Telman qulġyev



Yüklə 2.82 Kb.
Pdf просмотр
səhifə9/10
tarix29.05.2017
ölçüsü2.82 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

 
Bıçax  //  qəməlti,  buĢqu,  nacax  //  balta,  niĢar  // 
xırxı  (miĢar),  kəküĢ,  iskənə  (taxtadeĢən),  irəndə,  qəvrə 
(qavara),  çapacax  //  dəhrə,  kəlfətin  (kəlbətin),  xartdaĢı 
(kəsici alətləri itiləmək üçün). 
Qeyd:  məişətdə  işlədilən  alətlərin  adı  bütün 
şivələrdə müştərəkdir. 
 
 
Yemək (xörək) adları 
 

 
 
 
 
 
183 
Avdıx (Büt.Ģ.) – ovduq su ilə çalınmıĢ qatığa göy-
göyərti,  doğranmıĢ  xiyar  əlavə  edilərək  süfrəyə  verlir. 
Avdıq sözü eyni mənada Gəncədə də iĢlədilir [20, s.16]. 
AyranaĢı (Büt.Ģ.) – dovğa. Masallı, Amasiya Ģivə-
lərində də eyni mənanı verir [20, s.27]. 
Asma  (Büt.Ģ.)  –  piti.  Culfa  rayonunda  asmalı  sözü 
həmin mənada iĢlənir [20, s.42]. 
Bəzirganı  (Büt.Ģ.)  //  xanatdandı  (C.)  –  qovurma 
Ģorbası. 
Biryan  (C.)  //  büryan  (Büt.Ģ.)  –  quzunu  soyub  tə-
mizlədikdən sonra bütün Ģəkildə təndirdə biĢirirlər. 
Bozartma (Büt.Ģ.) – ətin suda biĢirilmiĢi. 
Boz horra (C.) – un horrası. 
Qavırğa (C.) qavırğa (Büt.Ģ.) – qovurqa, buğdanın 
qovurulmuĢu. Qavırğa Ģəklində Füzuli rayonu Ģivəsində 
də eyni mənanı verir [20, s.104]. 
Qavut  (C.)  //  qavıt  (Əks.Ģ.)  –  qovut,  qovurulmuĢ 
buğdanın ununun Ģəkərlə qarıĢığından hasil olan yemək. 
Qayğanax  (Büt.Ģ.)  –  çalınmıĢ  yumurtanın  yağda 
biĢirilmiĢi. 
Qaysava  (Büt.Ģ.)  –  quru  əriyin  yağda  biĢirilmiĢi. 
Bu Ģəkildə Füzuli, Salyan, Sabirabad, Yardımlı, qaysafa 
// qeysəfə // qeysəvə Ģəklində Qazax, qeysevə // qəsəvə 
Ģəklində  Tovuz,  qəysəvə  Ģəklində  ġəmkir  rayonlarında 
həmin mənada iĢlədilir [20, s.108]. 
Qırma kabab (Büt.Ģ.) – tikə kabab. 
Quymax (Büt.Ģ.)  – un, Ģəkər və  yağdan hazırlanan 
yemək. Bakı dialektində quymaq deyilir [20, s.209]. 
Quru halva // halva (Büt.Ģ.). 

 
 
 
 
 
184 
Döymə kabab (Büt.Ģ.) – lülə kabab. 
DöyməĢ (Büt.Ģ.) – isti çörəyin yağla qarıĢdırılması. 
Qazaxda döymənc, Gəncədə və ġuĢada döyməĢ, Qubad-
lıda və Ağdamda döyməc deyilir [20, s.200]. 
Yarma aĢı (Büt.Ģ.). 
Ələzdi yarma (Büt.Ģ.) – qurudulmuĢ ələyəz otu ilə 
yarmanın biĢirilməsindən alınan xörək. 
Ələzdi umaĢ (Büt.Ģ.) – ələyəzlə umacın biĢirilmiĢi. 
ƏriĢtə  çəx

məsi  (Büt.Ģ.)  –  qurudulub,  qovrulmuĢ 
əriĢtədən hazırlanan yemək. 
Kəllə  (Büt.Ģ.)  –  xaĢ.  Bakı  dialektində  kəllə-paça 
adlanır [95, s.210]. 
Kükü  (Büt.Ģ.)  –  göyərti  ilə  yumurtanın çalınıb  qı-
zardılması. 
SüdaĢı (Büt.Ģ.) – düyünün süddə biĢmiĢi. 
Süddü horra (Büt.Ģ.) – unun süddə biĢmiĢi. 
Süddü yarma (Büt.Ģ.) – yarmanın süddə biĢmiĢi. 
Mövdolması (Büt.Ģ.) – yarpaq dolması. 
Umac (Büt.Ģ.). 
Tərhalva  (Au.)  //  tərəx

  (Büt.Ģ.)  –  un,  Ģəkər  və 
yağdan  hazırlanan  xörək.  Bakı  dialektində  təreg  sözü 
eyni mənanı verir. 
Qeyd:  yuxarıda  verilmiş  xörək  növlərinin  adlarının 
əksəriyyəti ədəbi dillə müştərəkdir. 
 
 
 
Çörək növləri 
 
LavaĢ (Büt.Ģ.) – yuxa. 

 
 
 
 
 
185 
Tapı (Büt.Ģ.) – qalın dəyirmi çörək. 
Bökən  (C.)  //  dəsdana  (Büt.Ģ.)  –  yağlı  dəyirmi 
qalın çörək. 
Çıppa (Büt.Ģ.) – yuxadan qalın olur. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ASTRONOMĠK ADLAR 

 
 
 
 
 
186 
ĠĢıxlı ulduz (C.) // çobanulduzu (NaxĢ.) – ilk çıxan 
ulduz. 
Ulkar (C.) // Ülkər (Büt.Ģ.) – yeddi ulduz birlikdə. 
Nizamtərəzi (Büt.Ģ.) – üç ulduz birlikdə. 
Xödəx

garvan  (C.), Xödəkkarvan (Büt.Ģ.)  – beĢul-
duz bir yerdə. 
Karvanqıran 
(Büt.Ģ.) 
– 
Zöhrə 
ulduzu. 
Karvanqıran  Ģəklində  Qazax,  Tovuz  rayonlarında  da 
eyni məna ifadə edilir [20, s.252]. 
Dan ulduzu (Büt.Ģ.). 
Leyli və Məcnun ulduzu  (C.)  –  iki ulduzdur, ildə 
bir dəfə qoĢalaĢırlar. 
Məkkə yolu (C.) // karvan yolu (Büt.Ģ.)  – ulduzlar 
topası.  Qazax  dialektində  karvan  yolu  adlanır  [20, 
s.252]. 
 

 
 
 
 
 
187 
BARAMAÇILIĞA AĠD SÖZ VƏ TERMĠNLƏR 
 
QarıĢqa (Büt.Ģ.) – toxumdan təzə əmələ gələn qurd. 
QarıĢqa yuxusu (Nəza., D., Au., Yu.) – barama qur-
dunun birinci yuxusu. 
ġümĢürüt yuxusu (Nəza., D., Au., Yu.) // dü

 yuxusu 
(Q., N., Ç., Güz.) – barama qurdunun ikinci yuxusu. 
Kiçix

  xırıt  (Büt.Ģ.)  –  barama  qurdunun  üçüncü 
yuxusu. 
Böyük  xırıt  (Büt.Ģ.)  –  barama  qurdunun  dördüncü 
yuxusu. 
Qəm  yuxusu  (Nəza.,  D.,  Au.,  Yu.)  –  barama  qurdu-
nun sarığa baĢlamazdan əvvəl 1-2 saatlıq yuxusu. 
ġaxagetmə  (N.,  D.,  Ay.,  Yu.)  //  sarığagetmə  (Əks.Ģ.)  – 
eyni mənada Ağcabədi rayonu Ģivələrində də iĢlədilir [61, s.48]. 
Doğrama  (Nəza.,  D.,  Au.,  Yu.)  –  qarıĢqaya  verilən 
xırda-xırda doğranmıĢ tut yarpağı. 
Ləçəx

 (Nəza., D., Au., Yu.) – üç gündən sonra bara-
ma qurduna verilən tut yarpaqlarının doğranmıĢ ləçəkləri. 
Yarımçubux  (Nəza.,  D.,  Au.,  Yu)  –  səkkiz  gündən 
sonra  barama  qurduna  verilən  kiçik  doğranmıĢ  tut 
çubuqları. 
ġax  (Büt.Ģ.)  –  danaqıran  və  ya  eĢĢək  turpu  kolundan 
olur. 
ġaxlama  (Büt.Ģ.)  –  barama  sarınmaq  üçün  qoyulan 
kol. ġaxlamax Ģəklində Ağcabədi [61, s.48] rayonu və Göy-
çay [96, s.19] Ģivələrində eyni mənada iĢlənir. 
NiĢan göstərmək (Au.) – Ģaxda ilk görünən barama. 
Dərməx

 (Nəza., D.. Au., Yu.) – baramanı yığmaq. 

 
 
 
 
 
188 
Sıvama (Nəza., D., Au., Yu.) – baramanı təmizləmək. 
KolbaĢı (Nəza., D., Au., Yu.) – kolun üstündə qalan tor. 
Künarramax (Nəza., D., Au., Yu.) – baramanın yeri-
ni dəyiĢmək. 
Künar  (Nəza.,  D.,  Au.,  Yu.)  –  yarpağın  yeyilmiĢ 
budaqları. 
Köynəx

  (Nəza.,  D.,  Au.,  Yu.)  –  ipək  qurdunun 
üstündəki nazik pərdə. ġəki dialektinin QıĢlaq Ģivəsində də 
eyni mənanı verir [50, s.193]. 
Kəpənəx

  (Büt.Ģ.)  –  ipək  qurdundan  əmələ  gələn 
kəpənək. 
Güdül  (Büt.Ģ.)  –  sarığa  gedən  vaxt  ipək  qurdunda 
əmələ gələn xəstəlik. 
Ġrinnəmə (Au.) – ipək qurdu xəstəliyi. 
Susda  (Nəza.,  D.,  Au.,  Yu.)  –  tam  sarınmamıĢ 
barama. 
Əla növ barama (Büt.Ģ.). 
Birinci növ barama (Büt.Ģ.). 
Ġkinci növ barama (Büt.Ģ.). 
Qaraçıxar (Nəza., D., Au., Yu.) – üçüncü növ. 
Bırak  (Nəza.,  D.,  Au.,  Yu.)  –  qurdu  içərisində  ölən 
barama. 
Baramaçı (Əks.Ģ.) // kümçü (T., N., Ç., Güz.) – bara-
ma qurdu bəsləyən adam. 
Barama  damı  (Əks.Ģ.)  //  kümxana  (N.,  Ç.,  Güz.)  – 
barama qurdu saxlanan yer. 
 

 
 
 
 
 
189 
ARIÇILIĞA AĠD TERMĠNLƏR 
Arıxana (Büt.Ģ.) – arı saxlanılan yer, bina. ġəki di-
alektində də arıxana deyilir [50, s.195]. 
Beçə  (Büt.Ģ.)  –  yeni  əmələ  gəlmiĢ  arı  ailəsi.  Göy-
çay Ģivələrində veçə adlanır [96, s.18]. 
Beçə  balı  (Büt.Ģ.)  –  gənc  arı  ailəsindən  alınan  ilk 
məhsul. 
Beçə Ģanı (Büt.Ģ.) – birinci dəfə çəkilmiĢ Ģan. 
Qısır arı (Büt.Ģ.) – beçə verməyən arı ailəsi. Göy-
çay Ģivələrində bu mənanı həm qısır, həm də höürə get-
məyən arı sözləri ifadə edir [96]. 
Dalax  (C.,  P.,  Buz.)  –  arının  əsas  Ģanı 
doldurduqdan sonra düzəltdiyi əl böyüklüyündə Ģan. 
Erkəx

  arı  (Büt.Ģ.)  –  erkək  arı.  Ana  arı  mayalan-
dıqdan sonra erkək arı pətəkdən qovulur. 
Erkəx

ləməx

 (Büt.Ģ.) – pətəkdə ana arı olmayanda 
arılar iĢə getmir və beləliklə məhsul olmur. 
Əkə arı (Büt.Ģ.) – iki, üç dəfədən artıq beçə  verən 
arı ailəsi. Belə pətəkdən yüksək məhsul götürülür. 
KeĢməx

 (Büt.Ģ.) – arının uçuĢ bacası. 
Nəfəsdix

 (Büt.Ģ.)  –  arı  pətəyinə  hava daxil  olması 
üçün qoyulan kiçik baca. 
Haramı (C.) – baĢqa arı ailələrinə basqın edib, on-
ların  hazır  məhsulları  ilə  qidalanmaq  istəyən  arı.  Ordu-
bad dialektində də eyni mənada iĢlənir [20, s.419]. 

 
 
 
 
 
190 
ÇiĢ (Büt.Ģ.) – balsız Ģan. 
Cəng  olma  (Büt.Ģ.)  –  arı  xəstəliyi.  Soyuqda  qalan 
arılar uça bilmədiklərindən belə adlanır. 
ġaa

 (Büt.Ģ.) – Ģah arı. Ailəni idarə edən ana arı. 
Bu  söz  eyni  mənada  ġəki  dialektində  [50,  s.195], 
Göyçay Ģivələrində [96, s.18] də iĢlənir. 
Qeyd:  bölgə  şivələrində  işlənən  bəzi  sözlər  (arı, 
ana arı, ana şan) ədəbi dillə müştərəkdir.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
191 
MƏRASĠMLƏRƏ AĠD OLAN SÖZLƏR 
a) Toy mərasiminə aid sözlər 
Elçi (Büt.Ģ.). 
Bəlgə (Büt.Ģ.) – oğlan evindən qız evinə göndərilən 
birinci  niĢan.  “Əvvəl  bəlgə  verrix

,  sora  niĢan  aparrıx” 
(Q.).  ġəki  rayonu  Ģivələrində  buna  bəliyə  //  Ģəltə 
deyirlər [50, s.195]. 
Parça biĢmə  (Büt.Ģ.)  –  toy baĢlamazdan əvvəl qız 
evində olan Ģənlik. Gəlinə paltar tikdirmə. 
Xına  gecəsi  (Q.,  Cava.)  //  xınayaxma  (C.)  –  gəlin 
köçməmiĢdən  bir  gün  əvvəl  keçirilən  gecə.  “Bizzərdə 
xına gecəsi haquĢqa de

llər, gülmey ge

llər, qız-gəlinnər 
əllərinə xına qo

llar” (Q.). 
Duvax  (N.)  //  yaylıx  qapma  (Əks.Ģ.)  –  gəlin 
gələnin  səhərisi  günü  onu  görmək  münasibətilə 
düzəldilən Ģənlik. 
Südpulu  (Büt.Ģ.)  –  gəlin  köçürülən  vaxt  oğlanın 
yaxın  qohumu  tərəfindən  qız  anasına  verilən  müəyyən 
miqdar pul. 
Cehiz  (Büt.Ģ.)  –  qızın  valideynlərinin  ona  bağıĢla-
dıqları müəyyən ev əĢyaları. 
Bəy (Büt.Ģ.) – evlənən oğlan toy günü belə adlanır. 
SağdıĢ  (Büt.Ģ.)  –  evlənən  oğlanın  yanında  duran 
evli kiĢi. 

 
 
 
 
 
192 
SolduĢ  (Büt.Ģ.)  –  evlənən  oğlanın  yanında  duran 
ikinci adam. “SolduĢ gərəx

 evlənməmiĢ oğlan ola” (D.). 
Yengə  (Büt.Ģ.)  –  gəlin  köçərkən  onunla  bərabər 
bəy evinə gedən yaĢlı qadına deyilir. 
Gəlin (Büt.Ģ.) – ərə verilən qız. 
Tabax  (Büt.Ģ.)  –  oğlan  evindən  qız  evinə  aparılan 
tabaq. 
Bəy tabağı (Büt.Ģ.) – qız evindən oğlan evinə gəti-
rilən tabaq və yaxud xonça. 
Dizdə

ağı (Büt.Ģ.) – gəlin gətiriləndə, oğlan evində 
oğlanın  yaxın  adamları  gəlinə  “xoĢ  gəldin”  deyir  və  bu 
münasibətlə pul, müxtəlif hədiyyələr verirlər. 
Toybəyi (Büt.Ģ.) – toyu idarə edir. 
HaĢĢabaĢ (Büt.Ģ.) – ĢabaĢ, oynayanlara verilən pul. 
Gəlingörmə (Büt.Ģ.) – gəlin gələndən bir neçə gün 
sonra oğlanın yaxın adamları onu görməyə gəlirlər. 
Əlöppə (Büt.Ģ.) – gəlin gələnin üçüncü günü bəylə 
gəlinin  gedib  onun  (gəlinin)  ata-anasını  görməsinə 
deyilir. 
b) Yas mərasiminə aid sözlər 
Ölü  yeri  (Büt.Ģ.)  //  hüzür  yeri  (N.,  Kouz.)  –  vəfat 
edən adamın evində keçirilən mərasim yeri. 
Ağı  (N.,  Güz.,  Ç.)  –  vəfat  edənin  xatirəsini  yad 
edib ağlamaq. 
Eysan  (Büt.Ģ.)  –  vəfat  edənin  ruhunun  Ģad  olması 
üçün baĢsağlığına gələnlərə verilən yemək, ehsan. 

 
 
 
 
 
193 
Yasdama  (Büt.Ģ.)  –  baĢsağlığına  gələnlərin  vəfat 
etmiĢ  adamın  ailəsinə  gətirdiyi  xərc  (pul,  qənd,  çay, 
düyü, un, yağ, ət və s.). 
Üçü (Büt.Ģ.) – yasın üçü. 
Yeddisi (Büt.Ģ.) – yasın yeddinci günü. 
Qırx (Büt.Ģ.) – yasın qırxıncı günü. 
Qara  bayram  (Büt.Ģ.)  –  vəfat  edənin  qohumları 
Novruz bayramında onun xatirəsini yad edirlər. 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
194 
NƏTĠCƏ 
Azərbaycanın dilçi alimləri ana dilinin elmi Ģəkildə 
öyrənilməsi  sahəsində  uzun  illər  elmi-tədqiqat  iĢləri 
apararaq Azərbaycan  dilinin  qrammatikasını  mükəmməl 
Ģəkildə yaradıblar. Bu sahədə dilimizin ayrı-ayrı dialekt-
lərinin öyrənilməsi də mühüm yer tutur. Azərbaycan di-
linin  dialektləri  özündə  tarixiliyi,  yüz  illər  boyu  milli 
dəyərləri  mühafizə  etmiĢ  ümumtürk  mədəniyyətinin  iz-
lərini  qoruyub  saxlamaqdadır.  Bu  baxımdan  Naxçıvan 
dialekti  də  çox  maraqlıdır.  Naxçıvan  dialektində  termin 
səciyyəli sözləri toplayıb araĢdırarkən ümumtürk mədə-
niyyətinin  ortaq  oxĢarlıqlarına  sıx-sıx  rast  gəlirik.  Türk 
dilləri ilə müqayisəli Ģəkildə öyrəndiyimiz termin səciy-
yəli  sözlərin əksəriyyəti ümumtürk  mədəni  irsinin  daĢı-
yıcısıdır.  Əkinçilik,  heyvandarlıq,  arıçılıq,  dulusçuluq, 
adət-ənənələrimizə aid olan sözlərin arxasında böyük bir 
mədəniyyət dayanır. Topladığımız termin səciyyəli söz-
lər söylədiklərimizin bir nümunəsidir. 
Naxçıvan  rayonu  Ģivələrində  terminoloji  səciyyə 
daĢıyan  leksika  olduqca  zəngindir.  Həmin  leksikanın 
aĢağıdakı xüsusiyyətlərini qeyd etmək olar. 
a) Rayon Ģivələrində terminlərin çox hissəsi dialekt 
xüsusiyyəti daĢıyırlar. Məsələn, gülbəsər (xiyar), qədələ 
(kiçik  küpə),  ələz  (ot),  künar  (yarpaqları  yeyilmiĢ  tut 
budaqları) və s. 

 
 
 
 
 
195 
b)  Köhnə  dövrlə  bağlı  olan  sözlər  leksikada  özünü 
göstərir. 
c)  Rayon  Ģivələrindəki  terminlərin  bir  qismi  ədəbi 
dillə müĢtərəkdir. 
d)  Dialekt  xüsusiyyəti  daĢıyan  bəzi  sözlər  Azər-
baycan  dilinin  baĢqa  dialektlərində  də  iĢlənir.  Məsələn, 
qıra, kələkey, güzəm, qəfxana və s. 
e) Naxçıvan rayon Ģivələrindəki terminlərin, əsasən 
maldarlıqla  bağlı  olan  terminlərin  bir  qismi  ümumtürk 
sözləridir. Məsələn, inək, qoyun, at, day və s. 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
196 
ĠSTĠFADƏ EDĠLMĠġ ƏDƏBĠYYAT 
Azərbaycan dilində 
1.
 
Abbasov  N.Ə.  Mədəniyyət  siyasəti  və  mənəvi 
dəyərlər. Monoqrafiya. Bakı: Təknur, 2009. 
2.
 
Adil  Abdulla  Əl-Fəlah.  Heydər  Əliyev  və  milli-
mənəvi dəyərlər. Bakı, Qismət, 2007. 
3.
 
Aslanova  R.  Yeni  mədəniyyət  məkanına  inteq-
rasiya. Bakı, Nurlan, 2007. 
4.
 
Atalar sözləri. Bakı, Bakı iĢçisi, 1926. 
5.
 
Ataşov X.B. Ġdarəetmə elmi və rəhbər əməyi (Elmi-
təcrübi tezislər toplusu). Bakı: Elm, 2011.  
6.
 
Avropada  mədəniyyət  siyasəti  və  təmayülləri 
Kompendiumu,  10-cu  nəĢr,  Azərbaycan  Respub-
likası  Mədəniyyət  və  Turizm  Nazirliyi.  Bakı: 
“Çinar-Çap”, 2008. 
7.
 
Azərbaycan  etnoqrafiyası.  Üç  cilddə.  I  cild.  Bakı, 
“ġərq-Qərb”, 2007. 
8.
 
Azərbaycan etnoqrafiyası. Üç cilddə. II cild. Bakı, 
“ġərq-Qərb”, 2007. 
9.
 
Azərbaycan  etnoqrafiyası.  Üç  cilddə.  III  cild. 
Bakı, “ġərq-Qərb”, 2007. 
10.
 
Azərbaycan  folkloru  antologiyası:  Naxçıvan 
folkloru,  I  cild.  Naxçıvan,  “Əcəmi”  nəĢriyyatı, 
2010. 

 
 
 
 
 
197 
11.
 
Azərbaycan  folkloru  antologiyası,  II  kitab  (Ġraq-
тürkman cildi). Bakı, “Nurlan”, 2009. 
12.
 
Azərbaycan  folklorşünaslığı  (müntəxəbat).  Bakı, 
ADPU nəĢri, 2000. 
13.
 
Azərbaycan sovet ensiklopediyası: 10 cilddə, III c., 
Bakı: ASE-nin baĢ redaksiyası, 1979.  
14.
 
Azərbaycanda  mədəniyyət  siyasəti.  Azərbaycan 
Respublikası  Mədəniyyət  və  Turizm  Nazirliyinin 
nəĢri. Bakı: Nağıl evi, 2004. 
15.
 
Azərbaycan  Respublikası  (1991-2001).  Bakı:  Yeni 
nəĢrlər evi, 2001. 
16.
 
Azərbaycan  XXI  əsrin  və  üçüncü  minilliyin  ayrı-
cında.  Azərbaycan  Respublikası  Prezidenti  Heydər 
Əliyevin  yeni  əsr  və  üçüncü  minillik  münasibətilə 
Azərbaycan  xalqına  müraciəti.  Bakı,  Ġqtisad 
Universiteti nəĢriyyatı, 2001. 
17.
 
Azərbaycan  Prezidenti  Heydər  Əliyevin  bəyanatı. 
“Ədəbiyyat qəzeti”, 13 avqust 2001-ci il. 
18.
 
Azərbaycan 
xalq 
ədəbiyyatından 
bayatılar. 
Azərbaycan  Ədəbiyyatı  Cəmiyyətinin  nəĢriyyatı, 
Bakı, 1925. 
19.
 
Azərbaycan  dilinin  qərb  qrupu  dialekt  və  Ģivələri. 
Bakı, 1967. 
20.
 
Azərbaycan dilin dialektoloji lüğəti. Bakı, 1964. 
21.
 
Azərbaycan  dialektologiyasına  aid  materiallar. 
Bakı, 1964. 
22.
 
ADQQDġ, s. 232. 

 
 
 
 
 
198 
23.
 
Bakıda  “XXI  əsr:  ümidlər  və  çağırıĢlar”  devizi  ilə 
Beynəlxalq Humanitar Forum öz iĢinə baĢlamıĢdır. 
“Respublika”  qəzeti, 11  oktyabr  2011-ci il,  №  218 
(4222). 
24.
 
Babayev S. Qədim diyarın təbiəti. Bakı, 1970. 
25.
 
BirləĢmiĢ  Millətlər  TəĢkilatının  Təhsil,  Elm  və 
Mədəniyyət  TəĢkilatının  BaĢ  Konfransının  33-cü 
sessiyasında  qəbul  edilmiĢ  “Mədəni  özünüifadə 
müxtəlifliyinin  qorunması  və  təĢviqi  haqqında” 
konvensiya  (Paris,  20  oktyabr  2005-ci  il).  www.e-
qanun.az/files/framework/.../f_19041.htm 
26.
 
Cəfərli  Məhərrəm.  “Folklorumuz  bizim  milli 
kimliyimizdir.  “Lent.az”  (Müsahibə),  24  fevral 
2009-cu il.  
27.
 
Cəfərov  N.  Azərbaycan  mədəniyyəti  məsələləri. 
Bakı: BDU, 2000.  
28.
 
Cəfərov S. Müasir Azərbaycan dili (Leksika). Bakı, 
1970. 
29.
 
Çəmənzəminli  Yusif  Vəzir.  Əsərləri.  Üç  cilddə. 
Üçüncü cild. Bakı: Elm, 1977. 
30.
 
Dəmirov  İ.,  Şükürov  C.  Dərman  bitkiləri.  Bakı, 
1979. 
31.
 
Əfəndiyev  P.  Azərbaycan  folklorĢünaslığı  (1920-
1930-cu illər). Bakı, ADPU nəĢri, 1997. 
32.
 
Əskər  Ramiz.  Mahmud  KaĢğarinin  “Divanü  lüğat-
it-türk”  əsəri  üzrə  biblioqrafik  və  qrammatik 
göstərici. Bakı: AMEA-nın Folklor Ġnstitutu, 2008. 

 
 
 
 
 
199 
33.
 
Əskər  Ramiz.  Mahmud  KaĢğari  və  onun  “Divanü 
lüğat-it-türk”  əsəri.  Bakı:  AMEA-nın  Folklor 
Ġnstitutu, 2008. 
34.
 
Gəncalp Güntay. Millət olmağın əsasını ədəbiyyat təĢkil 
edir.  AZADĠNFORM-un  müxbiri  Nigar  Ġsfəndiyarqızı 
ilə 
müsahibə 
http://www.azadinform.az/news/a-
26191.html 
35.
 
Gəncalp  G.  Mədəniyyət  və  kültür  qavramları 
üzərinə.http://www.almaqezeti.com/?mod=view&i
d=5019. 
36.
 
Göyalp Z. Türkçülüyün əsasları. Bakı: Maarif, 1991.  
37.
 
Hacıbəyli  Ceyhun  bəy.  Qarabağın  dialekti  və 
folkloru (Qafqaz Azərbaycanı). Bakı, Ozan, 1999.  
38.
 
Hacıbəyli 
Ceyhun 
bəy. 
SeçilmiĢ 
əsərləri 
(Mühacirət dövrü). Bakı, Elm, 2006.  
39.
 
Heydər  Əliyev  və  Şərq:  6  cilddə.  IV  kitab:  Ġran 
Ġslam  Respublikası  /  tərt.-müəl.  Q.Allahverdiyev, 
V.Sultanzadə;  red.  M.Qurbanlı.  Bakı:  ÇaĢıoğlu, 
2005. 
40.
 
Həsənzadə 
Nəriman
Kulturologiya 
(Dünya 
mədəniyyəti tarixi). Dərslik. Bakı, 2005. 
41.
 
Hüseynova  A.H.  Ceyhun  bəy  Hacıbəylinin 
folklorĢünasliq irsi. Bakı Universitetinin Xəbərləri, 
Humanitar elmlər seriyası 2011, № 4, s. 39-45. 
42.
 
Xаlq  yаddаşının  izləri  (Miflər,  əfsаnələr,  nаğıl-
lаr...).  Fоlklоr  tоplusu  (Tоplаyаn  və  nəĢrə  hаzır-
lаyаn: Məhsəti Ġsmаyıl). Bаkı, Еlm, 2005. 

 
 
 
 
 
200 
43.
 
Xəlilli  Şahin.  Folklorda  tarix  və  tarixdə  folklor. 
“Azərbaycan  folkloru  Avropa  sivilizasiyası  kon-
tekstində”  mövzusunda  elmi-praktiki  konfransın 
materialları. 
Azərbaycan 
Milli 
Elmlər 
Akademiyasının Folklor institutu (21 dekabr 2011-
ci il). Bakı, Nurlan, 2011, s.167-178.  
44.
 
Xəlilov  H.  Azərbaycan  Tədqiq  və  Tətəbbö 
Cəmiyyətinin  fəaliyyətində  ədəbiyyat  məsələləri. 
Fil.elm.nam. … dis. Bakı, 2001. 
45.
 
Xəlilov  S.S.  Fəlsəfə:  tarix  və  müasirlik  (Fəlsəfi 
komparativistika).  Bakı:  Azərbayсan  Universiteti, 
2006.  
46.
 
Xəlilov  S.S.  Mənəviyyat  fəlsəfəsi.  Bakı:  Azərbay-
can Universiteti, 2007.  
47.
 
Xəlilov  S.S.  Sivilizasiyalararası  dialoq.  Bakı: 
Adiloğlu, 2009.  
48.
 
Xəlilov  S.S.  ElmĢünaslığa  giriĢ.  Bakı:  ÇaĢıoğlu, 
2010.  
49.
 
İsayeva Nigar. XX əsr Azərbaycan hekayəçiliyi və 
folklor. Bakı: Uğur, 2008. 
50.
 
İslamov  M.  Azərbaycan  dilinin  Nuxa  dialekti. 
Bakı, 1968. 
51.
 
İsmayıl Məhsəti Rüstəm qızı. Naxçıvan əfsanələri. 
Bakı: Еlm, 2008. 
52.
 
İsmayilov  Hüseyn,  Rzasoy  Seyfəddin.  Naxçıvan 
folkloru  antologiyası.  “Azərbaycan”  qəzeti,  31 
mart 2010-cu il. 

 
 
 
 
 
201 
53.
 
İsmayılova  Sima.  Müstəqillik  illərində  folklor-
Ģünaslıq biblioqrafik mənbələrdə. s. 132-140.  
54.
 
Kaşğari  Mahmud.  Divanü  lüğat-it-türk.  Dörd 
cilddə,  I  cild  (Tərcümə  edən  və  nəĢrə  hazırlayan: 
Ramiz Əskər). Bakı: Ozan, 2006. 
55.
 
Kaşğari  Mahmud.  Divanü  lüğat-it-türk.  Dörd 
cilddə,  II  cild  (Tərcümə  edən  və  nəĢrə  hazırlayan: 
Ramiz Əskər). Bakı: Ozan, 2006. 
56.
 
Kaşğari  Mahmud.  Divanü  lüğat-it-türk.  Dörd 
cilddə, III cild (Tərcümə  edən və nəĢrə hazırlayan: 
Ramiz Əskər). Bakı: Ozan, 2006. 
57.
 
Kaşğari  Mahmud.  Divanü  lüğat-it-türk.  Dörd 
cilddə, IV cild (Tərcümə edən və nəĢrə hazırlayan: 
Ramiz Əskər). Bakı: Ozan, 2006. 
58.
 
Qarayev Yaşar. Tarix: yaxından və uzaqdan. Bakı: 
Sabah, 1996. 
59.
 
Qarayev  Yaşar.  Azərbaycan  ədəbiyyatı:  XIX  və 
XX  yüzillər  (Ġki  min  ili  tamamlayan  iki  yüz  il  – 
XIX və XX yüzillər). Bakı: Elm, 2002. 
60.
 
Qarayev  Yaşar.  Erkən  türk  təsəvvüf  kültürü  – 
yəsəvilik.  “Mədəniyyət  dünyası”,  VII  buraxılıĢ, 
Bakı, ADMĠU, 2003, s. 38-55. 
61.
 
Quliyev 
İ.K. 
Ağcabədi 
rayonu 
Ģivələrinin 
leksikasından  (Termin  səciyyəli  sözlər).  ADU 
NəĢriyyatı,  “Elmi  əsərlər”  (Dil  və  ədəbiyyat 
seriyası), № 6, 1976. 

 
 
 
 
 
202 
62.
 
Mehdiyev  R.  Ġctimai  və  humanitar  elmlər:  zaman 
kontekstində  baxıĢ  //  “Fəlsəfə  və  sosial-siyasi 
elmlər”, 2009, № 4, s. 9-32. 
63.
 
Mehdiyev  R.  Fəlsəfə.  Dərs  vəsaiti.  Bakı:  ġərq-
Qərb, 2010.  
64.
 
Mədəniyyətimizin  və  mədəni  incilərimizin  hamisi. 
Heydər  Əliyev  Fondunun  və  Azərbaycan  Mədə-
niyyətinin 
Dostları 
Fondunun 
prezidenti, 
YUNESKO  və  ĠSESKO-nun  xoĢməramlı  səfiri, 
Milli Məclisin deputatı, Azərbaycanın birinci xanı-
mı  Mehriban  Əliyevanın  mədəniyyət  sahəsində 
fəaliyyəti  (Tərtibçi  və  elmi  redaktor:  Sevda  Məm-
mədəliyeva).  Bakı,  “Nurlar”  NəĢriyyat-Poliqrafiya 
Mərkəzi, 2007. 
65.
 
Mədəni  irsin  qorunmasına  dair  normatik  hüquqi 
aktlar  toplusu  (1  sentyabr  2001-ci  ilədək  olan 
vəziyyətə görə) Bakı: Elm, 2001. 
66.
 
Mədəni  müxtəliflik  sosial-siyasi  dəyər  kimi. 
Kulturoloqların II  Milli  Forumu  (Beynəlxalq  elmi-
praktiki  konfrans,  Bakı,  3  iyun  2010-cu  il).  Bakı: 
Elm, 2010. 
67.
 
Mədəniyyət  və  Turizm  fəaliyyətinə  dair  qanunlar 
toplusu.  Bakı:  Mədəniyyət  və  Turizm  Nazirliyinin 
Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki Mərkəzi, 2007. 
68.
 
Mədəniyyət  haqqında  Azərbaycan  Respublika-
sının  Qanunu.  “Azərbaycan”  qəz.,  №  86,  18  aprel 
1998-ci il.  

 
 
 
 
 
203 
69.
 
Məmmədov  A.  Kultural  krizis  simptomları  (“kul-
tura”,  yoxsa  mədəniyyət”?).  Kulturoloqların  II 
Milli  Forumu  “Mədəni  müxtəliflik:  sosial-siyasi 
dəyər kimi”. Bakı, 3 iyun 2010-cu il, s.149-153. 
70.
 
Məmmədov  F.  Mədəniyyət  və  dövlət  (kadrlar 
hazırlanması  və  idarəetmə  problemləri).  “Mədə-
niyyət  dünyası”  elmi  məqalələr  toplusu,  IV 
buraxılıĢ, Bakı, 2002, s. 13-21. 
71.
 
Məmmədov  F.  Kulturologiya  effektivli  həyat  və 
fəaliyyətə  aparan  yol  kimi  (təriflər,  düsturlar, 
mədəniyyət  müddəaları,  ayrı-ayrı  məqalə,  məruzə 
və çıxıĢlar). Bakı: Çiraq, 2008, 432.  
72.
 
Məmmədova  F.R.  Azərbaycan  mühacirətinin 
kulturoloji irsində dil problemi. Bakı: Elm, 2006. 
73.
 
Məmmədova  F.R.  Azərbaycan  mühacirətinin  elmi-
nəzəri  tədqiqatlarında  dil  kulturoloji  baxıĢlar 
kontekstində.  Kulturologiya  elm.  Nam.  ...  dis. 
Avtoref. Bakı: 2007. 
74.
 
Məmmədova 
S
MədəniyyətĢünaslıq. 
Bakı: 
“Kooperasiya” nəĢriyyatı, 2001.  
75.
 
Məmmədzadə  M.B.  Milli  Azərbaycan  hərəkatı. 
Bakı: Nicat, 1992. 
76.
 
Milli-mənəvi  dəyərlərin  təbliğində  kitabxanaların 
rolu / tərt. Ed. N.AlıĢova; ixtisas red. Və bur. Məs. 
K.Tahirov;  red.  A.Abdullayeva.  M.F.Axundov 
adına Azərbaycan Milli Kitabxanası. Bakı, 2011. 

 
 
 
 
 
204 
77.
 
Naxçıvan  ensiklopediyası.  2  cilddə,  cild  1.  Azər-
baycan  Milli  Elmlər  Akademiyasının  Naxçıvan 
Bölməsi (Азярбайcан  Республикасынын  Президенти 
Илщам  Ялийевин  “Нахчыван  Мухтар  Респуб-
ликасынын 
80 
иллик 
йубилейинин 
кечирилмяси 
щаггында”  2004-cц  ил  9  феврал  тарихли  Sярянcамы 
иля  тясдиг  едилмиш  тядбирляр  планына  ясасян  чап 
олунур). Naxçıvan, 2005. 
78.
 
Naxçıvan  ensiklopediyası.  2  cilddə,  cild  2.  Azər-
baycan  Milli  Elmlər  Akademiyasının  Naxçıvan 
Bölməsi (Азярбайcан Республикасынын Президенти 
Илщам  Ялийевин  “Нахчыван  Мухтар  Респуб-
ликасынын 
80 
иллик 
йубилейинин 
кечирилмяси 
щаггында”  2004-cц  ил  9  феврал  тарихли  Sярянcамы 
иля  тясдиг  едилмиш  тядбирляр  планына  ясасян  чап 
олунур). Naxçıvan, 2005. 
79.
 
Naxçıvan  abidələri  ensiklopediyası.  Azərbaycan 
Milli  Elmlər  Akademiyasının  Naxçıvan  Bölməsi. 
Naxçıvan, 2008. 
80.
 
Naxçıvan  MSSR  qrupu  dialekt  və  şivələri.  Bakı, 
1962. 
81.
 
Nəbiyev A.M. Azərbaycan xalq ədəbiyyatı. I hissə. 
Bakı, Turan, 2002. 
82.
 
Orucova  Səhər.  Folklorun  toplanması  və  nəĢri 
tarixindən. s.114-120. 
83.
 
Prezident  Ġlham  Əliyev  və  mədəniyyət.  2  cilddə  (I 
cild).  Qəbullar,  nitqlər,  çıxıĢlar,  görüĢ  və 

 
 
 
 
 
205 
mərasimlər,  səfərlər,  müsahibələr.  Bakı,  “ĠDEAL-
PRĠNT”,  2008,  506  s.;  (II  cild).  Təbriklər, 
Qanunlar, Fərmanlar, Sərəncamlar.  Bakı, “ĠDEAL-
PRĠNT”, 2008.  
84.
 
Rəcəbov Ə. Dil, Ģüur, cəmiyyət, tarix. Bakı: AzərnəĢr, 
1993. 
85.
 
Rəsulzadə  M.Ə.  Əsərləri.  II  cild  (Toplayanı,  ərəb 
əlifbasından  latın  əlifbasına  çevirəni,  ön  sözün 
müəllifi  ġirməmməd  Hüseynov).  Bakı:  ġirvannəĢr, 
2001. 
86.
 
Robert  Kandyus,  Laria  Fink.  XX  əsrin  ədəbi 
tənqidi.  Modernizm  dövrü  (Çevirəni:  Məsiağa 
Məhəmmədi).  “Sənət  qəzeti”,  21  sentyabr  –  02 
oktyabr 2008-ci il, № 01 (067). s. 17, 22-23. 
87.
 
Rüstəmov  Yusif.  Fəlsəfənin  əsasları  (mühazirə 
kursu).  Bakı:  “Nurlar”  NəĢriyyat-Poliqrafiya 
Mərkəzi, 2007. 
88.
 
Süleymanlı  M.A.  Kulturoloji  irsimizin  qaynaq-
larına doğru. “Mədəniyyət dünyası”, VIII buraxılıĢ. 
Bakı: ADMĠU, 2004, s. 3-7. 
89.
 
Süleymanlı M.A. ModernləĢmənin etnoqrafik amil-
lərinə  dair.  “Azərbaycan  arxeologiya  və  etnoqra-
fiyası”  (AMEA  Arxeologiya  və  Etmoqrafiya 
Ġnstitutu), Bakı, 2010, № 1, s. 188-195. 
90.
 
Süleymanlı  M.A.  Azərbaycan  kulturoloji  fikir 
tarixindən  (XX  əsrin  əvvəlləri).  Bakı,  “Nafta-
Press”, 2011. 

 
 
 
 
 
206 
91.
 
Süleymanlı M.A. Kulturoloji irsin tədqiqi problem-
ləri  (XX  əsrin  əvvəllərinin  mənbələri  əsasında). 
Bakı, “Nafta-Press”, 2011. 
92.
 
Süleymanlı  M.A.  Sosial-mədəni  sahənin  idarə 
olunması  (Mədəniyyət  kontekstində).  Dərslik. 
Bakı: ADMĠU, 2011. 
93.
 
Süleymanlı 
M.A. 
XX 
əsrin 
əvvəllərində 
Azərbaycan  kulturoloji  fikri.  Kulturologiya  üzrə 
elm. Dok. ... dis. Bakı, 2013. 
94.
 
Şirəliyev  M.  Azərbaycan  dialektologiyasının 
əsasları. Bakı, 1962. 
95.
 
Şirəliyev M. Bakı dialekti. Bakı, 1957. 
96.
 
Vəliyev  A.H.  Azərbaycan  dialektologiyasına  aid 
materiallar (Leksika). Bakı, 1960. 
97.
 
Vəliyev  V.  Azərbaycan  folkloru.  Bakı,  Maarif, 
1985. 
98.
 
YUNESKO-nun  “Ümumdünya  mədəni  və  təbii 
irsin 
qorunması 
haqqında” 
Konvensiyasına 
Azərbaycan  Respublikasının  qoĢulması  barədə 
Azərbaycan Respublikası milli məclisinin qərarı (6 
dekabr 1993-cü il, № 764). 
99.
 
Zeynallı  H.  Azərbaycan  “El  ədəbiyyatı”.  “Maarif 
iĢçisi” jurnalı, 1926, № 11. 
100.
 
Zeynallı  H.  Ağız  ədəbiyyatı.  “Maarif  və 
mədəniyyət” jurnalı, 1926, № 8. 
 


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə