Mətbuatda dərc olunuan məqalələrim. Qəzetlər



Yüklə 1.08 Mb.

səhifə1/11
tarix23.12.2016
ölçüsü1.08 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

 

Mətbuatda dərc olunuan məqalələrim. 



Qəzetlər 

 

 

Azərbaycanın əsgər və zabitləri Türkiyə ordusunda 

 

Nazim MUSTAFA, 

Azərbaycan EA Milli Münasibətlər İnstitutunun əməkdaşı 

 

1918-ci  ildə  Azərbaycan  Demokratik  Respublikası  qurulduqdan sonra  Bakının  rus-erməni  işğalından 

azad  edilməsi  zamanı  türk  zabit  və  əsgərlərinin  qanı  Azərbaycan  torpağında  axdığı  kimi,  Milli  mücadilə 

illərində də qanı Şərqi Anadolunun düşmən işğalından qurtuluması zamanı axmışdır. 

Azərbaycan  Demokratik  Respublikası  1920-ci  ilin  aprelində  süquta  yetirildikdən  sonra  rus  işğalını 

qəbul  etməyən  Azərbaycan  ordusunun  əsgər  və  zabitləri  Gəncəyə  çəkilərək  bolşeviklər  qarşı  mübarizəyə 

qalxmışdılar.  Sonra  rus  qoşunlarının  önündə  tab  gətirməyən  nizamı  pozulmuş  əsgər  və  zabitlər  nə  vaxtsa 

Azərbaycanı rus işğalından azad etmək ümidiylə Türkiyəyə keçmişdilər. 

Əsasən  Qarabağ  süvari  alayının  və  Cavanşir  piyada  alayının  ağır  top  və  dağ  batareyasının  əsgər  və 

zabitlərindən  ibarət  olan  dağınıq  hissələr  Xudafərin  körpüsündən  keçərək  Araz  çayı  boyunca  Türkiyə 

istiqamətində  irəliləmişdilər.  O  zaman  İran  rəhbərləri  Azərbaycan  əsgərlərindən  silahlarını  təhvil  verməyi 

tələb etmişdilərsə də, lakin onlar bu tələbə əməl etməmiş, bəzi yerlərdə hücumlara məruz qalaraq yaralı və 

itki  vermişdilər.  Türkiyə  sərhədinə  yaxınlaşdıqdan  sonra  Azərbaycan  hissələrinə  komandanlıq  edən 

polkovnik Nuh bəy komandanlığı polkovnik Səməd bəy Rəfibəyova təhvil verərək ayrıldıqdan sonra həmin 

hissələr əvvəlcə Doğu Bəyazidə, 1920-ci ilin iyununda isə Hasanqalaya, oradan da Ərzuruma gəlmişdilər. 

Qarabağ  süvari  alayı  əvvəlcə  12-ci  diviziyanın  tabeliyinə  verilmiş,  Qars  şəhərini  ermənilərdən  azad 

edən  vaxt  9-cu  piyada  diviziyasının  tərkibinə  keçirilmişdi.  Azərbaycan  əsgəri  hissələri  ağır  topları  İrandan 

keçirib gətirə bilmədikləri üçün ancaq xiştəklərini çıxarıb gətirmişdilər. Sonradan həmin xişdəkləri Ərzurum 

cəbhəsindən Rus qoşunları geri çəkilərkən buraxıb getdikləri toplara taxaraq üç batareya təşkil etmişdilər. Bu 

hissələr  türk  qoşunları  ilə  birlikdə  1920-ci  ilin  oktyabrında  Gümrü  şəhərinin  azad  edilməsində  iştirak 

etmişdilər. Gümrü barış sazişi (2 dekabr, 1920) imzalandıqdan sonra Düzkənddə (indiki Axuryan rayonunun 

mərkəzi-N.M.)  ehtiyatda  saxlanan  bu  hissələr  bir  müddət  sonra  şəhəri  tərk  edən  türk  ordusu  ilə  birlikdə 

Qarsa çəkilmişdilər

1

.  



Azəraycan  əsgəri  hissələrinin  Türkiyə  ordusunda  fəaliyyətinə  dair  o  dövrdə  dərc  edilən  “Haraç” 

(“İrəli”) qəzeti “Qarabəkir ordusunun tərkibi” adlı məqaləsində yazırdı: “9-cu diviziyanın tərkibinə keçmiş 

tatar süvari polku daxildir, hansı ki, müsavatçıların hakimiyyəti dövründə general Yadigarovun hissələrində 

Nuru paşanın ümumi komandanlığı altında Qarabağda fəaliyyət göstərmişdi. Bolşevik çevrilişindən sonra bu 

polk  Bəyazidə  gəlmişdi.  Burada  zabit  və  əsgərlərin  tələbi  ilə  polk  komandiri  Sədiyev  istefa  vermiş,  bu  işi 

rota  komandiri  Məlikbəyova  (əslində,  Rəfibəyova-N.M.)  həvalə  etmişdi.  O  da  polku  Ərzuruma  gətirmiş, 

burada  polk  yenidən  təşkil  edilmiş  və  türklərə  tamamlanmış,  silahlandırılmış  və  Azərbaycan  süvari  polku 

adlandırılmışdı.  Bu  polkun  əksəriyyətini  ləzgilər  təşkil  edirlər.  Bu  polk  həmişə  ön  cərgələrdə  olmuş  və 

Sarıqamışa birinci daxil olmuşdu

2



Ermənistan  daşnak  hökumətinin  orqanı  olan  “Araç”  qəzeti  noyabrın  16-da  yazırdı:  “Ermənistana 

hücum edən Türkiyə ordusunda Azərbaycandan qaçan Müsavat hissələri və ləzgilər var. Bu müsavatçılar və 

                                                           

1

 Baykara Hüseyn. “Birinci dünya savaşında Osmanlı ordusunda, İstiqlal savaşında Azərbaycan əsgəri hissələri” 



məqaləsi. “Türk kültürü” dərgisi, 1964-cü il, sayı 22, səh. 72-74. 

2

 “Araç” qəzeti, № 252, 17 noyabr 1921-ci il; Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi, fond 28, siyahı 1, iş 203, vərəq 



200. 

 

ləzgilər  bolşeviklərin  qəddar  düşəmənləridirlər.  Şübhəsiz,  onlar  Azərbaycana  daxil  olacaq  və  orada 



bolşeviklərə qarşı üsyan qaldıracaqlar”

3



Məhz  bunlar,  yəni  Azərbaycan  ordusunun  keçmiş  əsgər  və  zabitlərinin  Qarsda  cəmləşməsi 

Azərbaycan Sovet rəhbərliyini narahat edirdi. 1921-ci ilin sonunda Azərbaycanın Qarsda baş konsulu təyin 

edilən  İ.Hacıbəyov  Qarsa  yola  düşməzdən  əvvəl  Azərbaycanın  Türkiyədəki  səfiri  İbrahim  Əbilovdan 

aşağıdakı məzmunda tapşırıq almışdı. 

1)  Azərbaycan  vətəndaşlarının  qeydiyyatını  aparmalı;  2)  Qarsda  və  ətraf  rayonlarda  yaşayan 

Azərbaycandan qaçmış əksinqilabçı elementləri aşkar etməli; 3) Bu şəxslərin adı, familiyası, anadan olduğu 

yer haqqında Ankarada ona və Bakıda Xarici İşlər Komissarlığına məlumat verməli, müvəffəq olarsa onları 

Qasdan uzaqlaşdırıb Azərbaycana göndərməli.  

Bu  tapşırığın  icrası  ilə  əlaqədar  İ.  Hacıbəyov  1922-ci  il  yanvarın  31-də  Azərbaycan  Xarici  İşlər 

Komissarı  Mirzə  Davud  Hüseynova  göndərdiyi  məktubunda  yazırdı:  “Agentura  məlumatları  əsasında 

müəyyən  edilmişdir  ki,  Qarsda  “Başçılar”  (“Vojaki”)  adı  altında  komitə  fəaliyyət  göstərir.  Onun  əsas 

iştirakçılarından müəyyən edə bildiyimiz şəxslər bunlardır: 

1) Ağdamdan Bayram bəy Əhmədov 

2) Qazax qəzasından Gülağa Gülməmmədov 

3) Aleksandropoldan (Gümrüdən) Məmməd ağa Allahverdi oğlu 

4) Ağdaşdan Hacı Səfər Məhərrəm oğlu 

5) Gəncədən Qafar bəy Rəfibəyov 

6) Qarabağdan olan mülkədar, Müsavat ordusunun keçmiş zabiti Baba Mustafa oğlu Fərhadov. 

Əgər Sovet ordusu arasında müharibə olsa bu şəxslər və “Başçılar” (“Vojaki”) Türkiyə korpuslarına 

bələdçilik edəcəklər. Onlar Sovet respublikalarından informasiyalar alır və Şərq Cəbhəsinin Siyasi Şöbəsinə 

məlumat verirlər. Onların Qarsda qərargahı - konspirativ mənzilləri vardır. Buraya özünü evindəki kimi hiss 

edən daşnak hökumətinin keçmiş himayəçilik naziri Badalyan, türklərə əsir düşən və Ermənistana qayıtmaq 

istəməyən keçmiş monax Vartnayan tez-tez gəlirlər. Bu yığıncaqların birində Balayan demişdir: “Qarşılıqlı 

mənasız  qarayaxmalar  yenidən  Rus  Ayısını  gətirdi  və  bizim  boynumuza  mindirdi.  Gəlin  çalışaq  öz 

vətənlərimizi bu qəsbkarların əlindən xilas edək”.... 

“Başçılar” adı altında fəaliyyət göstərən bu komitə əvvəllər Bakı polismeysteri olmuş və son vaxtlar 

Qars əkskəşfiyyatının rəisi işləyən Bahəddin bəyin yetirmələridir. O, Qarsdan ona görə uzaqlaşdırılmışdır ki, 

Sovet respublikalarına, xüsusən də Ermənistana qarşı aşkar düşmənçilik münasibəti göstərirdi”

4

 

1922-ci  il  fevralın  22-də  İ.  Hacıbəyov  Qarsdan  göndərdiyi  digər  məktubunda  bir  daha  göstərir  ki, 



“Başçılar” komitəsinə Müsavat ordusunun keçmiş zabitləri rəhbərlik edirlər. O, Əhməd bəy Ağayevin Malta 

sürgünündən  qayıtmasından  sonra  bu  zabitlərdən  çoxunun  Türkiyənin  təbəəliyini  qəbul  etdiklərini  və  6-cı 

diviziyanın zabitləri olduqlarını yazır. İ.Hacvıbəyov Azərbaycan ordusunun keçmiş zabitlərindən Səməd bəy 

Rəfibəyovun,  Gülağa  Gülməmmədovun,  Baba  bəy  Fərhadovun,  Əhməd  bəy  Əhmədovun,  Qafar  bəy 

Rəfibəyovun, unter-zabitlər Bəkir bəyin, Adil bəy Tarxovskinin, idmançı-kavalerçi Mirzə bəyin, Səfər bəyin 

və Məmməd bəyin adlarını çəkir və bütün bunların Kazım Qarabəkir paşanın qərargahında qulluq etdiklərini, 

vəzifələrinin Sovet respublikalarının orduları haqqında məlumat toplamaqdan ibarət olduğunu göstərir

5



Hüseyn  Baykaranın  yuxarıda  adı  çəkilən  məqaləsində  verdiyi  məlumata  görə,  Türkiyə  Milli 

Ordusunda Azərbaycan zabitlərinin sayı 56 nəfər olmuşdur. Onlardan bəziləri yüksək hərbi rütbələr almışlar. 

Sonralar  Ferudun  Daryal  albay  (polkovnik),  Səməd  bəy  Sayqın  (Rəfibəyov)  və  Cahangir  general  rütbəsinə 

yüksəlmişlər. 

Azərbaycanın azadlığı uğurunda şəhid olmuş türk zabit və əsgərlərinin xatirəsi Azərbaycanda hörmətlə 

anılır, onların qəbirləri xalq tərəfindən mühafizə olunur, türkiyəli qonaqlar şəhid qəbirlərini ziyarət edirlər. 

                                                           

3

 Azərbaycan Respublikası D A, fond 28, siyahı 1, iş 203, vərəq.198. 



4

 Azərbaycan Respublikası DA, fond 28, siyahı1, iş 174, vərəq 27-29. 

5

 Azərbaycan Respublikası DA, fond 28, siyahı1, iş 68, vərəq 22. 



 

Milli  mücadilə  illərində  türk  torpaqlarının  azad  edilməsi  zamanı  şəhid  olmuş  və  yaxud  qəhrəmanlıq 



göstərmiş azərbaycanlı əsgər və zabitlərinin də xatirəsi eyni hörmətlə anılmalıdır.  

 

“Vətəndaş” qəzeti, №61 (75), 4 noyabr 1994-cü il. 

 

 

 



 

РЕПРЕССИИ ПРОТИВ АЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ НА ТЕРРИТОРИИ НЫНЕШНЕЙ 



АРМЕНИИ В 1920-1930 гг. 

Процесс  физического  и  морального  геноцида  азербайджанцев  на  землях,  ныне  входящих  в 

состав Армении, восходит еще к началу XIX в., когда российские войска оккупировали Иреванское 

ханство.  Следует  отметить,  что  каждый  раз  после  окончания  войн  России  с  Ираном  и  Османской 

империей осуществлялись планомерные переселения армян на территорию азербайджанских ханств, 

что создавало предпосылки для вытеснения коренного азербайджанского населения. Тогда же, в XIX 

в.  переселяемые  из-за  рубежа  армяне  наделялись  льготами  и  привилегиями,  что  сопровождалось 

ограничениями прав местных  азербайджанцев. После  утраты шансов  на армянскую автономию в 

составе  Османской  империи  начался  массовый  приток    армян  на    азербайджанские  земли,  куда 

армяне  устремили  взоры  в  надежде  реализовать  свои  планы  создания  армянского  государства. 

Именно здесь в конце XIX начале XX в. армянские вооруженные формирования устраивали погромы 

азербайджанцев, вылившиеся в этнические чистки для высвобождения "жизненного пространства". 

Создание  в  мае  1918 г.  на  исконно  азербайджанских  землях  Армянской  Pecпублики 

ознаменовало  начало  полномасштабного  геноцида  и  депортации  азербайджанцев,  что  привело  к 

практически  полному  их  изгнанию.  Если  до  1918 г.  в  границах  нынешней  Армении  и  Карсской 

области проживало более 500 тыс. азербайджанцев



1

, то к концу ; 1920 г. их оставалось не более 12 

тыс.

2

    В  течение  одного  только  1919 г.  в  Иреване  с  его  29-тысячным  населением  умерли  голодной 

смертью 14 тыс. человек, а в Эчмиадзинском уезде за 6 месяцев – 4 тыс. 

3

 Все умершие, естественно, 

были азербайджанцы, которые не имели возможности покидать свои дома. Отметим, что в это самое 

время  в  Армении  действовал  американский  Комитет  помощи  Армении  во  главе  с  доктором 

Ярроуном, оказывавший материальную помощь исключительно армянским беженцам. После прихода 

к  власти  Советов  в  Армении  Комитет  в  полном  составе  переехал  в  Карс.  Между  прочим,  комитет 

открыл  детский  приют,  в  котором  было  собрано несколько  тысяч сирот  –  армян.

4

  После  прихода  к 

власти Советов в Армении в декабре 1920 г. новое руководство, принимая в расчет экономическую 

зависимость Армении от Азербайджана, стало приписывать кровавые погромы 1918-1920 гг. на счет  

дашнакского  правительства.  В  то  же  время  и  новые  власти  чинили  всяческие  препятствия 

азербайджанским  беженцам,  потянувшимся  в  родные  места.  Правительство  дало  согласие  на 

возвращение  в  Зангибасарский  и  Ведибасарский  уезды  в  основном  беженцев,  нашедших  приют  в 

Иране,  и то с условием, чтобы они доказали свое неучастие в боевых |действиях против Армении в 

1918-1920 г.

5

  Следует  заметить,  что  с  апреля  1918 г.  по  июль  1920 г.  азербайджанское  население 

указанных уездов создавало добровольческие отряды самообороны, которые успешно отражали атаки 

регулярной армянской армии и не допустили установления на своих землях дашнакского режима.  

10-го  и  23  апреля  1921  г.  Революционный  Комитет  Армении  издал  декреты  об  амнистии, 

разрешив возвращение в республику беженцев, покинувших ее при дашнакском правительстве. Для 

встречи армянских беженцев в Джульфу была направлена специальная правительственная делегация. 

Посольство  России  в  Иране  через  генеральное  консульство  в  Тебризе  выделило  пособия  для 

беженцев,  возвращавшихся  в  Армению,  выдавало  им  удостоверения  для    беспрепятственного 

перехода границ



6

Осенью 1921 г. правительство Армянской ССР в связи с тяжелым экономическим положением 



республики  и  распространения  эпидемий  приняло  постановление  о  приостановке  реэвакуации  по 

железной  дороге  Джульфа-Иреван  до  весны  1922 г.



7

.  С  одной  стороны,  Армянское  руководство 

обратилось  к  Азербайджанскому  правительству  с  просьбой  приостановить  возвращение  на  родину 

азербайджанских  беженцев,  а  с  другой  приняло  распоряжение  о  размещении  главным  образом  в 

населенных  азербайджанцами  уездах  армянских  беженцев  из  Турции.  Армянское  Министерство 

Попечений  в  отчете  Совету  Министров  предлагало  разместить  беженцев  из  Турции  в  следующем 

порядке: в Зангибасаре – 25 тыс., в Ведибасаре – 60 тыс., в Гярнибасаре – 25 тыс., в Дилижанском 


 

округе – 25 тыс., в округе Гаракилсе – 25 тыс., в Ново-Баязидском округе – 10 тыс.



8

.  Таким образом

армянское    правительство  ставило  целью  до  возвращения  азербайджанцев  заселить  покинутые  ими 

дома  и  в  целом  селения  армянскими  беженцами  с  тем,  чтобы  не  допустить  возвращения 

азербайджанцев.  Это  был  преднамеренный  шаг,  направленный  на  политическое  решение  вопроса 

"Армения без турок".  

Однако,  несмотря  на  все,  азербайджанцы  возвращались  в  родные  места  на  территории 

Армении.  Возвращались  несмотря  на  то,  что  в  большинстве  случаев  заставали  свои  дома  и  целые 

села занятые беженцами-армянами из Турции и оказывались перед необходимостью жить совместно 

с  ними.  Именно  таким  образом  и  появились  более  80  смешанных  армяно-азербайджанских 

населенных  пунктов,  существовавших  в  Армении  вплоть  до  1988 г.  Согласно  статистическим 

данным, за период май 1921 г. – май 1922 г. | на территорию нынешней Армении вернулось в общей 

сложности 96,5 тыс. азербайджанцев, в т.ч. в Иреванский уезд – 26 тыс., в Ново-Баязидский уезд – 14 

тыс., в Эчмиадзинский уезд  – 9 тыс., в Александропольский уезд  – 10 тыс., в Зангезур  – 15 тыс., в 

Даралягез  –  5,5  тыс.,  в  Лору-Памбак  и  Иджеван  –  17  тыс. 

9

.  Как  указывает  армянский  историк 

С .Хармандарьян,  из  100  тыс.  азербайджанцев,  покинувших  свои  исконные  места    проживания  в 

результате  бесчинств  дашнакского  правительства,  почти  все  вернулись  обратно 



10

,  хотя,  как 

указывалось  выше,  число  азербайджанцев,  покинувших  территорию  Армении  в  1918-1920 гг., 

составляло  около  500  тыс.  Подписанные  в  1921 г.  Московский  и  Карсской  договоры  пробудили  у 

азербайджанских беженцев надежды на скорое возвращение и спокойную жизнь на своей родине в 

советской  Армении.  Пропагандистская  машина  того  времени  убедила  их  в  том,  что  в  Армении 

создано  "рабоче-крестьянское"  правительство,  которое  откажется  от  проводившейся  дашнаками 

политики  кровавых  погромов  и  этнических  чисток  и  не  будет  прибегать  к  дискриминации 

азербайджанцев. В действительности же азербайджанцы, вернувшись в родные места, сталкивались с 

более 


изощренными 

притеснениями 

дашнакских 

недобитков, 

замаскировавшихся 

в 

коммунистические  одежды,  и  вынуждены  бывали  вновь  уезжать  из  Армении.  В  результате,  если  в 



мае  1922 г.  в  Армению  вернулось  около  100  тыс.  азербайджанцев,  то  в  ходе  переписи  населения 

Закавказья в 1926 г. в этой республике   было зафиксировано 84717 тюрок 



11

. Таким образом, с учетом 

естественного  прироста  населения  за  1922-1926 гг.  Армению  покинуло  около  25  тыс. 

азербайджанцев. 

Приведем, кстати, и следующую статистику. В 1914 г. в Иреванской губернии (тогда сюда не 

входили Зангезурский уезд, Дилижанский, Лорийский, Агбабинский участки и часть Басеркечарского 

участка)  было  зафиксировано  597273  армянина  и  372801  мусульманин,  а  в  1926 г.  –  соотвественно 

743.573  и  87.714.  Таким  образом,  если  численность  армян  возросла  на  24,6  %,  (146494  чел.),  то 

азербайджанцев – снизилось на 76,7 % (288084 чел.). 

12

 

Вследствие  непрерывных  притеснений  азербайджанского  населения  Армении  после 



установления  советской  власти  население  пограничных  с  Азербайджаном  районов  для 

окончательного  избавления  от  гнета  приняло  общинное  постановление  о  присоединении  своих 

земель к Азербайджану. Это постановление представителей азербайджанских сел Армении отражено 

в  одном  документе,  хранящемся  в  Государственном  архиве  Азербайджанской  Республики.  Вот  что 

говорится  в  письме  наркомата  внутренних  дел  Азербайджана,  направленном  в  Аз.Ревком  4  мая 

1921 г. (копия отправлена в Наркомат Иностранных Дел): 



"На  днях  полномочные  представители  21  села  Армении,  пограничных  с  Азербайджаном, 

явились в Наркомат Внутренных Дел и предъявили общинное постановление о присоединении этих 

сел к Азербайджану. Уполномоченные жителей этих и ряда других сел заявляют о необходимости 

присоединения к Азербайджану. Эти села по географическому расположению делятся на две группы: 

1) Тохлуджа, Агбулаг, Арданыш, Джил, Бабаджан Дереси, Гушчу Дереси, Сатанагач, имеющие 1195 

домов  и  7150  жителей  (расположены  приблизительно  по  северо-восточному  побережью  озера 

 

Гейча, ныне Севан); 2) Джывыхлы, Гелкенд, Чайкенд, Амирхейр, Гарагая, Яныхпая, Салах, Геярчин, 



Полад Айрым, Агкилсе, Мыртейил, Хаггыхлы, Даш Айрым и Харрад Кахи, имеющие приблизительно 

615 домов и 2170 жителей и расположенные частично вдоль реки Терс, частично между указанной 

рекой и озером Гейча. 

Из  общинного  постановления  видно,  что  с  момента  перехода  указанных  сел  в  подчинение 

Армении  их  жители  подвергаются  постоянным  преследованиям  и  притеснениям,  даже  попыткам 

полного  уничтожения  со  стороны  дашнаков.  По  заявлениям  уполномоченных,  хотя  после 

установления в Армении советской власти их жизнь в области политической и межнациональной во 

многих  отношениях  улучшилась,  однако  вследствие  географического  расположения  их  селений  в 

экономическом  и  культурном  отношениях  они  и  прежде,  и  теперь,  и  в  будущем  обречены  на 

страдания, и даже в условиях самого благоприятного мира о достойных условиях жизни и успешном 

развитии  сельского  хозяйства  не  может  быть  и  речи.  В  сообщении  между  крупными  и  мелкими 

населенными  пунктами  Армении  существует  достаточно  трудностей.  При  мусаватском 

правительстве  не  ходатайствовали  о  присоединении  к    Азербайджану  по  нижеследующим 

причинам:  

1)  последние  три  года  они,  подобно  диким  и  затравленным  зверям,  вместе  с  голодными  и 

раздетыми  женами  и  с  детьми  скрывались  от  озверевших  маузеристов  в  различных  пещерах:  2) 

своими  ходатайствами  не  хотели  давать  повод  дашнакам  еще  более  распоясаться.  В 

вышеуказанной полосе, где находятся перчисленные села, расположено также несколько армянских 

сел и одно молоканское. Жители этого села, именуемого Надеждино, по показаниям надежных лиц, 

по  вышеприведенным  причинам  |  признают  необходимость  присоединения  к  Азербайджану.  В 

настоящее  время  жители  указанных  сел  вследствие  установления  в  братской  Армении  рабоче  -

крестянского  Советского  правительства  надеются,  что  любые  шовинистические  поползновения 

дашнаков и мусаватистов  будут раз и навсегда устранены. 

Доводя  вышесказанное  до  сведения  Аз.Ревкома,  Наркомат  Внутренных  Дел    отмечает,  что 

жители указанных сел, постепенно разорившись, окончательно  обнищали и теперь не имеют даже 

семян  для  сева,  испытывают  сильную  нужду  в  продовольствии  и  одежде,  просят  Аз.Ревком 

удовлетворить поднятое ходатайство, а также 1200 пудов семян для сева, 300 пудов кишмиша для 

обмена на семена ячменя, 1000 аршинов бязи для саванов. 

Комиссар внутренних дел (подпись) 

Начальник главного управления (подпись) 

Соответствует подлиннику: Письмоводитель  общего отдела Ахундов". 

В  12  страничном  общинном  постановлении,  принятом  14  апреля  1921 г.  и  подписанном 

представителями указанных сел, после всех остальных стоят подписи члена Красносельского ревкома 

Самеда Мустафаева и секретаря Сеидова, а также печать Газахского уездного ревкома.



13

 

Сразу  после  установления  в  Армении  советской  власти  Азербайджанское  правительство 



направило  соседям  в  виде  безвозмездной  помощи  тысячи  тонн  горючего,  зерна,  продовольствия  и 

материи. Однако все это до азербайджанцев не доходило, а жалобы азербайджанскому правительству 

представителей населения Басаркечерского и Карвансарайского районов, терпящего голод и нищету, 

оставались  безрезультатными.  Наконец,  после  вмешательства  азербайджанского  правительства 

Совнарком  Армении  постановлением  от  15  декабря  1921 г.  с  целью  улучшения  хозяйственного 

положения  азербайджанских  сел  Басаркечерского  района  освободил  27  сел  от  продовольственного 

налога.

14

  Кроме  того,  из  35  вагонов  зерна  и  продовольствия,  отправленных  в  помощь  Армении  из 

Баку  через Тифлис 




  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə