  ya  da    qarışqa  cildinə  girib  yuvacığımda 

gizlənəm  və  orada  oturub  yayda  topladığım  azuqəni  xımır-xımır  yeyəm,  ya  da  ki,  zooparkda 

soyuqdan  donmamaq  üçün  şüşə  qəfəsdə  saxlanan  ilana  dönəm,  bəzən  çox  bahalı  olduğundan 

özlərinə  pal-paltar  ala  bilməyən,  kerosin,  kömür,  odun,  yaxud  hər  cür  yanacaq  yoxluğu 

ucbatından qızına bilməyən insanlar da belə olur. Cibdə pul da yoxdur ki, zirzəmilərdən birinə 

düşüb  içini  qızışdıran  bir  şey  sifariş  verəsən,  ancaq  gərək  Sui-istifadə  etməyəsən,  çünki  Sui-

istifadə etsən, dərhal «Su»

1

ya düşəcək, əxlaqsızlığa yuvarlanacaqsan, əxlaqsızlıqdan cismani və 



mənəvi  düşkünlüyə  isə  bircə  addımdır  və  bir  halda  ki,  maili  müstəviylə  bütün  mənalarda 

yaramaz  əxlaqa  doğru  yuvarlandın,  artıq  bu  dünyada  kimsə  səni  bu  insan  zibilliyindən  xilas 

etməyəcək,  heç  kəs  çapaladığın  bu  iyrənc  bataqlıqdan  çıxman  üçün  sənə  əl  uzatmayacaq. 

Kondor

2

  da  belədir:  nə  qədər  ki  cavandır,  zirvələrdə  süzür,  elə  ki  qocaldı,  daş  kimi,  mənəvi 

mühərriki  dayanan  bombarımançı  təyyarə  kimi  şığıyaraq  aşağı  düşür.  Yaxşı  olardı  ki, 

yazdıqlarım kiminsə işinə yarayaydı, oxuyan öz hərəkətlərinə fikir verəydi, yoxsa «artıq gecdir» 

və hər şey onun öz günahı ucbatından məhv olub deyə peşman olmayaydı.  

 

 

Sesar  Bruto.  Əgər  mən  bu  adam 

olmasaydım,  görəsən,  kim  olmaq  istərdim 

(«Müqəddəs Bernardonun köpəyi» fəslindən) 

                                                

1

 

 Су – ярябъя пислик, йарамазлыг демякдир. 

2

 



 Кондор – Ъянуби Американын даьлыг йерляриндя  йашайан чох ири йыртыъы гуш. 

 



O tərəfdən 

 

Rien ne vons tue un homme  



d’etre oblige de representer 

un pays


1

 



Jak Vaşe, 

Andre Bretona məktub 

 

 



 

Görəsən,  Sibillaya  rast  gələcəyəm?  Hər  dəfə  evdən  çıxıb  Sen  küçəsiylə  gedərək  Kont 



çayı sahilboyuna baxan alaqapıya çatanda çayın üzərindəki zeytun və külrəngi havada konturlar 

seçilməyə başlayan kimi, onun da incə qaməti Dez-ar körpüsündə peyda olur; gah o baş-bu başa 

hərəkət edir, gah da arada dəmir sürahilərə söykənib sulara baxır. Beləcə, küçəyə çıxıb körpünün 

pillələriylə  yuxarı  qalxaraq  onun  suyun  üzərində  əyilmiş  ensiz  hissəsinə  çatıb  Sibillaya 

yaxınlaşmaq  yetər  ki,  o  da  bu  görüşün  mənim  düşündüyüm  kimi  gözlənilmədən  –  həyatda  ən 

gözlənilən şey yalnız bir-birinə cızıqlı vərəqdə məktub yazan və diş məcununu səliqəylə tübikin 

dibinə kimi sıxan adamların öz görüşləriylə bağlı əvvəlcədən razılığa gəlməsidir – baş verməsinə 

zərrə qədər təəccüblənmədən gülümsəsin.  

İndisə o, yəqin ki, körpüdə yoxdur. Onun şəffaf dərili zərif çöhrəsi  çox güman ki, Mare 

məhəlləsinin  köhnə  girişlərində  görünüb-yox  olur,  bəlkə  də,  kartof  qızartması  satan  qadınla 

söhbətləşir,  ya  da  Sevostopol  bulvarında  sosiska  yeyir.  Buna  baxmayaraq,  körpüyə  qalxdım, 

ancaq Sibilla orada yox idi. Artıq o, mənə yolda da rast gəlmirdi, bir-birimizin harada yaşadığını 

bilsək  də,  bizim  Parisin    tipik  və  yalançı  tələbə  evciklərinin  hər  küncünü  tanısaq  da,  Braka, 

Girlandayoya,  Maks  Ernstə  açılan  kiçik  pəncərəciklər  olan  və  yöndəmsiz  karnizlərə,  yaxud 

qəribə  divar  kağızlarına  sancaqlanmış  bütün  poçt  kartoçkalarını  tanısaq  da,  bir-birimizin  evinə 

getmirdik.  Biz  körpüdə,  kafelərin  eyvanlarında,  ya  da  pişiklərin  sevişdiyi  Latın  məhəllələrinin 

həyətlərində görüşməyə üstünlük verirdik. Biz küçələri veyillənərək bir-birimizi axtarmasaq da, 

dəqiq  bilirdik  ki,  görüşmək  üçün  avaralanırıq.  Ah,  Sibilla,  sənə  oxşayan  hər  bir  qadında, 

doğrudan  da,  qulaqbatırıcı  sakitlik,  şiddətli,  lakin  cansız    sükut  var  və  bu  sükut  axır  bir  gün 

bağlanmış yaş çətir kimi qəmli-qəmli büzüşəcək. Sibillanın çətiri kimi, o çiskinli mart axşamında 

Monsuri  parkında  yarğana  qurban  verdiyimiz  köhnə  çətir,  yəqin,  sənin  yadında  olar.  Biz  onu 

                                                

1

 

 Инсаны щеч бир шей щяр щансы юлкяни тямсил етмяк зяруряти гядяр юлдцрмцр (фран.). 


 

qolumuz getdikcə selbələdik; sən onu Həmrəylik meydanından tapmışdın, cırıq olsa da, ondan əl 



çəkmirdin, xüsusən də, metroda və ya avtobusda camaatın arasına soxulub həmişəki kimi dilxor, 

dalğın, tavanda iki milçək şəkli cızan alabəzək kostyum və ya əcaib naxışlarla bağlı düşüncələrə 

dalırdın.  O  gecə  isə  birdən  leysan  tökməyə  başladı,  biz  parka  girən  kimi  sən  lovğa-lovğa  öz 

çətirini  açmağa  başlamışdın  ki,  birdən  əllərində  fəlakət  baş  verdi  və  soyuq  şimşəklər,  qara 

buludlar,  quşların  yuvalarından  qopan  zir-zibil  başımıza  töküldü;  biz  güclü  yağışın  altında 

havalanmış adamlar kimi gülüşdük, sonra qərara gəldik ki, meydandan tapılmış çətir, adına layiq 

şəkildə  parkda  ölməlidir  və  qəti  surətdə  hörmətsiz  şəkildə  zibilliyə,  ya  da  çəpərin  dalına  atıla 

bilməz. Odur ki, onu mümkün qədər səliqəylə yığdım və biz parkın ən yüksək yerinə qalxdıq, o 

yerə  ki,  orada  körpü  dəmiryolunun  üzərindən  keçir  və  mən  çətiri  var  gücümlə  yüksəklikdən 

sənin  valkiriyanın  nifrinlərini  xatırladan  bağırtının  sədaları  altında  dibini  ot  basmış  yarğana 

tolazladım. O, üzəri yaşıl sularla, azğın yaşıl sularla örtülü gəmi kimi yarğanın dibinə düşdü, 

a la 

mer qui est plus felonesse en ete qu’en hiver,

1

 



qəddar dalğalar, Sibilla, – biz, Juenvilin və parkın 

vurğunları,  yaşıl  ağaclar,  ya  da  hansısa  gülməli  macar  filminin  aktyorları  kimi  bir-birimizə 

sarılaraq  onun  son  sığınacaq  yerinin  bütün  adlarını  hələ  çox  sadalayacağıq.  O  isə  orada  qaldı, 

otların  arasında, balaca  və qara,  lap ölü  böcək kimi. Tərpənib-eləmirdi də, adətən olduğu kimi 

heç bir yayı-filanı da açılmamışdı. Vəssalam. Onun işi bitdi. Bizimsə, Sibilla, heç nə vecimizə 

deyildi.  

Niyə mən Dez-ar körpüsünə gəldim? Axı bu dekabr həftəsinin dördüncü günü sağ sahilə 

gedib  Lombar  küçəsindəki  kiçik  kafedə  çaxır  içməyə  hazırlaşmışdım.  Orada  madam  Leoni 

ovcuma baxıb mənə uzun yol və gözlənilməz xoşbəxtliklər vəd edir. Mən heç vaxt səni madam 

Leoninin  yanına aparmamışam ki,  falına  baxsın,  bəlkə,   sənin ovcuna baxıb  mənim  haqqımda 

həqiqətləri deməsindən qorxmuşam,  çünki sənin  gözlərin  həmişə  mənimçün dəhşətli  bir güzgü 

olub,  özünsə  maşın  kimi  ancaq  təkrarlamağı  bacarırsan,  bizim  bir-birimizi  sevmək 

adlandırığımız  şey  isə  mənimçün,  Sibilla,  əllərimdə  sarı  çiçəklər  sənin  qarşında  dayanmaqdan 

ibarətdi, sənsə  iki  yaşıl şam tutmusan  və külək dönüklük və ayrılıq  yağışını ağır-ağır üzümüzə 

çırpır, şiddətlənərək istifadə olunmuş metro biletlərini başımıza tökür. Beləcə, mən səni heç vaxt 

madam  Leoninin  yanına  aparmamışam,  Sibilla;  və  mən  bilirəm  ki,  sən  özün  mənə  Verney 

küçəsindəki kitab köşkünə necə girməyini görməmi istəmədiyini demisən. O köşkdə büzüşmüş 

bir  qoca  minlərlə  kataloq  kartoçkasını  dolduraraq  istorioqrafiya  üzrə  lazım  olan  hər  şeyi  bilir. 

Sən ora pişik balasıyla oynamağa gəlirdin və qoca heç bir şey soruşmadan səni içəri buraxırdı, 

çünki sən arabir ona  lazım olan kitabları  yuxarı rəflərdən götürüb verirdin. Və  sən  böyük qara 

borulu sobanın istisinə qızınır, ancaq bunu mənim bilməyimi istəmirdin. Bütün bunları vaxtında 

demək  lazım  idi,  ancaq  bədbəxtlik  baş  verdi:  bununçün  fürsət  tapmaq  çətin  idi,  hətta  indinin 

                                                

1

 



 Йайда гышдакындан да гяддар дяниз (фран.). 

 

özündə  də  körpünün  məhəccərinə  dirsəklənib  aşağıda  üzən  tünd  şərab  rəngli,  səliqəli, 



təmizlikdən  böyük  qaşıq  tək  par-par  yanan,  göyərtəsində  ağ  önlüklü  qadının  paltar  sərdiyi 

gəmiyə, onun yaşıl rəngdə rənglənmiş, Genzel və Qretel üslubunda pərdə çəkilmiş pəncərələrinə 

baxarkən,  Sibilla,  indinin  özündə  belə  mən  səndən  soruşuram:  məsələni  fırlatmağın  mənası 

varmı,  çünki  Lombar  küçəsinə  Sen-Mişel  və  O-Şanj  körpülərindən  keçərək  getmək  mənimçün 

daha rahat olardı. Dəfələrlə olduğu kimi, bu gün burada olsaydın, bunun bir mənası olduğundan 

şübhələnməzdim, ancaq sən yoxsan, odur ki, mən öz məğlubiyyətimi qəti surətdə kiçiltmək üçün 

bunu məsələni fırlatmaq kimi qəbul edirəm. İndi gödəkçəmin yaxalığını qaldıraraq sahilboyu iri 

mağazaların  yanından  keçərək  Şatleyədək  getməli,  Sen-Jak  qülləsinin  bənövşəyi  kölgəsindən 

keçib  səni  görə  bilmədiyimi  düşünə-düşünə    öz  küçəmlə  yuxarı  qalxmalıyam,  hələ  madam 

Leonini demirəm.  

Hə, günlərin bir günündə mən Parisə gəldim və bir müddət borcla yaşadım, başqalarının 

etdiyi kimi etdim, hər şeyə başqalarının baxdığı gözlərlə baxdım. Bir dəfə Şerş-Medi küçəsində 

sən  kafedən  çıxdın  və  biz  danışdıq.  O  axşam  işlər  yolunda  getmədi,  çünki  aldığım  argentinalı 

tərbiyəsi pis işıqlandırılmış vitrinlərə düzülmüş boş-boş şeylərə baxmaqdan ötrü durmadan indi 

adlarını  belə  unutduğum  küçələrin  bu  tərəfindən  o  tərəfinə  adlamağıma  mane  olurdu.  Mən 

istəmədən sənin arxanca sürünürdüm və o zaman sən mənə çox diribaş və tərbiyəsiz görünürdün. 

Sən  heç  cür  yorulmaq  bilmədiyin  şeydən  yorulanadək  arxanca  süründüm;  biz  Bul-Mişdəki 

kafeyə girdik və sən iki yağlı bulkanın arasında öz həyatının böyük bir parçasını mənə danışdın.  

Hardan biləydim ki, mənə uydurma kimi görünən bütün bunlar əsl həqiqət olacaq: gecə 

barı,  Fiqaridən  səhnəcik,  bənövşə  səbəti,  meyit  rəngində  sifətlər,  aclıq  və  künc-bucaqdakı 

kötəklər.  Sonra  inandım:  bunun  səbəbləri  vardı  və  mənim  ovcuma  baxıb  sənin  köksündəki 

yanğını  hiss  edən  və  bütün  bunları,  demək  olar  ki,  sənin  sözlərinlə  təkrar  edən  madam  Leoni 

vardı: «O, indi haradasa əzab çəkir. O, həmişə iztirab çəkib. O, çox şəndir, sarı rəngi çox sevir, 

sevimli  quşu  –  qaratoyuqdur,  sevdiyi  vaxt  –  gecədir,  sevdiyi  körpü  –  Dez-ardır».  (Tünd  şərab 

rəngində gəmi, Sibilla, biz niyə nə qədər ki gec deyildi, onunla üzüb getmədik?) 

Baxsana,  heç  düz-əməlli  tanış  olmağa  macal  tapmamış  həyat  bizi  ayırmaq  üçün  fitnə-

fəsadlar  törətməyə  başlayıb.  Sən  riyakarlıq  etməyi  bacarmırdın  və  mən  bunu  çox  tez  başa 

düşdüm: səni istədiyim kimi görmək üçün əvvəlcə gözlərimi yummalıydım və bu zaman ilk öncə 

nəsə  sarımtıl  ulduza  oxşayan  bir  şey  məxməri  jele  içində  hoppandı,  sonra  bir  saat  boyunca 

qırmızı rəngli şənlik sıçratmaları və mən yavaş-yavaş Sibillanın əvvəldən-axıradək biçimsiz və 

çəlpəşik  olan  dünyasına  girdim,  ancaq  onda  ayıdöşəyi  çiçəkləri,  Kleye  hörümçəkləri  və  Miro 

sirki, Vieyra və Silvanın kül səpilmiş aynaları vardı, elə bir dünya ki, orada sən gah top, gah da 

fikrini dəyişib fil kimi gedən şahmat atı tək hərəkət edə bilərsən. Bir vaxtlar biz kinokluba ayaq 

açmışdıq – səssiz filmlərə baxmağa; axı mən savadlı adamam, elə deyil? Amma sən, zavallı, sən 



 

10 


doğulanadək baş vermiş bu saralmış titrək ehtiraslardan, ölülərin vurnuxduğu əskimiş lentlərdən 

qətiyyən heç nə anlamırdın; ancaq qəflətən onların arasında Harold Lloyd göründü və sən birdən 

silkindin, axıra yaxın hər şeyin əla keçdiyinə qəti əmin oldun və əlbəttə, Pabst və Fris Lanq öz 

qaydasındadır.  Sənin  kamilləşmə  həvəsin,  cırıq  ayaqqabıların  və  daim  mümkün  olanı  qəbul 

etməmək  istəyin  məni  bir  az  əsəbiləşdirirdi.  Biz  Odeonun  yanında  küncdə  durub  doğranmış 

bifşteks  yeyirdik,  sonra  isə  velosipedlə  Monparnasa,  ilk  qabağımıza  çıxan  mehmanxanaya 

çapırdıq ki, özümüzü tezbazar yatağa çatdıraq. Ancaq elə olurdu ki, Port-d-Orleana çatıb bəzən 

gecəyarısı  İlanlar  Klubu  üzvlərinin  yığışıb  kor  ovsunçuyla  söhbətləşdikləri  Jurdan  bulvarının 

arxasındakı kimsəsiz yerlərlə tanış olurduq; əcəb ehtirasoyadan paradoksdur! Velosipedi küçədə 

saxlayıb  çöllü-biyabanla  yellənə-yellənə  gedirdik,  əlbəttə  ki,  arabir  dayanıb  göyüzünə  tamaşa 

etməklə,  çünki  bura  Parisdə  səmanın  yerdən  daha  qiymətli  olduğu  nadir  yerlərdəndir.  Zibil 

yığınının üstündə oturub siqaret çəkərdik və Sibilla nəvazişlə saçlarımı oxşayar, ya da heç kəsə 

məlum olmayan  axmaq bir mahnını zümzümə edər, arabir nəfəsini dərər və ya xatirələrə dalardı. 

Mənsə  əhəmiyyətsiz  şeylər  barədə  düşünərdim,  bu  metoddan  uzun  illər  öncə  xəstəxanada 

yatarkən istifadə etməyə başlamışam və getdikcə o, mənə daha xeyirli və gərəkli görünüb. Böyük 

çətinliklə,  ikinci  dərəcəli  obrazları  birləşdirməklə,  qoxuları  və  sifətləri  xatırlamağa  çalışaraq, 

nəhayət  ki,  mən  heç  nədən  1940-cı  ildə  Olavarriyada  geydiyim  qəhvəyi  rəngli  çəkmələri  əldə 

etdim.   Onların rezin dabanları  vardı, altları  isə elə  nazik  idi ki,  yağış  yağanda ürəyimdə də su 

fırçıldayırdı. Bu çəkmələrlə bağlı xatirələri yumruğunda sıxan kimi dalı öz-özünə gəlir: məsələn, 

donna Manuellanın sifəti, yaxud şair Ernesto Morroni. Ancaq onları dərhal kənara atırdım, çünki 

oyunun şərtlərinə görə, keçmişdən yalnız əhəmiyyətsiz, dəyərsiz, itmiş şeyləri götürmək olardı. 

Fikirləşəndə  ki  daha  heç  bir  şeyi  yadıma  sala  bilməyəcəyəm,  məni  titrətmə  tutdu,  hər  şeyə 

tüpürmək və əzab çəkməmək, zamanı öpüb-oxşamaq kimi sarsaq cəhddən imtina etmək arzusu 

içimi gəmirib-yeyirdi, ancaq hər şey onunla qurtardı ki, bu çəkmələrin yanında anamın Buenos-

Ayresdə mənə konserv bankasıyla içirtdiyi «Günəş çayı»nı gördüm. Və çay qaşığını, bir fincan 

dağ suyun içərisində fışıldayan qabarcıqlar buraxaraq diri-diri yanan siçanları – çay puçallarını 

tutan  çay  qaşığını.  Yaddaşımın  yalnız  Albertinanı,  yaxud  ürəyimin  və  böyrəklərimin  böyük 

ildönümünü deyil, hər şeyi saxladığına əmin olduqdan sonra Florestdəki iş masamın üzərində nə 

olduğunu,  sifəti  yadımdan  çıxan  Xekrepten  adlı  qızın  üzünü,  mənim,  beşinci  sinif  şagirdinin 

qələmdanında neçə qələm olduğunu var gücümlə xatırlamağa çalışdım və axırda qızdırmalı kimi 

huşumu  itirdim (çünki  neçə qələm olduğunu  yada sala  bilmədim,  bilirəm ki, onlar qələmdanın 

içində,  xüsusi  bölmədəydilər,  ancaq  neçə  dənəydilər  və  nə  zaman  iki,  nə  zaman  altı  dənə 

olduqlarını  heç  cür  xatırlaya  bilmədim),  bu  zaman  Sibilla  öpərək,  siqaret  tüstüsünü  və  isti 

nəfəsini  üzümə  üfürərək  məni  özümə  gətirdi  və  biz  gülüşdük,  ayağa  qalxıb  həmklublarımızı 

axtara-axtara  yenidən  zibil  yığınlarının  arasıyla  dığırlandıq.  Artıq  o  vaxt  başa  düşdüm  ki,  


 

11 


axtarmaq  mənim  taleyimə  ulduzlar  tərəfindən  yazılıb,  axtarmaq  –  gecələr  evdən  məqsədsiz 

çıxanların  şüarı  və  bütün  kompasqıranlar  üçün  bəhanədir.  Biz  Sibilla  ilə  başımızı  itirənədək 

patafizikadan danışdıq, çünki onun başına (bizim görüşümüz də minlərcə digər şeylər kimi fosfor 

qədər qara oldu) saysız-hesabsız qeyri-adi, heç bir çərçivəyə sığmayan şeylər gəlib və qətiyyən 

ona  görə  yox  ki,  biz  başqalarına  xor  baxır  və  özümüzü  Maldororların  və  ya  hansısa  qeyri-adi 

sərsəri  Melmotların  içərisindən  çıxmış  sayırdıq.  Mən  elə  düşünmürəm  ki,  işıldaquş  təbiətin  ən 

fövqəladə  möcüzələrindən  biri  olduğunu  şəksiz  əsas  gətirərək  dərin  məmnunluq  hissi  keçirir, 

gəlin  fərz  edək  ki,  onun  şüuru  var,  onda  aydın  olacaq  ki,  bu  həşəratın  qarıncığı  hər  dəfə 

işıldamağa  başlayanda  qeyri-adilik  duyğusu  ona  ləzzət  edir.  Bax  Sibilla  da  həyatında  bütün 

qanunların daima  iflasa uğraması ucbatından düşmüş olduğu  həmin  fövqəladə dəyişikliklərdən 

vəcdə gəlmişdi. O, körpüyə qədəm basar-basmaz onu uçurub-dağıdanlardan, beş dəqiqə bundan 

öncə  beş  milyon  dollar  udan  lotereyanı  öz  gözləriylə  görüb,  lakin  almadığını  çığıra-ağlaya 

xatırlayanlardan idi. Mən sadə qeyri-adiliklərin başıma gəlməsinə öyrəşmişəm və val albomunu 

götürmək üçün qaranlıq otağa girəndə birdən məhz həmin albomu özünə yuva seçmiş diri, çevik 

və  nəhəng  qırxayağı  ovcumda  sıxmağımda  dəhşətli  heç  bir  şey  görməmişəm.  Ya  da,  məsələn,  

siqaret  qutusunu  açarkən  içində  boz-yaşıl  rəngdə  saman  görmüşəm,  yaxud  parovozun  fitini  elə 

vaxtda və elə tonda eşitmişəm ki, dərhal Lüdviq Vanın simfoniyasının passajına köklənmişəm, 

yaxud  da  Mediçi  küçəsindəki  ayaqyoluna  cumub  özümü  pissuara  yetirmək  istərkən  kabinadan 

çıxan kişiylə toqquşar, o da sanki, qiymətli kilsə əşyasını ovcunda sıxaraq,  bədəninin qeyri-adi 

ölçüdə və rəngdə olan ifadəolunmaz hissəsini mənə tərəf döndərər və mən başa düşərdim ki, bu 

kişi   o birinə (bəlkə də, o, başqası deyil, elə  bunun özüydü),  iyirmi  dörd saat əvvəl  Coğrafiya 

seminarında  totem  və  tabular  haqqında  məruzə  edərək  eynilə  beləcə  yumruqlarını  sıxıb 

publikaya  mərmər  çubuqlar,  liraquyruq  quşu  quyruğunun  lələyi,  ayin  sikkələri,  qeyri-adi 

vasitələrlə parçalanmış  heyvan qalıqları, dəniz ulduzları, qurudulmuş  balıqlar, kral kənizlərinin 

şəkillərini,  ovçu  qurbanları,  mumiyalanmış  nəhəng  böcək-skarabeylər  göstərən,  xanımları  cuşa 

gətirən və bu cür işlər üçün heç vaxt özünə korluq verməyən kişiyə bənzəyir.  

Bir sözlə, indi

,

  yəqin ki, Belvildə və ya Pantendə avaralanan və ayağının altına diqqətlə 



baxaraq qırmızı  cır-cındır axtaran Sibilla  haqqında danışmaq o qədər də asan deyil. Əgər tapa 

bilməsə bütün gecəni ölgün baxışlarıyla zibilxanalarda eşələnəcək: ona görə ki, qırmızı əsgini  – 

bu günahyuma, bağışlanma və ya möhlət nişanəsini tapmayacağı təqdirdə nəsə dəhşətli bir şeyin 

baş verəcəyinə əmindir. Onu yaxşı başa düşürəm, çünki özüm də əlamətlərə inanıram və hərdən 

mənim özümə də qırmızı əsgi çox lazım olur. Uşaqlıqdan inanıram ki, əgər yerə nəsə  düşdüsə, 

gərək onu qaldıram, nə olur-olsun, yox, əgər qaldırmasam, demək, mütləq bədbəxtlik üz verəcək, 

vacib  deyil  ki,  mənə,  sevdiklərimdən  kiməsə  və  kimin  ki,  adı  yerə  düşən  əşyanın  baş  hərfiylə 

başlayır.  Ən  pisi  də  odur  ki,  məni  saxlamağa  qadir  olan  güc  yoxdur,  əgər  nəsə  bir  şeyim 



 

12 


döşəməyə düşdüsə, başqa bir şeyi qaldırmağın heç bir mənası yoxdur, bu sayılmır və bədbəxtlik 

qaçılmazdır.  Bunun  üstündə  dəfələrlə  məni  axmaq  yerinə  qoyublar,  elə  mən  özüm  də  dəliyə 

dönürəm, gicbəsər kimi əlimdən düşən kağızın və ya karandaşın dalınca uçuram. Bir dəfə Skrib 

küçəsindəki işgüzar adamlarla, tülkü xəzi geyinmiş fahişələrlə və mədəni ər-arvadlarla ağzınadək 

dolu  olan  dəbdəbəli  restoranda  bir  parça  qəndin  dalınca  sürünmüşdüm.  Mən  ora  Ronald  və 

Etyenlə  getmişdim,  bir  parça  qənd  əlimdən  çıxıb  bizdən  xeyli  aralı  olan  masanın  altına 

diyirləndi.  Mən  ilk  növbədə  onun  diyirlənməsinə  diqqət  etdim,  çünki  qənd  parçası,  adətən, 

döşəməyə  düşdükdən  sonra  düzbucaqlı  olduğundan  heç  bir  yerə  diyirlənmir.  Bu  isə  naftalin 

kürəciyi  kimi  gilləndiyindən  daha  çox  qorxdum,  hətta  mənə  elə  gəldi  ki,  onu  əlimdən  dartıb 

aldılar.  Mənə  bələd  olan  Ronald  qəndin  diyirlənə  biləcəyi  ehtimal  olunan  yerə  baxdı  və 

qaqqıldayıb güldü. Bu məni daha da qorxutdu və qorxuma əsəblərimin tarıma çəkilməsi də əlavə 

olundu. Ofisiant yerə nəsə qiymətli bir şey, məsələn,  parker qələmimi, ya da taxma  dişlərimi 

saldığımı zənn edib yaxınlaşdı, ancaq o, mənə yalnız mane olurdu, odur ki, heç bir söz demədən 

döşəmənin  üzəriylə  sürünərək  məsələnin  çox  ciddi  olduğunu  düşünüb  maraqdan  çatlayan 

adamların  (insafən,  buna  əsasları  da  vardı)  ayaqlarının  altında  qənd  parçasını  axtarmağa 

başladım.  Masanın  ətrafında  bir  yekəpər  sarı  arvadla,  o  qədər  də  kök  olmayan  cantaraq  bir 

fahişə, idarə müdiri, ya da bunabənzər iki tip oturmuşdu. Hər şeydən öncə başa düşdüm ki, qənd 

heç  yerdə  yoxdur,  halbuki  onun  masanın  altında  toyuq  kimi  vurnuxan  çəkmələrin  altına 

diyirləndiyini  öz  gözlərimlə  görmüşdüm.  Bədbəxtlikdən  döşəməyə  sərilmiş  xalı  xeyli  didilib-

dağıldığından  qənd  onun  tükləri  arasında  elə  gizlənə  bilərdi  ki,  tapmaq  mümkün  olmasın. 

Ofisiant da  masanın o  biri tərəfiylə döşəməyə çökdü və  hər  ikimiz  iməkləyə-iməkləyə çəkmə-

toyuqların arasıyla sürünməyə başladıq, onların sahibləri isə masanın üstündə təzə yumurtlamış 

toyuq kimi qaqqıldayırdılar. Ofisiant hələ də yerə parker qələmi, ya da qiymətli zinət əşyasının 

düşdüyünə əmin və biz masanın altına, qarşılıqlı etimada  tam yarayan yarımqaranlığa daldıqda o 

soruşdu,  mən  də  hər  şeyi  olduğu  kimi  dedim  və  o,  üz-gözünə  elə  bir  biçim  verdi  ki,  onu 

yubanmadan fotolentə köçürmək lazım idi, mənsə güləcək durumda deyildim,  qorxudan mədəm 

deşilməyə  başlamışdı,  axırda  ümidimi  tamam  itirdim  (ofisiant  hirslə  masanın  altından  çıxdı), 

başladım  qadınların  çəkmələrindən  yapışıb  qənd  parçasını  dabanlarının  altında  axtarmağa, 

toyuqlarsa  qaqqıldaşır,  müdir-xoruzlar  belimi  dimdikləyirdilər.  Mən  Ronaldla  Etyenin 

qəhqəhələrini  eşitdim,  ancaq  özümü  saxlaya  bilməyib  İkinci  imperiya  üslubundakı  kürsünün 

ayağının  dalında  gizlənmiş  qəndi  tapanadək  bu  masanın  altından  o  birinə  süründüm.  Ətrafda 

hamı özündən çıxmışdı, mən özüm də cinlənmişdim, ovcumda sıxdığım qənd parçasının tərimlə 

necə qarışdığını  və  iyrənc şəkildə əriyib ovcuma  yapışdığını, sanki,  məndən qisas aldığını  hiss 

edirdim. Bax belə şeylər mənim başıma çox gəlib.   



(– 2) 

 

13 


 

Каталог: files -> books -> file
file -> ƏSƏRİn təkrar çapi və ya hər hansisa bir hiSSƏSİNİN Çapi qadağandir!
file -> Təhsildə İkt html-in əsasları kursu üzrə VƏSAİt tərtib edənlər: Abdulla Qəhrəmanov
file -> MEŞƏLİ KƏNDİNİn yay güNLƏRİ
file -> "Mədəniyyətin üstünlüyu" "Journal of Democracy", 1995-ci il
file -> Azərbaycan-Avrasiya Araşdırmaları Mərkəzinin Türk Dünyası Filologiyası sırasından Prof. Dr. Mustafa isen təZKİRƏDƏN
file -> Elnur və Arzu pəncərə qonşuları idilər. Üz-üzə dayanmış binalarda yaşayırdılar. Onlar neçə vaxt idi ki, pəncərə qonşusu idilər. Ancaq bir-birilərindən xəbərləri belə yox idi
file -> Şirvani Ədilli MƏNİm odlar diyarim
file -> İntellektual-Elektron Kitabxananın təqdimatında
file -> Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin yaradıcılığı ədəbi tənqiddə
file -> Elxan Süleymanov Vurğun Süleymanov Ermənistanın Azərbaycana qarşı silahlı təcavüzü və işğalın ağır


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   45


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə