OĞuz eliNDƏN



Yüklə 56.34 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/14
tarix26.05.2017
ölçüsü56.34 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

£ & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & &  
&  
fflt
&  
&
&  
&
&  
§1
&  
i
45 
&
45 
&
45 
45 
45 
&
P'
İ
 
OĞUZ ELİNDƏN-
OZAN  DILINDƏN
45 
Ä  
&
45 
45 
45 
45 
45 
ft  
45 
45 
&
&
45 
45 
45 
45 
&
45 
45 
45
&  
84K7- ELM- 2000
45 
45 
&
454545£545454545454545454545454545454545iJ!*4545454545454545&»!

&
&
&
Tərtib edən və çapa hazırlayan: 
ASLAN BAYRAMOV
filologiya  elmləri  namizədi,  dosent
RedaKtor: 
BULUDXAN XƏLİLOV
filologiya elmləri  doKtoru,  dosent
Rə'yçilər:
H əsən M irz ə y e v
filologiya  elmləri  doKtoru,  professor
M ü rs ə l H əK im ov
filologiya  elmləri  doxtoru,  professor
Oğuz  elindən  —  ozan  dilindən.  Bakı:  « E lm » ,  2 0 0 0 .  —  2 5 0   səh.
ISBN  5-8066-1244-9
&
&
&
i
O xuculara  təqdim   olunan  bu  Kitab  Q ərbi Azərbaycanın 
Ağbaba,  Ş örəyel  və  Pəmbən  bölgələrinin  fo klo ru n d a n   bəhs 
edir.  Bundan  başqa,  həm in  bölgələrin  a də t  ən'ənələri,  orada 
işlənən  dialeKt  sözlər,  ayama  və  ləqəblər,  həm  də  fo k lo r 
m ateriallarında  adları  çəKilən  tarixi  yer-  yurdlarımızın  şəKilləri 
də Kİtaba d axil edilmişdir.
Geniş  oxucu  Kütləsi  üçün  nəzərdə  tutulan  bu  Kİtabdan 
foİKİorşünas,  e tn o q ra f və dilçi alimlər,  həm   də  müəllim,  tələbə 
və orta  m əntəb şa girdləri də istifadə edə  bilərlər.
4702060205

.....................  Qrifli nəşr
655(07)-2000
©  “ Ejim” , 
2000.
&
I  
B İZ İ  H Ə S R Ə T  Y A Ş A D IR  
|
f c
Sazlı- sözlü  xalqımızın foİKİorunun tarixi  min  illərlə ölçül-  &  
düyü  Kimi,  coğrafi  əhatəsi  də  çox  genişdir.  Bu  tarixi  qədimliK 
və  coğrafi  genişliyin  bir ucu  da  ulu  Ağbaba,  Şörəyel  və  Pəm-  ^  
bəyə  söyKənir.  Bənzərsiz  söz  sənətimizin  nadir  inciləri  1989-  jfc 
cu  ilə  qədər  irəvan,  Göyçə,  Zəngəzur,  Ağbaba,  Şörəyel,  &  
f   PəmbƏK,  Ağrı  vadisi  və  digər  tarixi  bölgələrimizdə  yaşamış  f
-  Qərbi  Azərbaycan  türKİərinin  sinələrində  dolu  idi.  Xüsusilə  ^  
dəfələrlə  qaçqınlığın  şahidi  olmuş  insanlar  əzab-  əziyyətlərini  % 
bayatılarda  vəsf etmişlər. 
&
Gümrü yanı sərt qaya,
*  
Boylandım Arpaçaya.
jjj 
Ev 
tiKdim, 
yuva  qurdum,
&  
Əməyim  getdi zaya.
Çox  təəssüf  Kİ,  vaxtında  toplanıb  nəşr  edilmədiyindən 
^   bu  bölgələrin  fokloru  adət-  ən'ənəsi,  dialeKti,  el  deyimləri  və 
s.  haqqında Azərbaycan oxucularının  geniş mə'lumatı yoxdur.
İRt  Son  illər Qərbi Azərbaycandan olan  bir neçə ziyalı  bu sahədə 
§   xeyli  iş  görməKdədirlər.  Onlar  yaşlı  qaçqınlarla  yaxından  əla- 
qə  saxlayaraq,  foİKİor  nümunələrini  toplayıb  nəşr  etdirirlər,
^  
laKİn 
bu  hələ azdır.  Dəryadan  bir damladır.
Təqdim olunan  bu 
Kİtabda 
da Ağbaba,  Şörəyel və Pəm- 
bəK  bölgələrinin  Kəndlərindən  toplanmış  xeyli  foİKİor  material- 
ları  verilmişdir.  Kitabın  müəllifi  Aslan  Bayramov  hələ  rayonda 
yaşayarKən,  yer-  yurd  adlarını  toplayıb  tədqiqata  cəlb  edər- 
Kən,  həm  də  göstərilən  bölgələrin  Kəndlərində yaşayan  ağbir- 
çək 
və  ağsaqqallardan  xeyli  foİKİor  materialları  toplamışdır. 
Qaçqınlıqdan  sonra  da  bu  işi  davam  etdirmişdir.  Toplanılan 
materialları  «Azərbaycan»,  «Elm və  həyat»,  «Azərbaycan  tə- 
biəti»,  «Ulduz» jurnallarında,  «Vətən  səsi»,  «Göyçə»,  «Vətən 
həsrəti»,  «Novruz»,  «Ədəbiyyat»  və  digər  qəzet  və  elmi 
mecmuələrdə  çap  etdirmişdir.  ADPU-  da  nəşr  olunan  «Filo- 
logiya  məsələləri»  toplusunun  bir neçə  nömrəsində xeyli foİK- 
lor  materialı  çap  etdirmişdir.  Müəllifin  foİKİora  olan  marağı  jjfc 
&   «Oğuz  elindən-  Ozan  dilindən»  Kİtabının  yaranmasına  səbəb 
§   olmuşdur.

§  
Ağbaba,  Şörəyel  və  PəmbəK  bölgələrinin 
K əndlərindən 
toplanmış  və  zəngin  söz  xəzinəmizdən  olan  rəngarəng- 
foİK- 
  lor  nümunələri 
İIk 
dəfə  olaraq  sanballı  şəKİIdə  bu  Kİtabda 
əks 
H   olunur.  Bu 
Kİtab 
uzun  illərin  məhsuludur.  Kitabda  ulularımızın 
j|?  y a ra td ıq la rı  b a y a tı, 
nanay  və  halay  mahnıları,  sayaçı  sözləri 
^   və  eydirmələr,  acıtma  və  oxşamaiar  qruplaşdırılaraq  təqdim 
  edilir.  Topladığı  bayatıların  çoxunda  müəllif  dialext  xüsusiy- 
&  
y ə tlə rin i 
saxlamışdır.  Göstərilən  bölgələrin 
y e r-  y u rd   adları, 
e tn o q ra fiy a  
və  adət-  ən'ənəsi  də  bayatılarda  öz 
ƏKsini 
tap- 
^   mışdır.  Bu 
ə ks 
etdirmədə  həm  də  ulularımızın  torpağa  bağ- 
$s  lılığı,  həsrəti, 
KövrəK 
duyğuları üzə çıxır.
^  
Gümrünün faytonnarı,
İpəKdir qaytannarı.
Yarımnan  minəK 
gəzəK,
Kor olsun düşmannarı.
Və yaxud
Durnam  uçur Loruya 
Qanad  çalır oruya.
Maymaxdan  dönüb  gəlsin,
Xəbər versin  geriyə.
1$ 
KitabdaKi  nanaylar  özünün  təzətərliyi,  incə  müəllif  zöv- 
j ^   q ü n ü n   h ə s s a s  
seçimi  ilə  diqqəti  cəlb  edir.  Xüsusi  ritm  və  me- 
^   lodiya 
ilə  
oxunan  həmin  nanaylar  bölgələr  üçün  çox 
xaraK- 
^   terİKdir.
2? 
Kitabın  «Sazımız,  sözümüz»  hissəsində  göstərilən  böl-
^   gələrdə  yaşayıb-yaratmış  aşıqlar və  el  şairləri  haqqında  mə'- 
tjb  lumat  verilir,  həm  də  onların  ictimai-  siyasi  şe'rlərindən  seç- 
mə  nümunələr  təqdim 
e d ilir. 
Həmin  aşıq  şe'rlərinin  çoxunda 
§? 
Kafir 
ermənilərin  azərbaycanlılara  qarşı  törətdİKİəri  qətllər 
söylənilir.  Bu  bizim  tariximizdir.  Bu  şe'rlər 
gələcəK 
üçün  yad- 
daşdır.  Elə  bir yaddaş 
kİ, 
onu  unutmağa  haqqımız yoxdur. 
jŞ 
Rəvayət,  əfsanə,  nağıl,  lətifə,  sınama,  inanc və  s.  janr-
^  
da 
olan  oxşar  nümunələr  də  Kİtabda  təqdim 
e d ilir. 
Maraqlısı 
| |  
o d u r 
Kİ, 
K ə n d lə rd ə  
işlənən  lağama  və 
dialeK t 
sözləri,  onların 
^   mə'na  tutumu  da  açıqlanır.  Xalq  arasından  toplanmış  topo- 
^   nimİK 
rəvayətlər,  onların  yozumu,  lətifələrin xəlqiliyi  də  maraq 
H   doğurur.
ı$
»
3
>
3
>
$
»
$
»
ä
>
S
>
»
ä
»
ä
»
3
»
ä
*8
>
S
»
8
>
8
»
£
'>
$
*$
»
a
>
a
»
8
»
8
»
£
»
$
s8
»
^3
»
M
<
»
S
®
8
>
&
§
»
3
»
ä
&
S
<
»
S

S
»
S
<
»
&
$
»
8
»
8
»
$
*S
»
S
»
i
Ağbaba, 
Şörəyel 
və 
PəmbƏK 
bölgələrində  olan  qaçaq 
^   hərəKatı,  onların  erməni 
və 
rus 
çinovniKİərinə 
qarşı  apardığı  ^  
  mübarizələr  haqqında  el  arasında  müxtəlif  rəvayətlər  vardı.  $  
§   Bu  sətirlərin  müəllifi  də hələ  1994-cü  ildə  «Qaçaq  Usuf»  das- 
j|?  tanını  həmin  Kəndlərin adamlarından toplayıb çap etdirmişdir.
^  
Kitabda  Qaçaq  Usuf,  Qaçaq  Həmid,  Qaçaq  Kərəm  və 
&   d ig ə rlə ri 
haqqında yığcam  mə'lumat verilmişdir.
§  
El 
a ra s ın d a  
olan  müxtəlif  mərasimlər,  ovsun  və  ayinlər 
^   aə  Kitaba 
d a x il  e d ilm iş d ir. 
K
ökü
 
mifİK  tafƏKKÜrüm üzə 
bağlı olan
0  
h ə m in  
ovsun  və ayinlər,  doğrudan  da  xalq  arasında-  Kəndlər- 
Ş:  də 
y a ş a y ırd ı.
fş  
Elə  mənim  özüm  də  «Qurdağzı  bağlama»,  «Çilə 
kə s

m əK» 
və s.  ovsun  və ayinlərin  dəfələrlə  şahidi  olmuşam.  Toy 
mərasimi  və  Novruz  bayramınm  Keçirilməsi,  orada  oxunan
fylfi
Ş t  m a h n ıla r  v ə  
s. 
y a z ıla r 
da 
m a ra q lıd ır.  Ü m u m iy y ə tlə ,  Kİtabın 
m ə z iy y ə tlə rin d ə n   ç o x   d a n ış m a q   o la r.
Səbr  və  təmKİnlə 
to p la n m ış , 
zövq  və  diqqətlə  arıdılıb 
s e ç ilm iş  
Qərbi  Azərbaycan 
fo İK İorun un  
bir  hissəsini 
ç a p  
e td irm ə K İə  
ADPU- 
n u n  
müəllimi, 
filo lo g iy a  
elmləri  namizədi, 
^   d o s e n t 
Aslan  Bayramov  nəcib  və  xeyirxah  bir  iş  görmüşdür. 
jjjj? 
Bu  xeyirxahlıqla  o,  bir  vaxtlar  qoynunda  gəzib  dolaşdığımız 
a   ulu  yurd  yerlərini-  qürbətdə  qalan  Vətəni  yadımıza  salır,  yad-
Ziıjt
A
W
&
daşımızı  siİKƏİəyir.
JW
t
&  
Müəllif Kitabda 
yer-  yurdlarımızın 
maraqlı,  etnoqrafİK şə- 
Killərindən  nüm unələr də 
verib.  Həmin 
şəKillərə 
baxdıqca 
yad- 
üaşımız 
oyanır,  ürəyimizdƏKİ 
həsrət 
duyğuları  baş  alıb 
gedir, 
sanKİ  Vətən torpaqlarının 
tƏKrarsız 
qoxusu 
sinəm izə 
dolur.  Və 
§   bu 
duyğular  bizi  yaşam ağa,  yolum uzu  gözləyən  dədə-  baba 
§   ocaqlarımızı  şənləndirm əyə,  yurd  yerlərinə  qayıdışa,  işğal 
^   olunmuş  torpaqlarımız-  Qarabağımız  uğrunda  mübarizəyə  , 
səsləyir.  KitabdaKi 
bir 
bayatıda  deyildiyi  Kİmi:
•J|l
^  
İ
k
İ  ibiş  qoşadır,
$$ 
Dağları  baş- başadır.
fş 
Çoxdan  ölüb gedərdim,
§  
Həsrət məni yaşadır.
§:
 
Avtandil Ağbaba, şair publisist  w
sjä 
w
'

$  
&
jfe
 
Rus-alman  savQşında 
həlak 
olmuş 
d a y ıla rım j^
&  
İsmayıl, 
Cəbrayıl,  Məhəmməd  və  eləcə  də  Q a-4&
^  
rabağ  savaşmda  şəhid  olmuş  təpəkövlü  ş a g ir d - ||
&  
lərim  İsfəndiyar,  Şahbuz,  Əli, 
Vüqor,  Bədincan.4^
| |  
Pənoh və  Qurbanın  əziz xatirəsinə  həsr olunur. 
Jj^
§  
-  - 
§  
I  
ELIMIZ,  ELATIMIZ 
ğ
H  
Ağbaba,  Şörəyel  və  Pəmbəx  bölgələri  də  Göyçə,  İrə- 
^  
van, 
Zəngəzur,  Ağrı  vadisi  və  Lori  Kimi  Azərbaycanımızın  ta-  ^  
^   rixi  bölgələrindəndir.  Bu  ərazilər  soyKÖKÜmuzdə 
iştiraK  e tm iş  
&  
H   oğuz  və  qıpçaq  türKİərinin  tarixi  vətənidir.  Torpağın  yaddaşı  §  
|?  oian  Saqat,  Gögər,  Qıpçaq,  ŞiraK,  Kəngər,  Holavar,  Kayıqulu,   
  Oğuzlu,  Bayat,  Abaran,  KasaK,  AlaKas,  Bayandur,  Oxçoğlu,  H  
Cızıxlar  və  s.  toponimlər,  qoç  və  at  heyKƏİIİ  qəbirüstü  abidə-  &  
§   lər,  oğuz  və  qıpçaq  qalaları 
b u n u   s ü b u t 
etmirmi?  Gözəl  alp-  jj| 
çəmənli  otlaqları,  meşələri,  başıqarlı 
u c a  
dağları,  sıldırım 
Ke-  §  
^   çidli  dərələri,  dişgöynədən  saysız-hesabsız bulaqları, 
şırıl-  şırıl 
** 
&   axan  dağ  çayları,  dağ  şəlaləri,  əlvan  florası  və faunası  ilə zə- 
ngin  olan  bu  bölgələr  Azərbaycan 
tü rK İə rinin  
avtoxton  vətəni 
olmuşdur.  Nə  yazıq 
Kİ, 
rus  çarlarının  siyasəti  ilə  1801,  1828,
^   1854,  1877,  1914-  cü  illərdə  TürKİyə  ilə 
aparılan 
mühari- 
bələrdə  yuxarıda 
göstərilən  bölgələr 
müharibə  meydanına 
&   çevriimiş,  müxtəlif  yerlərdən  erməniləri 
gətirərəK 
Azərbayca- 
1?  nın  bu  münbit  torpaqlarında  yerləşdirmişlər.  Onun  nəticəsin- 
^   də  100  minlərlə  Azərbaycan tümü  erməni 
terrorundan 
qaçqın 
&   düşərəK  TürKİyəyə  və  Azərbaycanın  şimalına  üz  tutmuşlar.
&   Sovet dövründə  Azərbaycanın  torpaqları  əsasında  «Ermənis- 
^   tan» 
re sp u b lİK a sı 
yaradılandan  sonra  da-1948-  1950-  ci  illər- 
də  «KÖçürmə»  adı  ilə  Azərbaycan  türKİəri  öz  doğma  və  tarixi 
&   yurdlarından  Kür- Araz ovalığına  deportasiya olunmuşlar.
1988- 
1989-  cu  illərdə  də  Azərbaycan 
türK İərini 
sonun- 
cu nəfərinədəK Göyçə,  Zəngəzur,  Ağbaba,  Lori,  PəmbəK,  İrə- 
van,  Şörəyel 
v ə  
digər  bölgələrdən  ermənilər  çıxarıb  qaçqın 
saldılar.
& & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & &
Ağbabanın  Qarabulaq,  Çivinli,  QuzuKənd,  Güllücə,  El-  ^  
lərKənd,  Balıqlı, 
Ö k s ü z , 
Sultanabad,  TəpəKÖy,  ibiş,  Qönçəli,  ^  
Göllü, Qara  Namaz,  İlanlı, DüzKənd, DaşKÖrpü, Amasiya  Kənd-  §  
lərində,  Şörəyelin  Qaraçanta,  Mağaracıq,  Çaxmaq,  Oxçoğlu, 
Güllübulaq,  Pəmbəyin  Qursalı,  Saral,  Vərdənə,  Qızılörən, 
Mollaqışlaq,  Holavar.Haydarlı,  Ardıc,  Xancığaz,  Aşağı  Kilsə, 
Yuxarı  Kilsə 
K ə n d lə rin d ə - 
31  Kənddə  Azərbaycan  türKİəri
1989- cu 
ilədƏK 
yaşamışlar. 
^
Bu  Kəndlərdə  gözəl  adət-  ən'ənələrimiz 
q a lm a q d a   idi. 
Məsələn,  bir  çox  işiər  iməci 
ilə  
görülərdi.  Bir  də  görərdin 
Kİ, 
b iris i  y a z -  y a y   a y la rın d a   ç a y   KƏnarında  v ə   ya 
bulaq 
ə tə y in d ə  
&  
xalça-  palaz,  qab-  qacaq təmizləyər,  yun çırpıb yuyar,  yorğan  w  
döşəK  salardı.  Bu  vaxt 
h e ç   kəs  d e m ə d ə n  
qız-  gəlinlər  tez 
tö - 
Külüb 
gələr,  yaşlı  qadınların  əllərindən  bu  işləri  alıb,  onların 
nəzarəti  altında  özləri  bu  işləri  tamamlayardılar.  Payız  vaxtın-  &  
da  qış  üçün 
d ib ə K İə rd ə  
yarma 
döym əK , 
əriştə  Kəsib  qovur-  &  
maq, 
Kəsilən 
qazları  yolub  qış qovurması  üçün  hazırlamaq  da 
iməci  ilə yerinə yetirilərdi.  Cavan  qızlar əllərində salğar nanay 
deyə-deyə sıra  ilə dibƏKdəKi  buğdanı döyərdilər kİ,  qabığından   
çıxıb  yarma  olsun.  Bulğur  qaynatmada, 
KİrKirə 
ilə  qovut  və  §  
yarma  çəKiləndə də qız- gəlinlər bir- birinə KÖməKİİK edərdilər.
Qoyun 
q ırx ın ın d a   da   q ırx ılıq la r 
işə 
d ü ş ə r,  Kişilər  Kömən- 
ləşib 
sıra  ilə  b ir-b irin in   q o y u n -q u z u s u n u   q ırx a rd ıla r. 
Otun 


&  
rə n ti 
ilə  biçilməsi, 
y ığ ılm a s ı,  ç ö ld ə n   m a ş ın la   d a ş ıy a ra q   h ə y ə tə  
&  
g ə tirilm ə s i 
də ancaq 
q o n ş u la rın   Köm əyi  ilə  b a ş a   g ə lə rd i.
60-  70-  ci  illərdə  yeni  tipli  evlərin 
tİKİlm əsi 
dəbdə  idi. 
Daşın,  qumun 
d a ş ın m a s ı, 
hörgü  işlərinin 
ta m a m la n m a s ı 
da 
cavan oğlanların  Köməyi olmadan başa gəlməzdi.
Göstərilən  bölgələrdə  bu  gözəl  ən'ənələrə  xas 
poetİK  -  
b ıçim li  foİKİor 
örnəKİəri  vardır.  Azərbaycan  foİKİorunun  tərKİb  ^  
hissəsi  olan  adət-  ən'ənələr  göstərilən 
Kəndlərdə  və 
rayon  jj& 
m ərKəzi 
olan qəsəbələrdə yaşayır və 
inK İşaf 
edirdi.
...Xalq 
y a ra d ıc ılığ ın a -fo İK İo ra  
marağım lap 
KİçİK 
yaşlarım-  2  
dan  başlamışdı.  Nənəm  Hürü  Abuzər  qızının  laylaları,  üzərriK  ^  
bayatıları,  inəK  sağanda 
d e d iy i 
eydirmələr  və  oxşamalarına  jfc 
heyran  olmuşam.  Ana  nənəm  Güləbətin  Rəcəb  qızının  «Qur-  &  
daqzı  baqlama»,  «Su  parpılamaq»,  «ÇiJə  KosməK» 
o v s u n la rı- 
§
3
 

r  r
& & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & & &
w ı  &

^   sunlarına  da  maraqla  və  diqqətlə  qulaq  asmışam.  Güləbətin  - 
nənənin  üç oğlu-  İsmayıl,  Cəbrayıl və  Məhəmməd  rus- alman 
savaşından  qayıtmamış,  TürKiyədəKi  yaxın  qohumlarına  görə 
əri 
MİKayıl  NKVD-  nin  tə'qiblərindən  yaxa  qurtarmaq  üçün 
«   Uars tərəflərə  üz  tutmuş, 
s ə rh ə d   m ö h K ə m lə n d irild iy i 
üçün  bir 
d a h a  
qayıdıb  ailəsini  apara  bilməmişdi. 
6
-  7 
nəfərlİK  
ailəni 
Kİ- 
&  
çİK 
oğlu  Əhməd  Kolxozda  çobanlıq 
e tm ə K İə  
dolandırardı.  Ona 
&   g ö rə   d ə  
yağışlı,  qaranlıq  gecələrdə,  tufanlı- 
çisKİnli 
günlərdə, 
həm  
də  qoyun- 
Keçi, 
quzu-  çəpiş  itəndə  Güləbətin  nənə 
«Qurdağzı  bağlama»  ovsununu  yerinə  yetirərdi.  Bundan 
başqa,  birinin  uşağı  xəstələnəndə  də  qabda  su  gətirər  və 
Güləbətin  nənəyə parpıladıb- ovsunladıb aparardı.
^  
TəpƏKÖy  Kəndində  1918-ci  ilin  Novruz bayramında Aba- 
^   ran  q ə z a s ın ın  
Gözəldərə 
K ə nd ind ən  
qaçqın  düşən  qaracıqlı,
^   tombullular,  dadaşdı,  postalçılar,  lahışlar,  çəmənli  və  aydınnı 
^   tayfaları  da  yaşayırdılar.  Onlara  gözəldərəlilər  deyərdilər.
|jj?  1918- ci  ildə ermənilər həmin 
Kənddə 
yaşayan dinc əhalidən- 
^ 2 1 5   nəfərini  məscidə  doldurub  yandırmışlar.  Elə  mənim,  qar- 
 
daşım 
Rəsulun,  əmim  qızları  və  oğlanlarının  çoxlarının  adı 
həmin faciədə 
həlaK 
olan yaxın qohumlarımızın adlarıdır.
§  
1923- 
cü  
ildə Ağbabanı  Qars vilayətindən  ayırıb  «Ermə-
mstana» 
q a ts a la r  d a , 
gözəldərəlilər  taleyin 
höK m ü nə   b o y u n  
ə y ib , 
ermənilər tərəfindən dağıdılaraq hərbi atəşgaha çevrilən 
  Gözəldərə 
K əndini 
xatırlaya- xatırlaya Ağbabada yaşadılar.
3

Babam  Məhəmmədəli  Kərbalayı  Xudaverdi  oğlu  da  Gö-
a   zəldərədən  qaçqın  düşən  qaracıq  tayfasından  idi.  Yaxşı  daş 
^   və ağac ustalığı  bacarardı.  Danışığında çoxlu atalar sözləri  və 
yerli  ifadələr  işlədərdi.  Məsələn,  bivec  adamlar  üçün  «Mina- 
rəyə xərci  çıxmayan  elə  bilər  kİ,  eşşəK göbələyidir»,  tələsiyən 
üçün  «Ə,  a  bala,  toyun  Qararxacda  çalınır»,  bixərc adamlara 
isə  «Buna  heç  Ələyəz  dağı  da  dayanmaz»  deyərdi. 
« Ö
k ü z ü
 
fät  olmayanın  bıçağı  iti  olar»,  «Əvvəl  aş,  sonra  baş,  sonra  iş»
^   atalar sözlərini  də çox işlədərdi.
H  
Azərbaycan  foİKİorunun  gözəl  bilicisi,  həm  də  gözəl
^   nağılçı,  arıxlı  tayfasından  olan  Bəşir 
Kişini 
də  xatırlamamaq 
&   olmur.  Bütün  Kənd  uşaqları  Bəşir 
Kişini 
çox  sevərdi.  O,  gözəl 
§   zurna  çalmaqla  bərabər,  həm  də  yüzlərlə  nağıl,  mərasim  Ä
■js.
8
^
ıXt 
Ä
nəğm ələri  və 
s.  əzbər  bilər  və  çox  ustalıqla  söyləyərdi.  Ra-  »  
^   dioqəbuledici 
və 
televiziyanın olmadığı 50- 60- cı  illərdə bütün 
Şı  Kənd  uşaqları  onun  başına  yığışıb  foklor  nümunələrinə  ma-  &  
raqla  qulaq 
asardılar.  BəIkə  də  Bəşir  Kİşinin  bildiKİəri  toplanıb  &  
|jj? 
nəşr 
olunsaydı,  cildlərlə 
Kitaba 
sığmazdı.  Yaddaşları  çözə- 
^  
ləyərəK 
onun  söylədİKİərindən  bir  neçə  rəvayət  və  lətifəni  bu  A  
iŞı  Kİtaba  daxil etmişİK.
1918-  ci 
ildə 
Ağcaqaladan  qaçqın  düşən  Əşrəf 
Kİşi 
də  §  
% 
çoxlu  xalq 
mahnıları  bilərdi.  Məclislərdə  hətta  qaval 
İlə 
oxuy-
S   ardı da- 
£
B. 
Aşıq  Isgəndər  Ağbabalı  da  sazlı-  sözlü  azman  aşıqlar-  45 
ğ  
üüiı 
ıdı. 
Zaınan  onu  bizdən  uzaqlaşdırdıqca  hiss 
edirİK  Kİ, 
 
böyüK 
b ir 
el 
sə n ə tK a rın ı 
itirmişiK. 
J?
^  
Kəndlərdə  əyyar 
Kİşilər 
və  sinəsi  dolu  qadınlar'çox  idi:  ^  
  Xancığazlı  zurnaçı  Musa,  Sə’di  Kişi,  holavarlı  Oruc  müəllim,   
güllübulaqlı  Sona  nənə,  oxçoğlulu  Paşa  müəllim,  Ağca  nənə,  §
®  sultanabadlı  toyçu  Xəlil,  balıqlılı  Xoşqədəm  nənə,  mollaqış- 
  laqlı  Qiymət  nənə,  xancığazlı  Pəri nənə belələrindən  idilər.
*
TəpəKöylü  Qənbərəli 
Kİşi 
də əyyar adam  idi. 
&
Hələ  Kənddə 
Kİub 
olmadığı  bir dövrdə Qənbərəli  dayının  &
f
  öz 
əli 
ilə   tiKdiyi  b öyü K  
otağında  aşıq  yığnaqları  olardı.  Aşıq 45
Əsəd,  Aşıq  Məhərrəm,  Aşıq  Hüseyn  Saraclı,  Aşıq  isgəndər  | |  
45  və  başqa  el  sənətKarlarının  sazına-  sözünə  İİk  dəfə  orada 
^   qulaq  asmışıq.  Kənd  uşaqları  da  anaları  və ya  da  nənələri  ilə  w  
^   bu  məclisə  gələr,  söylənən  dastana  qulaq  asa- asa  elə  bura-  §  
da~ 
nənəiərinin  dizinin  dibində yuxulayardılar. 
^5
45 
Qənbərəli  dayı  və  arvadı  Bilqeyis  xala  Gözəldərə  qaç-  45 
gş  qını  idilər.  Qonaqpərvər  olduqları  üçün  Kəndə  gələn  qonaq,  §  
§  
aşıq, 
seyid,  Kəndirbaz,  məzhəKəçi  və  başqaları  onlarda  qo-  2  
H   naq  qalardılar.  Qənbərəli  Kİşi  əsl  rəncbər  və  söhbətcil  adam  ^  
idi.  Ağac  və daş  ustalığını,  dəmirçiliyi də bacarardı.  Çoxlu ləti- 
45 
45  fələr bilər,  danışığında  atalar sözlərini  də çox işlədərdi.  Məsə-  45 
§   lən,  «Yetimin  ağzı  aşa  dəyəndə,  başı  daşa  dəyər»,  «Bağla-  §  
§   nan  it  ova  yaramaz»,  «Ət  ilə  yağ  qardaşdır,  arada  soğan  ya-  §  
0
$  nar» 
v ə  
s.  Onun  oğlu  Yusifin  də 
dülgərlİK, 
dəmirçiliK  mühərriK $  
yığmaq, 
K o m b a yn , 
traxtor,  avtomobil  işlətməK,  qaynaq 
etm əK, 
&
45 
45
'&.9&

<9
jjjj|  eleKtrİK 
işi 
g ö rm ə K - 
hər  şey  əlindən  gələrdi.  Qaçqınlıq  onun 
da 
Ömrünü yarımçıq qoydu.
£  
Kəndlərdə  Keçirilən  müxtəlif  mərasimlər  də  maraqlı
olardı.  ƏKİn-  biçinə  yağış  lazım  olanda  və  ya  günəş  arzula- 
n a n d a  
qonşu  arvadlar-  Reyhan  xala,  Zeynəb  xala,  Dilbər xa- 
gk  la,  ZəKiyə  qarı,  Dursun  xala,  Gülsənəm  qarı,  Güldərən  xaia,
Şftı  Bədgül  xala  və  digərləri  bir yerə  yığılıb  deyərdilər  kİ,  «A  bala,
0  
bir 
«godu-  godu»  gəzdirsəniz,  bu  havalar  düzələ».  Uşaqlara 
da 
e lə  
bu  lazım  idi.  Tez  bir  çömçəni  gəlinciK 
Kimi 
bəzətdirib 
mahnı  oxuya-  oxuya,  həm 
d ə  
pay yığa- yığa 
Kəndin 
bu  başın- 
dan  düşüb  o  biri  başından  çıxardılar.  Pay  da  nə  olacaq:  yağ, 
yumurta,  qənd,  mer-  meyvə, 
Konfet 
və  s.  Sonra  da  onlar  yo- 
<Şj?  rularaq  bir  evə  yığışar və  yeyib  içərdilər.  Bə'zən  o  qədər  yu- 
^   murta  yığardılar  Kİ,  onu  da  düKana  verib  başqa  şeylər alardı- 
lar.
^  
Kənd 
to y la rın a  
xüsusi  hazırlıq  görülər,  mal- 
q o y u n ,
toyuq-  cücə  də  bəslənərdi.  Toyun  ən  yadda  qalanı  qaranlıq 
^  
g e c ə d ə  
məşəllərin  işığında,  qara  zurnanın  sədası  altında  ^  
sa ğ d ış  
evindən  «şax  gətirməK»  idi.  Yallı  başı  çəKənlər  xüsu- 
silə   s e ç ilə rd ilə r. 
Toy  babası  isə  əlində  zoğal  çubuq  oyun 
H   m e y d a n ın ı 
daraldan  uşaqları  tez-  tez  ehtiyatlandırar,  bə'zən 
də 
çubuqla  qıdıxlardı.  Həm  oğlan  evində,  həm  də  qız  evində 
&  
to y d a n  
bir  gün  əvvəl  «xınayaxdı»nın 
təşKili, 
«paltar 
g ə tirm ə K »  
də 
toy  içində  bir toy  idi.
H  
Payız  aylarında  gətirilən  gəlinləri  bir  qayda  olaraq  may
^   ayının  güllü- 
ç
İ
çəkü
 
bir vaxtında  çölə  çıxarardılar.  «Çöləçıxart- 
&   ma»  da  bir  mərasim  idi.  Bunun  üçün  ev  sahibi  əvvəlcədən 
&  
Kətə, 
şirniyyat  bişirər,  mer- meyvə alar,  qonşulara  qohumlara  &  
f?  da  xəbər  verərdi.  Görərdin  Kİ,  bərli-  bəzəKİi,  xonçalı-  buxçalı  2  
^  
böyÜK 
bir  qız  gəlin  dəstəsi,  arxalarında  da 
Kənd 
uşaqları  na-  ® 
ffc  nay deyə- deyə 
ç
'
içək
H- 
çəmənli  bir çölə seyrə çıxıblar. 
^
t
islam  dininə  aid  olan  bütün  mərasimlər  (Qurban  bay-  &  
ramı,  Orucluq,  MəhərrəmliK,  dəfn  mərasimi və s.) qaydasınca  ^  
H   Keçirilərdi. 
H
^  
1970-ci  illərdə  BDU-da  oxuduğum  zaman  mərhum foİK-
lorşünas  Vaqif  Vəliyevin  tapşırığı  ilə  xeyli  foİKİor  materialları  §  
topladım.  indi  də  o  dəftərləri  saxlamışam.  Daha  sonra  BDU-
4* ® ® ® 
® 
® ®  ® 
w  .
& & ^ ^ & £ & >
8
ljRt>Rt&^t>Rl>Rt>R*>Rt&jRt*!'!tj
8
»>Rt>&>J!t>R»>S»*!?*&ı?!t&£&^!t>St&
nun  dissertantı  olarKən  mərhum  dilçi  Əlövsət  Abdullayev  və 
türKoloq  Kamil  Vəliyevin  tapşırıqları,  həm  də  təşəbbüsləri  ilə 
Ağbaba,  Şörəyel  və  PəmbəK  bölgələrinə  daxil  olan  yeddi 
rayonun  3000-  dən  çox  yer-  yurd  adlarını  toplayıb  pasport-  &  
laşdırdım.  Onun  əsasında  dissertasiya  yazdım.  Həmin  dövr-  ® 
lərdə  Kəndləri gəzərKən  yenə də foİKİor nümunələri topladım.  &  
1988-1989-  cu  illərdə  Qərbi  Azərbaycandan  qaçqın  dü-  3« 
şən Gəncədə və  BaKinın  «Bayıl», «Xutor», «SemaşKO»  «Mon-  &  
tin»  adlanan  ərazidə  toplu  yaşayan  ağbabalılar,  pəmbəKİilər,
‘   şörəyellilərin  arasında  1990-  cı  ilin  qışında  və  1998-  ci  ilin  ^  
yayında  bir  daha  oldum.  Foklor  nümunələri  və  yer-  yurd  ad- 
larını  söyləyən  informatorlar  elə  bil 
kİ, 
adam  axtarırdılar 
kİ,
^   ürəKİərini  boşaltsınlar.  Onlar  sinələrindəKİIərini  söyləyəndən 
^   sonra  bir  yüngüllÜK  tapırdılar.  ÇünKİ  bir  neçə  dəfə  qaçqınlıq 
həyatı 
Keçirən 
bu  insanların  sinələrində  dərddən-  əzabdan, 
həsrətdən  foİKİor  göyərirdi.  «Xutor»da  Qızılörən 
K əndindən 
§   olan  bir  yaşlı  Kİşi  ilə  görüşdüm.  Ondan  xahiş  etdim  Kİ,  öz 
% 
Kəndlərinin 
ərazisində  olmuş  bulaq,  dağ,  dərə,  təpə  və  digər 
yer-  yurd  adlarını  söyləsin.  Qarayurd,  Çubuxlu,  Qara  Çoban, 
Yelliyurd,  Maymaq,  Helləndi,  Şır-  şır,  MİSKİnli  və  s.  yurd  adla- 
rını  o,  ah  çəKərəK aKtyor  həvəsi  ilə  elə  söylədi  kİ,  məəttəl  qal- 
dım.  Sonra  o  dedi 
Ki, 
sağ  olasan  səni,  o  dağın  adını  deyəndə 
&   elə  bildim  Ki,  oradayam,  bulağın  adını  söyləyəndə  elə  bildim 
&   kİ,  o  sulardan  içirəm,  biçənəyin  adını  deyəndə  elə  bildim  Ki, 
jj|  budu,  Kərənti  ilə ot  biçirəm,  arxacın  adını  deyəndə  isə elə  bil- 
d im   Kİ, 
qoyun-  quzu  mələşə-  mələşə 
K əndə 
tərəf tÖKÜIür.  Kişi- 
nin 
həsrətdən  gözləri  yaşardı.
Topladığım materialların  bıri qismini  İIk dəfə Azərbaycan 
mətbuatında  çap  etdirdim  Kİ,  heç  olmasa  qaçqınlar  oxuyub 
^  
təsKİnliK 
tapsınlar1.
&
I   .....................-....... .............
'  AcnaH  BajpaMOB.  Ar6a6a  tfıonKnopy  «B
ətəh
 
cəch
»  rə3eın.
®  N«35;  Acjıan  BajpaMOB.  AF6a6a-LLIepəjen  cfıonKnopy.  «HoBpy3»  rə3eTn 
12.1991,  N“48;  AcnaH 
E a jp a M O B   « T o n o H M M n ə p M M H 3   c f jo n K n o p A a .  
«Əflo- 
6njjaı»  (Ə3eTn,  4.06.1992,  N°23;  AcnaH  EajpaMOB.  I1əm6ək  (fıonKfiopy:
®  Aaibir  Aj/jbiH-  «B
ətəh
  həcpƏTH»  rə3eTM.  2.07.1993,  N
b
13;  A
cjiəh
  «
ä
  BajpaMos.  LLlanp ƏcjDKapn  «HoBpy3»  rə3eTn  18.06.1992,  N°22. 
a
>&&*R&^t*Ktj$t*$t*Kt&>!?t&*Ş!tj
8
tSt*R*>!?t^?t&*SlS*^«t&Ät&*S»35&&*&*!5*5&

1
 l ^
&
19  11.1990,

%
 
Üm um iyyətlə,  üzünurlu  ağsaqqal  babalarımız,  ağbirçəK  §
j£  
nənələrimizin  sinəsində  minlərlə  həsrət, qəriblİK bayatıları, 
^
&   ağı,  nanay, 
lətifə, 
rə v a y ə t, 
nağıl 
v ə   d a s ta n la r 
qalmaqdadır.  &
§   Neçə 
k
İ  gec  deyil, hər  bir  elin  ziyalısı  bu  işə qoşulub,  foİKİor  &
nüm unənələrini  toplamalıdır 
k
İ,  itib batmasın. 
§
&
 
Kitabda  təqdim   olunan  deyim lər  xalqındır.  Qiymətli  sə-
&   dəfı,  qaş-  daşı,  muncuğu  Kİrişə,  ipə-  sapa  düzən  Kİmi,  biz  də  &  
w   qiymətli  bu  sözləri  Kağız  üzərində  düzüb  qoşduq.  Düzüb  qoş-  &  
H   duq  Kİ,  itib  batmasın,  gələcəyə  bir yaddaş  olsun. 
§
&  
Kitabın  ərsəyə  gəlməsində 
g ö stə rd İK İə ri 
KÖməyə 
g ö rə ,
&   ADPU-  nun  Müasir  Azərbaycan  dili 
K afedrasının  ə m ə K d a ş - 
&  
§   larına,  şair 
d o s tu m  
Avtandil  Ağbabaya  və 
KİtabdaKi 
şəKİIIərin  &  
jjj.  hazırlanmasına  xüsusi  qayğı  ilə  yanaşmış 
e lo ğ lu m  
İbrahim  ^  
Nizami oğluna  öz 
m in n ə td a rlığ ım ı  b ild irirə m . 
|sj?
§
j&  
A s la n   B a yra m o v
X  
&
I  
I
f  
*
9
 
*«t
f  
«
^  
&
^  
&
§
*  
^
J |  
«
12
^r
ELAT BAYATILARI

Azərbaycan  türKİərinin 
fo İK İorun da  
daha  çox 
ə ks 
olunan  j 
'  bayatılar  Ağbaba,  Şörəyel  və  PəmbəK  bölgələrinin  Kəndlərin-  j 
t  də  də  geniş  yayılmışdır.  Bədii 
təfƏKKÜrümüzün 
ən  qədim,  çox  ı 
1  y ığ c a m   və   laKonİK  fo rm a s ı 
olan 
b a ya tıla rım ız ın   m ə z m u n u n d a  

!  nələr  yoxdur:  əməyə  məhəbbət,  sevgiyə  sadiqlİK,  nəsihət,  ’ 

q ərib lİK , 
dərd-  Kədər,  qaçqınlıq 
və   s. 
insanı 
q u ru b  
yaratm ağa  ; 
t  çağıran  xana  bayatıları,  sayaçı  sözləri,  holavarlar,  insanları 
j
 
f  pis  göz  və  pis  nəzərdən  uzaqlaşdıran  üzərlİK  bayatıları,  dərdi-  ■
 

qəm i,  həm  də  ölüm ə  qarşı 
e 'tira z ı  ə ks  e td irə n  
ağılar, 
z a ra fa tla   J 
[  deyilən  acıtm alar... 
birdirm i,  iKİdirmi  bunlar? 
E tn o q ra fi-  j 
t  yam ızda  və  hər  bir  Azərbaycan  türKÜnün  m əişətində  onun  : 
'  yaşam ına  KÖməKİiK  göstərən  at, 
ö kü z, 
araba,  nehrə,  daraq,  !
1  cəhrə,  qoyun,  Keçi,  təndir,  dibəK,  duzdaşı  və  digər  əşya  və  ev  ’ 
[  heyvanlarına  ulularımız  bayatılar  qoşmuşlar.  Çox  vaxt  da  , 
t  həmin  ev  əşyalarını  işlədərKən,  inəyini,  qoyununu  sağarKən,  ı 
|  atını  minərKən,  uşağını  sevərnən,  xalça,  corab,  KİIim  və  həsir  • 

toxuyarKən,  elindən  obasından  qaçqın 
d ü şə rK ə n  
və 
s. 
bu 

‘  bayatılar Azərbaycan 
türK Ü nün 
ruhundan  qopmuşdur. 
,

Bayatılarımızı  rəngbərəng  saplardan  ilm ə-  ilmə  toxun-  ;
i  muş  naxışlı  xalçalara  bənzətməK 
o la r. 
Toplanılan  bayatılarda  ’ 
!  atalar  sözləri,  frazeoloji  birləşm ələr,  cinas  sözlər,  yer-  yurd  ; 
'  adları,  dialeKt  və  şivə  sözləri  də  yetərincədir.  Təqdim   olunan  , 
t  bayatılarda  az  da  olsa, 
y e rli  dialeK t 
və  işvə 
x ü s u s iy y ə tlə ri  ; 
t  saxlanılmışdır. 
;
Damdan  dama  gəzərlər, 
Damda qurut əzərlər. 
Yara çirKİn deyirlər,
Kimdir yardan  gözəllər?
Ağ  əllim,  ağ 
biləKİim,
Əyni  gülgəz 
yeləKİİm , 
GözləməKdən  bezm işəm , 
G əlsən,  astan  ürəKİim.
Ə ləyəz  başı  Haça 
Əlim   dolaşdı  saça 
iyid  odur dünyada 
Sevdiyin  ala  qaça.
Qalanın  adı  G üm rü 
j{£
Ocaqda  yandır  KÖmrü. 
&
Kefıni  vaxtında 
çə k, 
§
GödəKdir  insan  ömrü. 
«

Z
f t
$t
f t
&
$
f t
f t
&
&
f t
&
a
&
&
&
&
&
&
«
jR
«&
&
Gümrü yanı  sərt qaya 
Boylandım Arpa çaya. 
Sevgimi xax apardı, 
Əməyim getdi zaya.
Səvgi 
s ə v ə n   h o d a x la r, 
Ö K üzləri  q a b a x la r.
Pul- pul olar,  qızarar,
Yarı öpən  dodaqlar.
Bu  da  mənim  qış yazım, 
Qış getdi,  gəldi yazım. 
Elimdən  uzaq  düşdüm 
Dərdimi  «imə yazım?
Arpa  çayı,  daşırsan,
Hər tərəfi  aşırsan.
Yar görüşə çağırıb,
Yolu 
n iy ə   K ə sirsə n ?
Qətifədən yasdığım,
Əl  Qur’ana  basdığım.
Sən 
k
İ  bivəfa  çıxdın,
Baş tutarmı dostluğum?
QəriblİK yaman  olar, 
Sovrulub  saman  olar. 
Mən  düşdüm  qürbət elə 
Sən  düşmə, yaman olar.
Umudum, ay umudum, 
Su  dibindən qum  udum. 
Baş yasdıqda,  göz yolda. 
Niyə gəlmir umudum?
Ağbaba yolu fərman, 
Torpağı cana dərman. 
Kağız gəlib 
köç
 
ilə,
Yarı dərd, yarı dərman.
Endim dərə irmağa, 
Söyüd dalı  qırmağa.
Qızıl  üzüyü taxdım 
O xınalı barmağa.
Gəl oturaq diz- dizə 
Danışaraq üz- üzə,
Biz Kİ,  belə deyildİK, 
Cadu etdilər bizə?
Eləmi Ağlağandı 
Qaraxaç ağlağandı. 
GedəK 
dərdli yanına. 
GörəK 
Kim 
ağlağandı?
Bu yola 
ko

salaydım, 
Karvana yol  salaydım.
O  qədər ölməyəydim, 
Boynuna qol salaydım.
Qərib öldü götürün,
Dar 
Küçədən  ötürün. 
Anası 
nigarandır,
Son  mənzilə ötürün.
Ha yat,  ha yat 
Oxudum,  həyat,  həyat. 
Qalxarsan  urzun artar 
Yatarsan,  ha yat,  ha yat.
&
3
^^
^!&
S
3
»
8
>
3
»
ä
»
8
»
$
J
»
3
»
3
»
8
»
a
>
$
3
>
!J
>
ä
>
f3
>
3
J
»
3
»
3
>
:
Üzüm  qara 
Yeməyə üzüm qara, 
istədim sənə varam,
Əlim  boş,  üzüm  qara.
Bulax  başı yol olar,
Qız- gəlini  bol olar. 
Oğlanlar sultan olsa, 
Yenə qıza qul olar.
Corabın  ağına  bax, 
Dəstələ bağına  bax.
Yar yadına düşəndə, 
Ziyarat dağına bax.
Yapınçını götdü yar 
Geyib  burdan  getdi yar. 
Oba 
tünlÜK, 
boy alçax, 
Aralıqda  itdi yar.
Dəyirmana dən doldu 
Gedən orda  bənd oldu. 
Ay qız,  sənin o saçın, 
Omrümə Kəmənd  oldu.
Dəyirman 
ü s tü  
ç
İ
çək
 
Oraq 
g ə tir,  g ə l  biçəK.
Sən  birçəK  qoy,  mən 
kək
İI 
GörəK,  hansımız  göyçəK.
Eləmi  anası var, 
Qurulmuş xanası  var. 
istərəm  ora varam,
Bir zalım anası var.
Bulax başı buz bağlar 
Dörd yanı yarpız bağlar. 
Yorğanıma qar yağır, 
Döşəyimdə buz bağlar.
Bulaqda daş olaydım, 
islanıb yaş olaydım.
Yar yanından  Keçəndə, 
Ona  yoldaş olaydım.
Eləmi  Ərzuruma 
Yol gedir Ərzuruma. 
Elimdən ayrılmaram, 
Dözərəm  hər zuluma.
Dəyirmana su  gəldi 
Holux dolusu gəldi. 
Qürbət elin dərdi çox 
Gözlərimə su gəldi.
Biçinçilər biçində 
Mənim yarım  içində. 
KöynəK tİKİm yolluyum, 
Yandı tərin içində.
Eləmi ana  neylər, 
Qurulmuş xana  neylər. 
İ
k
İ  Könül  bir olsa,
Bir zalım ona  neylər?
Gedirəm yolum dağdı, 
Bu  nə zulumat bağdı. 
Nə qədər dolandımsa, 
Hər tərəf uca  dağdı.

Qarabağdarı  gəlirəm, 
Dilim yoxdur məliləm.
Aç ürəyim,  yar bağrım 
Gör mərı  necə zəliləm?
Əzizinəm,  ala 
çək
 
Doldur qəlyan,  ala 
çək

ÇirKİnlə  plov yemə,
Get gözəlnən  qala 
çək
.
Eləmi  Qarsa tərəf,
Yol  gedir Qarsa tərəf. 
F
ə
I
ək
 
aman vermədi, 
Gedəydim  Qarsa tərəf.
Qaya  başı  qarınca, 
Donum  batıb  narınca. 
Qız,  belin oğlan  qırsın, 
Dul 
Kİşiyə 
varınca.
Aşiqəm  yar acığa 
Düzüblər yara  cığa.
Mən  sevirəm,  o sevmir 
Düşübdür yar acığa.
Bu  gün  ayın on  dördü, 
Qız,  saçını 
Kİm 
hördü? 
Mən  sənnən  görüşəndə, 
Hansı 
Kor 
olmuş gördü?
Mən aşiqəm  ozana, 
Qulax vernən  azana. 
F
ə
I
ək
 
bir insaf versin, 
Doğru yoldan  azana.
Ürəyim əppəK istər, 
Yeməyə əppəK istər.
Qol  məndə,  gərdən səndə, 
Üzündən öppəK istər.
Kağızın ağa dönsün,
Ərisin yağa dönsün,
Gir qapıdan içəri,
Ürəyim dağa dönsün.
Dağlara qovla  məni, 
KəKİiyəm,  ovla  məni. 
Gecələr sinən  üstə, 
Gündüz buxovla məni.
Mən aşiq incimənəm,
Lə’l mənəm,  inci  mənəm. 
İyid dostun yolunda 
Can  qoysam,  incimənəm.
Araza  gəmi gəldi,
Gəmiylə hamı gəldi.
ÜrəK  necə  dayansın,
Ayrılıx dəmi  gəldi.
Əzizinəm bir- bir 
çək
,
Oxu yaydan  bir-  bir 
çək

Ölsəm qoy qanlım olsun 
Bir qaş,  bir göz,  bir birçəK.
Əzizinəm Göydağdan, 
ƏysİK olmaz,  göy dağdan 
Elə bir ah çəKdim  Ki,
Enib gəldi 
Köy 
dağdan.
&
&
«■
W
W
W*
a
v*
■a.
0Z
A
w
■©
ÜVS
w*
A
w
*wt
«Ä
w

w
*w*
&
&
»
&
&
&
M
w
*
ss
A
m

Dağlarda 
g ə z ə n   m ə n ə m , 
Al 
g e y s ə n   b ə z ə n m ə n ə m . 
Dilim şad, 
K önlüm   m ə lu l, 
SərKardan 
g ə z ə n   m ə n ə m .

g ə lə n   ş ö rə y e lli,
Torpağı 
çörəK 
elli. 
Yurdum- yuvam ordadır, 
Dərdimi 
bölƏK, 
elli.
Qara  çuxa  qaytanı,
Yoldan  çıx yolu tanı.
Neçə ildi gedibsən, 
Məhləmizin sultanı?
Yeri.  Salatın,  yeri,
Səlbi  salatın  yeri.
Yerinə yerlər gəlsin, 
Geysin xələtin yeri.
Oğlan,  adın  Eyibdir. 
Bezdən KöynəK geyibdir. 
Deyir səni sevmişəm, 
Əvdə qurban  deyibdir.
Arxalığın şaldı,  yar 
Dəıdin  məni aldı,  yar. 
İKİmizin sirr sözü,
Qiyamata  qaldı,  yar.
Ağbabadan  Çıldıra 
Yol gedər sıra- sıra.
Ağlım-  huşum  dərdimdən, 
Qorxuram 
Kİ, 
çıldıra.
Uca dağlar..
Yarpızlı buz bulaxlar 
Mən burda qərib ölsəm, 
Məni bəs Kimlər ağlar?
Ay ağa....
Atlı baxmaz yeyağa.
Mən sənə neyləmişdim, 
Məni saldın ayağa?
Oğlan,  adın Astandı,
Gün  dağlarda  yasdandı. 
Verdiyin qızıl 
ü z ü k

Barmağımda  pasdandı.
Arxalığın İKİ qat 
Birin  saxla,  birin sat.
O  Kİ mana  qıymırsan, 
Canın çıxsın ayrı yat.
Əziziyəm Qaraxaç,
İsti düşdü qara  qaç.
Qış gəldi, boran əsdi 
Amansızdı Qaraxaç.
Dağları gəzdim  gəldim, 
Daşları əzdim gəldim. 
QəriflİKdə iz qoydum, 
Dünyadan  bezdim  gəldim.
Qaya,  qayaya  baxar, 
Qayadan qanlar axar.
A pis papaq,  pis oğlan, 
Sana tərəf 
Kİm 
baxar?


3>



3>
$>
$>
3>
$>



ä»






£»



3>







$9




$>



£»
$>
3>
$>
3>
$>
$>

Göndərin,  ay  göndərin, 
Gülü yara göndərin. 
Sovqatı sizin olsun, 
Özünü  bizə göndərin.
Yapınçı  bürünürsən, 
Dəmhadəm  görünürsən. 
iyidlİK 
haram  olsun, 
Baxmağa  ərinirsən?
Mən  aşiq 
Kİmə 
gedim, 
Kımim  var, 
Kİmə 
gedim? 
Bu  dərdi sən vermisən, 
Dərmana  Kİmə  gedim?
Mən aşıq  səndə qalsın, 
Sırr sözüm  səndə qalsın. 
Can  məndə qərar tutmaz, 
Göndərim  səndə qalsın.
Ağ  otaq  üstü  qaynım,
Nə  dedim  Küsdü  qaynım? 
NəçəlnİKnən  dizbədiz, 
Qlavanın  dostu  qaynım.
Ay xana,  həndi xana, 
Ayağımın  bəndi  xana. 
Kəsəydim tezcə səni, 
Gəzəydim  Kəndi,  xana.
İrəvan  bağ olaydı,
Dörd yanı  dağ  olaydı.
Mən  sevdiyim  oğlanın, 
Anası  sağ olaydı.
Arpa  ƏKdim,  az  qaldı 
Buğda  ƏKdim,  saz qaldı. 
Tələsmə,  dəli  gonul, 
Vədəm izə  az  qaldı.
Mən  aşiqəm  uçdum gəl, 
Dost bağına düşdüm gəl. 
Dost deyən aşnam oldu, 
Yaman günə düşdüm gəl.
Dağdan  hərləndim yurdu, 
Atım tərlədi durdu.
Bizi  mağmun eylədi, 
Yıxılsın  belə yurdu.
Qardaşa  bax,  qardaşa 
Papax qoyubdur başa. 
Qardaşın düşmannarı, 
Dönsün bir qara daşa.
Eyvanımız ucadır,
Bayra 
çıxma  gecədir. 
ism arış göndərsənə, 
Görüm 
Kefin  necədir?
HeriKdən,  gəl  herİKdən 
Sana  bişirim  ərı'Kdən.
Nə tez sevdin,  usandın, 
Məni  Kİmi 
fəriK dən.
Əzizinəm qulam mən 
Ağa  sənsən,  qulam mən. 
Qoymurlar Kİ,  danışam 
Deyirlər Kİ,  qulam  mən.
&
&
&
&
&
&
&
a
&
&
a
&
W
a
•9
•SSf
»n
A
&
£3
J5Ü
&
»▼«
SW
t
Ä
Sv'vS
$

&
&
&
A
h'f*
$
&
t
Əmim oğlu  bir idi 
Əl  yaylığı 
Kİr 
idi.
Qazan asdım  yumağa, 
Çayın suyu qurudu.
Əlində ələmi var 
Cibində qələmi var. 
Uzaqdır gələ  bilməm, 
MəKtubla salamı var.
Oğlan, adın Teyifdi,
Gün  dağları  Keyifdi. 
Verdiyin qızıl 
üzük
 
Barmağımı yeyifdi.
Əzizinəm  birə var, 
Otağında  birə var. 
Urustamı- zal  olsan,
F
ə
I
ək
 
səni  birəvar.
Dam üstə qara toyuq 
Dord yanı oyuq- oyuq. 
Hamının yarı gəldi, 
Gəlmədi qanı  soyuq.
Sevdim əzəldən səni, 
Seçdim gözəldən  səni. 
Baxdım  heç vəfan  yoxdur, 
Tez qoydum  əldən  səni.
Bu ay bayram  ayıdı 
Qardaş- bacı payıdı. 
Qardaş  əgər gəlməsə, 
Bacı  başı ağrıdı.
Kağızım, 
a ğ   Kağızım,
Dili yox, 
a ğ   Kağızım. 
Gedərsən yar yanına,
Dil aç, yalvar,  Kağızım.
Oğlan,  adın  Bəydi gəl, 
Dərdin  məni  əydi gəl.
Bir cüt heyva  saraltdım, 
Namərd əli dəydi  gəl.
Ay qız adın Zərnişan 
Zulumdur eşqə düşən. 
Dünyada xoşbəxt Kİmdir? 
Sevdiyinə qovuşan.
Əlin xına tutmasın,
Gün onu qurutmasın.

k
İ sevdin almadın, 
Ömrün  binə tutmasın.
Bayram-  bayramın olsun, 
Güllər seyranın  olsun. 
Ellər bayram eliyir,
Sən  gəl  bayramın  olsun.
Yağaram yağış Kimi, 
Bitərəm qamış Kİmi.
Nə yadıma düşüfsən, 
Təzəcə yemiş  Kimi.
İgid  mənim olunca,
Yada qənim olunca 
Qəbrimdən günəş doğar, 
Rəvan  bizim olunca.
%
$
&
*
&
&
&
&
&
&
&
 
 
 
&  
»  
&  
&

i f t f ö f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t j !
I
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
i
f t
&
*s
f t
«
f t
f t
f t
f t
a
&
f t
f t
f t
a
f t
f t
f t
f t
ŞəKİimi  qara 
çəKİn,
Daş-  divara  çəKİn. 
irəvanı  göstərin, 
Saçımdan  dara  çəKİn.
Qardaşım qaladadır, 
Payı  piyaladadır.
Çıx  qalanın  döşünə 
Bax Rəvan  haradadır.
Burası  Muşdu,
Yolu  yoxuşdu.
Gedən gəlmədi,
Əcəb nə işdi.
Qızıl 
ü z ü k
 
firuzə 
Gedin  deyin xoruza. 
Banlamasın  bu  gecə, 
Yarım  gəlib gizlicə.
Bulaq  başı yamyaşıl, 
Getmə gözüm  qamaşır. 
Nə  çox 
gedib- gəlirsən, 
Anam  mənlə savaşır.
Bulaq  başı  pıtıraq, 
Yarım  gəlsin  oturaq.
Bir 
o desin, 
bir 
də mən, 
B
ə
I

 
günü 
batıraq.
Dəyirman üstü çinar, 
Yarpağı dinar- dinar. 
Mənim yarım  uşaqdır, 
Söz demə qəlbi  sınar.
Burası Qarsdı,
Yolu  ırastdı.
Aynalım açılmır,
Çaxmağı pasdı.
Bu yollar,  uzun yollar, 
Yar mənə üzüm yollar.
O yara qurban olum, 
Naməylə dözüm yollar.
Bulaq  başı  meşədir,
Yar, xənçəlin şişədir. 
Xanlıq sənə yaraşır, 
Çobanlıq nə peşədir?
Kəmərimin  bağı  gümüş 
Bağlasana,  əmim oğlu. 
Məni verirlər yada, 
Ağlasana,  əmim  oğlu.
Küpə içində bəhməz,
Bu  bəhməz bizə yetməz. 
Ağbabanın  qızları, 
Zurnasız ərə getməz.
Dam  üstə qurut sərər, 
Bilməm bunu  Kim sevər. 
Bunun  bir səvgisi var, 
Gündə on Kərə gələr.
Eləmi  illər ayrısı 
Bülbül güllər ayrısı.
Bir gününə dözmədim, 
Oldum  illər ayrısı.
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f
f t
f t
f t
f t  
f t  
f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t
f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t f t  
f t  
f t
I
f t
f t
f t
f t
f t
f t
$
ti*
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
äv*
A
f t
f t
•n*
f t
f t
m
A
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
A
f t
f t
f t
Əzizinəm yol gələr,
Yol  uzanar,  yol gələr. 
Yar yollarda yorulub, 
Gələ bizdə dincələr.
Aşıq  belə yaxşıdı,
Kəmər belə yaxşıdı. 
Xəbər alsan  əhvalım,
İndi  belə yaxşıdı.
Ev  dalında arx axır,
Yönü qibləyə  baxır.
Ay oğlan,  az get- gəl, 
Yengəm başıma  qaxır.
Araza 
Kür 
desinlər, 
Kürdən də Kür desinlər. 
Əlim  əlinə dəysin, 
ÖİKədən sür desinlər.
Bacının bacı dərdi 
Yoxdu əlacı,  dərdi.
Onun sözü- söhbəti, 
Qoydu  bir acı dərdi.
Can ana,  canım ana, 
Yasdığım,  yanım ana.
Baş  qoyuıvı  dizin  üstə, 
Çıxaydı canım,  ana.
iravan  yollarırıda,
Bənd oldum  Kollarında.
Bir cüt bəzmənd olaydım, 
Yarımın  qollarındı.
Yastana,  ay yastana, 
Quzular tÖKÜIdü  bostana. 
Qorxuram yağış yağa, 
Motal papağ istana.
Araz azdan  yaxşıdır,
ÖrdəK qazdan yaxşıdır. 
Çayda  bir gəlin gördüm, 
On 
İkİ 
qızdan yaxşıdır.
Araz aya  qarışdı,
Çəmən çaya  qarışdı.
Qırx qulunnu  qısırax,
Gəlib daya  qarışdı.
Göydə uçan  KəpənəK, 
Xalları  bənəK- 
bənəK.
Baş qoyum  dizin  üstə,
Can verim, 
hənəK-  hənəK.
Ya sabah,
Ya səməni,  ya  sabah. 
Əzrailə borclu  canım,
Bu gün  alar,  ya  sabah.
Eləmi el ayağı,
Çəməndi el ayağı.
Ov görməz,  oba  görməz 
İt yesin  o ayağı.
Dərdim Ağrı dağıdı,
Dərdim vursa  dağıdı. 
Dünya gəzsəm,  dolansam, 
Yenə ağzım ağıdı.
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
f t
&
f t
f t
f t
f t
f t
f t

Bu  şana
Arı  qonmaz bu  şana. 
iy id ə  
oğlan 
g ərəK ,
Qızdan  olm az nişana.
Mənim  dərdim   bilinməz, 
Gözüm  yaşı  silinməz. 
Canım  göy  qabar töKÜb, 
KöynƏK altda  bilinməz.
Qəribəm  ağrar başım, 
Yoxdu  mənim  sirdaşım. 
Meyidim yerdə qalar, 
Yoxsa qohum,  qardaşım.
Bayquş bağa  gəlməsin, 
Yaz getsin,  qış gəlməsin. 
Heç bir qərib başına,
Bir belə iş gəlməsin.
Dərd əydi.....
Dərman  əydi,  dərd  əydi. 
Hər dərdə  yıxılmazdım, 
Bu  çəKdiyim  dərd  əydi.
K
ək

k
 gördüm  bozala 
Qaşlar qara,  göz ala.
O yara  qurban olum, 
Gəlib  mənnən  söz ala.
Gəlinə bax,  gəlinə,
Əlini qoyub  belinə. 
Gəlinə söz deməyin, 
Küsər gedər elinə.
Qəribəm  bu vətəndə, 
Qərib quşlar ötəndə. 
QəribliK çox, çətindir, 
Baş yastığa yetəndə.
Üzüm yerə 
Salxımı düzüm yerə. 
Çürüyübdür Kəfənim, 
Düşübdür üzüm yerə.
Eləmi,  Dərbəndi var 
Dərənin dar bəndi var. 
O yola  gedən  gəlməz, 
Yüz yerindən  bəndi var.
Qoyunu qoyun  gəlsin, 
Dərisin soyun  gəlsin. 
E'tibarlı yar olsa, 
Görüşə qoyun gəlsin.
KəKİİyim,  get ot gəti 
Dimdiyində tut gəti. 
Yarın özü gəlməsə, 
Ətəyindən tut gəti.
Yetim in  yeKə dərdi, 
YÜKİənib  yÜKƏ  dərdi. 
Nər gərəK,  maya  gərəK 
YÜKİənib 
ç ə k ə  
dərdi.
Əmimoğlu,  el oğlu, 
Evinə dolsun oğru.
Sən 
k
İ  məni almırsan, 
Qoy aparsın eloğlu.
&
&
&
4
&
&
&
&
&
&



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə