R Ö V ş Ə n n 0 V r u z o ğ L u


A zərb aycan   Rcsptıblikasıntn  Prezıdenti



Yüklə 10.09 Mb.
Pdf просмотр
səhifə2/23
tarix23.06.2017
ölçüsü10.09 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23

A zərb aycan   Rcsptıblikasıntn  Prezıdenti
Bııkı  şəhəri,  25 fe vra l  2003-cii  il
Qarabağ:  «Eçmiədzin»in  məxfı  qrifi altmda
17
S Ö Z  S A H İ B İ ...  İ N F O R M A S İ Y A   K R A L I
Fikritncə,  hər  adam  söz  sahibi  ola  bilnıir.  Söz  sahibi 
olmaq  üçiin  dövlatə  və  millətə  əvəzo lu n m az vacib  olan  çox 
güclü  fakt  və  sənədlərə,  inkarolunraaz  məntiqə...,  bir  də 
yüksək  ınənəvi  əxlaqi  dəyərlərə  malik  olmalısan.  Ağıl  və 
söz vəhdəti  belə  insanlarda  daha  güclü  olur.
«...İstedad  Allah  vergisidir.  Qələm   Allah  səltənətinə 
ucalmaq  üçiin  bir  qismətdir»  -   deyən  fılosof Fvismen  Devid 
(ABŞ)  cəm iyyətdə  iıısanlan  üç  qismə  ayırır.  M əşhur  fılosof 
və  sosioloqlarm  fıkrinə  görə  birinci  tip  xa ra kte rlər  — 
эпэпэуэ  sadiq  olaıı,  fərdi  motivləri  güclü  ınkişaf  etm iş  və 
m üəyyən  dahi  dav ram ş qaydalarm a  əməl  edən,  təşəbbüskar, 
ağıllı  və  miidrik,  mübarizəyə  hazır  olan,  ədalət  prinsıplərini 
gözləyən  adamlardır.
Ikinci  tip  x a r a k te r h r   -   xaricdən,  kənardan  saat  mexa- 
nizmi  kimi  qurulur  və  istənilən  hala  salınaraq  idarə olunur,
Üçiincii  tip  x a r a k te r h r   isə  cəm iyyət  içmdə  azmış, 
ö zb rin i  itirmiş,  mübarizə  gücündən  ınəhrum  o!an,  paxıl  və 
xain,  istedadsız,  daxiiən  mənəviyyatsız,  heç  bir  oqidəsi  və 
mənliyi  olm ayan,  etdiyi  pisliklərdən  və  gördüyii  yaram az 
işb rd ən   ləzzət  alan  adamlardır.  Belə  adam lar  həyatda  və 
ədəbiyyatda,  tarixdə  və  fəlsəfədə...  həyatın  qalan  sahələ- 
rin tb   «əclaf»  damğası  altında  yaşayır...
Qələıninə  və  istedadına  bəlsd  olduğum  iiçün,  man 
professor,  yazıçı, jurnalist,  bənzərsiz  araşdırıcı  və  siyasətçi 
Rövşən  N o v ruzoğlunu  birincilərdən  hesab  etmişəm.  O, 
mülk  və  va  sorvət  sahibi  deyil  -   qızıldan  qiymətli  söz 
sahibidir.  Söz  isə  abidədir,  həyatm   bülün  m ə r h ə b b r in d ə  
mülkdnn  və snrvətdən ö ndə  gedir.

18
Rövşən Novruzoğlu
Mən  M o sk v a d a  yaradıcılıq  ezam iyyətlərim dən  birində 
olarkən,  RF-in  X İN -d ə  işləyən  professor  Semyon  Vasilye- 
viç  İvanov  b i b n d ə   ki,  Bakıdanam,  yaxınlaşclı,  dost  olduq. 
Professor  Bakı  haqqında,  ink işa f edib  g ö z ə lb şə n   Azərbay- 
can  h aq q ınd a  danışdıqca  fərəhlənirdim.  Diplomat  söhbətlə- 
rinin  birində  e rn jə ııib r tərəfindən  viran  edilmiş  Azərbaycarı 
torpaqları  h aq q ınd ä  -   Dağlıq  Q arabağın  yaşayış  məntəqə- 
ləri  haqqında  danışdı  və  q eyd  etdi:  «Ermənilərin  m övqeyi 
ə d a b ts iz   mövqedir.  М эп  bunu  erməni  d ostlan m a  da  demi- 
şəm.  M ən im lə  razılaşanlar  çoxdur,  Qarabağda  çox  olmu- 
şam,  о  yerlər A zərbaycam ndır,  A zərbayeana məxsusdur...»
D ipiom atla  m araqlı  söhbətlərim izdən  biri  A zərbaycan 
ziyalıları  çərçivəsiııdə  oldu.  O,  heç  gözləmədiyim  bir  anda, 
hörmətli  p ro fesso ru m u z  R övşən  N ovruzoğlunun  adım  çək- 
di.  Hiss  etdim   ki,  rus  diplomatı  onu  yaxşı  tanıyır.  A yn- 
larkən  professor  S.V .İvanov  mənə  dedi:  «...Sizin  cənab 
N o v ruzo ğ lu   kimi  ciddi  və  qiymətli  ziyalılarırnz  var.  Qoru- 
yun  onları.  C ənab  N ovruzoğluya  isə  ayrıca  salamlarımı 
çatdırın.  М эп  onun  tədqiqatlarım  öyrəndikdən  sonıa,  dost 
və  düşm əni  ayırd  edə  bildim...  »
X atırladım  ki,  bügüııkü  Azərbaycan  nıətbuatma  ilk 
olaraq  jurnalistika  tədqıqatını  məhz  Rövşəıı  N ovruzoğlu 
gətirib.  Erməni  arxivitıdə  onuıı  kimi  çalışan  ikinci  bir  alim 
tanımıram.  N eçə-neçə  xarici  ölkəni  gəzmiş  alim  Bakıya 
erməni  terrorçularını  ifşa  edən  onlarla  qiymətli  fakt  və 
sə n ə d b rlə   qayıdıb.  Hörmət  və  nüfuz  sahibi  oian  «Zerkalo» 
qəzeti  vaxtilə  onun  haqqında  yazırdı  ki,  politoloq  Rövşən 
N ovruzoğlu,  sözlin  əsl  mənasında,  bizim  üçün  «İnforma- 
siya  Kralıdır».
Rövşən  müəllim  həm  də  ııüfuz  sahibidir.  Nə  qədər  çə- 
tin lik b r   və  haqsızhqlarla  ü z b ş s ə   də,  təmkiniııi,  səbr  və  mə-
Qarabağ:  «Eçmiədzin»in тэх/ i  qrifı altında
19
tanətini  əldən  verınir.  Haqq  həm işə  istedadm   və  zəhm ətin 
tərəfındədir.
Мэп,  həm   də  onun  yazıçı  kim i  bədii  əsərlərini  də  çox 
oxumuşam .  O,  həm   də  heç  kəsə  b ənzəm əyən  bir  yazıçıdır. 
Digər  tərəfdən,  m ə n im b   razılaşın  ki,  o,  çox  güclü,  zəngin 
informasiyası  olan  bir  tədqiqatçı,  fılosofdur.  M ə s ə b n , 
Qarabağın  işğalı  ılə  bağlı  ə s ə r b r i,  «A zərbaycan  d ö v b tç i- 
liymə  qarşı  təhliikə  m ə n b ə b ri»   beş  cildlik  monoqrafıyası, 
tədqiqat ə s ə r b r i  ona  daha geniş  şöhrət gətirib.
Sizə  təqdim  olunan  bu  kitab  isə,  əm inəm   ki,  lıər 
birimizin  stoliistü  kitabına  çev rib c ə k .  М эп  bütün  bıınlarda 
heç  bir qeyri-adilik  görmürəm.
Əliağa Cəforov
Beynəlxalq  Ekologiya və 
Təbiətdən  Istifadə Akademiyasının
akademiki

20
Rövşən Novruzoğlu
«...М эп  bir neçə dəfa demişəm,  bir (h demək istayivam,  biz 
informasiya  hücumuna  keçməliyik.  Biz  Ermənistanm  işğalçı 
siyasətini ifşa etməliyik

Çünki reallıq da bundan  ibarətdir.  Er- 
mənistan  Azarbaycan  torpaqlarını  zabt  edib  va  Ermanistanın 
təcavüzkar}  etnik  təmizfoms  siyasəti  nəticəsinda  bizinı  1  mil- 
yondan  çox soydaşımız qaçqm,  köçkiin  vəziyyatinə di'ışiib».
Azərbaycan  Prezidenti cənab  İlham  Əlivevin 
Xarici  İşlər Nazirliyində  diplornatlarla 
görüşündəki  ııitqindən
A Z Ə R B A Y C A N   R E S P U B L İ K A S I N I N   H Ə R B İ  
P R O K U R O R L U Ğ U N U N   Q O V L U Ğ U N D A N
-  
Erm ənistanın  b ərb i  separatçı  birləşm ələri,  Dağlıq 
Q arabağın  silahlı  quldu r  d ə s tələrı  X an k ən d id ək i  366-cı  rus 
A layınm   hərbçiləri  ilə  birlikdə  beynəlxalq  miqyaslı,  ağır 
v ə   qanlı  cinay ət  törətdi.  Bu,  M üstəqil  A zərbaycanın  gene- 
fo n d u n a  qarşı  açılan  ə n   böyük  atəş  idi.  Fikrimizcə,  dünya- 
m n   heç  bir  m ünaqişə  zonasm da  bu  qədər  din  xadiıni  məhv 
edilməyib,  Dağlıq  Q arab ağ d a  «M arkarov  q ardaşları»nm  din 
xadim ləriınizə  qarşı  xüsusi  krematoriyası  fəaliyyətdə  olub. 
N ə tic ə d ə   regionda  B irləşm iş  M iliətlər  T ə ş k ila tm m   Baş 
M əclisinin  «Soyqırım  cin ayətin in   qarşısının  alınması  və 
ona  g ö rə  cəz a la n d ın n a   haqqıııda»  9  dekabr  1948-ci  il  tarix- 
li  K onvensiyasm ın,  e lə c ə   do  1949-cu  il  12  avqust  tarixli 
«DÖyüşən  silahlı  qiivvolordo  y a r a h la n n   və  x əsto lərin   və- 
ziyyətinin  yaxşılaşdırılması  haqqında»,  «H ərbi  əsirlərlo 
rəftav  h a q q m d a »   və  « M ü h a n b ə   zam anı  m ülki  ə h a ü n in   qo- 
runm ası  Vvaqqmda»  C en ev rə  K onvensiyalarım n  tələblori 
pozuldu.  A zərbaycan  xalqı  ertnoni  genosidinə  m eru z  qaldı.
Qarahağ:  «Eçmiədzin»in məxfı qrifı alttnda
21
*  *  *
1988-ci  ildə  ermətıilər  X ankəndidə  yaşayan  azərbaycan- 
lılara  qarşı  kütləvı  hücumlar təşkil  edib,  onlann  evlərim  yan- 
dıraraq,  şəhərdən  məcburən  çıxamıış,  azərbaycanlılara  qarşı 
zor tətbiq edərək,  onların  emlaklarını  qarət etmişlər. Xankən- 
dıdə  yaşayan  15  min  nəfərdən  çox  azərbaycanlı  şəhərdən 
məcburən  köçürülmüşdür.  Dörd  islam  mədrəsəsi yandırılmış, 
25  nəfər  islamşünas  ilalıiyyatçı  alim öldürülmüşdür.
1988-1991-ci  illərdə  Erm ənistan  tə rə fm d ən   D ağlıq 
Q arabağ  ərazisinə  qanunsuz  yolla  silahlı  d ə s tə lə r   yeridile- 
rək,  homin  ərazid ə  yaşayan  azərbaycanlı  əh alıy ə  qarşı  mü- 
tomadi  olaraq  terror aktları  hoyata  keçirilirdi.
1991-ci  ilin  sentyabrından  başlayaraq,  erm ə n ilə r  tərə- 
fındən  azorbaycanlıların  yaşayış  m ə n tə q ə lə rin ə   edilən  bas- 
qınlarda  keçm iş  SSRİ-yə  m əxsus,  X an kən d id ə  yerləşon 
366-cı  motoatıcı  alayın  komaııda  heyəti  və  hərbı  texnikası 
da  iştirak  etnıişdir.

*
E rm unilər  Dağlıq  Q arabağda  yaşayan  azorbaycanlı 
əlıalini  son  n o fərin ə  kimi  qırınaq  m ə q sə d ilə   k ə n d   v ə   şə- 
hərləri  m ü h a sirəy ə alaraq,  dinc  əh a liy ə   qarşı  m ü x tə lif çaplı 
odlu  silahlardan  istifadə  etm ək iə,  ağır  hərbi  texnika  vasitə- 
silə  hücum   edir,  m üh asirəd ən   çıxıb  qaçm ağa  cəhd  cdən 
şəxsləri  ıso  yollarda,  m e ş ə lə r d ə   pusqu  quraraq  m ə h v   edir- 
dilor.
2 4 .0 9 .1 9 9 1-ci  ildə  crm ən i  silahlı  dəstoləri  366-cı  ala- 
yın  hərbi  texnikasının  köm oyi  ılo  ebalisi  ancaq  azərbay- 
canlı  olan  A ğd ərə  rayonunun  İm arət  Q ərv ən d   kəndiııə  bas- 
qın  etmiş,  k ənd  əhalisinin  bir  hissəsini  xüsusi  amansızlıqla 
qotlo  yetirmişlər.  Azərbaycanhların  bütün  əmlakları  qarət 
olunmuş, 
cvlori 
yandırdaraq 
xarabalığa 
çevrilmişdir.

22
Rövşən Novnızoğlu
30.10.1991-ci  ildə  Tuğ  v ə   S əlakətin  kəndleri,  12.1  1. 1991- 
ci  ildə  Axullu,  19.11.1991-ci  ildə  Xocavənd,  15.12.1991-cı 
ildə  Cəmilli  kəndləri  d ə   e n n ə n i  silahlı  q ü v v ələrı  tərəfm - 
d ə n   366-cı  alaym  hərbi  texnikası  v ə  kom anda  heyətinin  iş- 
tirakı  ilə  işğal  olımmuşdur.  H ə m in   kəndlərin  azərbaycanlı 
əhalisinin  bir  hissəsi  m ə h v   edilmiş,  bir  hissəsi  isə  biitüıı 
ə m lak la n n ı  ataraq,  q açm ağa  m ə c b u r olmuş,  evləri  yandırıl- 
mışdır.
Erm əni  silahlı  q ü v v əlerı  v ə  terrorçu  d əstələri  1991-ci 
ılin  dekabrından  başlayaraq  D ağlıq  Q arabağm   azərbaycan- 
lılar  yaşayan  k en d lərin e  am ansız  v ə   ardıcıl  hiicumlara  baş- 
layıblar.  B ütü n   bu  k ən d lərin   ışğah  zam anı  azərbaycanlılar 
v əh şicə sin ə,  xüsusi  am ansızlıqla  öldürülmüş,  k ə n d lə r   ise 
yandırılmışdır.  İçğal  ərzində  Axund  M əcid  Sultanzadə, 
Hacı  Qasırnoğlu Hacı,  Şeyx  M üm taz  Mürşüdoğlu,...  günahı 
o lm adan  güllələnmiş,  meyitləri  isə  heyvanlar  basdırılan 
«Q ara  torpaq»  deyilən  əraziyə tullanmışdır.
Xocalı  Dağlıq  Q arabağda  Şuşadan  sonra  azərbaycanh- 
larm  yaşadıqları  ikinci  böyük  yaşayış  m əntoqəsidir.  1990- 
cı  ildə  ş ə h ə r   statusu  alm ışdır  1991-ci  ilin  m ə lu m a tm a   görə 
əhalisinin  sayı  7  min  n ə f ə r   idi.  Dağlıq  Q arabağdakı  ycganə 
tə y y a rə   meydanı  X ocalıda  yerləşirdi.  Erm əni  separatçıları, 
silahlt  muzdlu  d əstələr,  te n o ıç u   qrııplar  X o cah d a  7  min 
n ə f ə r   silahsız  azərbaycanlıya  ən   dəhşətli  və  amaıısız  divan 
tutdu.
*  *  *
Errnəni  silahlı  birtəşm ələri  Xocalını  h ər  tə rə fdo n   mü- 
h asirəy ə  almışdılar,  yolları,  keçidlərı  tutmuşdular.  Elektrik 
eneıjisi  yox  idi.  X ocalm ın  xarici  aləm lə  əlaqəsı  1991-ci 
ilin  noyabrm dan  etibarən  ancaq  radiotelefonla  və  mülki 
vertolyotlarla  idi  2 8 .0 !. 1992-ci  ildo  ermeniJə!
Qarabağ;  «Eçmiədzin»in məxfı qrifı altında
23
Dağlıq  Q arabağ  üzərində  A z ə ıb a y can   Hava  Yolları  D övlet 
şirkətinə  m ən su b   Mİ-8  markalı  mülki  vertolyot  vurulduq- 
daıı v ə  vei'tolyotda  xeyli  azərbaycanlı  həlak  olduqdan sonra 
Xocalı  şəhəri  ilə  hava ə laq əsi  d ə kəsilmişdi.
25.02.1992-ci  il  tarixdə  saat 22  radəlerində erməni  silahlı 
qüvvələri  Xocalı  şəhərinə  366-cı  motoatıcı  Alayınm kom an­
da  heyəti  və  hərbi  texnikası  ilə  birgə  hücuma  keçmişdi.  M a­
yor  Ohanyan  Seyran  Muşeqoviçin  komandası  (bu  gün  işğal 
olunmuş  Dağlıq  Qarabağdakı  separatçı  rejimin  müdafıə  nazi- 
ridir)  altında 366-cı alayın 2-ci batalyonu,  Yevgeni  Nabokinin 
komandası  altında  3-eii batalyonu,  qərargah rəisi  Çitçyan  V a­
leriy  İsayeviçin  rəhbərliyi  ilə  isə h əm in   alayın  1 -ci  batalyonu 
Dağlıq  Qarabağda  ağır  cinayətler  törətmiş,  etnik  təm izləm ə 
siyasəti aparmışdır.
sfs:
Istintaqla  m ü ə y y ə n   edilmişdir ki,  erməni  silahlı  qüvvə- 
ləri  Xocalı  şəlıərinə  geeə  saat  22  radələrin d ə  quldurcasına 
basqın  etmiş,  ə v v ə le ə   şəhəri  şiddətli  artılleriya  atəşinə  tut- 
muş,  sonra  isə  çoxsaylı  ağır  tanklar,  P D M   və  zirehli  trans- 
porlyoıiar  vasitəsilə  şəh ə rə   daxil  olm uş,  evlerində  yatmış 
dinc  ohalini  v ah im ə y ə   salaraq,  onları  vəhşieosino  m əhv  et- 
m oyə  başlamışlar.  Bu  zam an  qadın,  uşaq  və  ya  qocaya 
aman  v erm ə d ən   qarşılarına  çıxanı  atəş  yağışm a  tutmuş, 
tank,  PDM   vo  d ig o r  texnikanm  altına  salaraq  əzm iş,  m əhv 
etmişlor.
A zğm laşm ış  erm ən ilər  azərbaycanlılan  xüsusi  aman- 
sızlıqla  işgoncə  v erərək  öldürürdülər.  O nlar  m ü h asirəd ən  
çıxıb  qaçm ağa  m ü v ə ffə q   o h n u ş  azə rb ay can hlan   da  yollar- 
da,  keçidlərdo,  m e şələrd ə  pusqu  qııraraq  tutur,  v əh şicəsin ə 
molıv  edir,  m ey itlərə  od  vurub  yandırırdılar.

24
Rövşən Novntzoğlıt
^  #  %
Meyitlərin  xarici  müayinəsi,  m ə h k ə m ə -tib b   ekspertiza- 
larınm  rəyləri,  m ü h asirəd ən   çıxmağa  m ü v ə ffə q   olmuş  Xo- 
calı  sakinlərinin  ifadələri  ilə  ermonilorin  v ə  366-cı  alayın 
herbi  qulluqçularının  azərbaycanlılara  qarşı  törətdiklərı  ağ- 
lasığmaz  işgəncə,  vəhşilik  faktlan:  baş  dərisinin  soyul- 
ması,  quiaq,  burun,  cinsiyyət  üzvlərinin  kəsilm əsi,  e ı -  
m ən i  qəbrinin  üstiində  azərbaycanlı  başmın  qurbaıılıq 
kimi  kəsilm əsi  faktları  m ü əyyən   edilm işdir.  Silahh  qul- 
durlar  qadına,  qocaya  v ə   uşağa  da  fərq  qoym adan  ha- 
mıya  işgəncə verm işlər.  Q ad m larm   d öşlərinin  kəsilm əsi 
adi  hal  olm uşdur.
M ü əy y ən   edilm işdir  ki,  1956-cı  ildə  anadau  olnıuş 
din  xadimi,  R F -d a   islam   dini  təhsili  almış  O rucov  T e l­
m an  Ə n v ər  oğlu  X ocalı  şəh ərin d ən   m ühasirədəıı  çıxıb 
qa ça rk ən ,  26.02.1992-ci  ildə  N axçıvan ik   k ən d i  yaxm lı- 
ğ m d a   erm ə n ilər  onu  gü llə  ilə  vurub  öldürm üş  və  başı- 
nm   dərisini soym uşlar.
A raşdırm alar zam anı  məlum  o lm u şd ur  ki,  təşkilatın 
din  xadim lərindən:  1963-cü  ildə  a a a d a n   olm uş  Musta- 
fayev  Vidadi  Ş əfa  oğlu,  1962-ci  ildə  anadatı  olm uş  N uri­
y ev  Hafiz  Y usif oğlu,  1968-ci  ildə  anadan  olm uş  İlyasov 
Ə h m ə d   M əm ın ə d   oğlu  v ə   b aşq a la n n ın   başı  kəsilmişdir. 
Bakıdan  olan  B əd əlo v   Tofiq,  1961-ci  ildə  anadan  olnıuş 
R əcəb o v   C əbrayıl  M ehti  oğlu  tankın  tırtılları  altma 
atılmış,  gözləri  ç ıx a n lm ış ,  qulaqları  kəsilm işdir.
M əm m əd o v a   T a m ara  Səlim  qızı,  D adaşova  Əsli  Bə- 
bir  qızı,  Ə m irova  Mahi  B əbir  qızı,  H ü m b əto v a   Ə nahət 
Eldar  qızı,  N uralıyeva  D ilarə  O ruc  qızı  v ə  başqalarm ın
Qarabağ:  «Eçnıiədzin»in məxfı qrıfı altında
25
gözləri  çıxardmış,  döşləri  kəsilmişdir.  D .Ö .N urahyeva- 
m n  qızıl  dişləri isə  öldürüldiikdən  sonra  çıxarılmışdır.
Səlim o v   B ahadır  M ikayıl  oğlıı,  A slanov  İqbal  Qulu 
oğlunun  cinsiyyət  üzvləri  kəsilm iş,  gözləri  çıxarılmış, 
diri-diri  yandırılmışdır.
Səlim o v   Arzu  Bahadır  oğlunu  tutaraq,  körp ə  övla- 
dım n   gözü  qarşısında  d əm ir  d ə y ə n ə k lə   işg ən cə  verə- 
rək ,  döyüb  öldürm üşlər.
K ərim ova  Firəngül  M ə h ə m m o d   qızının  b əd ən i  tam 
d oğrandm ış,  gözləri  çıxarılmış,  qulaqları  v ə   döşləri  kə- 
silmişdir.
Erməni  separatçılarınm  din  xadımlərinə  qarşı  tenorçu- 
luğu  ilə  bağlı  2 7 .0 2 .1992-ci  ıl  tarixdə  Q arabağ  iizrə  rayon- 
laıarası  prokurorluq  tə rə f m d ə n   A zərbay can   Respublikası 
C M -nin  70-ci  maddəsi,  94-cü  m addənın  4,  6-cı  bəndlerü 
255-ci  m addənin  «v»  bondi  ilə  cinayət  işi  qaldırılmışdır.
*  *  *
1992-ci  il  fevralın  2 8 -d ə  V yanada  (Avstriya)  n əşr  edi- 
lən  «K udir»  qəzeti  belə  bir  m ə lu m at  dərc  edir:  « ...K e ç m iş  
S ovetlər  İttifaqmm  m əkanlarından  birinde  baş  v erən   dəh- 
şotli  yanğınlar  fevralm  25-d ən   davam  edir.  E rm e n ilə r  bir 
y erə  yığışaraq,  ruslarırı  k ö m ə y i  ilə  Qara  ş ə h ə n   (Qarabağı  -  
R.N.)  viran  etdi...  M oskvanın  V yanadakı  diplom atlanndan 
olan  Olcq  A leksandrviç  Ayvazyan  iddia  etdi  ki,  onun  heç 
nodən  xobəri  yoxdur»  (?).
İspaniyada  nəşr  edilən  «Levante»  qəzeti  iso  1992-ci 
ilin  martin  3-də  Valensiyadakı  em ıəni  icınasının  başçısı 
Leon  Toroyanın  müsahibosini  d ərc  edir.  О  deyır:  « ...U c q a r 
bir  yerdo  to ıp aq lan m ız  uğrunda  vuruşduq.  İnsan  azadlıq 
uğrıında  v'uruşa-vurıışa  özünü  dərk  edir.  Biz  crm onilər

26
Rövşən Novruzoğlu
indi-indi  ayağa  qalxırıq.  H ə r  yerdə  torpağımızı  əlim izdən 
alıb,  bizi q o v u b la r.. .»  (?).
1992-ci  il  martm  2 6 -d a  isə  eyni  qəzetdə  Kaııada  ermə- 
nisi,  hüquqşiinas  Vaskel  Sitaryan  çıxış  e d ə r ə k   göstərir: 
« ...B iz   e rm e n ilə r  ö zü m üz-ö zü m ü zü   dünyada  rüsvay  etdik. 
B izim  üçüfı  ağır  olan  B ey n əlx alq   m e h k ə m ə l ə r   quruiacaq. 
K im dir  e rm ə n i  millətini  m ə h k ə m ə   qapılarma  sürüklə- 
y ə n ? ...» .
*  *  *
Töredilm iş  cinayətlərin  n əticələri  ağır,  miqyası  geniş- 
dir.  Yaradılmış  «X ocalı  İstintaq  Q rupu»  bütıin  baş  verən- 
ləri  h əle de  araşdırır,  yeni  fakt  v ə   sənədləri  üzə  çıxarır,
Qrupun  üzvləri  Tbilisi  şəh ərin in   Vaziaııi  staıısiyasmda 
cin ay ət  törətm iş  366-cı  alayın  komandiri  Y .Y .Z arviqorovu 
v ə   alayın  d ig ə r  zabitlərini  d in d irm əy ə  səy  etsələr  də,  Xan- 
k ən d i  hərbi  q an ıizo n u n u n   keçm iş  prokuroru  Lazutkin;  Za- 
qafqaziya  H ərb i  D airəsi  Q o şu n la n   K o m an d an m m   müavini 
general  O h ano v   (m illiy y ətcə  erm ənidir)  m ü ston tiq lərə  ma- 
neçilik törədib  d in d ırm ə lə rə   imkan  vermədi,
M iiəyyən  edilmişdir ki,  Xocalıda  ernıəni  quldurlan  vəh- 
şicəsinə,  xiisusi  amansızlıqla  339  n əfər  azərbaycanlını  öl- 
dürm üş,  371  nəfəri  əsir  götiirmüşlor,  Onlardan  eksəriyyəti 
m ü x tə lif vasitələrlə  azad  edilmişdir.  30  n əfər  Xocalı  sakini 
isə  in d iy əd ək   ermənilərin  əsirliyində  qalmaqda  davam  ediıv 
421  n ə f ə r  Xocalı  sakini  m ü x to lif dorəcəlj  b əd ən   xəsarətləı i 
alaraq,  ırıəhv  olub  sıradan  çıxıb.  Aparılan  islintaq  zamarn 
m ü ə y y ə n   edilırıişdir  ki,  Xocalı  hadisələri  zaraam  120  ııəfor 
d ə   ıtkin  düşüb.
Qarahağ:  «Eçmiədzin»in məxfı qrifi altında
27
*  *  *
Xocalı  Beynəlxalq  terrorizmin  və  separatizmin  qurbanı 
oldu.  Bu  işğalçtlıq  siyasətinin  d ə  başm d a errnəni  silahlı  bir- 
ləşm elərı,  cinayətkar  qruplar  dayanırdı.  İndı  onların  üzvlə- 
riniıı  bir  qismi  Erm ənistanda  v ə  işğal  olunmuş  A zərbaycan 
torpaqlarmda  m iıxtəlif v ə z if ə lə r ə  təy in   edilib
İslintaq  zam anı  m ü ə y y ə n   edilmişdir  ki,  Ermənistaıı 
Respublikası  Yuxarı  Q arabağda  müııaqişənin  ilk  giinlərin- 
dən  silah,  döyiiş  sursatı,  horbi  texnika  ələ  k eçirərək,  silahlı 
dəstələr  yaradılması  sah əsin d ə  güclii  fəaliyyətə  başladığı, 
respublikanuzm   ərazisinə  təxribatçı  qruplar  göndərdiyi  bir 
vaxtda  rcspııblika  rohbərliyi  m ü dafiə  qüvvələrinin  yaradıl- 
masmı  longitmiş,  g ö zlom ə  m övqeyi  tutmuşdur.
31  avqust  1991-ci  tl  tarixdə  SSRİ-in  müdafio  nazıri  Şa- 
poşnikov  Azərbaycan  Respublikası  Prezidenti  Ayaz  Mütəlli- 
bova  məklubla  ınüraciət  edib,  müttəfiq  respublikalarda  Milli 
Qvardiya  və  ya  Miidafiə  Kazirliyi  yaratınaq  təklifi  irəli  sür- 
müşdür.
M orkozin  bu  toşəbbiisündən  sonra  respublika  prezi­
denti  334  №-li  5  sentyabr  1991-ci  il  tarixli  Formanla  Azor- 
baycan  Respublikası  M iidafiə  Nazirliyı  yaıatmış,  rniidafio 
naziri  vozifəsinə  Bərşadlı  Valelı  Əyyııb  oğlımıt  təyin  et- 
mişdir  vo  bununla  da  işini  bitmiş  hesab  etmişdir.  Faktiki 
olaraq,  ordu  quruculuğu  işi  ilə  heç  kim  məşğul  olmamışdır. 
Müdafiə  Nazirliyi  və  Silaiılı  Q iiv vələr  yalnız  kağız  üzorın- 
do yaradılmışdır.
5fr
Respublika  ərazisində  y erləşən  SSRİ  Silahlı  Q üvvələ- 
rinin  4-cii  Ordıı  hissəlori  respublika  Ali  Sovednin  09  okt-
vabr  '')<•)!  -a  iJ  larixli  qərarı  ilo  milhləşdırilorok,.  respublika

28
Rövşən Novruzoğlu
prezidentiııin  s ərəncam m a  v e riim ə s in ə   baxm ayaraq,  ordu 
komandanlığı  hissələrin  inventarlaşdırıhb,  respublika  tabe- 
çiliyinə  keçirilm əsinə  imkan  v e rm ə m iş   v ə  Azərbaycan 
Respublikasmın  о  vaxtkı  rəhb ərliy in in   qorxaqlığından,  cə- 
sarətsizliyindən  v ə  habelə  A z ə rb a y c a n   Xalq  Cəbhəsiniıı 
keçirdiyi  agılsiz  tədbirlərin  n əticəsin d ə ıı  hər  şey  pozul- 
muşdur.  Faktıki  olaraq,  A zərb ay ca n   d ö v lə ti  başsız  qalmış- 
dı.  Onun  dağılması,  parçalanm ası  labiid  idi.
Altı  a y   ərzınd ə  dörd  M ü d a fıə   N azirinin  dəyişdirilm əsi 
respublika  Silahlı  Q üvvələrinin  qoşun  kontingentinə  böyük 
psixoloji,  m ən əvi  ziyan  v u m ıu ş d u r   (m ə s ə lə n ,  V.Bərşadlı
05.09.1991-ci  ildən  11.12.1991 -ci  ilə  kimi,  T.M ehdtiyev
12.12.1991-ci  ild ən   11.02.1992-ci  ilə  kimi,  Ş.M usayev
ll.02.1992.-ci  ildən  2 4 .0 2 .1992-ci  ilə  kimi,  T.Əliyev
24.02.1992-ci  ildən  0 7 .0 3 .1992-ci  ilə  kimi  m üdafıə  naziri 
işləraişlər).
*  *  *
O ktyabr-dekabr  aylarında  keçirilm əli  olan  həqiqi-hərbı 
çağırış  üç  ay  gecikdirilmişdi  (çağ ın ş  b a rə d ə   fərm an  R es­
publika  Prezidenti  tərəfm d ən   05  dekabr  1991-ci  ildə  veril- 
miş,  ç a ğ m ş   kompaniyası  isə  1991-ci  ilin  dekabrından 
1992-ci  ilin  i  m artm a  kımi  keçirilmişdir).  Halbuki,  qüv- 
vədə  olan  hərbi  təlimatlara  g ö rə  bir  döyüşçiinün  hazırlan- 
masına  üç  ay  vaxt  toləb  edilir.  Kurslara  görə  gənc  döyüş- 
çünün  hazırlıq  proqraını  72  saat,  döyıiş  hazırhğı  proqramı 
120  saat,  m ü təx əssis  hazırlanması  proqram ı  520  saat  ol- 
duğu  n o z ə r ə   ahnarsa,  çağırışın  iiç  ay  gecikm əsi  nəticəsin- 
də  respublikam ızm   Silahlı  Q üvv ələri  yaradılması  prosesinə 
hansı  h ə c m d ə   ziyan  vurulduğu  aydm  o lu r
Qarabağ:  «Eçmiadzin»in məxfi cjrifı altında
29
*  *  *
О 
vaxt  o ıdu   sıralarına  ç a ğ m ş   da  yarıtm az təşkil  olunur- 
dıı.  M üd afıə  naziri  vo  respublikanın  hərbi  komissarı  vəzi- 
fəsiııi  eyni  vaxtda  icra  edən  T .M ehtiy ev   bütün  çağırışçıla- 
n n   ordu  sıralanna  aparılmamasının  səbəbini  4-cü  Ordunun 
kazarmaları  tohvil  v erm ə m ə s in d ə   görürdü.
Halbııkı,  istintaq  zamanı  m iiəy y ən   edilmişdir  ki,  res- 
publikamızda  kifayv3t  q əd ər  çağırışçı  qəbul  edib  döyüşçıi 
hazuiam aq  üçiin  baza  var  idi.  Bu  horbi-təlim   bazalarında 
30  min  döyüşçü  hazırlamaq  imkanı  olub.  Eyni  zam anda 
1992-ci  ilin  yanvar-fevral  aylarında  təşkil  olunm uş  hərbi 
hissoləro  d ə  bigano  yanaşılırdı.


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə