Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri 12345678910



Yüklə 315.03 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/5
tarix29.07.2017
ölçüsü315.03 Kb.
  1   2   3   4   5

Uşaq Hüquqları  

Biznes Prinsipləri

12345678910

12345678910

©

 U



N

ICEF


/N

Y

HQ



2

0

0



9

-

0



8

7

0



/S

OK

OL



2  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

©

 U



N

IC

E



F

/NYH


Q

2

0



0

8-

1



7

7

5



/P

IR

O



Z

Z

I



Giriş

18 yaşınadək uşaqlar təqribən dünya əhalisinin üçdə birini təşkil edir. Bir 

çox ölkələrdə isə, uşaqlar və gənclər, demək olar ki,  mənsub olduqları 

ölkələrdəki əhalinin yarısını təşkil edirlər. Beləliklə, kiçik və ya böyük 

olmasından asılı olmayaraq, biznes strukturlarının uşaqlarla qarşılıqlı 

əlaqədə olması və onların həyatına birbaşa və ya dolayı yolla təsir etməsi 

qaçınılmaz hal alır. Uşaqlar istehlakçılar, çalışanların ailə üzvləri, gənc 

çalışanlar, eləcə də gələcəyin çalışanları və biznes liderləri kimi mövcud 

biznes strukturlarının əsas tərəfl əri arasında yer alırlar. Bununla yanaşı, 

onlar biznes strukturlarının fəaliyyət göstərdiyi mühit və icmaların da əsas 

üzvləridir.

Cəmiyyətdə hökumətlər və digər cəmiyyət-daxili quruluşların rolu ilə pa-

ralel olaraq biznes fəaliyyətlərinin də roluna diqqətin artması və biznes 

strukturları və insan hüquqları arasındakı əlaqələr haqqında məlumatlılığın 

artması fonunda biznes strukturlarının uşaqlara təsirinə yönəlmiş açıq diqqət 

də vaxtında müəyyən edilmiş yanaşma olar. Uşaqlar cəmiyyətin ən təcrid 

olunmuş və həssas üzvləri arasında yer alır və bu onların ictimai rəydən 

məhrum olmalarından bəlli olur. Bu hətta məktəblər və istirahət sahələri ilə 

bağlı planlaşdırma ilə əlaqədar olduqda belə icmalar tərəfi ndən qərarların 

qəbul edilməsi zamanı rəy bildirmələri üçün onlara çox nadir hallarda 

müraciət olunur. Bununla belə, uşaqlara iştirak etmək imkanı verildikdə onlar 

bu proseslərə faydalı və alternativ fi kirlər, həmçinin dəyərli töhfələr verə 

biləcəklərini nümayiş etdirmişdirlər. 


12345678910

12345678910

3  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

Biznesin uşaqlar üzərindəki təsiri uzun-müddətli və hətta sarsılmazdır. Uşaqlıq 

sürətli şəkildə baş verən fi ziki və psixoloji inkişaf dövrüdür və bu dövrdə gənc 

insanların fi ziki, əqli və emosional sağlamlığı və rifahı müəyyən bir təsir nəticəsində 

daimi olaraq yaxşı və ya pisə doğru yönələ bilər. Uşağın bu inkişaf dövrləri ərzində 

adekvat ərzaq, təmiz su, qayğı və sevgi ilə təmin edilməsi onun həyatda qalaraq 

yaşaması və sağlamlığı üçün çox  böyük əhəmiyyət kəsb edir. 

Hətta gündəlik təhlükələrin də uşaqlara təsiri daha fərqli və yetkinlərə nisbətən 

daha sərt olur. Sahib olduqları fi ziologiyaya görə uşaqlar məruz qaldıqları 

çirkləndirici maddələrin böyük bir faizini mənimsəyirlər və, beləliklə, onların immun 

sistemi zəifl əyərək daha da həssaslaşır.

Müəyyən bir biznes strukturu tərəfi ndən işə götürülən və ya həmin strukturun 

təsirinə məruz qalan uşaqlar adətən gözə çarpmırlar. Bunun bariz nümunəsi kimi 

qeyri-qanuni şəkildə təchizat zəncirində işləyən uşaqları, şirkət müəssisələrində və 

ya onların ətrafında olan uşaqları, işəgötürənin ev təchizatında məişət işçiləri kimi 

işlədilən uşaqları, biznesin istehsal etdiyi məhsulların təsirinə məruz qalan uşaqlar, 

eləcə də təhlükəsizlik xidmətləri tərəfi ndən tutulan və ya saxlanılan uşaqları və 

miqrant işçilər tərəfi ndən evdə buraxılmış uşaqları göstərmək olar.

Bu günə kimi, biznes strukturlarının uşaqlara qarşı öhdəlikləri əsasən uşaq 

əməyinin qarşısının alınması və aradan qaldırılması üzərində cəmlənmişdir. Uşaq 

əməyinin qarşısının alınması və aradan qaldırılması üçün standartlar və tədbirlərin 

gücləndirilməsi zəruri olduğu kimi, Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri də öz 

növbəsində biznesin uşaqlara təsir göstərdiyi müxtəlif yolları göz önünə qoyur. 

Buna onların məhsulları və göstərdikləri xidmətlər, onların marketinq və distri-

busiya metodları, o cümlədən onların milli və yerli özünüidarəetmə orqanları ilə 

münasibətləri və yerli icmalara yatırdıqları sərmayələr də daxil olmaqla, sahib 

olduqları bizneslərin ümumi fəaliyyətləri daxildir.          

Uşaqların hüquqlarına hörmətlə yanaşmaq və bu hüquqları dəstəkləmək biznes 

strukturlarından eyni anda zərərin qarşısını almağı və fəal şəkildə uşaqların 

maraqlarını qorumağı tələb edir. Biznes strukturları, uşaq hüquqlarına qarşı hörmət 

və dəstəyi öz təməl strategiya və fəaliyyətlərinə daxil etməklə sahib olduqları korpo-

rativ davamlılıq təşəbbüslərini gücləndirə və beləliklə də, öz biznes fəaliyyətlərinə 

mənfəət gətirə bilərlər. Bu cür təşəbbüslər onların etibarını artıra, risklərin idarə 

edilməsini təkmilləşdirə və fəaliyyət göstərmələri üçün onları sosial etimad ilə təmin 

edə bilər. Bununla yanaşı, uşaqlara qarşı öhdəliyin olması işinə daha çox bağlı 

olan işçi qüvvəsini işə götürməyə və saxlamağa kömək edə bilər. Çalışanların 

öz işlərində valideyn və qayğı göstərən şəxslər kimi dəstəklənməsi, gənclərin və 

bacarıqlı nəslin işə qəbulunun təbliğ edilməsi biznes strukturlarının izləyə biləcəyi 

konkret addımlardan sadəcə bir neçəsidir. İstehsal edilən məhsulların və göstərilən 

xidmətlərin uşaqların ehtiyaclarını daha yaxşı necə qarşılaya biləcəyinin nəzərə 

alınması da yeni bir innovasiya mənbəyi ola və yeni bazarların yaranmasına gətirib 

çıxara bilər. Nəhayət, uşaqlar naminə çalışmaq sağlam və yaxşı təlim-tərbiyə almış 

icmaların yaranmasına kömək edir ki, bu da dayanıqlı, inklüziv və davamlı biznes 

mühitinin yaranması üçün böyük önəm daşıyır. 

Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri biznesin uşaqların hüquqları və rifahı 

üzərindəki təsirinin dərk edilməsi və buna qarşı cavab tədbirlərinin görülməsi üçün 

hərtərəfl i çərçivə ilə təmin edir. Save the Children, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 

Qlobal Saziş Şəbəkəsi və UNICEF ümid edir ki, bütün biznes strukturları uşaqlarla 

münasibətlərində bu Prinsiplərdən faydalanacaq və onları rəhbər tutacaqlar.         



4  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

©

 U



N

IC

E



F

/NYH


Q

2

0



1

1

-1



4

04

/P



A

G

E



Uşaq Hüquqları  

Biznes Prinsipləri 

5  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

Uşaq hüquqları və Biznes Prinsipləri uşaq hüquqlarına hörmət və dəstəyin təmin 

edilməsi məqsədilə biznes strukturları tərəfi ndən görülə biləcək tədbirləri müəyyən 

edir. Uşaq hüquqları, Uşaq Hüquqları Konvensiyası, o cümlədən Beynəlxalq Əmək 

Təşkilatının Minimum Yaş Həddi haqqında 138 və Uşaq Əməyinin ən Pis Formaları 

haqqında 182 nömrəli Konvensiyaları tərəfi ndən təsvir edilir. Uşaq Hüquqları 

Konvensiyasının 3-cü maddəsi müəyyən edir ki, “uşaqlar barəsində görülən bütün 

tədbirlərdə ..... ilk növbədə uşağın ən ümdə maraqlarına diqqət yetirilir.” 

Bu Prinsiplərin məqsədinə əsasən bütün biznes strukturları üçün nəzərdə tutulan 

fəaliyyətlərə daxildir:



HÖRMƏTLƏ YANAŞMAQ MƏQSƏDİLƏ KORPORATİV MƏSULİYYƏT – 

buraya uşaqlar da daxil olmaqla, başqalarının insan hüquqlarının pozulmasına yol 

verilməməsi və yaranmasında biznes strukturlarının payı olduğu insan hüquqlarına 

istənilən mənfi  təsirin aradan qaldırılması daxildir. Hörmətlə yanaşmaq məqsədilə ko-

rporativ məsuliyyət həmin biznes strukturunun öz fəaliyyətlərinə, o cümlədən onun öz 

fəaliyyəti, məhsul və xidmətləri ilə əlaqədar yaranan işgüzar əlaqələrinə şamil edilir.



DƏSTƏK MƏQSƏDİLƏ KORPORATİV ÖHDƏLİK – insan hüquqlarına hörmətlə 

yanaşmağa əlavə olaraq, buraya əsas biznes fəaliyyətləri, strateji sosial yönümlü 

sərmayələrin yatırılması və xeyriyyəçilik, təşviqat yönümlü və ictimai-siyasi məşğuliyyət

eləcə də tərəfdaşlıq və digər bu kimi kollektiv fəaliyyət tərkibində çalışmaq yolu ilə, 

uşaq hüquqları da daxil olmaqla, insan hüquqlarının inkişaf etdirilməsi məqsədini 

daşıyan könüllülük xarakterli tədbirlər daxildir. 

Bu sənəddə uşaq hüquqları ifadəsi uşaqların hüquqları ifadəsi ilə eyni məna daşıyır.   


6  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

Lüğət 

Uşaq/uşaqlar və biznes ifadələri istisna olmaqla, aşağıda tərifi  verilən terminlər hər yerdə 

kursivlə yazılmışdır.   

uşaqların ən ümdə maraqları – Uşaq Hüquqları Konvensiyasının dörd əsas prinsipindən 

bir olub, uşaqlarla bağlı görülən bütün tədbirləri və qəbul edilən qərarları əhatə edir və onların 

hüquqlarına hörmətlə yanaşmağa, onların uşaqlar kimi həyatda qalıb yaşamasını, inkişafını və 

rifahını irəlilətməyə, eləcə də uşaqların hüquqlarının yerinə yetirilməsi üçün gündəlik olaraq 

məsuliyyət daşıyan valideynlər və digər əlaqədar şəxsləri dəstəkləyərək onlara yardım etməyə 

yönəlik tədbirlərin həyata keçirilməsinə səsləyir. 



biznes – bir kommersiya müəssisəsi 

işgüzar münasibət – buna biznes strukturunun öz biznes ortaqları, təchizat zəncirinə daxil 

olan müəssisələr, eləcə də onun öz biznes fəaliyyəti, məhsul və xidmətləri ilə birbaşa əlaqəli 

olan istənilən bir dövlət və ya qeyri-dövlət (hökumət və ya qeyri-hökumət) müəssisəsi ilə olan 

münasibətləri daxildir.

 

uşaq əməyi – uşaqları öz uşaqlıq dövrlərində sahib olduqları potensial və ləyaqətdən məhrum 

edən iş olub, həm fi ziki, həm də əqli inkişaf üçün çox zərərlidir. Buna uşaqlar üçün əqli, fi ziki, 

sosial və mənəvi baxımdan zərərli olan iş; onların məktəbə getməsinə mane olan iş; eləcə 

də milli qanunvericilik və beynəlxalq standartlar tərəfi ndən müəyyən edilən minimum yaş 

həddinə çatmamış uşaqların işlə məşğul olması daxildir. 18 yaşına çatmamış heç bir uşaq 

təhlükəli işlə (onların səhhətinə, təhlükəsizliyinə və ya əxlaq normalarına zərər verə biləcək 

iş) məşğul olmağa və ya insan alveri, cinsi istismar, borc asılılığı, məcburi əmək və yetkinlik 

yaşına çatmamış uşaqların təhlükəsizlik və ya hərbi məqsədlər üçün işə götürülməsi daxil 

olmaqla məcburi əməyin digər formalarına cəld edilməməlidir. Qızların məişət işləri və cinsi 

istismar fəaliyyətlərinə cəlb edilmə ehtimalının yüksək olmasını nəzərə alsaq, bu uşaq əməyinin 

gender ölçülərinə də diqqətin yönəldilməsini tələb edir. Əlavə məlumat üçün, Beynəlxalq 

Əmək Təşkilatının (BƏT) Uşaq Əməyinin ən Pis Formaları haqqında 182 və Minimum Yaş 

Həddi haqqında 138 nömrəli Konvensiyalarına; o cümlədən Uşaq Hüquqları Konvensiyasının 

uşaqlarla ticarət, uşaq fahişəliyi, uşaq pornoqrafi yası ilə əlaqədar Fakültativ Protokoluna; və 

həmin Konvensiyanın Uşaqların silahlı münaqişələrə cəlb edilməsinə dair Fakültativ Protokoluna 

baxa bilərsiniz.



uşaqların iştirakı – Uşaq Hüquqları Konvensiyasının əsas dörd prinsipindən biri olub, uşaqları 

onlara təsir edən məsələlərlə bağlı öz görüş və düşüncələrini azad şəkildə ifadə edərək 

digər insanlara çatdırmağa təşviq edən və bunun üçün onlara imkan yaradan prosesləri 

əhatə edir. Buna, həmçinin, ifadə azadlığını təşviq edən mühitdə qarşılıqlı hörmət əsasında 

uşaqlar və yetkinlər arasında məlumat mübadiləsi və dialoqun yaradılması da daxildir. Bu cür 

proseslər həqiqi, inklüziv və mənalı şəkildə baş tutmalı, eləcə də uşaqların inkişaf etməkdə 

olan potensialını nəzərə alaraq, onlara ətraf aləmə təsir etməyin konstruktiv yollarını öyrənmək 

imkanı verməlidir. Qızlar və oğlanlar, ən çox təcrid edilmiş, həssas və müxtəlif yaş və bacarıqlara 

sahib uşaqlar da daxil olmaqla, uşaqların rəylərinin nəzərə alınması ilə bağlı müəyyən bir 

öhdəlik olmalıdır. Onların həyatlarına təsir göstərən bütün qərarların qəbul edilməsi və görülən 



7  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

bütün tədbirlər zamanı onların rəy və düşüncələri hörmətlə qarşılanmalı, dinlənməli və nəzərə 

alınmalıdır. İştirak sırf rəmzi xarakter daşımamalı və onun vasitəsilə uşaqlardan sui-istifadə 

edilməməlidir. 



uşaqların müdafi əsi üçün davranış qaydaları – biznes strukturlarının, öz daxilində çalışan 

və uşaqlarla təmasda olan fi ziki şəxslər üçün müəyyən etdiyi ətrafl ı davranış tələblərini müəyyən 

edən sənəddir. Davranış qaydaları bizneslərin zorakılıq, istismar və sui-istifadə hallarına qarşı 

sıfır tolerantlıq siyasətini həyata keçirir. Bu sənəd Uşaq Hüquqları Konvensiyası və onun Fakülta-

tiv Protokollarından öz çərçivə sənədi kimi istifadə edir və ümumilikdə uşaqları zorakılıq, istismar 

və sui-istifadə hallarından müdafi ə etmək məqsədi daşıyır. 



uşaq və ya uşaqlar – Uşaq Hüquqları Konvensiyasının 1-ci maddəsinə əsasən hər bir insan 

18 yaşına çatanadək uşaq sayılır, bir şərtlə ki, həmin uşaq barəsində tərtib edilə bilən qanuna 

görə o, yetkinlik yaşına daha əvvəl çatmamış olsun.

layiqli iş – səmərəli və uyğun gəlir gətirən iş imkanları ilə bağlıdır. Layiqli iş, iş yerində 

təhlükəsizliyi və ailələrin sosial müdafi əsini, iş yerində hüquqların yerinə yetirilməsini, sosial 

dialoqu, o cümlədən şəxsi inkişaf və sosial inteqrasiya üçün daha yaxşı perspektivlərlə təmin 

etməlidir. Müəyyən bir işlə məşğul olmaq yaşında olan gənclər də olmaqla, insanlar qayğılarını 

ifadə etmək və onların həyatlarına təsir göstərə biləcək qərarların qəbul edilməsində iştirak 

etməkdə sərbəst olmalı, eləcə də bərabər imkanlar və rəftar hüququna sahib olmalıdırlar.



fövqəladə hallar – silahlı münaqişə, geniş yayılmış zorakılıq, epidemiya, aclıq, təbii fəlakət, və 

yaxud sosial və hüquqi quruluşun pozulması nəticəsində həyatların, fi ziki və əqli rifahın, və ya 

uşaqlar üçün inkişaf imkanlarının təhlükə altında qaldığı vəziyyətlərdir. 

insan hüquqları ilə bağlı lazımi ehtiyatlılıq – buraya BMT-nin İnsan Hüquqları Şurası 

tərəfi ndən qəbul edilmiş Biznes və İnsan Hüquqları üzrə Rəhbər Prinsiplərdə

1

 müəyyən edildiyi 



kimi, biznes strukturunun onun uşaqların hüquqları da daxil olmaqla, insan hüquqlarına hazırkı 

və potensial təsirini qiymətləndirməsini, bunun nəticələrini bir araya gətirərək onlara əsasən 

tədbirlər görməsini, cavab tədbirlərini izləməsini və bunun həmin təsirə nə dərəcədə cavab 

verməsi haqqında məlumatlandırmasını əhatə edən və davam etməkdə olan əməliyyatları 

daxildir. İnsan hüquqları ilə bağlı lazımi ehtiyatlılıq biznes strukturunun birbaşa olaraq səbəb ola 

biləcəyi və ya öz əməliyyatları vasitəsilə yaranmasına təkan verə biləcəyi və yaxud müəyyən bir 

işgüzar münasibət nəzdində apardığı əməliyyatlar, təmin etdiyi məhsul və xidmətlərlə bağlı yara-

na biləcək mənfi  təsirləri də nəzərə almalıdır. İnsan hüquqları ilə bağlı lazımi ehtiyatlılığı həyata 

keçirmək üçün bütün biznes strukturları:

uşaqların hüquqlarına olan və ya ola biləcək potensial mənfi  təsiri müəyyən etməli və bu-

 



nun qiymətləndirməsini aparmalıdır. Bu zaman insan hüquqları ilə bağlı ekspert rəyindən 



faydalanmalı, o cümlədən uşaqlar və təsirə məruz qalmış digər potensial qrup və 

əlaqədar tərəfl ərlə hərtərəfl i məsləhətləşmələr aparılmalıdır. Bu zaman həmçinin nəzərə 

alınmalıdır ki, qızlar və oğlanlar fərqli risklərlə üzləşə bilərlər.          

1

 ‘Biznes və İnsan Hüquqları üzrə Rəhbər Prinsiplər: BMT-nin “Qoru, Hörmətlə yanaş et və Bərpa et” Çərçivə Sənədinin icra edilməsi’ - BMT Baş Katibinin 



Transmilli Korporasiyaların və digər Biznes Müəssisələrinin İnsan Hüquqları məsələsi üzrə Xüsusi Nümayəndəsinin Hesabatına əlavə edildiyi kimi, A/HRC/17/31, 

BMT, 21 mart 2011-ci il, www.ohchr.org/documents/issues/business/A.HRC.17.31.pdf, A/HRC/RES/17/4-də BMT-nin İnsan Hüquqları Şurası tərəfi ndən təsdiq 

edilmişdir. 


8  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

təsirin qiymətləndirilməsi nəticəsində əldə olunan nəticələri uyğun daxili funksiya və 

 



proseslər boyunca inteqrasiya etməli və lazımi təbirləri həyata keçirməlidir (Rəhbər 



Prinsiplərdə müəyyən edildiyi kimi). Biznes strukturu uşaq hüquqlarına mənfi  təsirin 

yaranmasına səbəb olduqda və ya onun yaranmasına töhfə verdikdə və yaxud həmən təsiri 

yarada biləcəyini müəyyən etdikdə, həmən təsiri yaradan fəaliyyəti dayandırmaq və ya onun 

qarşısını almaq üçün lazımi tədbirləri görməli, eləcə də qalan bütün təsiri azaltmaq üçün sa-

hib olduğu rıçaqdan istifadə etməlidir. Biznes strukturu yaranan mənfi  təsirlə qurduğu işgüzar 

münasibət vasitəsilə əlaqəlidirsə, o zaman, həmin biznes strukturu yenidən sahib olduğu 

rıçaqdan istifadə etməli və görülə biləcək uyğun tədbirləri müəyyən etmək üçün digər müna-

sib faktorlar üzərində düşünməlidir.   

Uyğun keyfi yyət və kəmiyyət göstəricilərindən istifadə etməklə və təsirə məruz qalmış 

 



uşaqlar, ailələr və digər tərəfl ər

2

 də daxil olmaqla, daxili və xarici resursların rəyini öyrənərək 



uşaqların hüquqları üzərində yaranmış təsirin aradan qaldırıldığını yoxlamaq məqsədilə tətbiq 

etdiyi cavab tədbirlərinin monitorinqini aparmalı və səmərəliliyini izləməlidir. Bu zaman biznes 

strukturları fəaliyyətin nəticəsi ilə qiymətləndirilən əmək müqavilələri  və fəaliyyətin mütəmadi 

nəzərdən keçirilməsi, o cümlədən sorğu və auditlər (özünü-qiymətləndirmə və müstəqil 

auditlər) kimi mövcud olan digər alətlərdən istifadə etmək haqqında düşünməlidir

3

.



Biznes fəaliyyətinin uşaqların hüquqlarına təsirini aradan qaldırmaq üçün göstərdiyi səylər 

 



barəsində xaricə məlumat verməyə hazır olmalı və bunu təsiri tam şəkildə əks etdirən və 

nəzərdə tutulan kütləyə çatdırılacaq forma və tezlikdə həyata keçirməlidir. Biznes strukturları 

tətbiq etdikləri cavab tədbirlərinin uyğunluğunu dəyərləndirmək üçün kifayət qədər infor-

masiya ilə təmin etməlidir. Bu cür məlumatın ötürülməsi təsirə məruz qalan tərəfl ər və işçi 

heyəti üçün və yaxud kommersiya sirrindən irəli gələn tələblərin qanuniləşdirilməsi yönündə 

risk yaratmamalıdır. 

Bu proseslər biznesin sahib olduğu həcm və onun vəziyyətin ilə, o cümlədən Biznes və İnsan 

Hüquqları üzrə Rəhbər Prinsiplərlə uyğunluq təşkil etməlidir. 



rıçaq – biznes strukturunun insan hüquqlarına mənfi  təsirin yaranmasına səbəb olan və ya buna 

töhfə verən tərəfi n yanlış fəaliyyətlərində dəyişikliyin olmasına təsir göstərə bilmə bacarığıdır. Biznes 

strukturu, birbaşa olaraq onun fəaliyyəti, eləcə də sahib olduğu işgüzar münasibət çərçivəsində 

istehsal edilən məhsullar və ya göstərilən xidmətlərlə bağlı insan hüquqlarına qarşı yaranan mənfi  

təsirlərin qarşını almaq və ya həmən təsirləri azaltmaq üçün uyğun rıçaqlara sahibdirsə, o zaman 

onlardan istifadə etməlidir. Əgər həmən biznes kifayət qədər rıçaqa sahib deyilsə, o zaman onu 

yüksəltmək üçün potensialın yaradılması və ya başqa stimulların təklif edilməsi və yaxud digər 

maraqlı tərəfl ərlə əməkdaşlıq kimi başqa yollardan istifadə etmək olar. Biznes və İnsan Hüquqları 

üzrə Rəhbər Prinsiplər sənədinin 19 saylı prinsipində müəyyən edilən yanaşmanı izləməklə, 

biznes strukturları həmçinin işgüzar münasibətin ümumi biznes fəaliyyəti üçün nə qədər mühüm 

olması, onun təsirinin necə sərt ola biləcəyi, eləcə də həmin münasibətin dayandarılmasının insan 

hüquqları üçün hansı mənfi  nəticələri yarada biləcəyi haqda düşünməlidir.      

2

  İnsan hüquqları ilə bağlı az risk daşıyan kiçik və orta həcmli şirkətlər üçün müəyyən maliyyə, coğrafi  və ya digər məhdudiyyətlər ucbatından təsirə məruz qalmış 



tərəfl ərlə birbaşa konsultasiya həyata keçirmək mümkün olmadıqda, həmin şirkətlər müəssisənin fəaliyyətləri və ya işgüzar münasibətlərinin təsirinə məruz qalmış 

ola biləcək tərəfl ərin görüşlərini qanuni şəkildə çatdıra biləcək və ya çatdırma ehtimalı olan təşkilatlar tərəfi ndən təklif edilən müstəqil xarici ekspert resurslarından 

və digər məqamlardan faydalanmağa çalışmalıdırlar.    

3

  Təchizatçılara gəldikdə isə, davranışlar ilə bağlı gözləntilər barədə aydın şəkildə məlumat verməklə yanaşı, biznes strukturlarının görə biləcəyi tədbirlərə 



potensialın gücləndirilməsi səyləri və əhatə dairəsini artırmaq üçün digər sahibkarlıq fəaliyyətləri ilə əməkdaşlıq da daxildir. Əlavə məlumat üçün BMT-nin Qlobal 

Sazişinin təchizat zəncirinin davamlılığına dair bələdçi sənədə baxa bilərsiniz: 

http://www.unglobalcompact.org/docs/issues_doc/supply_chain/SupplyChainRep_spread.pdf]


9  ❘  Uşaq Hüquqları və Biznes Prinsipləri  

ayrı-seçkilik qarşısının alınması – Uşaq Hüquqları Konvensiyasının dörd əsas prinsipindən biri 

olub, irqi, dəri rəngi, cinsi, dili, əlillik statusu, dini etiqadı, siyasi və ya başqa əqidəsi; milli, sosial və ya 

yerli mənşəyi; eləcə də əmlak vəziyyəti, doğum və ya başqa statusundan asılı olmayaraq fərdlərə 

qarşı bərabər rəftarı təmin edir. Başqa sözlə desək, bütün uşaqlar hər bir vəziyyətdə, hər zaman və 

hər yerdə tam şəkildə inkişaf etmək üçün eyni hüquqa sahibdir.      

yürüdülən siyasətlə bağlı öhdəlik – Biznes və İnsan Hüquqları üzrə Rəhbər Prinsiplərdə təsvir 

edildiyi kimi biznes strukturlarının uşaq hüquqları da daxil olmaqla, insan hüquqlarına hörmətlə 

yanaşma məsuliyyətini müəyyən edən bəyanatdır. Yürüdülən siyasətlə bağlı öhdəlik biznes 

strukturlarının ən yüksək səviyyəsində təsdiq edilməli və uyğun ekspert rəyini almalıdır. Bu biznes 

strukturunun öz insan resurslarının, o cümlədən onun fəaliyyəti, məhsul və xidmətləri ilə əlaqəsi 

olan biznes ortaqları və digər tərəfl ərin gözləntiləri qarşısında şərtlər qoymalıdır. Bu öhdəlik 

həmçinin ictimaiyyətə açıq olmalı, daxilə və xaricə ötürülməli, o cümlədən uyğun siyasət və pros-

edurlara daxil edilməlidir. Bununla yanaşı, bu cür öhdəlik biznes strukturlarının insan hüquqlarını 

dəstəkləməsi öhdəliyi ilə bağlı bəyanatını da özündə əks etdirə bilər.

Mənfi  nəticələrin aradan qaldırılması – həm insan hüquqlarına mənfi  təsirlərin aradan 

qaldırılması, həm də mənfi  təsirlər ilə mübarizə apara biləcək və ya mənfi  təsirləri müsbət edəcək 

əhatəli yekun nəticələrin təmin edilməsi proseslərini əhatə edir. Əgər biznes strukturları müəyyən 

edərlərsə ki, onların fəaliyyəti insan hüquqlarına mənfi  təsir edir və ya bu prosesə töhfə verir, həmin 

biznes strukturları qanunvericilik ilə müəyyən edilmiş proses vasitəsilə həmin mənfi  halların aradan 

qaldırılmasını təmin etməli və ya bunun üçün əməkdaşlıq göstərməli, o cümlədən səmərəli işlək 

vəziyyətdə olan şikayətlərin ünvanlandırılması mexanizmlərini və ya münasib olduqda məhkəmə 

vasitəsilə həll mexanizmlərini təmin etməlidir. İşlək səviyyəli mexanizmlər qız və oğlanlar, onların 

ailələri və onların maraqlarını təmsil edən tərəfl ər üçün müyəssər olmalıdır və Biznes Fəaliyyətləri 

və İnsan Hüquqları üzrə Rəhbər Prinsiplər sənədinin 31 saylı prinsipində müəyyən edilmiş qeyri-

məhkəmə üsullu şikayətlərin həlli mexanizmləri ilə bağlı eff ektivlik meyarlarına cavab verməlidir. 




Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə