SeyfəDDİn qəNİyev tariyel qəNİ



Yüklə 2.8 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/12
tarix29.05.2017
ölçüsü2.8 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

SEYFƏDDİN QƏNİYEV 
TARİYEL QƏNİ 
 
 
 
 
 
 
 
CƏFƏRZADƏLƏR OCAĞI – 
Əhməd Cəfərzadə 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



 

Redaktor:  
 
 
M
əhərrəm QASIMLI 
            
 
fil. ü.e.d., professor 
 
R
əyçilər:  
 
 
Elxan 
MƏMMƏDLİ 
filologiya üzr
ə fəlsəfə doktoru 
 
M
ənsurə İSMAYILOVA 
         pedaqogika üzr
ə fəlsəfə doktoru 
 
 
 
 
 
 
 
Kitabda filologiya elml
əri  doktoru,  şair,  nasir,  gözəl 
pedaqoq, publisist, t
ərcüməçi, ötən  əsrin  40-50-ci illərində 
represiyanın  qurbanı  olmuş  Əhməd Cəfərzadənin ömür yolu 
Sibird
ə –sürgündə keçirdiyi əzablı illəri, pedaqoji sahə və elm 
al
əmindəki  uğurları,  folklor  sahəsindəki xidmətləri  işıqlan-
dırılmış, şeirləri, nəsr əsərləri və topladığı folklor nümunələri 
ilk d
əfə oxuculara çatdırılmışdır. 
 
 
 
 
 
 
 



 

Ön söz 
 
Min ild
ən artıq qüdrətli Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtı 
olmuş  qədim  Şamaxı  şəhəri həm  poeziya,  muğam,  aşıq,  dini, 
pedaqoji, ticar
ət və  həm də  elmi  mühit  kimi  bütün  Yaxın 
Şərqdə məşhur olmuşdur. Apardığımız araşdırmalar nəticəsin-
d
ə mənbələr, şəxsi arxivlər, qədim əlyazmalar əsasında müəy-
y
ənləşdirmişik  ki,  XI  əsrdən üzü bu yana  Şirvan  bölgəsində 
yaşayıb-yaratmış  elm  adamlarının  sayı  min  nəfərdən  artıq 
olmuşdur.  XII-XIX  əsrlərdə  yaşamış  Şirvan  nisbəli alimlərin 
bir çoxunun sorağı Yaxın Şərq, Orta Asiya və Misirdən, hətta 
uzaq Hindistandan g
əlir. Müxtəlif səbəblər ucundan qərib 
ölk
ələrdə  məskunlaşmış  həmin istedad sahibləri uzaq ellərdə 
“Şirvani”  nisbəsi ilə  məşhur  olmuş,  sevilmişlər.  Şamaxının 
bel
ə  istedadlı  övladları  barədə  vaxtilə  yazdığımız  “Şamaxı”, 
“Şamaxı  alimləri, elm fədailəri”,  “Şirvanilər”  seriyası  ilə 
çap etdirdiyimiz otuz kitabda b
əhs etmişik. 
Apardığımız tədqiqatlar zamanı onu da müəyyənləşdir-
mişik ki, elm mərkəzi olan Şamaxıda elə ailələr olmuşdur ki, 
h
əmin evdə-ocaqda iki-üç, bəzən də  daha çox elm biliciləri, 
s
ərrafları  yetişmişdir.  Kafiyəddin Ömər ibn Osman,  oğlu 
V
əhiyyəddin,  Hacı  Zeynalabdin  Şirvani,  qardaşı  Hacı  Məm-
m
ədəli  Şirvani;  Ünsizadə  qardaşları  –  Səid, Cəlal, Kamal; 
Mahmudb
əyovlar  –  Mahmud bəy, Həmid bəy,  Böyük bəy, 
Ağalar  bəy,  Şamil  bəy, Bəylər bəy;  Əlizadələr  –  Ağasəməd, 
Əliəşrəf, Sənan;  Salamzadələr  –  Əbdulvahab, Musa; Abdul-
layevl
ər – Əlövsət, Şakir, Sənubər, Mikayılovlar – Nurqələm, 
Al
əm, Elxan və  başqaları  öz  dəyərli elmi əsərləri,  ixtiraları, 
imzaları ilə təkcə Azərbaycanda deyil, hətta xarici ölkələrdə də 
tanınmışlar... 
Öz t
ədqiqatları ilə elmimizə töhfələr verən belə alimlər 
ocaqlarından biri də Cəfərzadələr ocağıdır; Əzizə Cəfərzadə, 
M
əmməd Cəfərzadə, Əhməd Cəfərzadə. Bu ziyalılar ötən əsrin 



 

40-
cı  illərindən  sonra  Şirvan  ədəbi, elmi, folklor mühiti ilə 
bağlı ciddi tədqiqatlar aparmış, neçə-neçə monoqrafiyalar yaz-
mışlar.  Həmin istedadların  həyatı,  ömür  yolu,  elmi, pedaqoji 
f
əaliyyəti,  araşdırmaları  barədə  ayrı-ayrı  üç monoqrafiya  ha-
zırlamış,  qədirbilən  oxuculara  alimlərin  doğmalarına  tezliklə 
çatdırmağı nəzərdə tutmuşuq: 
1. C
əfərzadələr ocağı – Əzizə Cəfərzadə 
2. C
əfərzadələr ocağı – Əhməd Cəfərzadə 
3. C
əfərzadələr ocağı – Məmməd Cəfərzadə 
İlk  əvvəl  bu  monoqrafiyanın  birini  –  “Cəfərzadələr 
ocağı – Əhməd Cəfərzadə”ni oxuculara təqdim edirik... 
Haşiyə:  Qədim  Şamaxıdan,  təxminən,  40 km cənub 
m
əsafədə, Pirsaat çayının Ləngəbiz dağı ilə salamlaşan, görü-
şən yerində,  Güngörməz  dağına  baxan  səmtində  bir kənd 
bardaş  qurmuşdur  –  Tağılı  kəndi... Türk-müsəlman  ənənələri 
il
ə oturub-duran bu eldə belə istedadlı insanlar çox olmuşlar.  
Öt
ən  əsrin  ikinci  yarısından Azərbaycan elmi, ədəbi 
mühiti, dilçiliyi, pedaqoji al
əmdə  xüsusi çəkisi olan,  elin-
obanın adına-sanına şərəf gətirmiş bu alimlər sırasında Cəfər-
zad
ələr xüsusi yer tutmuşlar. Respublikamızın bu qüdrətli alim-
l
əri  –  iki  qardaş  və  bir  bacı  neçə  ki,  qədim  Tağılı  kənd qəb-
ristanlığında uyuyurlar. Bu üç alimdən sözsüz ki, azı birinin – 
xalq yazıçısı, professor, “Şərəf” nişanı, “Şöhrət” ordenli Əzizə 
xanımın  da  Bakıda    Fəxri xiyabanda dəfn  olunmağa  statusu 
çatırdı. Amma o, gözü-könlü tox, şöhrət nə olduğunu bilməyən 
Əzizə  xanım  bütün  doğmalarına  çox  əvvəldən  vəsiyyət etdi: 
“M
əni Fəxri xiyabanda (təkid etsələr də) yox, doğma torpağım, 
tutiy
ə  bildiyim  Şirvanda  –  ata-anamın,  alim  qardaşlarımın 
uyuduğu Tağılı qəbristanlığında dəfn edərsiniz. Yoxsa, ruhum 
sizl
əri bağışlamaz...” 
B
əli, hər birinin ömür  yolu maraqlı bir dastan olan üç 
alim  – 
Əzizə  xanım,  Əhməd, Məmməd  hal-hazırda  bu qədim 
q
əbiristanlıqda yan-yana uyuyurlar... 



 

H
ər  üç professorla Şirvanlı, həmyerli kimi uzun illər 
dost,  qardaş,  yaxın  –  xeyir-şərimizdə  bir ailə  kimi  olmuşuq. 
Xeyir-
şərimiz  bir  olmuşdur.  İndinin  özündə  də  övladları, 
n
əvələri ilə  bir ailə  kimiyik...  Onların  məsləhəti, tövsiyəsi ilə 
Şirvan ədəbi, pedaqoji, musiqi, dini mühiti, tarixinə aid 50-dən 
çox 
kitab yazmışam.  
Onun İran, Türkiyə, Orta Asiya, Leninqrad, Moskvadan 
g
əlmiş qonaqlarını, dostlarını (Yusif Gədikli, Əlirza Minayəli, 
Saplaq, Mariya 
İvanovna, Mahmud Nurəliyev, Niyazi Atayev, 
Sveta Sosiyeva v
ə b.) Şamaxını – Sabir, S.Ə.Şirvani, A.Səhhət 
yurdunu d
əfələrlə gəzdirmiş, tanış etmişəm. 
Bir sözl
ə, uzun illər ərzində üç elm fədaisi – alim, ya-
zıçı,  şair,  pedaqoqlardan  müfəssəl bilgilər  əldə  etmişəm.  Bu 
yaxınlıq,  doğmalığa  görə  alimlərin ömür yolunu “Biz Cəfər-
zad
ələr”  seriyasında  üç  kitab  oxuculara  çatdırmağı  qərara 
almışıq”. 
Dah
a yaxın olduğum, sirlərininin çoxsunun ancaq mənə 
çatdığı  Əhməd  əminin  əzablı  ömür  yoluna  həsr etdiyim 
trilogiyanın  birinci  kitabını  –  “Cəfərzadələr  ocağı  –  Əhməd 
C
əfərzadə”ni oxuculara təqdim etməklə həm qürur duyur, həm 
d
ə bu ocağa olan hörmət, izzətimizi ifadə etməklə sevinirəm...  
 
2004-2010 
Hacı Seyfəddin QƏNİYEV   
 
 
 
 
 
 
 
 



 

BİR NAĞILDI ƏHMƏD CƏFƏRZADƏNİN ÖMÜR 
YOLU... 
 
K
ərbəlayi Məmməd və Böyükxanım Kərbəlayi Əliheydər 
qızının yeddi övladı olmuşdur. Bu barədə Məmməd Cəfərzadə 
yazır:  “Birinci  bacımızın  adı  Nurcahan...  körpə  olanda ölüb. 
İkinci  Əzizədir.  Üçüncü  qardaşımız  Cəfərdir...  İki  il  yaşayıb. 
Dör
düncü uşaq mənəm, beşinci Əhməddir. Sonra gələn Validə 
v
ə  Əliheydər çətin  dövrü  görüb  yaşamaq  istəməyiblər, körpə 
ik
ən həyatdan gediblər”. 
Haşiyə:  Əhmədin atası  Məmməd Cəfər  oğlu  əslən  şa-
maxılıdır, ticarətlə məşğul olmuşdur. Özü də “şeir-sənətə həvəs 
göst
ərmiş, ədəbiyyat və musiqi ilə maraqlanmış, ara-sıra şeirlər 
yazmışdır. Lakin onun şeirlərinin bircə misrası belə bizə gəlib 
çatmamışdır. Məlum 1937-1938-ci il hadisələri zamanı Böyük-
xanım  ərinin  əlyazmalarının  bir  qismini  ələ  keçməmək üçün 
evin  divarına  hörüb  gizlətmiş,  bir  qismini  isə  yandırmışdır. 
Əhmədin  anası  Böyükxanım  da  əslən  Şamaxıdan  olmuşdur... 
Özü d
ə  Şamaxı  xanı  Mustafa  xanın  nəslindəndir.  Əsl  adı 
Zeyv
ənisə xanım olub; “nənəmizin adı Mustafa xan nəslindən 
olan n
ənəsinin adı olduğundan Böyükxanım çağırılıb...” 
Övladlarının hər üçünün tərbiyə və təhsilində onun böyük 
rolu olmuşdur. Eləcə də, ögey  anaları Məşədi Xeyri Xankişi 
qızının da... 
*** 
Əhməd Kərbəlayi Məmməd  oğlu  atası  barədə  xatirələ-
rind
ə  yazır: “Atam doğulanda ona Məmmədbağır adı verirlər. 
Lakin uşaqlıqdan Məmməd çağırılır. Kiçik ikən atası onu özü 
il
ə Məşhədə aparır, sonralar o, Əliheydər babamgillə Kərbəlaya 
gedir. 
Odur  ki,  cavanlıqda  ona  gah  “Məşədi Məmməd”, gah 
da “K
ərbəlayi Məmməd” deyiblər.  
 
 



 

*** 
Əhməd  Məmməd  oğlu  Cəfərzadə  1929-cu ilin  yanvar 
ayında  Bakı  şəhərində  doğulmuşdur.  Əhməd  uşaq  yaşlarında 
Bakıda  anasının  himayəsində  yaşamışdır.  Bu  barədə  o,  yazır: 
“1928-ci ild
ən sonra atamız daimi olaraq Tağılıda, anamız isə 
Bakıda  yaşayıb...  Böyük  yazıçı  C.Məmmədquluzadənin 
“Xatirat
ım”da  yazdığı  kimi,  ilk  eşitdiyim  (və  uzun illər 
eşidəcəyim) söz “Allahu Əkbər”, ilk gördüyüm şey – namaz 
qılınması  olub.  Evimizdə  ancaq hədislər, rəvayətlər  danışılır, 
möcüz
ələr, dini məsələlər  şərh edilir, salavat verilir, şəkkakə 
Yezid
ə, Şümrə, müşriklərə lənət deyilirdi və s. (1, 295)”. 
O, ilk t
ərbiyə  və  təhsilini dini biliklərə  dərindən vaqif 
olan n
ənəsi Seyyid Rübabə
1
 v
ə anasından almışdır. Doğmaları 
folklorumuzun bilicil
əri,  sinədəftər  insanlar  olmuşdur.  Ona 
gör
ə  də  balaca  Əhməd  uşaqlıqdan  onların  söylədiyi  şeirləri 
əzbərləmiş, nağılları öyrənmişdir. Ədəbiyyata marağı və həvəsi 
h
əmin illərdən  başlanmışdır.  Balaca  Əhməd  1934-1936-cı 
ill
ərdə  Bakıda  uşaq  bağçasında  tərbiyə  almış,  sonra  Bakı 
şəhərindəki 13 saylı məktəbin birinci sinfinə daxil olmuşdur. 
Anası Böyükxanım 1937-ci ildə Bakıda “qısa müddətli” 
bağça  müdiri  kursuna  daxil  olur.  Kursu  bitirdikdən sonra o, 
Göyçay rayonunun Yeniarx k
əndindəki  uşaq  bağçasına 
müdir t
əyin  olunur.  Əhməd də  anası  ilə  oraya  gedir.  Əhməd 

əllim bu barədə xatirələrində yazır: “Nahardan sonra anam 
uşaqlara nağıl danışardı. Ana o qədər təbii, sadə, şirin, nəfəsli 
danışardı  ki,  yaşlı  adamların  çoxusu  hər gün gəlib  anamın 
söyl
ədiyi  nağıl,  lətifələrə  maraqla  qulaq  asırdılar...”  (1, 296)
“H
ər  bazar  günü  meşələrə  meyvə  yığmağa  gedirdik.  Onda 
Ucarla  Göyçayın  arası  meşəlik  idi;  alça,  gavalı,  armud,  əzgil, 
alma, zoğal və s. yığardıq. Meşədə vəhşi heyvan çox idi. Ana 
1
 Seyyid Rübab
ə Mirağası qızı – Şirvan xanı Mustafa xanın qız nəvəsi olub 



 
                                                           

çox c
əld idi; ən  hündür  ağaclara  çıxıb  qoz  çırpardı.  Xeyli 
lavaşana,  quru  turşu,  qax,  qoz  və  mət  turşu  düzəltmişdik,  bir 
q
ədər yarma, quyruq yağı, yemiş qurusu və s. əldə etmişdik... 
Bunlar  hamısı  qış  ehtiyatı  idi.  Yaxşı  yadımdadı,  həmin yay 
Əzizə Gəncədə qiyabi pedaqoji texnikumda sessiyada idi. Bir 
d
əfə  yanımıza  gəlib 1-2  gün  qaldı.  Beləcə  beş  ay  keçdi.  Ana 
darıxdı,  payızda  kənd  şəraiti  ağır  oldu,  dözə  bilmədi və  biz 
Bakıya qayıtdıq” (1, 297)...  
...
Əhməd 1940-cı ildə bacısı və  yeznəsilə birlikdə Uzaq 
Şərqin Xabarovsk  şəhərinin  yaxınlığındakı  hərbi  şəhərciyə 
gedir. O, 1940-1941-ci t
ədris ilində  oradakı  rus  məktəbində 
t
əhsil  alır.  Nəhayət,  Əhməd  1941-ci  ilin  iyun  ayında  bacısı 
Əzizə  xanımla  Bakıya  qayıdır,  173  saylı  orta məktəbdə  təh-
silini davam etdirir. Bir q
ədər sonra  Əzizə  xanımı  Ağsu 
rayonunun Çaparlı kəndinə müəllim təyin edirlər. Əhməd də  
ail
ələri ilə  birlikdə  həmin kəndə  köçür və  bir müddət həmin 
m
əktəbdə oxuyur. 1944-cü ildə onların ailələri yenidən Bakıya 
qayıdır.  Əhməd bu illərdən bədii  yaradıcılıqla  məşğul  olur  – 
şeir yazmağa başlayır. 
1945-ci ild
ə  Bakı  teatr  texnikumuna daxil olur. Bu o 
zamanlar idi ki, Az
ərbaycan teatr tarixində önəmli yer tutmuş 
görk
əmli sənətkarlar  –  Kazım  Ziya,  Fatma  Qədri, Mehdi 
M
əmmədov, Kərim Həsənov,  Əjdər Sultanov  və  başqaları 
h
əmin texnikumda dərs deyirdilər.  Əhməd  bu  qüdrətli 
s
ənətkarlardan  ilk  dərs  alır,  onlardan  teatr sənətinin sirlərini 
öyr
ənir.  Ən  nəhayət,  o,  Gənc Tamaşaçılar  Teatrında  təcrübə 
keçir v
ə 1948-ci ildə Teatr texnikumunda təhsilini başa vurur... 
Amma teatrda çalışmır... 
Haşiyə:  Əhməd Cəfərzadənin  şəxsi arxivində  çox  ma-
raqlı  və  dəyərli  bir  siyahı  da  vardır.  Həmin  siyahıda  Əhməd 
C
əfərzadənin  teatr  texnikumundan  başlayaraq  sonrakı  illər 
ərzində tanış olduğu,  yoldaşlıq etdiyi,  elmi əlaqələr saxladığı, 
m
əktublaşdığı  şair, yazıçı, aktyor, aşıq, xanəndə, alim, jur-



 

nalist, xan
əndə, din xadimləri, müəllimlər, vəzifəli  şəxslər, 
sin
ədəftər insanlardır: Həmin insanların yazdığı məktubların 
h
əcmi azı iki yüz səhifəlik kitaba bərabər olar. Aktyorlardan – 
Kazım  Ziya,  Fatma  Qədri,  Əjdər Sultanov, Mehdi 
M
əmmədov,  Ağadadaş  Qurbanov,  Susanna  Məcidova, 
Osman  Hacıbəyov,  Sidqi  Ruhulla,  Tamara  Paşazadə, 
Əliağa  Ağayev,  Kərim Həsənov,  Sona  Hacıyeva,  Əzizə 
M
əmmədova,  Hüseynağa  Sadıqov,  Cəvahir  İsgəndərova, 
Süleyman  Ələsgərov, Münəvvər  Kələntərli, Qənbər Züla-
lov, Lütf
əli Abdullayev...  Alim,  şair  və  yazıçılardan  – 
B
əxtiyar Vahabzadə,  Qasım  Qasımzadə, Novruz Gəncəli, 
Adil  Babayev,  İsmayıl  Soltan,  Mehdi  Hüseyn,  İlyas 
Əfəndiyev,  Nəsibə  Zeynalova,  Ilyas  Tapdıq,  Ibrahim 
Göyçaylı,  Süleyman  Rəhimov, Səməd  Vurğun,  Abdulla 
Şaiq,  Əli  Tudə,  Balaş  Azəroğlu,  Mədinə  Gülgün, Zeynəb 
Xanlarova, Maral R
əhmanzadə, Nəcəfqulu, Güllü 
Mustafayeva,  İsgəndər Etibar, Hökumə  Sultanova, Həmid 
Araslı,  Feyzulla  Qasımzadə, Məmməd Arif, Cahangir 
Q
əhrəmanov, Budaq Budaqov, Kamal Talıbzadə, Kamran 
M
əmmədov,  Əkrəm Cəfər, Məmmədhüseyn Təhmasib, 
M
əmmədağa  Sultanov,  Fazil  Seyidov,  Ələviyyə  Babayeva, 
Əvəz  Sadıq,  Əbülhəsən, Qulam Məmmədli,  Aşıq  Hüseyn 
Cavan, Abbas Zamanov, B
əkir Nəbiyev, Əziz Şərif, Qurban 
Musayev, Qulamrza C
əmşidi, Əzizağa Məmmədov, Əyyub 
Abbasov,  Əli  Sultanlı,  Ənvər  Əlibəyli,  Əlfi  Qasımov, 
M
əmməd Aslan, Mövlud Süleymanlı, Gəray Fəzli, İbrahim 
K
əbirli, Rəfiqə  Hüseynova, Mirvarid Dilbazi, Məmmədəli 
Əsgərov,  Mikayıl  Rzaquluzadə, Mirzə  Müştaq,  Mir  Cəlal, 
F
əridə  Əliyarbəyli, Tərlan bəy  Əliyarbəyov, Fikrət Qoca, 
Fikr
ət  Sadıq,  Cahangir  Məmmədov,  Xalid  Əlimirzəyev, 
H
əsən  Qasımov,  Hüseyn  Abbaszadə, Cəfər Xəndan, Cəlal 
M
əmmədov.  Aşıqlardan  –  Pənah,  Şakir,  Şamil,  Barat, 
Əliağa,  Qurbanxan,  Bəylər,  Abbas,  Şahpələng, Baba, 



 

Əhməd, Rza, Bəybala, Yanvar, Məmmədağa,  Xanmusa, 
Xanış,  Şərbət  və  başqalarından  alınan  məktublar  hazırda  ali-
min şəxsi arxivinin ən dəyərli eksponatlarındandır.  
Əhməd elə həmin ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnsti-
tutunun 
ədəbiyyat fakültəsinə daxil olur. Birinci kursu bitirəndə 
Şamaxı  rayonunun  Tava kəndində  mütəxəssis  olmadığı  üçün 
onu h
əmin məktəbə rus dili müəllimi göndərirlər.  
Ədəbi  yaradıcılıqla  məşğul  olan  müəllim  1951-ci ildə 
rayonun  C
əngən kənd məktəbinə  köçürülür. O, 1953-cü ilin 
mart ayına kimi orada işləyir... 
*** 
Haşiyə:  Böyük Vətən müharibəsindən sonra əyalətlərdə 
özbaşınalıq,  haqsızlıq  hökm sürürdü, kəndlilər  əzab-əziyyət 
içind
ə  yaşayırdılar.  Xalqın  sözünü  deyən, onun  səsini yuxa-
rılara  çatdıran  ziyalılar  yerlərdə  təqib  olunmağa  başlayır. 
Əhməd müəllim də  belə  insanlardan  idi. Bu dövrdə  Əhməd 

əllimin  yazdığı  şeirlərdə  kəndlərində  insanlara  adicə 
qayğının olmaması – kitabxana, xəstəxanaya ehtiyacın olması 
t
ənqid olunurdu və yaxud, elin belə dərd-sərlərini yeri gələndə 
Əhməd müəllim  “yuxarılara”  çatdırırdı. Kənddə  savadlı 
insanlar olmadığı üçün, çoxları ona müraciət edir və ərizələrini 
d
ə ona yazdırırdılar. Ona görə də kənd aktivləri – sədr, kom-
somol, partkom, briqadir  v
ə b. Əhməddən narazı idilər. Əh-
m
ədin  adının  ləkələnməsi, camaat arasında  nüfuzdan  düşməsi 
üçün “d
əridən-qabıqdan” çıxırdılar. 
Əhməd müəllim vaxtilə  kənddə  baş  vermiş  bir  özbaşı-
nalıq haqqında həmişə ürək ağrısı ilə danışardı:  
“...Bir neç
ə  ay əvvəl kənd camaatı  yığılıb  raykom  kati-
binin özbaşına hərəkətlərindən MK-ya şikayət ərizəsi yazmış-
dılar. Arxası bağlı olan raykom katibi əhalinin gözünün odunu 
almaq,  ağızlarını  bağlamaq  üçün  bir  komissiya  çağırtdırır  və 
k
əndin  ağsaqqalı,  hörmətli  Seyid  Mir  Sadıq  Ağanı  qaralayır. 
Bel
əliklə,  iclas  çağırıb  qərar  çıxarırlar  ki,  Seyid  Mir  Sadıq 

10 

 

minimum 
əmək gününü yerinə yetirmədiyinə görə Qazaxıstana 
sürgün edilm
əlidir. Bu qərarı  səsə  qoyanda, “Kim “vısılka” 
t
ərəfdarıdırsa,  əlini  qaldırsın!”  “Vısılka”  sözünün mənasını 
başa  düşməyən kənd  camaatı  bir-birinə  baxıb  yuxarıdan  gə-
l
ənlərə hörmət əlaməti olaraq əllərini qaldırırlar. O saat Seyid 
Mir Sadıq Ağanı tutub  maşına sarı aparanda Əhməd müəllim 
heç n
əyi fikirləşmədən tez özünü irəli atır.  Yuxarıdan  gələn-
l
ərin birinin qolundan tutub çəkinmədən, cürətlə deyir:  
– “Bu s
əsvermə düz olmadı. Avam kənd camaatı “vısılka 
t
ərəfdarıdır” ifadəsinin mənasını başa düşməyib əl qaldırıblar. 
Qoyun, camaatı mən öz dillərində başa salım”. Bunu gözləmə-
y
ən rəhbərlər çaşıb qalırlar. Bu zaman Əhməd müəllim üzünü 
camaata tutub x
əbər alır:  
“Ay 
əziz camaatım, siz istəyirsiniz ki, el ağsaqqalımızı – 
Seyid  Mir  Sadıq  Ağanı  tutub həmişəlik kəndimizdən 
Qazaxıstana qovsunlar”? 
Camaat  donub  qalır.  Onda  Əhməd  müəllim daha cəsa-
r
ətlə deyir: “Kim Seyid Mir Sadıq Ağanın kənddən qovulma-
sını  istəyirsə,  əlini  qaldırsın”.  İşi  başa  düşən insanlardan heç 
kim 
əl qaldırmır...  
Bel
əliklə, Əhməd müəllim bu ədaləti ilə özünə kənd ara-
sında böyük hörmət, aktivlər içində düşmən qazanaraq qəs-
d
ən təşkil olunmuş iclasın işini pozur... Əhməd müəllimi alqış-
layanlar çox olur...  
...Bu hadis
ədən sonra kəndin, rayonun “rəhbərləri” tərə-
find
ən Əhməd müəllim daha ciddi şəkildə qaralanmağa, təqib 
olunmağa  başlayır.  Hətta kənd sovetinin “pul ilə  ələ  aldığı 
adamlar” 
Əhməd müəllimə  rus dilini bilmədikləri üçün öz 
adlarından  yuxarılara  rus  dilində  şikayət  ərizələri  yazdırırlar. 
Komissiya g
əlib həmin  insanları  dindirəndə  onlar:  “Ərizəni 
Əhməd müəllim  yazıb,  biz  rus  dilini  bilmirik,  aldadıb  qol 
ç
əkdirib”. Bir sözlə, bütün  bunlar  Əhməd müəllimi  tutmaq 
üçün q
əsdən təşkil olunmuş böhtanlar idi... 

11 

 

***  
Bu ill
ərdə Əhməd müəllim 18-20 yaşında cavan rus dili 

əllimi idi. Rus dilini Udulu sovetliyində, o zaman bir-iki, 
az-maz adam bil
ərdi, ya yox. Əhməd müəllim isə bu dili nisbə-
t
ən  yaxşı  bilirdi.  Ona  görə  də  rayon rəhbərliyi müəllimdən 
ehtiyat edirdi.  K
ənddə iclasın “baykot” edilməsinə görə kənd 
aktivl
ərinin də rayon rəhbərliyi yanında hörməti heçə enmişdi. 
Odur ki, k
ənd aktivləri belə qərara gəlirlər ki, Əhməd müəllim 
aradan götürülm
əli  və  ya  “başı  qarışdırılmalıdır”.  Odur ki, 
h
əmin insanlar ilk əvvəl  Əhməd müəllimin  “dostlarından” 
kimis
ə  ələ  almağı  qərara  alırlar...  Ən  nəhayət, kənd soveti əl 
altından öyrənə bildi ki, Əhməd müəllim quruluşu, hətta ölkə 
başçısını  da  dolayı  yolla  tənqid edən  şeirlər  yazır.  Odur  ki, 
çalışırlar  namərdlər  həmin  şeirlərdən,  heç olmasa,  bir-ikisini 
əldə etməyə. Ən nəhayət, istəklərinə çata bilirlər... 
Haşiyə:  Əhməd müəllimin dediyi kimi, o da əvvəllər 
S
əməd  Vurğun  üslubuna  üstünlük  vermişdir.  Saf məhəbbətin 
t
ərənnümü, təbiətin gözəlliyi  onun  şeirlərinin  əsas mövzusu 
olmuşdur. Amma Böyük Vətən müharibəsindən sonra  müəl-
limliy
ə  başlayan  şairin  poeziyasının  mövzusu  da  yavaş-yavaş 
d
əyişir; kənddə əhalinin pis güzəranı, yaşayış tərzi şairin şeir-
l
ərinin tənqid hədəfi olur.  Ona görə  şair  quruluşa  qarşı  etiraz 
s
əsini ucaltmaqdan çəkinmir...     
Əhməd müəllim Stalin rejiminin hələ  də  tüğyan  etdiyi 
1948-50-ci ill
ərdə  öz tənqidi fikirlərindən  əl çəkmirdi. 
Şeirlərində Stalini “Yusif” adı ilə tənqid etməkdən qorxmurdu. 



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə