Təsisçi: “Hədəf” nəşrləri Baş redaktor: fil.ü. f d., dos. Şəmil Sadiq Redaktor



Yüklə 32.82 Mb.
Pdf просмотр
səhifə7/16
tarix26.07.2017
ölçüsü32.82 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   16

Çevirdi: İlqar Fəhmi

səsli xatirələr
43
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
42
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
43
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
42
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
A
dı milli poeziyamızın simvoluna 
çevrilmiş, ömürlüyü sonradan 
təkrar lan mayan yeni şair 
tipinin parametrlərini müəyyənləşdirmiş 
və “möhürləmiş” Səməd Vurğun özündən 
sonra, təkcə “əsərləri və övlad la rı”nı deyil, 
kifayət qədər əfsanələşmiş, nağıllaşmış, 
sözün həqiqi mənasında dastanlaşmış 
obrazını, eləcə də heç bir sənətkara nəsib 
olmayan tükənməz xalq sevgisini yadigar 
qoyub getmişdir. Bu obraz şair haqqındakı 
acılı-şirinli xatirələrdə daha aşkar və 
“əsli”nə daha yaxın görünür. Etiraf edim 
ki, mən S.Vurğunu, haqqında dərsliklərdə 
yazılanlardan çox, barəsindəki xatirələrdən 
tanımışam. Daha doğrusu, açıq yazılması bir 
zamanlar mümkün olmayan bu xatirələrin 
gerçəkləri ehtiva edən qismi məni şairin 
arxivinə istiqamətləndirmiş, onu olduğu kimi 
tanımağa yardımçı olmuşdur. 
Xatirələrdə, adətən obyektinə 
ünvanlanmış sevginin doğurduğu emo sio-
nal lıq, bədii təsvir üstünlük təşkil edir. Bu 
xüsusiyyət S.Vurğun haq qın dakı xatirə-
lər də də müşahidə edilir. Bununla yanaşı, 
şairin həyat və yaradıcılığının naməlum, çox 
gərəkli məqamlarını ehtiva edən xatirələr 
də az deyil. Onların köməkliyi ilə şairin 
ömürlüyünün – bioqrafiyasının, həm də 
yaradıcılığının bir çox qaranlıq yön lə rinə  
aydınlıq gətirmək mümkündür. Bu xatirələr 
S.Vurğunun təhsili və müəl lim lik, eləcə də 
sonrakı illərdəki fəaliyyəti ilə bağlı yanlışlıqları 
aradan qaldırmağa, bir çox əsərlərinin 
yazılma və çap tarixlərini dəqiqləşdirməyə, 
hətta naməlum əsər lə ri ni üzə çıxarmağa 
imkan verir. 
Doğrudur, S.Vurğun haqqında ən çox 
xatirə yazılan sənət karı mız dır və onların 
bir çoxu mətbuatda, hətta ayrıca kitablarda 
çap edilmişdir. Lakin bu kitablar 25-30 il 
əvvəl nəşr edildiyindən, nadir nüsxələrə 
çevrilmiş və əldə onların elektron variantları 
da yoxdur. Bu ehtiyacı nəzərə alıb biz şair 
Səməd Vurğun
haqqında dərc 
olunmamış  
xatirələr...

səsli xatirələr
45
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
44
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
haqqında xatirələri toplayıb, yenidən nəşrə 
hazırladıq. Həmin xatirələr içərisində dərc 
edilməyənlərin bir neçəsini məxsusi olaraq 
“Ustad”ın oxucularına təqdim edirik.
“O sanki iki aləmdə 
yaşayırdı”...
S
adəlik onun geyimində də, 
rəftarında da dərhal nəzərə 
çarpırdı. O, süni təvazökarlıqdan 
uzaq idi. Xahişi də tələb şəklində edirdi: 
elə bil ki, belə də olmalı idi, başqa cür ola 
bilməzdi. O, sanki iki aləmdə yaşayırdı: 
biri adi, həyati, gündəlik aləm idi – o 
səninlə görüşürdü, danışırdı, mübahisə 
edirdi, yeyirdi-içirdi… Lakin elə bu zaman 
onun gözlərində nə isə başqa bir aləmin 
şüaları parlayırdı. O düşünürdü, ehtimal ki, 
yaradıcılıq aləmində yaşayırdı. Bəzən ikinci 
aləmin şüasından bir parça birinci aləmə 
düşür və qəribə bir hal əmələ gətirirdi: 
danışıqda məntiqsizlik, mühakimədə qırıqlıq 
və rabitəsizlik yaradırdı…
Mənə elə gəlir ki, “Vurğun” təxəllüsü 
ona çox uyğun idi. Ona görə yox ki, şair 
cavanlığında hansı qıza isə dəlicəsinə 
vurulmuşdu; məhz ona görə ki, Səməddə 
həyata da, şairliyə də, Vətənə və xalqa da 
dərin məftunluq, vurğunluq hiss olunurdu. 
Şair özü də Vurğun adına vurulmuşdu.
1927-ci ildə Səməd “İnqilab və 
mədəniyyət” jurnalına “Hazır olunuz!” adlı 
bir şeir göndərmişdi. Məsələyə o zamankı 
ötkəm proletar şairi mövqeyindən yanaşan 
Süleyman Rüstəm “Vurğun” təxəllüsünü 
meşşanlıq əlaməti bilib, redaksiyada onu 
“Məsrur” təxəllüsü ilə əvəz etmişdi. Şeir 
jurnalda “Səməd Məsrur” imzası ilə çıxmışdı. 
Əlbəttə, bu yeni imza əvvəlkinin ziddinə 
olsa da, ciddi seçilməmişdi, o qədər də 
məqsədəuyğun deyildi. Səməd Vurğun nəinki 
“Məsrur” təxəllüsünü qəbul etmədi, hətta 
“Vurğun” təxəllüsündən də heç vəchlə əl 
çəkmək istəmədi.
Zahirən laübalı və sadəlövh görünən 
Səməd Vurğun heç də prinsipsiz adam 
deyildi. Əksinə, böyük bir sadəliklə bərabər 
onda çox qüvvətli alicənab bir vüqar vardı. 
Bu, lovğalıq deyildi. Lovğalıq yüngüllük 
əlamətidir, belə bir xasiyyət əksəriyyətlə 
Aslan Salmansoy, 
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Məmməd Arif

səsli xatirələr
45
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
44
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
içi boş adamlarda olur. Səməd Vurğun 
daxilən bütöv, möhkəm əqidəli, öz mənəvi 
təmizliyinə və qüvvəsinə inanan və öz 
inamında güzəştə getməyən adam idi. 
Onun prinsipiallığı da bu möhkəm və 
sağlam bünövrəyə əsaslanırdı. Bu, tərslik 
deyildi, möhkəm daxili qənaətdən doğan, 
humanizmə və xeyirxahlığa əsaslanan 
məqsədəuyğunluq idi.
1930-cu ildə Səməd Vurğun bir neçə 
şair yoldaşı ilə bərabər ali təhsilini davam 
etdirmək üçün Moskvaya getmişdi. 
Getməmişdən əvvəl “Səriyyənin ölümü” adlı 
şeirini “İnqilab və mədəniyyət” redaksiyasına 
vermişdi. Jurnalın əməkdaşı olduğum 
üçün şeirin son bəndindəki “bədbinliyi” 
yumşaltmağı mənə tapşırmışdılar. 
Azərbaycan qızı Səriyyə Xəlilovanın cəhalət 
qurbanı olaraq öldürülməsi, əlbəttə, faciəli 
və ağır bir hadisə idi. Buna baxmayaraq, 
Səriyyənin ölümünə həsr edilmiş şeiri 
bədbin cümlələrlə bitirmək olmazdı (şeirin ilk 
variantı yadımda qalmadığı üçün bədbinliyin 
dərəcəsini indi təyin etmək çətindir). Şeiri 
Moskvaya, şairə göndərmək, onun təshihini 
gözləmək çox vaxt tələb edirdi, jurnal gecikə 
bilərdi. Çarə ona qalırdı ki, qələmi əlimə alıb 
şeirə bir neçə nikbin misra artırım. Elə də 
etdim. Şeirin 8-ci bəndini bu şəkildə yenidən 
yazdım:
Acı xəbər rüzgar kimi yayıldı diyar-diyar,
Səni təşyi etmək üçün coşqun gördüm 
şəhəri.
Min bir azad qadın gördüm, həpsi səni  
  
 
 
 
    salamlar
Və deyərdi: “Biz yaparıq, yapmadığın  
  
 
 
 
       işləri”.
Şeir jurnalda (1930-cu il, 
№ 2-3) bu 
şəkildə dərc olundu. Səməd Vurğun öz şeirini 
jurnalda oxuyanda tərs-tərs üzümə baxdı. 
Bu barədə ona əvvəlcədən xəbər verməyimə 
baxmayaraq, məndən narazı qaldığı aydın 
idi. Onun töhmətli və bir az da təbəssümlü 
baxışlarından hiss etdim ki, əlavə etdiyim 
misralar “qızıl” da olsa, Səməd Vurğun onları 
qəbul etməyəcək. Yaxşı ki, şair şeirinin ilk 
variantının sonunu özü də bəyənmədi və 
sonrakı nəşrlər üçün “Səriyyənin ölümü” 
şeirinə “Tabut keçərkən” sərlövhəsi altında 
bir parça əlavə etdi.
Öz yazısına, fikrinə bu qədər həssas 
yanaşan Səməd Vurğun lazım bildiyi 
əsərlərini çapdan əvvəl yoldaşlarına oxumağı, 
rəy və məsləhətlərə qulaq asmağı da sevirdi. 
İki belə oxunuş mənim yaxşı yadımdadır. 
Birinci “Vaqif” dramına aiddir. 1938-ci 
ildə tamaşaya qoyulan “Vaqif”i bir neçə ay 
əvvəl Səməd Vurğun Yazıçılar İttifaqında 
oxudu. Əsər geniş müzakirə edildi, şairə 
bir sıra maraqlı məsləhətlər verildi. O, 
məsləhətlərə çox diqqətlə qulaq asır, xoşuna 
gələn qeydləri təkrar etdirirdi, məlum olurdu 
ki, deyilən sözlər ürəyinə yatmışdır. Bu 
müzakirədə bir epizod mənimlə əlaqədar 
olduğu üçün yadımda daha yaxşı qalmışdır. 
Mən müzakirədə əsasən Vaqifin müsbət 
idealları üzərində dayanıb dedim ki,  bu 
ideallar, yəni Vaqifin nəyin uğrunda mübarizə 
etməsi əsərdə daha konkret göstərilsəydi, 
yaxşı olardı, Vaqifin müsbət arzuları, 
xəyalları aydınlaşar, bu da bir xalq qəhrəmanı 
kimi onun surətini qüvvətləndirərdi. Bu, 
S.Vurğunun çox xoşuna gəldi. Nəticəsi o 
oldu ki, şair 2-ci pərdənin 3-cü şəklində 
Vaqifin dialoquna “Kor kimi qalmasın 
insan...” sözləri ilə başlanan bir neçə 
misranı əlavə etdi. Onun bu əlavəsi məni 
çox sevindirdi, çünki bu sözlər, doğrudan 
da, Vaqifi xalq mənafeyi, yüksək ictimai 
arzularla yaşayan bir qəhrəman kimi 
səciyyələndirməyə kömək edirdi. 

səsli xatirələr
47
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
46
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
1948-ci ilin yayında 
Kislovodskda istirahət 
etdiyimiz vaxt bir gün 
Səməd Vurğun Əli Sultanlı 
ilə məni mənzilinə çağırdı: 
“Gəlin, – dedi, – sizə təzə 
əsərimi oxuyum”. O bizə 
“Aygün” poemasını oxudu. 
Bu, poemanın hələ çap 
olunmamış ilk variantı idi. 
Diqqətlə qulaq asdıqdan 
sonra öz fikrimizi söylədik. 
Əsərin əsas məziyyətlərini, 
Aygün surətinin ardıcıl 
inkişafda verildiyini qeyd 
ilə məşğul olmuş yoldaşlar vardı, amma 
mübahisələrdə çox vaxt Səməd qalib gəlirdi. 
Bəzən, hətta, haqlı olmadığı halda öz sadə, 
təbii, “xəlqi” mühakimələri ilə haqlı kimi 
görünürdü. 
Onda elə bir məharət vardı ki, hadisənin, 
məsələnin və ya bir əsərin mahiyyətini, 
əsas cəhətini, böyüklüyünü dərhal qavraya 
bilirdi. Hadisəyə özünəməxsus bir məharətlə, 
tamamilə yeni bir gözlə baxır, onu yeni bir 
tərzdə işıqlandırırdı. Hətta, məsələ ilə daha 
yaxşı tanış olan adamlar belə sanki yeni bir 
hadisə ilə üzləşdiklərini zənn edirdilər. 
1943-cü ilin aprel ayında Yazıçılar İttifaqı 
Ziyalılar evində Vladimir Mayakovskinin 
anadan olmasının 50 illiyinə həsr edilmiş 
ədəbi bir gecə təşkil etmişdi. Səməd Vurğun 
gecəni açmalı idi, lakin bir qədər gecikmişdi. 
Biz onu səbirsizliklə gözləyirdik. Gəldi və heç 
bir şey olmamış kimi rəyasət stolunun başına 
keçib rusca on beş dəqiqəlik elə bir giriş nitqi 
söylədi ki, biz bir yana, iclasda iştirak edən 
şairə A.Adalisi də heyran qoydu. Yanımda 
oturan Adalis qulağıma tərəf əyilərək, 
–“Umnitsa Samed, umnitsa!” – dedi. Səməd 
Vurğunun gecəyə gecikməsinə səbəb yatıb 
yuxuya qalması idi, bu onun gözlərindən bəlli 
idi. Buna baxmayaraq, söylədiyi giriş sözü 
o qədər mənalı və ağıllı idi ki, ondan sonra 
mən çox ümidsizliklə məruzəyə başladım. 
Təəssüf ki, biz çox vaxt belə çıxışların 
stenoqramması qayğısına qalmırıq!
Səməd Vurğunun son və əhəmiyyətli çıxışı 
etdikdən sonra Üzeyir bəy surətinin bir 
qədər genişləndirilməsini məsləhət gördük. 
“Müəllim Üzeyir surəti burada parlamalıdır”, 
– dedik. Bu fikir Səmədi birdən-birə tutdu. 
O bizim ağzımızdan sözü alıb, özü Üzeyir 
bəyi Aygünün taleyi ilə elə bağladı və surətin 
daxili məzmununu bir neçə cizgi ilə elə 
zənginləşdirdi ki, sanki bunu bizdən əvvəl 
özü düşünübmüş. Xanmurad surətini bir 
qədər dərinləşdirmək, onun təkamülünü 
daha inandırıcı etmək barədə söhbətimiz 
də səmərəli oldu. Mən bir daha inandım ki, 
Səməd Vurğun dərindən dərk etdiyi xeyirxah 
tənqidi minnətdarlıq hissi ilə qəbul edən 
ədiblərdəndir. 1936-cı ildə “Azərnəşr”in 
direktoru Əsəd Axundovun evində qulaq 
asdığımız “26-lar” poemasına edilən qeydləri 
də Səməd Vurğun eyni minnətdarlıqla qəbul 
etmişdi.
Dəfələrlə müşahidə etmişdim ki, Səməd 
Vurğun ağlına batmayan tənqidi qeydi, nə 
qədər məntiqi və elmi olursa-olsun, qətiyyən 
qəbul etmirdi. Edilən təklif onun yaradıcılıq 
prinsipi ilə düz gəlmədikdə Səməd Vurğun 
özünü zorlamaq istəmirdi. O qulaq asırdı, 
sənə elə gəlirdi ki, fikirlərinlə tamamilə 
şərikdir. Amma birdən qaşlarını çatıb, – 
“Yox!”- deyir və öz fikrini sübut etməyə 
çalışırdı. 
Onda məntiq güclü idi. Amma danışığı 
mühakiməvi deyildi. Onda xalq hikməti, xalq 
məntiqi vardı. Səməd Vurğundan daha çox 
kitab oxumuş, ədəbiyyat tarixi və nəzəriyyəsi 
Məmməd
Arif

səsli xatirələr
47
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
46
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
“Zülüm-zülüm 
ağladım ki, Səməd 
Vurğunu görə 
bilmirəm...”
1954-cü il, dekabrın 16-da II Ümumittifaq 
Sovet yazıçıları qurultayındakı məruzəsi idi. 
Sovet poeziyası haqqındakı bu məruzə çox 
məsuliyyətli və çətin idi. Orada rus və eləcə 
də sovet xalqları poeziyasının iyirmi illik 
inkişafına yekun vurulmalı, gələcək inkişaf 
yolları işıqlandırılmalı idi. Doğrudur, bu işdə 
faktik materialları toplamaq cəhətindən 
Səməd Vurğuna müəyyən yoldaşlar 
kömək etmişdilər. Lakin məruzənin əsas 
tezisləri onun öz qənaəti idi. Xüsusən sovet 
poeziyasında romantika, klassik irsdən 
səmərəli istifadə, ideal qəhrəman problemi 
ilə əlaqədar olan məsələlər onun öz müstəqil 
fikirləri idi ki, dərin bir ehtiras və inandırıcı 
elmi məntiqlə müdafiə edilmişdi. 
Mən qurultayda iştirak edirdim. 
Məruzədən sonra, tənəffüs zamanı o, yanıma 
gəldi və Rəyasət Heyətindəki rəylərin təsiri 
altında danışmağa başladı. Hiss olunurdu 
ki, onun bəzi müddəaları ilə hesablaşmaq 
istəməyənlər var. Hətta, Səməd onlardan 
bəzilərinin əks tezislə çıxış edəcəyini 
gözləyirdi. Mən belə başa düşdüm ki, 
etirazların əsas hissəsi Səmədin Nizaminin 
romantizmi, romantik qəhrəmanları 
haqqında söylədiyi sözlərə aiddir. Lakin 
qurultayda Səmədə ciddi etiraz edən olmadı. 
Təkcə Mirzə Tursunzadə məruzənin cəsarətli 
və məzmunlu olduğunu qeyd etməklə 
bərabər göstərirdi ki, Nizaminin romantik 
qəhrəmanları həyata qarşı passivdirlər, 
buna görə də sovet ədəbiyyatında onlara 
əsaslanmaq məqsədəuyğun deyil, Nizami 
romantikasını Puşkinin fəal romantizmi ilə 
qarışdırmaq olmaz və s.
Səməd Vurğunun məruzədə qoyduğu 
fikirlər o qədər məntiqi və inandırıcı idi 
ki, onun əksini sübut etmək natiqlərdən 
eyni dərəcədə böyük ehtiras və qüvvətli 
məntiq tələb edirdi. Buna isə qurultayda və 
qurultaydan sonra cəsarət edən olmadı...
Şahmar Əkbərzadə
S
əməd Vurğunun adı hər bir 
azərbaycanlı kimi mənim üçün 
də müqəddəsdir. Onun adı 
çəkiləndə üç hadisə gözlərimin qarşısına 
gəlir. Onların hər biri mənə ana südü 
qədər əziz və müqəddəsdir. O üç hadisə 
ilə bağlı yaşadığım anlar mənimçün 
bir ömrə bərabərdir. O anları yadıma 
salanda ürəyim yarpaq kimi əsir.
Onda Mingəçevir şəhərində yaşayırdıq 
və mən III sinifdə oxuyurdum. Dərsə 
gedəndə yolda sinif yoldaşım Alimə 
rast gəldim. Dedi ki, Səməd Vurğun 
Mingəçevirə gəlib, bənddədi. Bu, 
Mingəçevirin beş kilometrliyində yerləşir. 
Kür çayının qarşısı həmin bəndlə 
alınmışdı.
Dərs də, müəllimlər də yaddan çıxdı 
və kəsə yolla Kürün qırağı ilə bəndə tərəf 
qaçmağa başladıq. İndiki kimi yadımdadı, 
qaçanda ayaqqabımın biri ayağımdan 
çıxıb Kürə düşdü. Amma yenə də heç bir 
şey olmamış kimi qaçıb bəndin yanındakı 
insan selinə qovuşduq. Orada Alimi 
itirdim.
Sözün Səməd Vurğuna verildiyini 
eşitdim. O danışır, amma mənim boyum 
balaca olduğundan onu görə bilmirdim. 

49
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
48
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
səsli xatirələr
49
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
48
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Görmədiyimə görə də həyəcanlanırdım. 
Birdən məni ağlamaq tutdu. Zülüm-
zülüm ağladım. Yanımdakı hündür bir kişi 
ağlamağımın səbəbini soruşdu və mən 
də hönkürə-hönkürə: “Səməd Vurğunu 
görmək istəyirəm”, – dedim. Kişi məni 
boyu bərabəri qaldırıb çiyninə qoydu. 
Əli ilə irəlini göstərib: “Görürsənmi, o 
ağsaçlı kişi Səməd Vurğundur”, – dedi. 
Aramızda yüz addım qədər məsafə 
olardı. Mən sevincək: “gördüm”, – deyib 
qışqırdım. Kişi çiynində məni təxminən 
bir dəqiqə saxladı. Bu bir dəqiqə mənim 
üçün bir qərinəyə döndü. Sonra sinif 
yoldaşlarım mənə qibtə edirdilər ki, ustad 
şairi görmüşəm.
Tədbir bitdi və iştirakçılar dağılışmağa 
başladılar. Dərsdən qaçmağım indi 
yadıma düşdü və müəllimlərimin məni 
cəzalandıracağından qorxdum. Bu 
nigarançılıq içində yeriyirdim ki, irəlidə 
dəstə ilə gedən məktəb yoldaşlarımı və 
onların önündə müəllimlərimizi gördüm. 
Sən demə, həmin gün məktəbimizdə dərs 
olmayıb, hamı Səməd Vurğunu görməyə 
gəlib...
İkinci hadisə 1956-cı ilin mayında 
baş verib. O vaxt mən Ağdamın 
Çəmənli kənd məktəbində yuxarı sinifdə 
oxuyurdum. Bizim qonşu Zəngişalı 
və Mahmudlu kəndlərinin arasında 
bir reproduktordan danışan radio 
quraşdırılmışdı. Yaxın iki-üç kənd vacib 
xəbərləri oradan eşidirdi. S.Vurğunun 
vəfatı haqqındakı qara xəbəri də səhər 
məktəbə gedərkən oradan eşitdim və 
ağladım. Həmin gün bütün məktəblilər, 
bütün kənd əhalisi ağlayırdı. Bilmirəm 
həmin gün idi, ya sonrakı gün, qəribə bir 
hadisə də baş verdi: Çəmənli, Zəngişalı 
və Mahmudlu kəndlərinə güclü qar yağdı. 
Əhali bunu ustad şairin ölümünə təbiətin 
etirazı kimi mənalandırmışdılar...
Səməd Vurğunla bağlı 3-cü nisgilli 
hadisə 1981-ci ilin payızına təsadüf 
edir. Mən Qırğızıstanda idim. Çingiz 
Aytmatovla görüşdüm və o məni bağına 
qonaq apardı. Orada isə bir özbək sürücü 
bizim ölməz Vurğunumuzun bir şeirini 
– “Nə insafsız, nə mürvətsiz olurmuş, 
yarəb insanlar” misrası olan şeirini 
əzbər dedi. Düzü, belə bir şey ağlıma 
gəlməzdi. Şeir məni uzaq diyarda elə 
tutdu ki, hönkür-hönkür ağladım və təbii 
ki, qürur hissi keçirdim. Onu da deyim 
ki, oradakı digər qonaqlar da Səməd 
Vurğun haqqında elə şirin, elə yosmalı 
danışırdılar ki, elə bil, öz doğma şairləri 
haqqında danışırlar.
Səhv etmirəmsə, 1967-ci il idi. Nizami 
adına Ədəbiyyat Muzeyinə getmişdim. 
Səməd Vurğunun çəkdiyi son papiros 
kötüyünü gördüm və bir şeir yazdım:
Papiros kötüyü
Bəxtə bax, muzeyə düşüb külqabı,
Öpür gündə onu azı min baxış.
Tüstüsü zəqqum tək acı papiros, 
Çəkməyənlərə də şirin olarmış.
O təmiz küçəni xəcalət edən,
Adi kötük deyil, cavahiratdır.
Dabanlar tapdağı olardı bəlkə,
İşə bax, muzeydə eksponatdır.
Ömrün düşmənidir, çəkənlər bilir,
Qatillər içində birincidir o.
Yığışıb muzeyə köçəndən bəri,
Mənim nəzərimdə bir incidir o.
Gör kimin dodağı dəyibdir ona, 
Baxdıqca başımda ildırım çaxır.
Vurğunun əlində sönən papiros 
Od olub, qəlbimi yandırıb-yaxır.

tərcümə guşəsi
49
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
48
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
49
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
48
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Nobel mükafatına 
ən şanslı (şanssız) 
namizədlərdən biri
…və 
“Yeddinci 
adam”

tərcümə guşəsi
51
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
50
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
H
aruki Murakami 1949-
cu il, yanvarın 12-də 
Yaponiyanın Kyoto 
şəhərində anadan olub. Atası 
bütpərəst keşiş, anası isə ədəbiyyat 
müəlliməsi olan Haruki gənc 
yaşlarından ədəbiyyata maraq 
göstərib. 
Tokionun Vaseda Universitetinin 
Ədəbiyyat fakültəsini bitirib. 
Murakami ilk əsərini – “Pinbol-
1973”-ü 1985-ci ildə qələmə 
alıb.  1986-1995-ci illərdə 
ölkəsindən köçərək Avropada, sonra 
isə Amerika Birləşmiş Ştatlarında 
yaşayıb. Bu yazıçının adı Ədəbiyyat 
üzrə Nobel mükafatına ən şanslı 
namizədlər sırasında bir neçə 
dəfə çəkilsə də, qazana bilməyib. 
Bununla belə, Haruki Murakami 
dünyaca məşhur ona yaxın 
dəyərli mükafata layiq görülüb. 
Onun “Küləyin nəğməsini dinlə”, 
“Əyləcsiz möcüzələr ölkəsi və 
dünyanın sonu”, “Norveç meşəsi”, 
“Kafka sahildə”, “1Q84” kimi 
əsərləri uzun müddət ən çox satılan 
əsərlər  siyahısına başçılıq edib.
şığıyan küləyin səsini eşidirdilər. O, ağacları 
silkələdi, pəncərələri sıra ilə şaqqıldatdı, 
sonra son dəfə fit çaldı və evin arxasından 
ötüb getdi.
“Həyatımda gördüyüm ən böyük dalğaydı 
– o, dedi. – Qəribə dalğa idi. Şübhəsiz, çox 
nəhəng görünürdü”. 
Bir anlıq susdu. 
– Ondan güc-bəla ilə qurtula bildim
əvəzində mənim üçün dəyərli olan hər şeyi 
özü ilə götürüb başqa dünyaya apardı. Onları 
yenidən tapmaq və bu pis xatirədən xilas 
olmaq illərimi aldı əlimdən – heç cür geriyə 
qaytara bilməyəcəyim qiymətli illərimi...
 
Yeddinci adama təxminən əlli yaş vermək 
olardı. O arıq, uzun, bığlı biri idi. Sağ 
gözündə bıçaq zərbəsindən əmələ gəlmiş 
kiçik, ancaq dərin çapıq yeri görünürdü. Qısa 
saçları codlaşmış, ağ ləkələrlə örtülmüşdü. 
Simasında danışmaq üçün lazım olan sözü 
tapa bilməyən adamlara məxsus ifadə var idi. 
Ancaq bu ifadə uzun müddət idi ki, onunla 
birgə dolaşırdı və demək olar, üzünün bir 
parçasına çevrilmişdi. O, tvitdən tikilmiş 
boz pencəyinin altından sadə mavi köynək 
geyinmişdi və dəqiqəbaşı əlini yaxasına 
aparırdı. Ətrafdakılardan heç kim onun adını 
və haradan gəldiyini bilmirdilər. 
Boğazını arıtladı, sözləri sükutun içində 
bir anlıq yolunu azdı. Yanındakılar onun 
danışmasını gözləyirdilər. 
– Məncə, o dalğa idi. Hər birinizə ayrı-
ayrılıqda bunun nə mənaya gəldiyini izah edə 
bilməyəcəm.
 
Ancaq fikrimcə, nəhəng dalğa 
idi.  Günlərin bir günü heç bir xəbərdarlıq 
etmədən, qəfildən mənə özünü göstərdi. Və 
o... dağıdıcıydı. 
Mən S. adlı dənizkənarı qəsəbədə 
böyümüşəm. O qədər balaca qəsəbə idi ki, 
adını desəm də, tanımayacağınıza əminəm. 
Atam qəsəbənin həkimi olduğuna görə, çox 
rahat uşaqlığım olub. Xatırladığım qədərilə, 
ən yaxın dostum K. idi. Evləri bizimkinin 
yaxınlığında yerləşirdi. Özü də məndən bir 
sinif aşağıda oxuyurdu. Qardaş qədər yaxın 
idik, həmişə məktəbdən birlikdə çıxır, evə 
gələndə bir yerdə oynayardıq. Uzun illər 
davam edən dostluğumuz ərzində heç vaxt 
dalaşmadıq. Özümdən altı yaş böyük bir 
Каталог: sntazmedia -> edbyoxl0


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   16


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə