Ozan dünyasi №2(5), 2011



Yüklə 1.11 Mb.
Pdf просмотр
səhifə6/8
tarix10.06.2017
ölçüsü1.11 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Bəhmən 
VƏTƏNOĞLU 
 
 
 
 
MƏNĠM OLANLAR 
 
Nə Ģöhrət, nə dövlət, nə ad qalacaq,  
Mənim olmayacaq mənim olanlar.  
Dünyadan gedənlər bir də qayıtmaz,  
Onu bilməlidir gözü dolanlar.  
 
Leysanda buludlar qaralmalıdı,  
Payızda dağları qar almalıdı.  
Xəzan ki, yetiĢdi, saralmalıdı, 
Açılmaz təzədən bir də solanlar.  
 
Ġlan kimi torpaq üstə sürünsün, 
Əgər görünsə də az-az görünsün.  
Papaq əvəzinə palaz bürünsün, 
Vəfası, ilqarı, əhdi yalanlar.  
 
Sönərmi sinəmdə qalanan ocaq,  
BaĢımda tüstüyə, dumana bir bax.  
Sizin həmdərdiniz mənəm, mən, ancaq, 
Yığılın baĢıma, könlü talanlar.  
 
Söz Bəhmənin dövlətidi, varıdı,  
Məhəbbət ürəyin ilk baharıdı.  
Dünyanın ən xoĢbəxt adamlarıdı,  
Sevilib alanlar, sevib alanlar.  
 
 
 
 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
79 
 
YAZIĞIM GƏLĠR  
 
Dünya kimiyə kef, kimiyə dəhĢət, 
Bunları qanana yazığım gəlir.  
Duyub düĢündükcə ömrün sonunu,  
Ġnsanam, insana yazığım gəlir. 
 
Dövran təzələdi yeni dərdimi,  
Saz nədir bilməyən tərpədir simi.  
Bir ağılsız naĢı qəvvaslar kimi,  
DüĢəndə ümmana, yazığım gəlir. 
 
Ömür yollarında ağardıb birçək,  
Ay ellər, atalar alimdir gerçək.  
Cüt olsa sərçə də qalib gələcək, 
Tək olan aslana yazığım gəlir. 
 
Xilqətin sirrini duya bilmirəm,  
Hər sözü aĢikar deyə bilmirəm,  
Niyə sızıldayır, niyə, bilmirəm,  
Naləli kamana yazığım gəlir. 
 
Gözümdən yaĢ axır üzümə dən-dən,  
Aman ay ayrılıq, olmayaydın sən.  
Bir ölüm yaxĢıdı sevilməməkdən, 
Talesiz cavana yazığım gəlir. 
 
Ġgid ər adlanar qeyrət olanda,  
Üzdə həya olar ismət olanda.  
Dilbilməz nadana qismət olanda, 
Əhli-hal cavana yazığım gəlir. 
 
Bir an çatılmazmı qaĢı ovçunun, 
Axmazmı gözünün yaĢı ovçunun.  
Dəyəndə gülləsi naĢı ovçunun, 
Yaralı ceyrana yazığım gəlir.  
 
Dövran gərdiĢinə uya bilməyib,  
Qəlbindən qubarı yuya bilməyib, 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
80 
EĢqini kimsəyə deyə bilməyib, 
Gizlincə yanana yazığım gəlir. 
 
Zalım zaman kimi etdi bəxtiyar, 
Ürəklərdə kədər, həsrət, intizar.  
Aman Allah, dağlar boyda dərdi var, 
Bəhmən tək ozana yazığım gəlir. 
 
 
DOSTLARI 
 
Ġndi ha gəzirəm, tapa bilmirəm,  
Bir zaman qəlbimdə bitən dostları.  
Könül sarayımda, ömür bağımda,  
Sarı bülbül kimi ötən dostları.  
 
Cəbrini yerinə yetirmədiyim,  
Ağır Ģələsini götürmədiyim, 
Gen gündə yadıma gətirmədiyim, 
Dar gündə dadıma yetən dostları.  
 
Bostan becər, qanqal bitirmə, Bəhmən,  
Zər axtar, zir-zibil götürmə, Bəhmən.  
Ġtirmə, itirmə, itirmə, Bəhmən, 
Ġtirsən, tapmazsan itən dostları.  
 
DAĞLARA 
 
Dağ çəkən dağlara yenə qurbanam,  
GəlmiĢəm imana, dinə, qurbanam. 
QurmuĢam qoynunda binə, qurbanam, 
Dağlar gül bükübdü sinəmə, qurban.  
 
Əzəməti duymaz, vüqarı bilməz, 
Nə qiymət verər ki, naĢı dağlara?!  
Mən ona Məcnunam, o mənə Leyli,  
Qonubdu könlümün quĢu dağlara.  
 
Mən olsam yanında yüz həmdəmin də, 
Çıxsam axırına dərdi-qəmin də, 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
81 
Bircə gün ayrılsam vüsal dəmində, 
Tökülər gözümün yaĢı dağlara.  
 
Bahar necə keçdi, yay necə keçdi, 
Qıvrıldı, dolandı, çay necə keçdi?!  
Bilmədi gün necə, ay necə keçdi, 
QarıĢdı Bəhmənin baĢı dağlara.  
 
BAĞIġLA BƏHMƏNĠ,  
BAĞIġLA, DAĞLAR 
 
Səhv etdim, mən səndən aralı getdim,  
Özüm də anladım, çox günah etdim.  
Etdiyim günahdan əyildi qəddim, 
Axı səhv edilməz bu yaĢda, dağlar, 
BağıĢla Bəhməni, bağıĢla, dağlar.  
 
Səhvimi baĢıma qaxmadın mənim, 
Könül sarayımı yıxmadın mənim, 
Üzümə də dərin baxmadın mənim, 
Əridim mehriban baxıĢda, dağlar, 
BağıĢla Bəhməni, bağıĢla, dağlar.  
 
NaĢılar çox gördü günahı məndə, 
Mən ki, yad deyiləm Ģəhərə, kəndə. 
QayıtmıĢam sənə bir gözəl gündə
Gedəndə getmiĢdim yağıĢda, dağlar, 
BağıĢla Bəhməni, bağıĢla, dağlar.  
 
Gərək qənim olam mən də qənimə, 
Səndən ayrı düĢmək sığmır Ģənimə. 
Mənim bu çiçəkli söz gülĢənimə, 
Solmayıb vurduğun naxıĢ da, dağlar, 
BağıĢla Bəhməni, bağıĢla, dağlar.  
 
Yenə bir gülünəm, yenə mən sənin, 
ġirincə dilinəm, yenə mən sənin.  
Ötən bülbülünəm, yenə mən sənin, 
Nə yazda susmaram, nə qıĢda, dağlar, 
BağıĢla Bəhməni, bağıĢla, dağlar.  

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
82 
 
SAZIMIZ - SAZBƏNDĠMĠZ 
 
FƏRMAN XUDUOĞLU: HƏR SƏNƏTKARIN 
ÖZ YOLU, ÖZ DƏST-XƏTTĠ VAR 
 
Rubrukamızın budəfəki qonağı sazbənd Fərman Xuduoğludur. 
Onunla söhbətimiz məĢhur sazbənd usta Xudu və bu sazbəndlik 
barədədir. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
- Gəlin söhbətimizə bir qədər əvvəldən baĢlayaq. Təkcə Azərbaycan-
da  deyil,  onun  hüdudlarından  kənarda  da  sazbənd  kimi  məĢhur  olan 
usta Xudu bu sənətə necə gəlməsi barədə sizə nə deyirdi? 
-  Atam  çox  erkən  –  üç  aylıq  ikən  atasını  itirib  və  həyatda  nəyə  nail 
olubsa ancaq öz gücünə, öz qabiliyyətinə əldə edib. Babam dülgər imiĢ.  
Atam isə uĢaqlıqdan saza-sözə meylli olsa da, əvvəlcə kənddə bərbər ki-
mi tanınıb, sonra isə dərzilik öyrənib. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra 
isə  bir  müddət  sovxozda  çalıĢsa  da,  yenə  də  sazın  xəyalı  ilə  yaĢayıb. 
QonĢu  Tatar  kəndində  Nuru  adlı  aĢıq  olub.  Atam  danıĢardı  ki,  bir  neçə 
gün dalbadal onun simasında ağsaqqal bir kiĢi yuxuma girib dedi ki, sənə 
sazbəndlik  peĢəsi  verilir  və  elə  yuxuda  da  ona  sazbəndliyi  öyrədib. 
Üstəlik deyib ki,  bu sənət sənin ocağında daimilik olacaq. Bu hadisədən 
iki  ay  sonra  atam  görür  ki,  artıq  sazbəndiliyi  öyrənib  (təbii  ki,  yuxuda 
gördükləri əsasnda). Bir gün nənəm  görür ki,  atam ağacdan  yonub nəsə 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
83 
düzəldir.  SoruĢur  ki,  a  bala,  nə  düzəldirsən  belə?  Atam  deyir  ki,  mənə 
yuxuda saz düzəltmək öyrədiblər, indi özümü sınamaq istəyirəm.  
Bax  beləcə,  atam  baĢlayıb  sazbəndliyə.  Özü  danıĢardı  ki,  ilk 
düzəltdiyim sazı qonĢuluqda yaĢayan Telman adlı bir sürücü aldı, ikinci 
sazı  isə  bazarda  satdım.  Bundan  sonra  atam  düzəltdiyi  sazı  heç  vaxt 
bazara  çıxarıb  müĢtəri  axtarmayıb,  müĢtərilər  onun  sorağı  ilə  evimizə 
gəliblər.  
Təbii  ki,  rəhmətlik  usta  Xudunun  yanına  tanınmıĢ  aĢıqlar  tez-tez 
gəlib-gedirdi. Onlardan kimləri xatırlayırsınız? 
-  Evimizə  gəlib-gedən  tanınmıĢlar  çox  olub.  Amma  burada  atamın 
özünün  söylədiyi  bir  xatirəni  danıĢmaq  istəyirəm.  Atam  danıĢırdı  ki, 
cavan  vaxtlarımda  bir  gün  Borçalıdan  Əmrah  Gülməmmədov  gəlib. 
Onun  düzəltdiyi  sazlara  baxıb  bir  qədər  fikrə  gedəndə  atam  soruĢub  ki, 
Əmrah  əmi,  olmaya  düzəltdiyim  sazları  bəyənmədin.  Əmrah  kiĢi  cavab 
verib  ki,  yox  ay  bala,  bəyəndim,  amma  heyf  ki,  sənin  düzəltdiyin  saz 
mənim qocalan vaxtıma düĢdü. Atam bu böyük ustadla həmin görüĢünü 
həmiĢə  minnətdarlıqla  xatırlayardı.  Əmrah  Gülməmmədov,  Hüseyn 
Saraçlı,  Əhməd  Sadaxlı,  Ədalət  Nəsibov,  Xanalr  Məhərrəmov,  ġirvanlı 
aĢıq  Mahmud  və  daha  kimləri  deyim,  hamısının  atamla  isti  münasibəti 
vardı. 
- Sizcə, onu sevdirən nə idi?  
-  Məsəl  var,  deyərlər  hər  aĢpazın  əlinin  öz  dadı var.  Bu  mənada  hər 
sənətkarın da öz  yolu, öz dəst-xətti, sənətkar kimi incəlikləri var. Atamı 
tərifləmək  üçün  demirəm,  bunu  hamı  deyir,  onun  düzəltdiyi  sazın  səsi 
həmiĢə fərqlənib, seçilib, yəni özünəməxsus Ģəkildə danıĢıb.  
- Bu gün siz də  sazbəndsiniz.  Onun düzəltdiyi sazı baĢqa  ustaların 
düzəltdiklərindən fərqləndirən nə idi, bunu bir sənətkar kimi necə izah 
edərsiniz? 
-  Bəzən  atamın  yanına  saz  gətirirdilər  ki,  usta,  bunun  simini  dəyiĢ. 
Atam sazı əlinə götürüb similərini dəyiĢməzdən əvvəl ona əl gəzdirərdi. 
Bir də görürdün ki, sazın sinəsini azca yuxaldır, yaxud baĢqa bir hissəyə 
əl gəzdirir, sonra simləyib sahibinə qaytarırdı. Bütün bunları söhbət edə-
edə  elə  ustalıqla  edərdi  ki,  sazın  sahibi  heç  baĢa  düĢməzdi.    Demək 
istəyirəm  ki,  saz  düzəltməyin  çox  incəlikləri  var.  Gərək  hər  Ģey  yerli-
yerində olsun.  
Atam  hər  materialdan  saz  düzəltməzdi.  Tut  ağacı  üçün  Azərbaycanı 
qarıĢ-qarıĢ  gəzər,  hətta  qonĢu  Gürcüstana,  Dağıstana  da  gedərdi.  Hara 
getsə  ilk  növbədə  tut  ağacı  ilə  maraqlanardı.  Özü  də  ağacdan  baĢı  elə 
çıxardı ki, uzaqdan baxandaca bilərdi ki, bu ağacın çürüyü varmı, ondan 
nə  çıxar.  Hətta  bəzən  səhər  yuxudan  durub  deyirdi  ki,  gecə  yuxuda 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
84 
görmüĢəm  ki,  məsələn,  Qazaxın  filan  kəndində  yaxĢı  tut  ağacı  var,  o 
kənddəki dostumgilə gedək, görək düzdürmü? Gedib görərdik ki, atamın 
yuxuda gördüyü doğrudur.  
 
 
-  Deyirlər,  ustad  övladı  Ģəyird  olmaz  və  siz  də  sazbəndsiniz.  Ailədə 
atanızın sənətini daha kim davam etdirir? 
-  Biz  üç  qardaĢıq.  Üçümüz  də  atamızdan  bu  sənəti  mükəmməl  mə-
nimsəmiĢik.  Mənim  əsas  məĢğuliyyətim  sazbəndlikdir.  O  biri  qardaĢla-
rım  isə  baĢqa  sahədə  çalıĢsalar  da,  boĢ  vaxtlarında  gəlib  mənə  kömək 
edirlər. Mənim oğlum da babasının yolunu davam etdirir. 
- Siz özünün necə ildir ki, bu sənətlə məĢğulsunuz? 
- Ġlk sazımı səkkizinci sinifdə oxuyanda düzəltmĢəm. Artıq o vaxtdan 
30 ildən artıq vaxt keçir. 
-  Sazbənd  olmağı  atanız  məsləhət  gördü,  yoxsa  özünüz  bu  peĢəni 
seçdiniz? 
- Atam məsləhət gördü. Çünki ona yuxusunda demiĢdilər ki, bu sənət 
sizin  ocağa  əbədilik  verilir,  ocağınızın  ruzusu  bu  sənətdən  gələcək.  Bu 
sənəti öz nəslinə ötürərsən. Buna görə ağlım kəsəndən mən də bu sənətlə 
məĢğulam. Atam  rəhmətə  gedəndə  vəsiyyət  elədi ki,  siz də  bu sənəti öz 
övladlarınıza öyrədin. Oğlum Niyaməddin artıq öyrənib. 
Allaha çox Ģükür ki, atamın vəsiyyətinə əməl etmiĢik. Bu gün demək 
olar ki, Türk dünyasının hər yerindən bizə müraciət edənlər olur.  
- Ġlk saz düəzltdiyin günü necə xatırlayırsan? Onu atana göstərəndə 
necə qarĢıladı? 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
85 
-  Bayaq  da  dediyim  ki,  ilk  dəfə  səkkizinci  sinifdə  oxuyanda  saz  dü-
zəltmiĢəm. Hər ağacdan yaxĢı saz düzəltmək mümkün deyil. Gərək iĢlə-
dəcəyin ağac materialı keyfillyət baxımından yaxĢı olsun, rəngləri də ey-
ni olsun ki, düzəltdiyin sazın hər hissəsi bir rəngdə olmasın. Bu səbəbdən 
bəzən  hətta  bir  yaxĢı  saz  düzəltmək  üçün  on  saz  düzəldilə  biləcək  ma-
terial  iĢlətməli    olursan.  Ona  görə  də  atamın  emalatxanasında  olan  ən 
yaxĢı  materiallardan  istifadə  etmiĢdim.  Düzü,  üzümə  heç  nə  deməsə  də, 
hiss edirdim ki, atam onun ürəyincə olacaq saz düzəldə biləcəyimə o qə-
dər də inanmır, iĢlətdiyim materialları zay edəcəyimi düĢünürdü. Amma 
inadla  iĢimə  davam  etdim  və  gözəl  bir  saz  düzəldə  bildim.  Atam  ilk  əl 
iĢimi bəyəndi və sonradan həmin sazı satanda pulunu da mənə verdi ki, 
get özünə yaxĢı əyin-baĢ al.   
-  Atanız  bir  ustad  sənətkar  kimi  sizə  ən  çox  nəyi  tövsiyə  edir,  saz 
düzəldərkən daha çox nəyə diqqət yetirməyi tapĢırırdı? 
- Ən birinci tapĢırığı, tövsiyyəsi o idi ki, heç zaman pula görə əlinizin 
iĢini  korlamayın,  heç  vaxt  sənəti  pulnan  ölçməyin.  Deyərdi  ki,  bəzən 
kiminsə imkanı olmayıb iĢinizə dəyərindən az pul ödəsə də, eybi yoxdur, 
bunun əvəzini Allah baĢqa yerdən yetirər.  
Atam  özü  də  heç  vaxt  əlinin  iĢinə  haram  qatmaz,  biri  az  pulu  verib 
deyə, onun iĢinə barmaqarası yanaĢmazdı.  
- YaxĢı saz düzəltmək üçün vacib olan birinci Ģərt nədir? 
-  YaxĢı  saz  düzəltmək  üçün  yaxĢı  iĢ  Ģəraiti,  lazımi  alət  və  avadan-
lıqlar və bir də təbii ki,  yaxĢı material olmalıdır. Usta gərək hər Ģeydən 
əvvəl iĢlədəcəyi ağac materialını seçə bilsin, hər ağacdan saz düzəltmə-
sin.  Yəni  yaxĢı  sənətkar  əvvəlcə  materialı  seçməyi  bacarmalı,  sonra  iĢə 
baĢlamalıdır.  Bu  da  ustadan  böyük  qabiliyyət  tələb  edir.  Usta  ağaca 
baxanda bilməlidir ki, bu ağacdan nə çıxar. Bilməlidir ki, bu ağac güney-
də  (dəmyə  yerdə)  bitib,  yoxsa  quzeydə  (sulu  yerdə).  Bunların  möhkəm-
liyində və çəkisində fərq olur. Əlbəttə, dəmyə yerdə bitən ağac daha yax-
Ģıdır. Sazın çanağında istifadə ediləcək taxtada bunlar mütləq nəzərə alın-
malıdır. Amma bəzən görürsən ki, mən də sazbəndəm deyən biri hansısa 
ustadın düzəltdiyi sazı götürüb yüzdə yüz hər Ģeyi (taxtanın qalınlığını və 
s.)  eynilə  təkrarlayır.  Daha  nəzərə  almır  ki,  bu  ağac  hansı  mühitdə 
böyüyüb,  onun  taxtasının  möhkəmliyi,  çəkisi  necədir...  Yəni  müxtəlif 
ağaclardan  taxtanı  eyni  qalınlıqda  yonmaq  olmaz.  Məsələn,  quzeydə 
bitən  ağacdan  alınan  taxta  güneydə  bitənə  ağacınkına  nisbətən  nazik 
olmalıdır. Ağacın yaĢından da çox Ģey asılıdır. Ağacın yaĢı nə qədər çox 
olarsa,  o  qədər  yaxĢı  saz  alınır  ondan.  Atam  saz  düzəldərkən  istifadə 
etdiyi tut ağacının yaĢı ən azı 80-100 olardı. 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
86 
-  Bəs,  saz  düzəldərkən  istifadə  olunan  qoz  ağacında  nəyə  diqqət 
yetirilməlidir? 
- Qoz ağacında da tutda olduğu kimi, ağacın quzeydə, yaxud güneydə 
bitməsinə  diqqət  yetirilməlidir.  Güneydə  bitən  ağac  yaxĢı  qaralır, 
qurutduqdan  sonra  istədiyin  formada  qalır.  Quzeydə  bitən  ağaclar  isə 
sulu  olduğundan  yaxĢı  qaralmır,  əyilməyə  meylli  olur.  Adicə  barmağın 
tərindən canına su çəkir.  
Bir də gərək ağac yazda torpaqdan canına su çəkməmiĢ kəsilsin.  
- Yeri gəlmiĢkən, sazın çəkisi normalda nə qədər olmalıdır? 
-  Təmiz  qara  sazın  normal  çəksi  onun  ölçülərindən  asılı  olaraq  700 
qramdan  1.100  qramadək  olur.  Balaca  sazın  çəkisi  isə  300-400  qram 
olmalıdır.  
-
 
Bu sənəti seçdiyinizə görə peĢman deyilsiniz ki? 
-
 
Allah  eləməsin!  Ellərimiz  var  olsun!  Heç  bir  narazılığımız  və 
narahatçılığımız yoxdur. 
-
 
Sabənd  kimi  hansı  çətinliklərlə  üzləĢirsiniz?  Bu  sənətlə  ailəni 
dolandırmaq mümkündürmü? 
-
 
Pis  deyil,  dolanırıq.  Həm  atamızın  sənətini  yaĢadırıq,  həm  də, 
Ģükür  Allaha,  dolanıĢıq  çıxır.  Ellərimiz  var  olsun,  hər  yerdə  bu  sənətə 
qayğı var. Dövlətin qayğısı isə bizi daha da ruhlandırır. Yeri gəlmiĢkən 
qeyd  edim  ki,  hələ  1978-ci  ildə  atam  ulu  öndərimiz  Heydər  Əliyevlə 
görüĢmüĢdü. Ġki il bundan əvvəl isə Novruz Ģənliklərində mən möhtərəm 
prezidentimiz cənab ilham əliyevlə görüĢdüm.  
Narahatlığımız isə əsasən emalatxana sarıdandır. Doğrudur, pis-yaxĢı 
emalatxanamız  var.  Amma  elə  sazbəndlər  də  var  ki,  heç  bu  da  yoxdur, 
yaĢadığı  mənzilin  bir  otağından  emalatxana  kimi  istifadə  edir.  Arzumuz 
budur ki, Ģəhərin mərkəzində sazbəndlər üçün emalatxana-dükan açılsın. 
Bu,  həm  də  sənətin  təbliği  deməkdir.  Axı,  paytaxtımıza  dünyanın  hər 
yerindən  qonaqlar  gəlir  və  onların  əksəriyyəti  Ģəhərimizin  daha  çox 
qədimi  yerlərini  görmək  istədikləri  kimi,  həm  də  milli  musiqi 
alətlərimizə  böyük    maraq  göstərirlər.  Əgər  belə  bir  emalatxana 
yaradılarsa, ölkəmizin qonaqları və yerli sakinlər tez-tez bura baĢ çəkər, 
iĢimizlə tanıĢ olub bəyəndikləri sazı da alarlar.  
Harda  saz  var,  aĢıq  varsa  orda  usta  Xudunu  yaxĢı  tanıyırlar.  Hətta 
Amerika,  Ġngiltərə,  Almaniya,  Fransa  və  digər  ölkələrdən  gəlib  bizim 
sənətlə maraqlananlar olur.  Ġndi bir anlığa təsəvvür edin, hanısısa xarici 
ölkədən  gəlmiĢ  bir  qonağın  ürəyindən  keçir  ki,  saz  emalatxanasına,  saz 
dükanına da baĢ çəksin. Bu zaman onları hara aparaq? 
Son  illərdə  aĢıq  sənətinə  dövlət  səviyyəsində  qayğı  və  diqqətin 
artırılması,  Xalq  Ģairi  Z.Yaqubun  AAB-yə  sədr  seçilməsindən  sonra  bu 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
87 
qurumun  fəaliyyətinin  canlanması  bizdə  belə  bir  inam  yaradır  ki,  bu 
istəyimiz də reallaĢacaq. 
Son illər aĢıq sənətinə meylin güclənməsi göz önündədir. Təbii ki, 
bu  sənətə  marağın  güclənməsi  həm  də  saza  tələbatın  güclənməsi  de-
məkdir.  Bəs,  gənclər  arasında  sazbənd  olmaq  istəyənlər  necə,  çoxa-
lıbmı? 
-  Sazbəndlər  çoxdur.  AĢıq  sənətinin  daha  geniĢ  yayıldığı  bölgələrin 
hamısında  sazbəndlər  var.  Amma  yeniyetmələr  arasında  meyl  sazbənd-
likdən çox, ifaçılığadır. ġəxsən mənə müraciət edən olmayıb ki, övladıma 
sazbəndlik öyrət. 
- Sənətin bu günkü durumu sizi qane edirmi, sabahını necə görür-
sünüz? 
-  Bu  gün  aĢıq  sənəti  çox  böyük  inkiĢaf  yolundadır.  Ġndi  aĢıqlarımız 
tez-tez xarici  ölkələrdə  keçirilən beynəlxalq  festival  və  digər tədbirlərdə 
uğurla  çıxıĢ  edirlər.  Elə  mən  özüm  də  iki  il  bundan  əvvəl  düzəltdiyim 
sazlarla Türkmənistanda keçirilən beynəlxalq sərgidə iĢtirak etdim. 
M.Əliyevanın muğam kimi, aĢıq sənətinə də böyük qayğı göstərməsi 
də öz bəhrəsini verməkdədir.  
- Usta Xudunun oğlu olmaq sizin üçün nə deməkdir? 
-  Usta  Xudunun  oğlu  olmaq  üzərimizə  böyük  məsuliyyət  qoyur.  O 
adın  ucalığını  qorumağı,  onun  adına  layiq  yaĢamağı  və  iĢləməyi  tələb 
edir.  
 
Müsahibəni apardı:  
Musa  NƏBĠOĞLU 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
88 
 
 
 
 
 
   Təranə VAHĠD 
 
 
 
 
 
 
 
USTADLAR USTADI DĠRĠLĠ QURBANĠ 
    
 
 
Əzizim Diri dağı, 
Duman, gəl, bürü dağı. 
Xudam bir körpü salıb, 
Arxası Diri dağı.  
 
500  ildən  çoxdur  ki,  xalq  ruhuna  yaxın  olan  Qurbani  irsini,  Qurbani 
izlərini  sevə-sevə  yaddaĢında  yaĢadır.  500  ildən  çoxdur  ki,  Qurbani 
haqqında rəvayətlər, əfsanələr xalqın yaddaĢında zaman-zaman cücərib boy 
atır.  
Mirzəlixan oğlu Dirili Qurban XV əsrin 70-ci illərində, təqribən 1477-ci 
ildə Xudafərin körpüsünün yaxınlığında, Cəbrayıl rayonundakı Diri dağının 
döĢündəki  Diri  kəndində  anadan  olmuĢ,  bu  kənddə  böyümüĢ,  sonralar 
Ģeirlərində dəfələrlə doğma yurdunu xatırlatmıĢdı.  
 “Ġsmim  Qurbanidir,  kəndim  Diridir...”  -  deyən  el  sənətkarı  baĢqa  bir 
Ģeirində kimliyini belə ifadə edir: 
 
 “Dirili Qurbanın ərzi-halını 
Yalvara-yalvara yara deyərsən”. 
 
ġairin əsl adı Qurban olmuĢ, ġah Ġsmayıl Xətai ilə tanıĢlığa qədər “Dirili 
Qurbani”  kimi tanınsa  da,  saray  mühitinə  düĢəndən  sonra  o  dövrün ənənə-
sinə görə Ģair Qurbani təxəllüsünü qəbul etmiĢdir. 

 OZAN  DÜNYASI                                                                № 2(5), 2011 
 
89 
Nəzir-niyazla  dünyaya  gələn  Qurbaniyə  17  yaĢında  Mazannənə  pirində 
buta verilir. Gəncə xanının qızı Pəriyə aĢiq olan Qurbaninin həyatı büsbütün 
dəyiĢir. 
 
Qurbaninin dərdi olub ziyada, 
Allahı çağırram, yetişər dada, 
Bir gözəl seçmişəm işıq dünyada, 
O pəri salıbdı çöllərə məni.  
 
AĢıq  Qurbani  tezliklə  həm  lirik 
Ģair,  həm  dastançı  kimi  xalq  arasında 
tanınıb sevilir. Üstündəki Tanrı nəzəri, 
fərqli  düĢüncəsi  və  ilahi  eĢqi  onu 
imtahana çəkir. 
 
ƏDƏBĠYYATIMIZIN 
SOLMAYAN “BƏNÖVġƏ”SĠ 
 
   Ġnsan 
və  təbiət  gözəlliklərinin 
vəhdəti  Qurbani  yaradıcılığında  bir-
birini tamamlayır. Bu baxımdan Qurbaninin “BənövĢə” Ģeiri ədəbiyyatımıza 
yeni bir mövzu gətirdi. BənövĢəyə yüzlərlə Ģeir həsr olunsa da, heç bir Ģeirin 
ömrü AĢıq Qurbaninin “BənövĢə”sinin ömrü qədər uzun və ətirli olmadı:  
 
Tanrı səni xoş camala yetirmiş, 
Səni görən aşiq ağlın itirmiş. 
Mələklərmi dərmiş, göydən gətirmiş? 
Heyf ki, dəriblər az bənövşəni. 
 
Tarixi mənbələrə  görə,  AĢıq  Qurbani  ġah  Ġsmayıl  Xətainin  hakimiyyəti 
dövründə  yaĢamıĢ,  1500-cü  ildə  gənc  ġah  Ġsmayıl  Xətai  Xudafərin 
körpüsündən keçib ġirvana yürüĢ edərkən Qurbani onunla tanıĢ olmuĢ və bu 
görüĢü ömrü boyu unutmamıĢdır. Sonralar Qurbani hökmdara yaxın olmuĢ, 
Ģeirlərində onu vəsf etmiĢdi:  
 
Bu dünyada bir haqq divan, 
O dünyada cənnət-məkan. 
Qoy var olsun, türki zəban, 
Şah Xətai, Şah Xətai. 


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə