Uot 634. 8 BƏZİ aborigen və İntroduksiya olunmuş ÜZÜm sortlarinin təLƏbatina uyğun aqrotexnikanin seçİLMƏSİ


Ъядвял 2 Йунун наzиклийинин бüктярилмяйя тясири



Yüklə 0.9 Mb.
səhifə3/8
tarix23.12.2016
ölçüsü0.9 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Ъядвял 2

Йунун наzиклийинин бüктярилмяйя тясири

Гойунларын йаш вя ъинсиййят групу

Zярифйунлулар

Габайунлулар

Йунун наzиклийи,

мкм


1 см уzунлугда йун телиндя бüктярилмя дюврляринин сайы

Йунун наzиклийи,

мкм


1 см уzунлугда йун телиндя бüктярилмя дюврляринин сайы

Тюрядижи гоч

21,8

140

45,6

73

Ана гойун

20,8

146

44,8

75

Еркяк тоğлу

21,3

141

44,3

74

Диши тоğлу

20,3

148

44,5

74




Мялум олдуğу кими, йун телинин ващид уzунлуğунда бüктярилмя (бурулма) дюврляри ня гядяр чох оларса, йундан алынан сап да бир о гядяр мющкям олур. Биzим тядгигатдан мялум олур ки, zяриф вя еляъя дя габа йунун наzиклийи йüксялдикъя, онун 1 см-дя бурулма (бüктярилмя) дюврляринин сайы да артыр. Бунунла да ялагядар олараг ейни кüтлядян алынан, лакин мüхтялиф наzикликдя йун телинин сапы мüхтялиф мющкямликдя олур.

Биz, щямчинин, мüхтялиф нюв йунлардан алынан парчанын хятти гейри-щамарлыğыны İсвеч фирмасынын Устер електрон ъищаzында юйряндик. Бу ъищаzда парчанын, щямчинин, мüхтялиф уzунлугдаки сащясиндя онун галынлыğы вя наzиклийини дя тяйин етдик (дараглы яйрилмя). Буну 3 сайлы ъядвялдян эюрмяк олар:





Ъядвял 3

Йунун наzиклийинин бüктярилмяйя тясири

Гойунларын груплары

Zяриф йун

Габа йун

ейни юлчüдя чох щамар

орта юлчüдя щамар

Qейри-щамар

ейни юлчüдя чох щамар

орта юлчüдя щамар

Гейри-щамар

Тюрядижи гоч

2,6

5,3

8,5

3,4

7,7

11,2

Ана гойун

2,7

5,2

8,7

3,7

8,2

12,4

Еркяк тоğлу

3,1

5,7

9,2

3,8

8,8

12,6

Диши тоğлу

3,4

5,9

9,9

3,9

9,0

13,0




3 сайлы тядгигат ъядвялиндяки рягямлярдян мялум олур ки, щяр икиси ейни юлчüдя вя мüхтялиф наzикликдя йунлардан алынан парчанын ващид уzунлугда ейни юлчüсüндя гейри-щамар дяряъяси дя мüхтялиф фаиzлярдя олур. Беля ки, zяриф йунлар даща йахшы бüктярилиб яйриляряк, онлардан алынан парчада да гейри-щамарлыг zяриф йундан алынан парчада габа йундан алынан парчайа нисбятян даща аz олур. Нятиъядя алынан парча даща щамар, йüнэüл вя парлаг олур. Габа йундан алынан парчалар бу хассяляря эюря zяриф йундан алынан парчалардан эери галыр.

Тяърüбя гойунларынын дяриляринин ямтяялик дяйярини юйрянмяк мягсядиля, биz, онларын дяриляриндян алынан йарымфабрикатларын фиzики-механики хассялярини юйряниб, бу йарымфабрикатларын истифадялик истигамятини мüяййян етдик (cядвял 4).





Ъядвял 4

Дяри йарымфабрикатынын галынлыğы вя сыхлыğы

Гойунларын груплары

Zярифйунлу

Габайунлу

Дяри йарым-фабрикатынын галынлыğы, мм

Дяри йарым фабрикатынын мющкямлийи,

гр/гüввя


Дяри йарым фабрикатынын галынлыğы, мм

Дяри йарым фабрикатынын мющкямлийи,

гр/гüввя


Тюрядижи гоч

2,2

1,9

2,6

2,2

Ана гойун

2,0

1,8

2,3

2,0

Еркяк тоğлу

1,9

1,6

2,1

1,8

Диши тоğлу

1,8

1,5

2,0

1,7




Ъядвялдяки рягямлярдян мялум олур ки, габайунлу гойунларын дяри йарымфабри­катлары zярифйунлулардан галынлыğına вя мющ­кямлийinə эюря üстüндüр. Одур ки, бу гойунларын дяри йарымфабрикатлары айаггабы üстлüйü, ялъяк, юртüк материаллары üчüн даща йарарлыдыр.



Ъядвял 5

Дяри йарымфабрикатынын сыхлыğы, кг/м3

Гойунларын груплары

Zярифйунlu

Габайунlu

Дяри йарымфаб. ещтимал сыхлыğы

Дяри

yарымфаб. щягиги сыхлыğы



Мясамялилик,

%


Дяри

йарымфаб. ещтимал сыхлыğы



Дяри

йарымфаб. щягиги сыхлыğы



Мясамялилик,

%


Тюрядижи гоч

0,70

1,30

43

0,75

1,45

1,10

Ана гойун

0,68

1,29

42

0,74

1,40

1,10

Еркяк тоğлу

0,67

1,20

43

0,70

1,39

1,90

Диши тоğлу

0,65

1,15

43

0,69

1,38

1,80




Дяри йарымфабрикатынын щягиги сыхлыğы вя мясамялилийи онун йун юртüйüнüн хассясиндян чох асылыдыр. Беля ки, биzим апардыğымыz тядгигатдан мялум олур ки, zяриф йун юртüйüня малик олан дяри йарымфабрикатлары габа йунлара нисбятян ашаğы щягиги сыхлыğа вя йüксяк мясамялилийя малик олур. Бу, онунла ялагядардыр ки, zяри-ф йунлуларда 1 см2 сащядя габайунлулара нисбятян 2-3 дяфя чох сайда йун тели битир вя нятиъядя дярини дешиб чыхан вя чох мясамялик йарадан йун телляринин мигдары zярифйунлу дяридя гат-гат йüксяк олур. Мящz буна вя дяринин сыхлыğындакы фяргя эюря дя qabaйунлу дярилярдян юртüк вя дюшяняк материалы üчüн истифадя едилмяси даща чох игтисади сямяря веряр.

Беляликля, Агстафа районундакы "Ъейранчюл" дамаzлыг гойунчулуг тясяррü­фатында апарылан елми-тядгигат ишиндян ашаğыдакы нятиъяляря эялмяк олур.



  1. Тясяррüфатда йетишдирилян гойун­ларын йуну ясасян 70к, 64к вя 60к-дя олур.

  2. Тясяррüфатдакы габайунлу Bоzаx гойунларынын йуну ися 44-45 мкм наzикликдя олмагла, нисбятян чох мигдар йун апарат яйрилмяйя вя аz мигдары камвол (дараглы) яйрилмя системиня дüшüр.

  3. Zярифйунлу гойунларын йун тели щистoложи гурулушъа габайунлулардан фяргли­дир. Беля ки, zяриф йунун епидермис - üст гатында 1 см уzунлугдакı йун телиндя пулъугларын мигдары габайунлулардан чох вя сых олдуğундан сап-ип чыхары чох олур вя сапын мющкямлийи дя артыг олур.

  4. Йунун наzиклийи йüксялдикъя онун 1 см-дя бурулма (бüктярилмя) дюврляринин сайы да артыр. Нятиъядя ейни кüтлядян алынан, лакин мüхтялиф наzикликдя йун телиндян алынан сапын мющкямлийи дя мüхтялиф олур.

  5. Мüхтялиф наzикликдя йунлардан алынан парчанын ващид уzунлугда ейни юлчüсüндя гейри-щамарлыг дяряъяси дя мüхтялиф фаиzдядир. Zяриф йунлар даща йахшы яйрилиб, бüктярилдийиндян, онлардан алынан сап даща щамар олдуğу üчüн алынан парчада да гейрищамарлыг габа йундан алынан парчайа нисбятян аz олур. Одур ки, парча даща щамар, йüнgüл вя парлаг олур, йяни габа йундан алынан парча бу хассяъя zяриф йундан алынан парчадан эери галыр.

  6. Габа йунлу гойунларын дяри йарымфабрикатларынын галынлыğы вя мющкямлийи zяриф йунлардан üстüн олдуğу üчüн ондан айаггабы üстлüйü, ялъяк вя юртüк материаллары üчüн истифадя олуна биляр.

  7. Zяриф йун юртüйüня малик олан дяри йарымфабрикатлары габа йунлара нисбятян 1 см2 сащядя 2-3 дяфя чох сайда йун тели битдийиндян дяринин ващид сащясиндя тüк тяряфиндян дешилмяси чох олур вя нятиъядя мясамялилик артыр. Одур ки, беля дяриляр аz мющкям вя истилик сахлама габилиййятиня малик олдуğундан онлардан айаггабы üстлüйü вя дюшяняк материалы щаzырламаг олмаz.






ЯДЯБИЙЙАТ


  1. Абдуллайев Г.Г. Боçах гойунларын йун мящсулдарлыğы // AKTA-nın Elmi Əsərləri, Эəncə, AKTA, 1999, s. 37-39.

  2. Аğаларов К.Б. Сянайе ясасында йун вя гойун яти истещсалы (dərs vəsaiti). Кirovabad, 1982, 137 s.

  3. Мяликов Ф.Я. Гойунчулуг (dərslik). Бakı, 1950, 173 s.

  4. Мещдийев Р.М. Аzярбайcанда гойунчулуğун инкишафы. Кirovabad.1982, 76s.

  5. Маул Г.Г.вя b. Dяринин технолоэийасы (rus dilində). М.: Promizdat, 1982, 243 s.

  6. Калинин В.В Qoyunların yun məhsuldarlığının artırılması (ris dilində). М.: Kolos, 1987, 213 s.

  7. Zитовченко Г.К. Гойунчулуг (dərslik-rus dilində). М.: Kolos, 1972, 386 s.

  8. Болшаков П.А. Эюн-дяри истещсалында истифадя олунан машын вя cищаzлар (rus dilində). М.: Kolos, 1974, 382 s.


УДК 636.

Повыщение производства и улучщение качества животноводческих продукции

Кандидат сельскохозяйственных наук Алиев М.И.

РЕЗЮМЕ
Пути улучшения производства и качества животных продуктов на Западной зоне Республики.

Целью исследования явилось изучение физико-механические и технологические свойства шерсти и шкур ове с разным шерстным покровом.

Изучение физико-механические и технологические свойства шерсти и шкур овец показало, что прядильная способность шерсти зависит от качества и гистологических строений шерстяных волокон.

При изучении неровному полуфабрикатов по толщине, выяснилось, что по этим показателям также превосходит тонкая шерсть. Из тонкой шерсти можно получить, ровную, гладкую и легкую одежный материал. В результате изучения товарные качества шерсти, и кож овец, определены производственные назначение шерсти и кож.


Increase of Production and Improvement of Quality of Animal Produce

Candidate of agricultural scinces Aliyev M.I.

RESUME
The ways of improvement of production and quality of animal produce in the Western region of the Republic.

The research’s aim was the study of the physical-mechanical and technological properties of wool and hide of sheep with the different wool skin.

The study of the physical-mechanical and technological properties of wool and hide of sheep showed that a spinning capacity of wool depends on the quality and histological structure of the wool fibres.

During the study of slickness of the half-finished goods on thickness it was found out that crewel also excels on these characteristics. Even, smooth and light clothes fabric can be obtained from crewel. In the results of the study of commercial qualities of sheep’s wool and hide the practical purpose of wool and hide was identified.



UOT 636.52/58.087.3
FİTONSİD TƏRKİBLİ BİTKİLƏRDƏN AYI SOĞANININ CÜCƏLƏRİN BOY VƏ İNKİŞAFINA TƏSİRİ
Kənd təsərrüfatı elmləri namizədi O.M.Məmmədova

Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti


Quşçuluqda və heyvandarlıqda məh­sul­darlığın artırılmasında və xəstəliklərin profılaktikasında mühüm məsələ təbii və uçuz əldə edilən sərvətlərdən istifadə edilməsidir. Bu, süni əldə edilmiş və dəyəri daha baha başa qələn mine­rallardan, mikroelementlərdən, dərman preparat­larından, təsərrüfatı əlavə xərcdən azad edərək rentabelliyi yüksəldəcək.

Buna görə də biz təbii fitonsid xassəli bitkilərin quşçuluqda istifadəsinin öyrənilməsini qarşıya məqsəd qoyduq. Belə fitonsid tərkibli bitkilərdən ayı soğanını göstərmək olar.

Məlumdur ki, bir çox dərman bitkiləri xalq təbabətində xəstəliklərin müalicə və profılaktikasında qeniş istifadə edilir. O cümlədən bəzi bitkilər bioloji stimulyator, bakteriosid və fitonsid təsirə malikdir [1].

Müəlliflərin fikrinçə, bakteriosid təsirə malik olan bəzi bitkilərin yemlərlə birlikdə cücələrə verilməsi onların boy və inkişafına, məhsul­darlığına, eləcə də bəzi yoluxucu xəstəliklərə qarşı davamlılığın artmasına müsbət təsir edir.

Ədəbiyyatdan alınan məlumata qörə Şimali Qafqazı­n millətləri müalicəvi maddə kimi fitonsid tərkibli bitkilərdən ayı soğanından müxtəlif xəstəliklərdə istifadə etmişlər. Bu bitkini uzun müddət sadəcə olaraq bir qöyərti kimi yemə əlavə etməklə müsbət nəticə almışlar. Belə bir nəticənin alınması vitaminlərlə zəngin olan bu bitki kənd təsərrüfatı heyvanları və quşlarının erkən yazda orqanizmində vitamin­lərin çatışmadığı bir vaxtda həmin çatışmazlığı bərpa etməsi ilə izah edilir [2,3]

Xalq təbabətində ayı soğanı helmint əleyhi antiseptik, sinqa, ateroskleroz, isitmə xəstəliklərinə qarşı, qanın təmızlənməsində, mədə - bağırsaq, revmatizmada, konyunktivit, mozol, ziyil, podaqra, yüksək arterial təziqdə, beyin və ürək damarlarının aterosklerozunda, lipid mübadiləsinin nizamlan­masında istifadə edilir, ayı soğanının cövhəri ilə isə zökəmə, tropik xoralara, irinli yataq yaraları və s. xəstəliklər müalicə edilir [4].

Azərbaycan Respublikasında geniş yayılmış fitonsid tərkibli bitkilərə - ayı soğanı və ya ışl sarımsağı, bəzi rayonlarda qara soğan da (çеrеmşа) lat. Allium ursinum adı ilə tanınmış bitki də aiddir. Bu bitki vitaminlərlə zəngin olmaqla erkən yazda (fevral - aprel aylarının əvvəllərində) bağlarda, meşələrdə ilk bitən şirəli bitkidir.

Ayı soğanının geniş yayılmasına baxmayaraq, onun kənd təsərrüfatı heyvanlarının və quşların boy və inkişafına, məhsuldarlığına, infeksion və invazion xəstəliklərinə qarşı profilaktiki olaraq təsiri indiyə qədər öyrənilməmişdir.

Məhz buna görə fitnosid tərkibli bu bitkinin quşların boy və inkişafına təsirini öyrənmək qərarına gəldik. Məqsəd quşçuluq təsərrüfatında Ağ rus cinsi üzərində ayı soğanının əvvəlcə optimal dozalarının müəyyənləşdirilməsi, sonra isə cücələrin boy və inkişafına və salamat qalma faizinə təsirini təyin etmək idi.

Bitkini respublikamızın dağ və dağətəyi bölgələrindən əldə etdikdən sonra 70 günlük cavan fərələrin gündə yeminə əlavə etməklə 45 gün ərzində təcrübə qoyuldu.

Təcrübədə 40 baş cücələr üzərində, hər qrupda 10 baş olmaqla 4 qrupda 3-təcrübə qrupları, (4-cü nəzarət qrupu) aşağıdakı sxem üzrə qoyulmuşdu.

I - hər bir başa 10 qr - ayı soğanının yaşıl zoğları, II - 10 qr - soğanağı, III - 10 ml - bitkinin cövhəri, IV - nəzarət - ayı soğanı verilmirdi.

Dərman bitkisinin cücələrin boy və inkişafına təsirinin öyrənilməsi üçün əvvəl onun optimal dozasını təyin etdik. Bitki əlavələri səhər tezdən su və ya qarışıq yemlə verilmişdir. Təcrübənin nəticəsi saylı cədvəl 1-də əks etdirilmişdir



Cədvəl 1


Qrup


Quşların baş sayı

Bir quşun orta hesabla diri çəkisi, q

Təcrübə müddətində orta çəki artımı, q

Təcrübədən əvvəl

Təcrübədən sonra

I

10

596,7

892,2

295,5

II

10

658,9

827,2

168,3

1

2

3

4

5

III

10

604,7

810,8

206,1

IV

10

618,6

778,8

160,2




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə