Müzahim İsmayilzadə



Yüklə 2.8 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/26
tarix27.06.2017
ölçüsü2.8 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26

Müzahim İSMAYILZADƏ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
DÜNYANIN AXIRI: 
 
YAŞADIĞIMIZ.... 
YAŞAYA BİLMƏDİYİMİZ 
İLLƏR.... 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bakı-2011 

 
 
 
 
Редактор:  Ейваз Щямид 
 
 
Мцзащим  Исмайылзадя,  Дцнйанын  ахыры:  Йашадыьымыз…  йа-
шайа билмядийимиз илляр… 
 Бакы, 2011, «МБМ» няшриййаты, 336 сящ. 
 
 
Müzahim İsmayılzadənin “Dünyanın axırı: Yaşadığımız... ya-
şaya bilmədiyimiz illər” kitabına müxtəlif hekayələr, povestlər, 
esselər, publisistik yazılar daxildir. Ənənəsinə sadiq qalan müəl-
lif, cəmiyyətin problemlərini ön plana çəkərək, hadisələri öz dün-
yagörüşünə  məxsus canlandırır, keçmişin naqis cəhətlərini ara-
dan qaldırılmasına çalışır.  
 
 
© Мцзащим Исмайылзадя 
«МБМ», Бакы, 2011  
 

 
 
3
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


 
 
Ön söz 
 
Yaşadığımız illər haqqında düşünürəm. Yaşadığımız illər! 
Tez-tez. Bəzən də aylarla heç nə yadıma düşmür, daha doğrusu, 
nəyisə araşdırmağa, saf-çürük etməyə vaxt imkanım olmur. 
Kompüter əsrinin tələbatı başqadır – sürət, sürət və sürət! Əgər 
bu sürətlə qaçmağı bacarmırsansa... yaşamaq çətin olur. Gərək 
bacarasan! Yorulmuş atları yarı yolda güllələyirlər. 
Orta əsrlər Avropasında (İngiltərə, Almaniya, Fransada...) ma-
nufakturaların meydana gəlməsi on minlərlə insanı işsiz-gücsüz, 
ac-yalavac qoydu. 
Tüfəng çıxandan sonra  Koroğlunun Misri qılıncı yerə düşdü! 
Yaşadığımız illər haqqında düşünürəm. Anadan olandan indi-
yə qədər nələr etmişəm! Nə düz, nə səhv olub! Filan ildə filan işi 
başqa cür etsəydim, həyat tamam başqa yöndə davam edərdi. 
Etsəydim! Ancaq etmədim! Niyə? O an mən hadisələri o cür qiy-
mətləndirirdim və üstündən onillər ötəndən sonra başqa qənaətə 
gəlməyimin yeri yoxdu. Bu gün ağıllı, tədbirlimi olmuşam?! Bəl-
kə də. Üstündən onillər keçəndən sonra fikirləşəcəm ki, onda (yəni 
bu gün) elə yox, belə etsəydim, mənim üçün daha yaxşı olardı! 
Hər halda – səhv, ya düz elədiyim illər kərpic kimi üst-üstə 
pərçimlənib göylərə ucalır. 
Yaşadığım illər haqqında düşünəndə yaşaya bilmədiyim illər 
haqqında da düşünürəm, əslinə qalanda yaşadığım illər elə yaşa-
ya bilmədiyim illərdir ki, fikrimdə, xəyalımda dolanır, məni səhv 
yoldan çəkindirib düzgün yola sürükləyir. 
Düz yolla addımlamaq  şərəfli olduğu qədər çətindir! Bunun 
üçün insanda hədsiz güc, bilik və bacarıq gərəkdir! Xeyirlə şərin, 
işıqla qaranlığın çarpışdığı dünyada ikincilər birincilərə müvəqqəti 
qalib gəlsələr də, son nəticədə  məğlub olurlar. Hökmən məğlub 
olurlar. Yalanın, iftiranın, şərin, böhtanın üzə çıxması üçün müəy-
yən zaman kəsiyi lazımdır və bu müəyyən zaman kəsiyi imkan 
verir ki, xeyir, düz, saflıq, şəffaflıq baltalanıb kəsik-kəsik olsun! 
Yaşadığımız, yaşaya bilmədiyimiz illər gözəldir! Biri-birin-

 
 
4
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
dən gözəldir! Ona görə ki, bizim dünyaya gəlişimiz, yaşamağı-
mız özü böyük bir xoşbəxtlikdir! Eyni Günəş altında yaşayan in-
sanlar bir-birlərinə borcludurlar! Burada söhbət maddiyyatdan 
yox, mənəvi çalarlardan gedir. Özü də irqindən ,dinindən asılı 
olmayaraq bütün insanlar! 
Yaşadığımız illər haqqında düşünürəm! düşündükcə görürəm 
ki, rast gəldiyim minlərlə insanın hər birinin özünəməxsus yaşam 
tərzi, xarakteri var və bu xarakterlər həddindən artıq mürəkkəb-
dir!  İnsanların qəlbini, fikirlərindən keçənləri oxumaq süni yu-
murta istehsal etmək deyil ki?! 
Və o mürəkkəb xarakterli insanların səbəbindən yaşaya bilmə-
diyimiz illər peyda olur, insanlar insanların yaşayış  tərzinə  təsir 
göstərir, müəyyən hadisələrin sərbəst gedişinə sədd çəkirlər. 
İnsan dünyada olan vəhşilərin  ən vəhşisidir!  Şir meşənin  ən 
güclüsü olsa belə, insan zəkasının yaratdığı silah onu uzaqdan 
asanlıqla məhv edə bilər. Bunun üçün bir tüfəng gülləsi kifayət 
edər. Ancaq insan təkcə şiri yox, bütün  dünyanı məhv edən si-
lahların da yaradıcısıdır.  
Yaşadığımız və yaşaya bilmədiyimiz illər bizlərin alın, tale 
yazısıdır! 
Biz bu qismətdən qaça bilmərik! Kirayənişin qaldığımız qoca 
dünyanın sevinci və kədəri, gülüşü və göz yaşları alnımızdan açı-
lan qırışların yol yolçularıdır! 
Yolumuz açıq olsun ki, bəxtimizə düşən həyatı yaşaya bilək! 
Yaşamaq gözəldir, qardaşım!    
 
 

 
 
5
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
DÜŞÜNCƏLƏR... 
DÜŞÜNCƏLƏR... 
 
 

 
 
6
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
1.
  Gecə  ağ  vərəq kimi dizimin üstə  sərilib. Barmaqlarımı ul-
duzlara batırıb o ağ vərəqlərin xətləri üzərində gəzdirirəm. Mah-
nılarım sevinc və qəm doludur. İnsan ömrü boyu sevinə bilməz. 
Hətta sevgili günlərində insan kədərlənir. 
 
 
*** 
2.
  İlk sevgi anadan təzəcə doğulmuş  uşağın  şəklinə  bənzə-
yir. O şəkil sonralar çəkilmiş  şəkillərdən fərqlənir – sənə daha 
yaxın, müqəddəs və unudulmaz olur. 
 
*** 
3.
  Onun xatirə dəftərinə çoxlu adlar yazılmışdı. Mənim ona 
bağışladığım qızılgül dəftərin vərəqlərin arasında təravətini itirdi.  
 
*** 
4.
  Hamı nəğmə oxuyur və hamıya elə gəlir ki, onun oxudu-
ğu nəğmədən gözəl nəğmə yoxdur. 
 
*** 
5.
  Bəzən aydınlaşdırmaq olmur ki, nəyə görə  qəmli mah-
nıları çox sevirik. 
 
*** 
6.
  Qocaldıqca insanın nəfsi iti olur. 
 
*** 
7.
  Qışda Günəşin parıltısı üçün darıxırsan. Ona görə qızılı şə-
fəqləri görəndə çoxlarının çöhrəsinə təbəssüm və mərhəmət qonur. 
 
*** 
8.
  Günəşdə partlayış var! 
 
*** 
9.
  Bir kibrit çöpü bir eli yandıra bilər. 
 

 
 
7
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


*** 
10.
  İydə çiçəyinin  ətri və may günəşinin işığı boranlı ömür 
qədər əziz və sevimlidir. 
*** 
11.
  İnsan anadan olandan ölümə doğru addımlayır. 
 
*** 
12.
  Gecənin-gündüzün yaxşısı, yamanı, uzunu-qısası yoxdu. 
Hər şey əhval-ruhiyyədən asılıdır. 
 
*** 
13.
  Ürəyimin istədiyi bir mahnını ürəyim istəyincə oxuyuram. 
 
*** 
14.
  Yağışlı havada insan qorunmaq üçün dağdakı yeganə 
palıd ağacının altına qısılır, göydə çaxan ildırımın zərbəsi meşəni 
yox, o ağacı tutur.  
 
*** 
15.
  Gözlərim göy üzünə dönmüşdü – leysan yağışları yağırdı. 
 
*** 
16.
  Sarışın saçların gözlərimdə bərq vurur.    
 
*** 
17.
  Sən özün məcbur edirsən ki, mən dəyişim. 
 
*** 
18.
  Dünya  əbədi deyil, bunu əbədi olaraq unutmaq xoşbəxt-
likdir. 
 
*** 
19.
  Sabah yağış yağacaq, onun damcıları indidən gözlərimdə 
toplanır. 
 

 
 
8
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
*** 
20.
 Baxışların şimal küləyinə yaman oxşayır. 
 
*** 
21.
  Ulduzların sayı-hesabı yoxdu: gecələr ulduzların arasın-
dan özünə  bənzərini axtarsan da tapa bilmirsən və  səhərlər Gü-
nəşin işığında o ulduzları axtarmaq yadına düşmür. 
 
*** 
22.
  Həyatda hər kəsin öz dili var: gərək hər kəslə öz dilində 
danışasan. 
 
*** 
23.
  Kiminin ağlı, kiminin əli, kiminin də dişləri qızıl olur. 
 
*** 
24.
  Əgər təmkinlə susursansa, bu qiymətlidir. 
 
*** 
25.
  Sevirsənsə, həyat sənin üçün gözəl və yaşamlıdır. 
 
*** 
26.
 Oğul üçün dünyada ən güclü insan atadır. 
 
*** 
27.
  Bu gün xoşbəxtlik səndən uzaqdırsa, sabaha inamını itir-
mə. İnan ki, xoşbəxtlik həmişə sonradan gəlir. 
 
*** 
28.
 Üstünə düşən kölgəni həmişə özündən uzaqlaşdırır, çünki 
o kölgə ömrü boyu səni qarabaqara izləyəcək. 
 
*** 
29.
  Yuxuda gözlərinə qonan təbəssüm günəşin dünyanı işıq-
landırması ilə eynidir. 
 

 
 
9
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


*** 
30.
 Dünya fikir dünyasıdır, ancaq yüz fikir bir borcu ödəmir. 
 
*** 
31.
  Sənin mənə deyə bilmədiyin sözlər mənim sənə deyə bil-
mədiyim sözlərlə həmqafiyədir. 
 
*** 
32.
  Ömrünə yağan yağışların ardı-arası  kəsilmir. Bu yağış 
deyəsən heç kəsməyəcək. 
 
*** 
33.
  Dağlar axşamüstü daha böyük, uca və kədərli görünür. 
 
*** 
34.
  Bəyaz tellərinin həsrəti mənə, özü isə sənə qaldı. 
 
*** 
35.
  Bəzən adi bir kağız parçası canlı insandan etibarlı  və 
inamlı olur. 
 
*** 
36.
 Səbrsiz insanları qorumaq üçün səbrli adamlar lazımdı. 
 
*** 
37.
  Natəmiz adamlar həmişə təmizlikdən danışırlar. Əxlaqsız 
adamlar əxlaqdan. 
 
*** 
38.
 Sənin məhəbbətin yarpaqlar kimidir – heç vaxt təravətini 
itirmir. 
 
*** 
39.
  Bəlanın təhlükəlisi üzə gülə-gülə gələnidir. 
 
*** 
40.
 Əgər səsim sənə yetmirsə, deməli hələ qışdır. 
 
*** 
41.
  Sənin verdiyin əzablan məni cəsur və mübariz etdi. 

 
 
10
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
*** 
42.
  İnsan ehtiyacın  əsiridir. Ehtiyac ucundan yaranıb və 
ehtiyac onu hər cür yola sürükləyir. 
 
*** 
43.
  Sənə sevgi dolu məktublar yazdım. Yan-yana düzülən 
sözlərin ürəyimin atəşi olduğunu anladım. 
 
*** 
44.
  Sabahkı günün də öz qisməti var.  
 
*** 
45.
  Yül Renarın “Gündəlik”ini oxuyuram. 
 
*** 
46.
 Külək gecəni yatmağa qoymurdu. 
 
*** 
47.
  Özgəyə bağışladığın hədiyyə onun qəlbini fəth etməyindir. 
 
*** 
48.
 Gənclik illərində vaxtın gec, ahıl yaşlarında tez ötdüyün-
dən gileylənirsən. 
 
*** 
49.
  Sənə qayıtmaq ümidim ölməyib.  İllər bir-birini əvəz 
etdikcə bu daha da güclənir. 
 
 
*** 
50.
 Gündüzün bütün üfunətləri gecənin zülmətində yox olur. 
 
*** 
51.
  O, ilan xislətli olduğunu bilir.  
 
*** 
52.
  Qəhrəmanların ölümü də qəhrəmancasına olur. 
 
*** 
53.
  Həyatda istedadsız insan yoxdur – dəlinin məharəti onun 
dəli olmağındadır. 

 
 
11
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


*** 
54.
  Fikirlərim qarmaqarışıqdır – sənin gözlərinlə ulduzları 
qarışıq salıram. 
 
*** 
55.
 Sözün düzü o adamlar üçün acıdır ki, onlar çirkabın, üfu-
nətin, cinayətin içində üzürlər – hər  şeyi özlərindən kənarlaş-
dırmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxırlar. 
 
*** 
56.
 İstedadın qarşısını almaq üçün heç bir maneə yoxdur – 
onu məhv etməkdən savayı. 
 
*** 
57.
  Günlər çəkilib atılmış papiros kötüklərinə bənzəyir. 
 
*** 
58.
 Bəzən kiminsə yaşamağındansa, ölümü daha şərəflidir. 
 
*** 
59.
 Qadını pişiyə daha çox oxşadırlar. Pişik isə tumarlanmağı 
sevir. 
 
*** 
60.
 Günlər yol boyunca baş-başa verən sərv ağacları kimidi – 
biz ömür payımızda onları saya-saya gedirik.     
 
*** 
61.
  Görüş yerləriymiş, 
    
görüş yerləri. 
  Təmiz məhəbbəti 
    
ucuzlaşdıran. 
 
*** 
62.
 Kişi üçün qadın xəyanətindən ağır zərbə yoxdur. 
 
*** 
63.
 Sənin ömrün göz yaşımın bir giləsinə dəyməzmiş... 
 
 
 

 
 
12
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
*** 
64.
 Qəlbimdə alovlanan sevgi işığını istəsən də söndürə 
bilməzsən, sənin əllərin o işığın kölgəsindən çox-çox uzaqdadı. 
 
*** 
65.
 Keçmiş arxada qalsa da, heç zaman ölmür.  
 
 
*** 
66.
 Bəzən fırtınalarla dolu dənizin yelkənsiz gəmisi kimi 
sahilə - limana can atıram. 
 
*** 
67.
  Qorxu cana kafirdir. 
 
*** 
68.
 Bəzən haqlı olursan. Görürsən ki, göz görəli haq-nahaq-
qın ayağına verilir. Nahaqqı törədənlər sənin səsini dördəlli 
boğmağa çalışırlar (boğurlar). Sən təklənir, lakin mübarizə apa-
rırsan. Haqqı sübut eləyincə səninki  sənə dəyir və haqq o zaman 
üzə çıxır ki, nahaqqı qoruyanlar səhnədən silinirlər. Bu isə gec və 
lüzumsuz olur. Sən gəncliyini, əsəblərini və həvəsini itirirsən. 
 
*** 
69.
 Təkcə xatirələrim özümündü, onu məndən heç kim ala 
bilməz. 
 
*** 
70.
 Dünya kibrit qutusu, 
    
Günlərsə dənələri. 
Özümüz yandırırıq, 
    
Ondakı gilələri. 
 
*** 
71.
  Həyatda bütün insanlar bir-birlərinə borcludurlar. 
 
*** 
72.
  Ürəyinin sirrini tez açmağa tələsmə.  
 
 
 

 
 
13
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


*** 
73.
  Sənin alxışınla, 
    
Yaranmamışam, 
Sənin qarğışınla, 
    
Ölməyəcəyəm. 
 
*** 
74.
  Atamın ömrünə bənzər bir ömür yaşayıram. 
*** 
75.
  Sənə  gənclik illərindən gətirdiyim salam bütün hər  şey-
dən qiymətli və təravətlidir. 
 
*** 
76.
  İnsan nə vaxtsa özünə əzab verməkdən bezir. 
 
*** 
77.
  Həyat sənə  də, mənə  də bir dəfə  bəxş olunub; sənin la-
qeydliyinə mən onun bir anını belə bağışlamaram. 
 
*** 
78.
 Sağlamlığınızın qədrini sağlam olanda bilin. 
 
*** 
79.
  Müəllim – cəza verən deməkdir. 
 
*** 
80.
 Sən mənim üzümü ağartmaqdansa, saçımı ağartdın. 
 
*** 
81.
  Şəhanə baxışlarla heç kimə məhəl qoymadan ötüb keçir-
sən. Hər şeyə biganəsən. heç özün də bilmirsən ki, gözəlliyin üs-
tündə  gəzdiyin torpağa çökür. Təbiət sənin gözəlliyindən gö-
zəllik donu geyinir. 
 
*** 
82.
 Neçə ki, uzaqlarda, əlçatmaz zirvələrdəsən – zahirən köl-
gəli, ağlagəlməz fikirlərə qərq edilən bir insansan. Yaxınlaşdıq-
ca, bundan əsər-əlamət qalmır. Hər  şey çılpaqlığı ilə özünü bü-
ruzə verir. 
 

 
 
14
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
*** 
83.
 Bu gün kiməsə etdiyin yaxşılıq, pislik – hər nə varsa, 
borcdur. Sabah olmasa da, biri gün qarşına çıxacaq. 
 
*** 
84.
 Dünya mənim dostumdu. 
 
*** 
85.
 Yaxşı adamlar düşmən sarıdan korluq çəkmirlər. 
 
 
*** 
86.
 Kiçik balıqlar quruda da yaşaya bilərlər. – böyük balıq-
lara dənizlər, okeanlar gərəkdir. 
 
*** 
87.
 Sən mənim yuxularımın şahzadəsisən. 
 
*** 
88.
 Ağacın bir budağı sınırsa, onda ağac da, budaq da əziyyət 
çəkir. 
 
*** 
89.
 O böyük bir ağacın ayrılmış budağı idi, bu budaq var-gü-
cüylə kökünə yapışmağa çalışırdı. 
 
 

 
 
15
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
HEKAYƏLƏR 
 
 

 
 
16
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
МИЛЙОН ДОЛЛАРЛЫГ НАЩАР 
 
Щеч няйим йох иди, чох шейим варды, 
Щяр шейим вар мяним, чох шейим йохду. 
 
– ...милйон... 
Гадын данышырды, буну додагларынын тярпянишиндян, бир-бири-
ня тохунмасындан щисс едирди. Галан ня данышырды, ня дейирди 
–  ешитмирди,  сюзляр  аьыр  даш  кими  башына,  фикирляриня  тохунуб 
гайыдырды. О, эюзял иди. Сачынын дцзцлцшц сон Авропа моделиня 
уйьун  эялирди.  Цзцнцн,  алнынын  гырышлары  уста  тяряфиндян  мя-
щарятля  юртцлмцшдц.  Бу  ону  эянъ  эюстярирди.  Юзцня  дя  отуз 
беш,  отуз  йедди  йаш  анъаг  вермяк  оларды.  Йашы  иля  тутдуьу 
вязифянин  арасындакы  мясафя  ону  демяйя  имкан  верирди  ки, 
ханым йцксяк елитанын адамларынданды. 
Додаглар  гымылданыр,  ханым  бязян  ял-гол  щярякятляри  едир-
ди, лакин бир аддымлыгдан о сяси ешитмирди. Явязиндя гара кю-
лэяли  нящянэ  адамлар  нювбя  иля  ханымын  цстцня  дцшцб  йаваш-
йаваш йох олурдулар. Дивардан асылмыш шякилляр, саат, отагдакы 
италйан мебели, онун ичиндяки китаблар гуру тахта кимийди. 
Ъон  Маккайнын  дя  варлыьы-йохлуьу  билинмирди.  Отурдуьу 
йердя  мцгявва  кими  дурмушду.  Яли  чянясиндяйдися,  демяли 
няйися  саф-чцрцк  едир.  Сющбяти  баша  дцшмцр,  цмуми  вязий-
йятдян хябярдардыр. 
Пянъярядян Хязяр дянизинин Эцняши якс етдирян дальаларынын 
парылтылары эюрцнцр. Сащил дянизин ортасындан, пянъярядян эюрц-
нян кясикдян башланыр. Ъон истяся дя, истямяся дя башыны галды-
рыб дцз бахса, дянизи эюряъяк. Инди дянизин эюзял вахтыды. Йайын 
ъырщаъыр истисиндя Новханыда, Пиршаьыда, Билэящдя оласан, нарын 
гумун  цстя  узаныб  динъини  аласан.  Бу  Ъон  цчцн  дя  мараглы 
олар. Щям дя йорьунлуглары чыхар. Эярэин иш режиминдян айрылыб 
щяр шейи унутмаг, щеч олмаса бир-ики саат гум цстцндя узаныб 
эюзцнцн йухусуну алмаг – бундан явязсиз щеч ня ола билмяз-
ди. Еля ханымын сюзляринин даша дюнмцш башына дяйиб гайытма-
сынын  сябяби  дя  еля  бу  иди.  Тяййарядя,  йа  хидмяти  машында 
эюзцнцн чимирини алмагла иш кечмязди. 
Лондондан  Москвайа  учушу  тяхиря  салыб  Бакыйа  эялдиляр. 

 
 
17
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


Садя иш режимляри варды. Диляфруз ханымла эюрцшмяли, сонра Дя-
низкянары Паркда отуруб нащар етмяли вя Бакы–Москва рейси 
иля гайытмалы идиляр. Ъон ики ил бундан юнъя Бакыда олмушду. 
Онда йарпаг долмасы чох хошуна эялмишди вя щансы мяълисдя 
олса,  долмадан  аьыздолусу  данышырды.  Инди  Ъону  хянэяля  го-
наг едяъякди. Юзц дя ня вахтданды гурутлу хянэялин щясрятин-
дя иди. Анасы тез-тез биширярди. Бир овуъ иняк йаьыны гарындан 
чыхарыб яридяр, цстцндя соьан гызардарды. Хямири йайар, ялинин 
гыраьы  иля  дцз  кясярди.  Анасынын  ялляри  хяткеш  иди,  кясик  хятт 
дцппядцз  алынарды.  О,  анасынын  дюрдкцнъ  кясдийи  йарпаглары 
газандакы гайнар суйа атарды. Сонра щямин газаны ведрянин 
цстцндяки  ашсцзяня  бошалдарды – щялим  ведрядя,  кцндяляр  аш-
сцзяндя галарды. Ашсцзяни ири синийя, бошгаблара бошалдар, цс-
тцня яввялъя гурут, сонра яринмиш йаь-соьан тюкярди. Гярибя-
дир, анасы евдя ня гядяр чянэял олса да, онлара вермязди. Ялля 
йейярдиляр.  Додаглары,  ялляри  йаьлы,  бязян  дя  гурутлу  оларды. 
Анасы аь, гуру яски парчасыны столун цстцня гойуб “аьзынызы, 
ялляринизи дясмалла тямиз силин” дейярди. Ня гядяр силсян дя йаь 
додагларында, онун ятрафында галырды. 
Аиляляри бюйцк иди: беш гардаш, цч баъы идиляр. О, евин цчцн-
ъцсц  иди.  Ленинин  адыны  дашыйан  колхозда  колхозчу  ишляйян 
атасынын,  анасынын  ямякэцнцня  ъцзи  мигдарда  пул  дцшцрдц. 
Гыш  айларында  ися  пул  цмумиййятля,  щеч  олмурду.  Щяйятйаны 
сащяни  беъярир,  мейвя  аьаъларына  гуллуг  едир,  мал-гара,  то-
йуг-ъцъя сахлайырдылар. Евляриндя хцсуси бюлэц варды, щамынын 
эюряъяйи  ишляр  бялли  иди.  О,  бюйцк  гардашлары  иля  чюл  ишляриндя 
атасына кюмяк едирди. Щяйятин якилмяси, беъярилмяси, от бичини, 
мал-гара  нювбяси  онларын  цзяриня  дцшцрдц.  Ев  ишляри,  тойуг-
ъцъянин йемлянмяси анасынын, гызларын, кичик гардашларынын иш-
ляри иди. Бюйцклярин сюзц кичикляр цчцн ганун иди. Сцфрядя бю-
йцкляр чюряйя ял узадыб “бисмиллащ” дейяндян сонра онлар йе-
мяйя башлайырдылар. 
Артыг исрафчылыьа йол верилмяз, евя алынан яшйалар тямиз, ся-
лигяли сахланар, надир щалларда сындырыларды. Бир дяфя баъысы габ-
лары  йуйанда  стяканын  бирини  сындырды.  Аьламагдан  эюзляри 
гызармыш баъысынын щычгырыгларыны эцъля кясдиляр. 
Касыб  евлярини,  даш  дюшянмиш  щяйятлярини,  мящялляляриндяки 

 
 
18
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
аьаълары, щейванлары бюйцк мящяббятля севир, горуйурдулар. 
– Ана, гырмызы ъцъянин кефи йохду, йаманъа созалыб. – Баъысы 
ъцъяни  гуъаьына  алыб  сыьаллайырды.  Анасы  ъцъяни  эюрян  кими  евя 
кечир,  икиэюзлц  газ  печинин  гапысыны  ачырды.  Бурайа  дярманлар 
гойулурду. Сары дярманын биринин гыраьыны гопарырды. 
– Щявянэдястядя яз, цстцня азъа су тюк, ичирт. Кечиб эедяъяк. 
Гоншунун боз пишийи варды, пялянэя охшайырды, тойуьун фал-
лыьына даданмышды. Йумурталары сындырыб ичирди. Балаъа Эцлэя-
зин  иши  фаллыьа  бахмаг  иди.  Тойуглары  эюзляйирди,  йумуртлайыб 
гаггылдайан кими йумуртаны эютцрцб гиймятли яшйа кими йашыл 
ведряйя гойурду. 
– Йазыны йазмысанмы? 
– Дярслярими щазырламышам. Тякъя чил тойуг галыб, онун да 
йумуртасыны эютцрцм, сонра эедиб йазаъам. 
Онун  гырмызы  аты.  Адыны  Гызыл  гоймушду.  Синиф йолдашы,  кол-
хоз сядринин оьлу Мязащир ону лаьа гойуб демишди ки, сян эяряк 
атынын адыны Гызыл йох, Мис гойайдын. О да борълу галмамышды. 
–  Бяйям  сянин  атан  Короьлуду  ки,  сян  атынын  адыны  Гырат 
гоймусан? 
...Нобата эедяндя Юкцз даьында, чобан Ясэярля растлашды. 
Ясэярин аты отлайырды, баласы да йанында. Дайча ики айлыг олар-
ды.  Еля  эюзял  иди  ки...  Атын  белиндя  хуръун  варды.  Ясэярин  йе-
мяйи,  палтары  онун  ичиндяйди.  Плашыны  гатлайыб  йящяря  баь-
ламыш,  гамчысыны  кяндиря  кечирмишди.  О  ан  еля  билди  ки,  ясэяр 
кяндин  ян  варлы,  хошбяхт  адамларындан  бириди.  Каш  онун  да 
аты  олайды.  Китабларда  ат  шяклиня  дюня-дюня  бахыр,  сонра  хя-
йалында  тясяввцр  етдийи  атын  шяклини  йаддашына  кючцрцрдц.  Ат 
минян ушаглара щясядля бахыр, бязян дюзя билмяйиб “Вер атыны 
мян  дя  миним”  дейярди.  Инди  йаддашындакы  ат  эюзцнцн  га-
баьындайды: бапбалаъа, эюзял. Ялаъы олсайды, ъумуб гуъаьына 
эютцряр, дцз евляриняъян апарарды. 
Дайча анасындан он беш-ийирми метр аралыда, ъыьырда дайа-
ныб ятрафа бойланырды. Онун гайьысы йох иди. 
Ясэярля  йанашы  отурдулар.  Ялиндяки  ири  эярмяшов  аьаъыны 
йанына гойуб папаьыны башындан чыхартды, чырпды. 
–  Эцн  дюндц – деди. – Иннян  беля  чятин  олмайаъаг.  Йо-

 
 
19
 
Ya
şad
ığ
ım
ız... ya
şaya bil
m
ədi
yimiz
 il


рулмадын? 
– Йох, Ясэяр ями. – Йемяк торбасына ял вурмамышды, одур 
ки, аьыр иди. 
– Ушаглардан сяня кюмяк елийяни йохдуму? 
– Юзцм истямирям, Ясэяр ями. Мяним цчцн мараглы, щям 
дя асанды. – Арада сцкут олду. Ясэяр кянддян эялян йола ба-
хырды. 
–  Бяс  сян  эеъя  комада  галмагдан  горхмурсанмы,  Ясэяр 
ями? Бизим евдян ъоманыз эюрцнцр. Эеъя лампанызын ишыьы еля 
эур олур ки. 
–  Юйряшмишям,  ай  оьул.  Яввяла  йахшы  итляримиз  вар,  сящяря 
кими сцрцнцн йанында олурлар. Щям дя гошалцля тцфянэим вар. 
Башымын  цстцндя  олур.  Бу  даьларда  ъанавар  чох  олур.  Онлар 
да  итлярин  горхусундан  йахына  эяля  билмирляр.  Еля  дя  олур  ки, 
дястя щалында эялирляр. Бир нечя дяфя мяним башыма эялиб. Эя-
ряк  йатанда  сярвахт  оласан.  Итлярин  сясиня  галхдым.  Бирини 
юлдцрдцм, бири йараланды. Гачыб арадан чыхдылар. 
Ясэяря нащарын вахтынын кечдийини деди, онун ъавабыны эюз-
лямядян  торбанын  аьзыны  ачды,  дясмалы  икисинин  арасына  сяриб 
чюряйи, пендири, йумурталары, эюй соьаны ортайа дцздц. 
Ясэярин сющбяти она ширин эялирди. Сян демя, анасы иля Ясэяр 
бир синифдя охуйублармыш. Мяктяб илляриндян, дяъялликляриндян, 
мцяллимляря эизли тяля гурдугларындан данышды. 
– Чох дюйдцляр, чалышдылар, охумадым. Йахшы зещним варды. 
Ня олсун. Яксяр йолдашларымыз али тящсил алдылар, мяни дя юзцн 
эюрцрсян. 
Сцфряни йыьыб айаьа галхдылар. Аралананда Ясэяр гайыдыб со-
рушду ки, онлар тясяррцфат адамларыды, ня йахшы бир ат алмырлар. 
Дярди  тязялянди,  ятрафа  бахды,  ат  сцрцнцн  ичиндяйди,  дайча 
да йанында. 
– Мян чох истяйирям, Ясэяр ями. 
–  Ялбяття,  атын  олса,  щейваны  отармаг  асан  олар.  Сяпиндя, 
бичиндя дя  адама чох кюмяк олур. Демяли, ат истяйирсян. Де 
эюрцм, атын олса, она баха биляъяксянми? 
– Еля бахарам, щамыдан йахшы – деди. 
– Онда о дайчаны эюрцрсянми, бюйцсцн, эялиб апарарсан. 

 
 
20
 
Müzahim 
İsmay
ılzad
ə
 
– Доьрудан, Ясэяр ями? 
– Лап доьрудан. Мяним сюзцм сюздц. 
– Бяс явязиндя ня алаъагсан? 
– Явязиндя сяндян ону истяйяъям ки, она йахшы бахасан. 
Севинъинин  щядди-щцдуду  йох  иди.  Йер,  эюй  санки  она  ба-
ьышланмышды. Ганад ачыб учмаг истяйирди. Евя эяляндя ону та-
нымаг  олмурду.  Щяля сорушдулар  ки,  сяня  ня  олуб. “Щеч  ня” 
дейиб биртящяр ютцшдц. 
Юзц  дя  щисс  едирди  ки,  яввялки  адам  дейил.  Тез-тез  йуху-
сунда  мцхтялиф  рянэли,  гярибя  атлар  миниб  мюъцзяли  йерлярдян 
кечир, эюзя эюрцнмяйян адамларын сясини ешидирди. Та о вахта 
кими ки, Ясэяр она исмарыъ эюндярди. О, Юкцз даьына – Ясэя-
рин архаъына эялди, дайчанын кяндирини ондан алыб евя эятирди. 
Еля  бил  евдякиляр – щятта  атасы  да  юмрцндя  ат  эюрмямишдиляр. 
Дайчаны щяйятдяки чюкя аьаъына баьламышды. Щамы онун ятра-
фына  доланыр,  башына,  цзцня,  сачына,  гуйруьуна,  айагларына 
бахырдылар. 
Дайча щяйяти эюздян кечирир, эащ сакит, эащ да щцркяк щал-
да дайанырды. Атасы “чох йахына эетмяйин, щяля хамды” – деди 
вя евя кечди. 
– Щя, гойун щейванъыьаз юзцня эялсин. – Анасы атасынын сюзц-
ня эцъ верди. Балаъа Айсел севинъиндян щяйяъанлы данышырды. 
– Гардаш, бу ат щямишялик бизим олаъаг. 
– Бяли. 
– Мян она яппяк версям, йейяр? 
– Йох. 
– Бяс о ня йейир? 
– От. 
– Эедим эятирим? 
– Йох, бир аздан апарыб отараъам. 
 



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   26


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə