T. C. MİLLÎ EĞİTİm bakanliğI



Yüklə 1.23 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/5
tarix07.07.2017
ölçüsü1.23 Mb.
  1   2   3   4   5

T.C. 

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 

 

 

 

 



 

 

MEGEP 



(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN  

GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) 

 

 

 

 

 

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ 

 

 

 

 

 

ÖLÇÜ ALMA 

 

 

 

 

 

 

 

 

ANKARA 2006 

  

 

 



 Milli 

Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; 

 

Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile 



onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak 

yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında 

amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş  öğretim 

materyalleridir 

(Ders Notlarıdır)



 

Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye 

rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve 

geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında 

uygulanmaya başlanmıştır. 

 



Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği 

kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir 

ve yapılması 

önerilen değişiklikler

 Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. 

 



Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik 

kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler.  

 

Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır.  



 

Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında 



satılamaz. 

 

 

i



 

 

AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iii 

GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 

ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 

1. MEVCUT BİNALARIN ÖLÇÜSÜNÜ ALMAK................................................................ 3 

1.1. Binalardan Ölçü Almak ................................................................................................ 3 

1.1.1. Tanımı.................................................................................................................... 3 

1.1.2. Önemi .................................................................................................................... 3 

1.2. Binalardan Ölçü Alma Kuralları ................................................................................. 11 

1.2.1. Eski Belgelerden Ölçü Elde Etme ....................................................................... 11 

1.2.2. Fotoğraflardan Ölçü Elde Etme ........................................................................... 12 

1.2.3. Yerinde Ölçme..................................................................................................... 12 

1.3. Binalardan Ölçü Alma İş Sırası .................................................................................. 12 

1.3.1. Plan Ölçüsü Almada İş Sırası .............................................................................. 12 

1.3.2. Kesit Ölçüsü Almada İş Sırası............................................................................. 13 

1.3.3. Görünüş Ölçüsü Almada İş Sırası........................................................................ 14 

1.4. Binalardan Ölçü Alma Yöntemleri ............................................................................. 15 

1.4.1. Her Ölçüyü Tek Tek Ölçmek .............................................................................. 15 

1.4.2. Toplayarak Ölçmek ............................................................................................. 16 

1.4.3. Röper Noktalarına Göre Ölçmek ......................................................................... 17 

1.4.4. Trigonometrik Ölçme .......................................................................................... 18 

1.5. Binalardan Ölçü Alınması........................................................................................... 18 

1.5.1. Plan Ölçüsü Alma ................................................................................................ 18 

1.5.2. Merdiven Ölçüsü Almak...................................................................................... 19 

1.5.3. Kesit Ölçüsü Alma............................................................................................... 21 

1.5.4. Saçak Genişliğini Ölçme ..................................................................................... 22 

1.5.5. Görünüş Ölçüsü Alma ......................................................................................... 23 

1.5.6. Baca Yüksekliği Ölçme ....................................................................................... 24 

1.5.7. Çatı Eğimini Ölçme ............................................................................................. 25 

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 27 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 32 

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 33 

2. DUVAR KALINLIKLARINI ALMAK............................................................................. 33 

2.1. Duvar Kalınlığı ........................................................................................................... 33 

2.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 33 

2.1.2. Önemi .................................................................................................................. 33 

2.2. Duvar Malzemesi ........................................................................................................ 34 

2.2.1. Tanımı.................................................................................................................. 34 

2.2.2. Çeşitleri................................................................................................................ 34 

2.3. Duvar Kalınlığı Ölçü Alma Kuralları ......................................................................... 36 

2.3.1. Eski Belgelerden Ölçü Elde Etmek ..................................................................... 36 

2.3.2. Fotoğraflardan Ölçü Elde Etmek ......................................................................... 36 

2.3.3. Yerinde Ölçmek................................................................................................... 36 

2.4. Duvar Kalınlığı Ölçü Alma İş Sırası........................................................................... 36 

2.5. Duvar Kalınlığı Ölçü Alma Yöntemleri...................................................................... 37 

İÇİNDEKİLER 


 

 

ii



2.5.1. Duvarları Ayrı Ölçmek ........................................................................................ 37 

2.5.2. İç Hacimle Birlikte Ölçmek................................................................................. 37 

2.6. Duvar Kalınlığı Ölçüsünün Alınması.......................................................................... 38 

2.6.1. Dış Duvarların Kalınlıklarını Ölçme ................................................................... 38 

2.6.2. İç Duvarların Kalınlıklarını Ölçme...................................................................... 38 

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 40 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 43 

ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 44 

3. HACİMLERİ LİSTELEMEK ............................................................................................ 44 

3.1. Hacim Listesi .............................................................................................................. 44 

3.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 44 

3.1.2. Önemi .................................................................................................................. 44 

3.2. Hacimleri Listeleme Kuralları .................................................................................... 45 

3.2.1. Ortak Alanları ve Hacimleri Belirleme................................................................ 45 

3.2.2. Hacimlere Numara ve İsim Verme ...................................................................... 45 

3.3. Hacimleri Listelemede İş Sırası .................................................................................. 45 

3.3.1. Ortak Hacimlerin Özelliklerini Belirleme ........................................................... 45 

3.3.2. Hacimlerin Özelliklerini Belirleme ..................................................................... 45 

3.4. Hacimleri Listeleme Yöntemleri................................................................................. 46 

3.4.1. Düz Yazı Şeklinde Listeleme .............................................................................. 46 

3.4.2. Tablo Şeklinde Listeleme .................................................................................... 47 

3.5. Hacimlerin Listelenmesi ............................................................................................. 48 

3.5.1. Hacimlerin Düz Yazı Şeklinde Listelenmesi (TOKİ-BİTLİS)............................ 48 

3.5.2. Hacimlerin Tablo Şeklinde Listelenmesi (TOKİ-BİTLİS).................................. 49 

UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 50 

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 52 

MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53 

CEVAP ANAHTARI ............................................................................................................. 57 

ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 58 

KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 59 

 

 


 

 

iii



 

AÇIKLAMALAR 

 

KOD 581MSP058 

ALAN 

İnşaat Teknolojisi 

DAL/MESLEK Yapı Teknik Ressamlığı-Mimari 

MODÜLÜN ADI 

Ölçü Alma 

MODÜLÜN TANIMI 

Basit uzunluk ölçme araçlarını kullanarak inşa edilmiş 

binaların mahal ve duvar ölçülerinin belirlenmesi, mahal 

listelerinin çıkarılması bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı 

öğrenme materyalidir. 

SÜRE 

40/32 


ÖN KOŞUL 

Mimari proje çizimleri modüllerini, Kroki Çizme 

modülünü ve Uzunluk Ölçme modülünü başarmış 

olmalıdır. 



YETERLİK 

Basit uzunluk ölçme aletlerinin binalarda ölçü almadaki 

kullanım amacını, ölçü alma yöntemlerini, ölçü almanın 

kontrolünü ve mahal listesinin yapımını öğrenmelidir. 



MODÜLÜN AMACI 

Genel Amaç 

Gerekli atölye ortamı ile ölçü almaya uygun bina ve basit 

uzunluk ölçme araçları sağlandığında; ölçü alma işini 

güvenli, verimli, amacına ve tekniğine uygun olarak 

yapabileceksiniz. 

Amaçlar 

 

Gerekli ortam ile araç gereçler sağlandığında mevcut 



binaların ölçüsünü amacına ve tekniğine uygun olarak 

alabileceksiniz. 

 

Gerekli ortam ile araç gereçler sağlandığında mevcut 



binaların duvarlarının kalınlıklarını tekniğine uygun ve 

eksiksiz olarak alabileceksiniz. 

 

Gerekli ortam ile araç gereçler sağlandığında mevcut 



bibinaların hacimlerinin listelenmesini tekniğine 

uygun veeksiksiz olarak yapabileceksiniz. 



EĞİTİM ÖĞRETİM 

ORTAMLARI VE 

DONANIMLARI 

Ortam: Yapı teknolojisi atölyesi, ölçü almaya uygun bina

kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı. 



Donanım: Kroki çizmek için: Mapa, gönye, kurşun kalem, 

silgi, dosya, A4, A3, A2 ölçülerinde kâğıtlar. 

Ölçü almak için: Şerit metre, katlanır tahta metre şakül, su 

düzeci, teleskopik metre, teodolit, el nivosu, lazerli gönye, 

lazer terazi, lazer ışın lambası, lazerli şakül, kanallı gönye, 

rölöve yardımcı aletleri. 



AÇIKLAMALAR 

 

 

iv



ÖLÇME VE 

DEĞERLENDİRME 

Her faaliyet sonrasında o faaliyetle ilgili değerlendirme 

soruları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz.  

Öğretmen tarafından her modül sonunda, modül 

uygulamaları ile ilgili kazandığınız bilgi ve becerileri 

ölçmeye yönelik değerlendirme yapılacaktır. 



 

 

 



 

 

 

 

 

1



 

GİRİŞ 

 

Sevgili öğrenci; 

 

Rölöve dersinin endüstri meslek liselerinin müfredat programına alınması ülkemizde 



bir yeniliktir. Son yıllarda bu alanda kalifiye elemana ihtiyaç olduğu anlaşılmıştır. Projesi 

olmayan yapıların projesinin hazırlanmasında, tarihi eserlerin restorasyonunun ve yapıların 

dekorasyonunun yapılmasında mutlaka rölöveye ihtiyaç duyulur. 

 

Rölöve içerisinde ise ölçü alma çok önemli bir alan çalışmasıdır. Bir uygulamada 



ölçüler doğru ve eksiksiz olarak alınmalıdır. Hatasız ölçü almak kolay bir iş değildir. Ancak 

dikkatli ve titiz çalışırsanız engelleri başarıyla geçmeniz mümkün olacaktır. Ayrıca Ölçü 

Alma modülünün uygulamalarında her lokal ölçünün doğruluğunun kontrolü yapılabilir. Bu 

ise unutmayacağınız önemli bir avantajdır. Hatalı ya da yanlışlıklarla dolu ölçü alınmışsa; 

bununla ilgili plan çizimi yanlış olur, maliyet hesabı yapılamaz ve dekorasyonu da yanlış 

yapılır. 

 

Yukarıdaki nedenlerle ölçüleri doğru alabilmek için Rölöve modülünde iyi yetişmiş 



teknik elemanlara ihtiyaç vardır. Bu kişilerden biri mutlaka siz olmalısınız. Dersinizin yeni 

olduğunu ve önemini unutmayınız. Ölçü Alma modülünü çok iyi öğrenirseniz, inanın aranan 

ve daima tercih edilen bir inşaat teknik ressamı olacaksınız. 

 

 



 

Resim 1: Kapı genişliğinin ölçümü

 

 

 



GİRİŞ 

 

 

2



 

 

 



 

 

 



 

 

 

3



 

 

ÖĞRENME FAALİYETİ–1 



 

 

 

Uygun ortam sağlandığında önceden inşa edilmiş olan binaların basit olarak krokisini 

çizip ölçüsünü tekniğine uygun alabileceksiniz. 

 

 

 

Bu öğrenme faaliyetini iyi bir şekilde kavrayabilmek için aşağıda öngörülen 



araştırmaları mutlaka yapmanız gerekmektedir. 

 

 



Mimarlık ve mühendislik bürolarına giderek ölçü alma işinin ne amaçla, nasıl 

yapıldığını araştırınız. 

 

Bir binanın bir kat planını çizmek için hangi elemanlarının ölçülerinin 



belirlenmesi gerektiğini araştırınız. 

 

Önceden inşa edilmiş bir binayı gezerek odalarını, kapıların pencerelerini, 



duvarlarını, bacalarını, merdivenlerini, asansörlerini ve çatısını inceleyiniz 

 

Gezdiğiniz binanın bir katının kat planı krokisini çiziniz. 



 

İnternet ortamında (rölöve) ölçü alma konusunu araştırınız. 



 

1. MEVCUT BİNALARIN ÖLÇÜSÜNÜ 

ALMAK 

 

1.1. Binalardan Ölçü Almak 



 

1.1.1. Tanımı 

 

Eski binaların ve projesi olmayan binaların elemanlarının ve hacimlerinin boyutlarını 

belirlemek için yapılan yatay ve düşey uzunluk ölçme faaliyetleridir. 

 

1.1.2. Önemi 



 

Projesi olmayan binalarda yenileme, değişiklik, dekorasyon yapılması gerektiğinde 

proje hazırlamak  şarttır. Projenin hazırlanabilmesi için ise bina elemanlarının ölçülerinin 

bilinmesine ihtiyaç vardır. Ölçü olmadan proje hazırlanamaz ve devamındaki işler 

yürütülemez. Bu nedenle ölçü almak çok önemlidir ve değişiklik, yenileme, dekorasyon 

işlerinin temelidir. 



 

ÖĞRENME FAALİYETİ–1

 

AMAÇ 



ARAŞTIRMA

 

 

4



Rölöve Ölçüm Aletleri 

 

 

Katlanır Tahta Metre:



 

Bu metre ile kolunu kaldıran bir kişi 400 cm yüksekliğe 

kadar ölçü alabilir. Düğüm noktalarının her biri 20 cm olduğundan uzaktan okuma 

yapılabilir. 20 cm, 40 cm veya en fazla 60 cm kırılıp L haline getirilerek 

uzanılamayan girinti ve çıkıntılar ölçülebilir (resim 2).  

 

 



 

Resim 2: Katlanır tahta metre 

 

 

Çelik Metreler 

 

Şerit Metre : 



Parça ölçülerin ve devamlı ölçülerin alınmasında kullanılır. 

Ayrıca merdiven boşluğundan uzatılarak kat yüksekliği ölçümünde de 

kullanılır.2-3-5-10 metre olabilir. (resim 3). 

 



 

Şerit Metre (20-50 m’ lik): 

Birbirini takip eden parçaların 

uzunluklarının, dış cephelerin boylarının ve toplam iç uzunlukların 

ölçümünde çok kullanılır (resim 4). 

 

                

 

             Resim 3: Küçük şerit metre                                Resim 4: Büyük şerit metre 

 

 



Teleskopik Metre: 

Birbiri içinden çıkan ve boyu 10 m. ye kadar uzanan 

teleskopik metrelerdir. Bu metreler iletken olmayan fiberden yapılmıştır. Yanına 

varılamayan yüksekliklerin ölçümünde çok yararlıdır. Ayrıca kat yüksekliklerinin, 

pencere yüksekliklerinin, kapı yüksekliklerinin, su basman yüksekliklerinin 

merdiven yüksekliklerinin ölçümünde de rahatlıkla kullanılabilir. Teleskopik metre 

ile ölçü yapılırken rakamların çok dikkatli okunması gerekir (resim 5). 

 

 



 

 


 

 

5



 

Resim 5: Teleskopik metre 

 

 



Teodolit: 

Sehpası üzerine kurularak yatay açı, düşey açı, ve bu doğrultuda 

yükseklik ölçüsü almaya yarayan ölçme aletidir. Alet ile bina arasındaki uzaklığın 

ölçülmesi ve yüksekliğin yaptığı açının okunması % 1 hata ile bulunabilir. Ayrıca 

çatı  eğimlerinin ve baca yüksekliklerinin ölçümünde kullanılabilir. Günümüzde 

elektronik olanları da kullanılmaktadır. Ölçümün planlanması ve bu aletlerin 

gerektiğinde getirip tüm ölçülerin bir seferde bitirilmesi uygun olur (resim 6). 

 

 



Resim 6: Teodolit 

 

 

El Nivosu: Sehpa

 üzerine takılmadan elde kullanılır. Üzerine monte edilmiş 

açıölçer sayesinde açı değerlerini ölçmeye yarar. Teodolit ve nivo kadar hassas 

değildir (Resim 7). 

 


 

 

6



 

Resim 7: El nivosu 

 

 

Lazerli Gönye: 

45º lik gönyeye monte edilmiş oynar bir lazer ışınıdır. Bir noktaya 

nişanlanarak o noktanın yatay düzlem ile yaptığı açının bulunmasına yarar. 

Yükseklik ölçümü, çatı eğimi gibi ölçümlerde kullanılır (resim 8). 

 

 



Resim 8: Lazerli gönye 

 

 

Su Terazisi: 

Bir yüzeyin dikliğini veya yataylığını belirlemekte kullanılır. Düz 

tutarak üzerinden okuma yapmaya veya uzak mesafede metre üzerinde işaretleme 

yapmaya yarar (resim 9). 

 


 

 

7



 

 

Resim 9: Su terazisi 

 

 

Lazer Işın Lambası: 



Lazer tüpü, ışığı hiç sapmadan ve dağılmadan çok uzaklara 

(100 m) ulaştırabilir. Bunun için su terazisi ile beraber kullanılıp, bir mekanı teraziye 

alma, ip çekme, terazi hattını bir mekandan öbürüne taşıma gibi işlerde çok 

kullanılır. Su terazisinin yaptığı işi çok daha hassas bir şekilde yapmaya yarar (resim 

10). 

 

 



 

Resim 10: Lazer ışın lambası 

 

 



Hortumlu Su Terazisi: 

Bir cm çapında ince, şeffaf, plastik ve 10-12 m 

uzunluğunda bir hortumdur. Hava kabarcığı kalmayacak şekilde içine su doldurulur. 

İki ucu ayrı noktalarda tutularak su hareketsiz oluncaya kadar bekletildiğinde, 

durgun suyun iki ucu aynı yüksekliği gösterir. (bileşik kaplar prensibine göre). 

Taban döşemesi düz olmayan mekânlarda yükseklik ölçüsü almak için çok 

faydalıdır.Hortum içine su çeşmeden direk konulmamalıdır hava kabarcığı 




Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə