Sumqayıt Dövlət Universiteti Folklorşönaslıq Elrni-Tədqiqat laboratoriyası Aslan Bayramov



Yüklə 9.98 Mb.
Pdf просмотр
səhifə5/22
tarix25.07.2017
ölçüsü9.98 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22


1
1
3
4
5
6
1
1
1
Ağkilsə
Kraşen
Düzkənd 

(Axuryan)
1820-1825-ci  illərdə 
Türkiyənin Qars və Basin 
əyalətləıindən
2
Anx Vəli
Lemut
Diizkənd
(Axuryan)
1812-ci ildə Tiirkiyənin 
Mus vilayətindən
3
Arkameç
Arkanıeç
Qəmərli
(Artaşat)
1328-ci i!də lranın Salmas 
və Xoy vilayətındən
4
i
Arkaşat
Arkaşat
Sərdarabad
(Oktemberyan)
1700-cü ildə Türkiyənin 
tğdtr, Alaşkert və Bayazet 
əyalətlərindən
b
Ajağı Qışlaq
Gedaşen
Qəmərli
(Artaşat)
1923-cü ildə Iranm Səlmas 
vilayətlərindən köçürülüb
r
6
Baqraşcn
Baqraşen
Düzkənd
(Axuryan)
1830-cu ildə Türkiyənin 
Basenis
7
Cacur
Cacur
Düzkənd
(Axuıyan)
1828-1829-cu illərdə Jranın 
Xunus vilayətindən 
köçürülüb
8
Cəfərabad
Gedaşen
Sərdarabad
(Oktembeıyan)
1917-I918-ci illərdə Iranın 
Xoy,  Türkiyənin Sürməli və 
Muş vilayətlərindən
9
Cilica
Cilica
Allahverdi
(Tumanyan)
1828-1829-cu illərdə 
Türk.iyənin Alaşkert, 
Ərzurum və Muş 
vilayətlərindən

0
Cələb
Cradzor
Amasiya
1829-1830-cu illərdə 
Türkiyəniıı Basin 
vilayətlərindən
11
Bayandur
Bayandur
Düzkənd
(Axuryan)
1830-1850 Qars, Muş, 
Basin
12
Ağcaqala
Bazmaberd
Talin
1915-1918 Mosul, Muş, 
Sasun, Akbik

1
Çlraqlı
Craıat
Düzkənd
(Axuryan)
1828-1829-cu illərdə 
i 
Türkiyənin Alaşkert 
| 
vilayətindən 
!
14
Yuxan
Qarxuıı
Crarat
Üçkilsə
(Eçmiədzin)
1918-I920-ci iilərdə 
Türkiyənin  Sürməli 
vilayətindən
15
Güllücə
Craşen
Hamamlı
(Spıtak)
1828-1829-cu illərds 
Türkiyənin Mjuş viiayatindən
16
Dsrəçiçək
Dzaxkadzor
Axta
(Razdan)
1828-1829.  Irandan və 
Türkiyədən
17
Avdibəy
Dzaxkanel
Hamamlı 
1  1829-cu ildə Türkiysnin 
(Spitak) 
_j  Diadin vilayətindər
18
Hacı Dursun
Dzaxkasar
Allahverdi
(Tumanyan)
1831 -ci ildə Türkiyənin 
Alaşkert, Qars və Muş 
vilayətləri
19
Haytağ
Haytağ
Ückilsə
(Eçmiədzin)
1830-cu ildə Iramn Urmiya 
vilavətindən
20
Kaftarlı
Panik
Ərtik
(Artik)
1810-cu i!də Türkıyənm 
Alaşkert vilayətindən 
köçürülüb
21
Keşkənd
Yeğeqnadzor
Dərələyəy 
(Y eğeqnadzor)
1829-cu ildə Iranın Xoy və 
Salmas vilayətlərindən 500 
erməni köçürulərək indilci 
Yeğeqnadzor rayonunun 
Malişka Keşişkənd (Yeğeq- 
nadzor), Başkənd (Vema- 
şen) Əyar (Akarakadzor), 
Qotur (Gedap),  Şatin, Erda- 
pin (Yeğeqis).  Qaraquluğ, 
Dərətumpkəndhrinə 
yerləşdirüib
"
22
Kəvər
Kamo
Kəvər
(Kamo)
1830-cu ildə 1 ürkiyənin 
Bayazet vilayətindən
23
Küzəcik
Lancaxbyur
Kəvər
(Kamo)
1828-1829-cu iliərdə 
Türkiyənin Bayazet və 
Alaşkert vilayətlərindən
24
Məsdəra
Masdara
Talin
1829-cu ildə Türkiyənin 
Alaşkert və Muş 
vilayətlərindən köçürülüb
...............
25
Imancalı
Mıxşyan
Qəmərli 
(Artaşat)
1828-ci ildə lramn Xoy və 
Salmas vilayətiərindən
26
Mustuqlu
Lancik
Ağin
(Ani)
1840-cı ildə Türkiyənin 
Alaşkert vilayətindən
27
Müliti
Mülki
Abaran
1829-1830-cu illərdə 
trandan
.
28
Saçlı
Noraşen
Abaran
1829-1830-cu illərdə 
trandna
29
Cadıqıran
Nor Kyank
Artik
1828-1829-cu illərdə 
Türkiyənin Qars və Xunus 
vilayətlərindən köçürülüb
1
I
30
Ostan
Ostan
Qəmərli
(Artaşat)
! 828-! 829-cu illərdə Iramn 
Xoy və Salmas 
vilayətlərindən
I
1
!  31
i
Qaıaboya
Xınkoyan
Hamamlı 
(Spitak)
1827-1828-ci illərdə 
Türkiyənin Basin və Muş 
vilayətlərindən
|  32  j 
Qaralar
Aralez
Dəvəli
(Ararat)
1915-ci ildə Türkiyənin Van 
vilayətindən
İ 

I
Qarakilsə
Lemahovid
Kalinino
1869-1870-ci illərdə 
Türkiyənin Ərzurum və 
Muş vilayətlərindən
1
34
Qaranlıq
j

Martuni
1
Qaranlıq
(Martuni)
Ermənistan Rusiyaya 
birləşdikdən sonra  1828-ci 
Türkiyənin Alaşkert, Muş, 
Diadin və Iğdır vilayətlərin- 
dən 5000 nəfər olmaqla 600 
erməni ailəsi indüci Martuni 
rayonunun ərazisinə
35
Quləli
Karmra'van
Kəvər (Kamo)
1831-ciildə  Türkiyənin 
Bayazet vilayətindən
!
36
Palıdlı
Arpeni
Qızüqoc
(Qukasyan)
1850-1860-cı illərdə 
Türkiyənin Alaşkert 
vilayətlərindən köçürülüb
37
Göyyoxuş
Saralanc
Artik
1828-1829-cu illərdə 
Türkiyənin Qars və 
Ərzurum vilayətlərindən
38
Qotur
Saramedz
Hamamlı
(Spitak)
1828-1829-cu iUərdə 
Türkivənin Basin 
vilayətindən köçürülüb
39
Samurlu
Sarapat
Qızılqoç
(Quqasyon)
1828-1829-cu illərdə 
Türkiyənin Basin 
vilayətindən
40
Imirxan
Saratak
Artik
Ermənilər bu kəndə  1828- 
1829-cu illərdə Türkiyənin 
Basenis vilayətindən
41
Sərçəped
Sarçaped
Kalinino
1835-1840-ci  illərdə 
Türkiyədən
r
|  42
Dərəkənd
Baqravan
Ani
Ələşkert, Muş, Bulanıx 
1828-1829
I 4 3
Ləmbəli
Baqrataşen
Barana 
(Noembeyran)
1831.  leytundan  Unəfər
1
44
Badaşxan
Badaşxan
Babək
1
828 tranın Səlmas 
mahahndan
45
Ellər
Abovyan
Ellər (Abovyan)
1873.  1960-70 Iran
46
Yuxan Agbaş
Abovyan
Qəmərli 
(Ardaşat)
1828-1829 Səlmas
47
Kərimarx 
J
Sovetakan
Sərdarabad
(Oktemberyan)
1918-1920-ci illərdə Irandna 
köçürülüb

48
Qulucan
Spandaıyan
Ərtık
(Artik)
1828-1829-cu iliarda 
Türkiyəniu Basenis və 
Taronis vilaystındən
49
Alılı
Şağat
Sisyan
1829-cu ildə İramn Mərəzə, 
Xoy və Salmas 
vilayətlərindən
50
Şatin
Şatin
Dərə Əlsyəz 
(Y eğeqnadzor)
1829-cu ildə Iranın Salmas 
vilayətindən
51
Tapanlı
Geğasar
Hamamlı
(Spitak)
1826- 1827-ci illərdə 
Türkiyənin Basin 
vilayətlərindən
52
Tszskand
Norgyuğ
Elbr
(Afcovyan')
1829-1830-cu illərdə İramn 
Xoy vilayətindən
53
Toparlı
Hatsik
Diizkstıd
(Axuryan)
1820-ci ildə Türkiyənin 
Basin, Qars vs Muş 
vilayətindən
54
Yaycı
Zcvaber
Sevan
Ermənilər bu kəndə  1830-cu 
ildə ıramn Maku 
vilayətindən köçürülüb
55
Yelqovan
Kotayk
Ellər
(Abovyan)
1831-ci ildə Türkiyənin 
Bayazet və Alçavaziq 
vilayətiərindən
56
Yuxan
Xatunarx
Aknaşsn
Üçkilsə
(Ecmiədzin)
1828-ci ildə İranın Xoy və 
Salmas vilayəiindsn
Mənbə: 
cədvəl 
12  cildlik  “Ermənistan  Sovet
Ensiklopediyası”  (erməni  dilində)  kitabı  (İrəvan,  1974-1986) 
əsa&mda (ffl c.,  1977, s 21-22, 263,  502; IV c.,  1978, s.152, 485, 
584; V c.,  1979,  s 61,  110-111, 206,  336, 638,675;VI c„  1980, s. 
162,  327;  VII c.,  1981,  s.28,  275,  353,  638;  VIII  c.,  1982,  s.  65, 
76,  116,  352,  359,376,  437,  480,  640;  IX  c.,  1983,  s.  478,  514, 
529, 537-538;  X c.,1984,  s.211, 213,  242, 517; XI c„ s.  54, 403; 
XIIc.,  1986, s.297, 306, 376) tərtib edilmişdir.
Göründüyü  kimi,  göstərilan  lüğətlərdə  ermənilərin 
Cənubi Qafqaza  haradan  və  neçənci  illərdə gəlmələri haqqında 
olan məlumatları maraq doğurur.  Ermənilərin ödərini Qafqazın
•<$*> 96
yerii  xalqı  adlandırılmalan,  uydurma  konsepsiyalarını  belə 
mənbələr əsassız sayır  və onların Azərbaycan ərazilərinə gəlmə
olduqlarını təsdiq edir.
Əlbəttə,  Ermənilərin  Cənubi  Qafqaza,  eləcə  də  Qərbi
Azərbaycana  gəlmə  olduqlan,  həm  də  böyük  bir  siyasətin
qurbanma çevrildikləri erməni mənbələrində tarixi faktlara uyğun
olaraq açıq-aşkar göstərilir. Belə ki, Erməııi vandalizmi və erməni
saxtakarlığını  ifşa  edən  elə  kitablar,  elə  mənbələr  vardır  ki,
onlann  müəllifi  ermənilərin  özüdür.  Məsələn,  1986-1990-cı
illərdə İrəvan Dövlət Universitetində 4 cildlik “Ermənistan və ona
vaxm  olan  ərazilərin  toponimlə  lüğəti”  kitabmm  çapı  nəzərdə
tuluimuşdur.  Akopyan  T.X.,  Melik-Baxışyan  S.T.  və  O.X.
Barseğvanm müəllifliyi ilə “A” , “B”, “D” və “Q” hərflərini əhatə
edən  I  cild  (992  səh)  1986-cı  ildə  nəşr  olunmuşdur.  Kitabm
cildində əks olunan “ona yaxm  olan ərazilər”  ifadəsində mənfur
erməniiərin  üstüörtülü  şəkildə  “Böyük  Ermənistan”  xülyası
nəzərdə  tutulmuşdur.  Yoxsa  nəvə  Iazım  idi  ki,  azərbaycan  və
Gürcüstan 
ərazilərindəki 
yaşayış 
məntəqəsi 
adlarınm
(oykonimlərin)  və relyef adlarmın-  oronimlərin  səhv  yozumunu
verərək  özününküləşdirsinlər.  Məsələn,  186-cx  səhifədə  Ağstafa 
ovkoniminin “Ağa Stepan” kimx erməniləşdirmək nəyə lazımdır.
(71,  186). Bu elmi saxtakarlıq deyiımi?
Bundan başqa,  həmin lüğətin  735-ci  səhifədə göstərilir 
ki,  guya Borçah toponimi XVIII  əsrdə fars  Şah Abhas  (fikir ver
97

fars  Şah Abbas)  borçalı  adlı  türk tayfalannı ora yerləşdirmiş  və
toponim həmin tayfanxn admı əks  etdirir.  Buna sözümüz yoxdu.
Bəs Şah Abbasın fars olması fikri, əhaiinin XVIII əsrdə Borçalıya
yerləşdirilməsi qərəzli saxtakarhq deyil, bəs nədir? Halbuki gürcü
mənbələrində  belə  Borçalı  və  Baskeçid  ərazilərində  qıpçaq
türklərinin VII əsrdən əw əl yaşadıqlan qeyd olunur. Lüğətə daxii
edilən yüzlərlə məqalədə Azərbaycan türkləri yaşayan kəndlərin
etnik tərkibi damlır. Bəzən də yaşayanlann etnik tərkibi göstərilir,
ötəri  məlumatlar  verilir.  Məsələn,  erməni  kəndlərində  doğulan
şair,  yazıçı,  ictimai  xadim  və  s.  qeyd  edilir,  onlar  haqqmda
şişirdilmiş  məlumatlar  verilir.  Ancaq  azərbaycanhlar  yaşayan
kəndlərdə  doğulan  məşhur  adamlar  haqqmda  heç  bir  məlumat
verilmir. Azərbaycanhların yalnız məşquliyyəti göstərilir. Bir çox
halda  Azərbaycanlılar  yaşayan  kəndlərdə  guya  qədim  erməni
qəbristanhqlarm və qalalarmm  olduğu qeyd edilir. Saxtakarlıq və
təhriflərlə dolu olan lüğətdən daha bir misal çəkək.  Məsəiən:
Sörəyel 
vadisində, 
Gümrü-İrəvan  yolunun  20-ci
kilometrində-sağ  tərəfdə  Əşnək  kəndinin  olduğu  və  bu  kənddə
1831-ci  ildən  ermənilərin  yaşadığı  qeyd  olunur.  Oykonimi 
ermənilər  təhrif  edərək  “Aşnak”  formasmda  qeyd  edirlər.
Z.Korkodyan 
və 
İ. 
Şopenin 
qeydlərində 
və 
statistik
hesabatlannda  həmin  kənddə  azərbaycanlılann  yaşadığı  qeyd
olunur.
1919-1920-ci  ilədək  Talin  rayonuna  aid  olan  Əşnək 
kəndində, eləcə də ona yaxm olan ətraf kəndlərdə Azərbaycanlılar 
yaşamış və daşnak hökumətinin vaxtmda müxtəlif yerlərə qaçqm 
düşmüşlər.  Onlardan  20  ailə  o  vaxt  Qars  vilayətinə  aid  olan 
Ağbabanm, Güllücə, Təpəköy və Çivinli kəndlərində qaçqm kimi 
yerləşmişlər.  1988-ci  ilə  qədər  qohumluq  münasibətələri  olan 
həmin  ailələr yuxanda  göstərilən  kəndlərdə  yaşamışlar.  1980-cı 
illərdə  sinəsi  zəngin  folklor  nümunələri  ilə  dolu  olan  Əşnəkli 
Tükəz xaladan yerli dialekti əks  etdirən belə bir bayatı  da qeydə 
aimışdım:
Əşnək,  Əşnək budumu?
Harxı dolu sudumu?
Əşnəyi çox öyülhr.
Qız- gəlini budumu?
Yuxarıda  dediyimiz  kimi,  lüğətin  tərtibində  şovinist
fikirlərə daha çox yer verilir. Kitaba daxil olan yüzlərlə məqalədə
“türk  yatağanı”,  “erməni  soyqınmı”  ifadələri  işlədilmişdir.
Lüğətdə 
əsas 
fikir 
budur 
ki, 
Qərbi 
Azərbbaycanda
azərbaycanlılann  avtoxton  bir  xalq  olmalannı  inkar  etsinlər. 
Ancaq  kitabdakı  ıninlərlə  məqalə  bunu  təkzib  edir:  ermənilərin
haradan,  neçənci  illərdə,  nə  vəziyyətdə  gəlmələrini  və  yaxud
gətirildikləri dəlil sübutlarla təsdiq olunur.  Bəlkə də həmin kitab
bu gün çap olunsa idi, erməni müəlliflər “gəlmə” söz və ifadələri

çox  işiətməzdilər.  Lüğətdə  verilən məqalələr erməni  alimlərinin 
etiraflandır. Onlann gəlmə olduqlanm təsdiq edən etiraflar.
“Ermənistan və onayaxın olan ərazihrin toponimlər lüğəti” 
(İrəvan, 1986,1000 səhifə, ermənicə) kitabında 1828-ci ildən ta 
1950-ci  illərədək  xarici  ölkələrdən  Qərbi  Azərbaycana 
köçürülən ermanilər haqqında məlumat
Xs

Yaşaytş 
\ məntəqssinin 
əvvalki adı
Yaşaytş məntəqə- 
sinin ermənihr 
tərafindən verilən 
uydurma adı
Yaşayış 
mantəqəsinin aid 
olduğu rayon
Xarici öikələrdən 
\ 
köçärühn ermənilər nə  \ 
vaxt və neçənci ilərdə 

gəlmişlər 
\
1
Avan
Avan
Ellər (Abovyan)
1829-1832. Xoyvə 
Səlmas vilayətlərindən
356
2
Abui
Abul
Qocabəy
Gürcüstan
1829.Ərzurumun
kəndlərindən
14
3
Avan
Avan
Əstərək
1918-1921.Sasun,Van, 
Bitliş və Muş 
vilayətlərindən
356
4
Aladağ
Aladağ
Axsqa
1821. Ərzurumdan
366
5
Ağyar
_  ___ _
Akarakdzor
Dərə Ələyəz
1828-1829.Makuvə 
Səlmas vilayətlərindən
370

6
Aşagı Aza
Aza
Ordubad
1829. Marağadan
380
7
Alıqulukənd
Azatan
Gorus
1897. Səlmasdan
384
8
Ağadağ
Azadek
Paşalı
(Əzizbəyov)
1828-1829.Səlmasdar.
371
9
Atqız
Atqız
Qafan
1915,1918. Bitlisdən
10
Ağfcula
Berkaşat
Ələvəz
1915-1920.Turkiyədən
679
n
Alagöz
(Catnışlı)
Araqadz
Ələyəz
1828-1829. Muş, Ayntap 
və Bitlisdən
553
12
Aladaban
Alataban
Axırkələk
1830. Ərzurumdan
551
13
Alapars
Alpars
Axta
(Hrazdan)
1829-1830. Maku, Xoy, 
Sətaas, Ələşkert, Xozik 
\'ilayətlərindən
552
14
Axsqa
Axsqa
Axsqa
1828.Ərzurunıdan (13 
min)
541 
ı
15
Axırkslək
Axalkalak
Axırkələk
1829-1830.Ərdahan,
Karin,Xinis
vilayətlərindən

542
16
Axtala
1887. Səlmasdan
813 
!
17
Ağkənd
Aşotovan
Sisyan
1828-1829. Xoyvə 

 
Səlmas viiayətlərindən 

|
fb f
i  18  1 
Ağpara 

Akpara
Hrazdan
1829. Makudan
375
19
!
Agin


_
Ani
Ağin
(Ani)
1829-1830. Muş, 
Ələskert,
Basin. 1878.Qarsdan
376
20  i 
Ağqala
Kəvər  (Kamo)
1878 .Bayaziddən
378
2
!
Amasıya
Amasiya
Amasiya
1878.Bayazid; 1914- 
1918, Qars və Basendən
460
22  ! 
Ayazma
Akkor
Zalqa
1829-1830.Ərzurum
460
1

Abaran 
!  " 

(Kasak)
Kasak
Abaran
1914-1918. Van,Muş, 
Ərəşkert, Xoy, Ərzurum 
vilayətlərindən
464
24  j 
Asinqal
Astvazakal
Ecmiadrin
(Üçkilsə)
1829-1830 Sasun və 
Muşdan
443
25  j 
Avşar
I
(Dəvəli)
Ararat
1914-1918. Vanvə 
Çataxdan
471
26  j 
Aragöl
Araqol
Qocabəy
(Boqdanovka)
1878. Bitlisdən
483
j
|  27
1
Arazan
Arazan
Naxçıvan
I829-1830.İranın Bulaq 
və Mahabad 
mahallanndan
480
28
Aravka
Aravka
Axırkələk
!  1829-1890. Ərzurumun 
Cinis kəndindən
481
29
Adıyaman
Qamovit
Talin
1829-1830. Ərzurumun 
Cinis kəndindən
794
1
30
Ara
Ara
Ellər 
(Abovyan)
1829-1830.  tranmCapar 
və Xırs kəndlərindən
482
31
Arqni
Aranzəmin
Əsgəran
1829-1830.Iranın 
Qaradag vilayətinin 
kəndlərindən
795
32
Arbat
Arbat
Zəngibasar
1828-1829.Səlmasdan
480
33
Ağcaarx
Arevik
Hoktemberyan
1828-1830.  Səlmas və 
Xoy vilayətlərindən
34
Aşağı Ağbaş
Qəmərli
(Artasat)
1829-1830. Səlmas və 
Xoy vilayətlərindən
490
35
Arxaksnd
Avrakan
Axta
(Hrazdan)
1828-1830  Maku, Xoy, 
Bitlis, Bayazit 
vilayətlərindən
484
36
Arinc
Arinc
Şahbuz
1828-1830. Səlmas və 
Xoy vilayətlərindən
484
ı
37
Aşağı Alcalı 
(Qarasaqqal, 
Mollalı)
Artsvanist
Qaranlıq
(Martuni)
1828-1830.Ərəşkertin 
Qarsın və Muşun 
kəndlərindən
481
38  j
Aşağı
Agcaqala
Bazmaberd
Nerkin
Talin
1915-1818. Muş 
vilayətlərindən
545
39
Atma
Arpaqyuğ
Avaran
1830. Muş, Ərəşkert 
vilayətləri
375
40
Axtala 
j
1887. (Yunanlar) 


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   22


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə