Mahatma Qandi Tərcümə edən: Güntay Gəncalp Bütün insanlar qardaşdır


Ahimsa (qeyri—aqressivlik) anlaşılan bir ilkədir. Biz himsa



Yüklə 1.29 Mb.
səhifə6/12
tarix23.06.2017
ölçüsü1.29 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Ahimsa (qeyri—aqressivlik) anlaşılan bir ilkədir. Biz himsanın (aqressivliyin) əsarətində olan zəif yaradılışlarıq. “Həyat həyatla diri qalıb yaşar” söyləmi çox dərin bir söyləmdir. Yaşam kəndiliyindən bir türlü ahimsaya qarşıdır. Çünkü yaşadığımız müddətcə, bir sürü canlıların həyatına qıymaq zorunda qalırıq. Çünkü yemək—içmək zorundayıq. Bu üzdən də bu sorunları da aşa bilməmizin tək yolu ahimsanı davranışlarımızda alışqanlıq halına gətirməkdir. Bütün canlı varlıqların birliyi himsanın əsasını oluşdurar. Bir adamın xətası başqalarını etkiləməyə bilməz. Bu üzdən adam himsanın caynağından tam olaraq qurtula bilməz. İnsan toplumsal varlıq olduğu sürəcə, himsa onun bir özəlliyi olacaq. Çünkü toplumda var olmanın özü bir tür himsadır. İki ulus bir-biri ilə savaşdığında ahimsa yanlısı olanın görəvi savaşı durdurmağa yönəlməlidir. Böylə bir görəvi üstlənib savaşa qarşı çıxa bilməyən, bəlkə hansısa bir savaşa qatılmaq zorunda buraxıla bilər. Ancaq yenə də bütün gücü ilə öz millətini və dünyanı savaş fəlakətindən qurtarmağa çalışmalıdır.

  • Mənə görə və ahimsa açısından savaşa qatılanlarla qatılmayanlar arasında çox da fərq yoxdur. Kimsə könüllü olaraq quldurlara xidmət edərsə; örnəyin onların yüklərinin daşınmasına yardımçı olar və onlar öz işləri ilə məşğulkən gözətçilik yaparsa, onlar yaralandığında yaralarını sararsa, doğal olaraq öz ölçüsündə quldurluq etməkdədir. Öyləcə də savaş zamanı yaralılara baxan biri də savaş suçundan arınmış deyildir.

  • Haqqında müxtəlif görüşlər ortaya çıxan bu incə qonunu bir az daha aydınlığa qovuşdurmaq istəyirəm. Başardığım qədəriylə bilgilərimə və təcrübələrimə dayanaraq, ahimsaya inanıb onun ilkələri əsasında yaşamaq istəyənləri aydınlatmağa çalışmışam. Həqiqət yanlısı olan bir adam öz əhdinə tərs düşən heç bir işi etməməlidir. Sürəkli öz yanlışlıqlarını düzəltməyə hazır olmalıdır. Yanlışlıqlarını sezdiyində həmən ona etiraf edib cəzasını özü bəlli etməlidir.

  • Qeyri—aqressivliyin etkili güc olması üçün öncə zehndə başlamalı. Düşüncə ilə özdeşləşməyən cismani qeyri—aqressivlik gücsüzlərin və qorxaqların yöntəmidir və bunun olumlu etkisi olmaz. İçimizdə nifrət daşıyaraq intiqam duyqusundan uzaq olduğumuzu iddia edə bilmərik. İntiqam almasaq da, bu nifrət duyqusu bizi içimizdən məhv edər. Ahimsa yandaşı içini nifrət və kin duyqularından boşaltmalıdır.

  • Öz çıxarları üçün insanları aldadan, ancaq aqressiv davranmayan, silah gücünə inəklərin öldürülməsini önləyən, ahimsa yanlısı ola bilməz. Bütün bunların hamısı nifrət və qorxaqlığın göstəgəsidir.

  • Mən zora qarşıyam, çünkü zahirən yararlı görünsə də, bu yararlılıq keçicidir. Ancaq zərəri isə, davamlıdır. Bütün ingilislərin öldürülməsinin Hindistana bir yarar gətirəcəyinə inanmıram. İngilisləri öldürmək üçün milyonlarca hindli lazımdır, yəni milyonlarca hindlinin ingilislərin özləri kimi olması gərəkir. İngilislər kimi, adam öldürən. İndiki durumun gerçək suçlusu ingilislərdən daha öncə özümüzük. Biz yaxşılıqdan başqa heç bir şey etməzsək, ingilislər kötü işlər yapmaqda gücsüzləşəcəklər. Bu üzdən də mən sürəkli olaraq öz içimizdən islah olmanı israrla dəstəkləmişəm.

  • Tarix bizə anlatmaqdadır ki, yaxşı niyyətlər üçün zor qullanaraq düşməni məğlub edənlər öz növbələrində də məğlub olanların durumuna düşmüşlər.

  • Xarici güclərə qarşı aqressiv davransaq, öz toplumumuz da ölkəmizin gəlişməsini önləyən aqressivlik xəstəliyinə yaxalana bilər. Dünyanın digər ölkələrində aqressivliyin olmasına baxmayaraq, ölkəmizdəki sorunları çözmək üçün aqressivliyə əl atsaq, öz qurtuluş günümüzü daha da gecikdirəcəyik. İslahatın zəruriliyinə inanmayan, islahata qapalı olan topluma zorla və silah gücünə islahatı dayatırsaq, toplum aqressivləşəcək və hətta intiqam almaq üçün xarici güclərlə işbirliyinə də girə bilər. Bu olay keçənlərdə gözlərimizin önündə baş vermədimi? Onun acı xatirələrini unutmaq mümkünmü?

  • Hökumətin örgütlənmiş aqressivliyi qarşısında bir iş görə bilməz və toplumun örgütlənməmiş aqressivliyi qarşısında çarəsiz qalarsam, bu ortalıqda özümün məhv olmağımı tərcih edərəm.

  • Əlli ildən daha uzun sürən bir zaman sürəsində durmadan qeyri—aqressivliyi və onun imkanlarını elmi diqqətlə uyqulamağa çalışmışam. Ahimsanı oğuş (ailə), örgüt, iqtisadiyat və siyasət sahələrində uyqulamışam. Bu qədər zaman içində bir tək örnək olsa da, məğlubiyətə uğramamışam. Bəzən bir uğursuzluq olmuşsa, onu öz yetərsizliyimdən görmüşəm. Heç bir biçimdə özümü kamil olaraq görmürəm. Ancaq bir adı da Tanrı olan həqiqəti aramaqda iddialı olduğumu söyləyə bilərəm. Bu arama sürəcində qeyri—aqressivliyi kəşf etmişəm. İndi isə, onun yayqınlaşmasını həyatımın görəvi olaraq düşünürəm. Bu görəvi gerçəkləşdirmək həyatımın əsas amacıdır. Bu görəvin dışında həyatın mənim üçün heç bir anlamı yoxdur.

  • Sevincimə səbəb olan olaylardan biri də mənə müxalif olan qarşı tərəflərin ilgilərini özümə cəlb edə bilmək olmuşdur. Güney Afrika insanları sürəkli mənə güvənir, məni öz dostları kimi görürdülər. İngiltərə hökumətinin siyasətinə qarşı çıxmağıma baxmayaraq, minlərcə ingilis qadın və kişi dostum vardır. Yeni maddi mədəniyəti məhkum etsəm də, avropalı və amerikalı dostlarımın sayı gündən günə artmaqdadır. Bütün bunların hamısı qeyri—aqressivlik fəlsəfəsinin qazanımlarıdır.

  • Gündən günə artıb varsıllaşan (zənginləşən) təcrübələrim mənə deyir: həqiqəti və qeyri—aqressivliyi qullanmadan millətlər arası barışın bərqərar olacağı mümkün deyildir. Intiqamalma və qarşılıqvermə siyasəti heç bir zaman uğurlu olmamışdır.

  • Qeyri—aqressivliyə olan bağlılığım bütün dünyəvi və qeyri—dünyəvi ilgilərdən üstündür. Bu bağlılıq, yalnız həqiqətə vurğunluğumla ölçülə bilər ki, bu da qeyri—aqressivliklə eşanlamlıdır. Çünkü qeyri—aqressiv yolla və yalnız bu yolla həqiqətə qovuşa bilərəm. Öz yaşamımda Hindistandakı dəyişik məzhəblərə fərqli yanaşmadığım kimi, dəyişik budunlar (xalqlar) arasında da fərq görmərəm. Mənim görüşümdə “bir insan bir insandır, çünkü bir insandır.”

  • Mən zəif bir araşdırmaçıyam, həqiqət araşdırmaçısı. Sürəkli yenilsəm də araşdırmamdan vaz keçmirəm. Yenilgilərim məni daha da təcrübəli edib inancımı sarsılmazlaşdırır. İnancıma dayanaraq, ikiz olan həqiqət və qeyri—aqressivliyin necə geniş imkanlar içərdiyini görürəm. Bu geniş imkanlardan bilgilərimiz xəbərsizdirlər.

  • Mən çox iyimsərəm (nikbinəm), çünkü hər bireyin içində qeyri—aqressiv davranması üçün mövcud olan geniş imkanların bilincindəyəm. Qeyri—aqressivliyi öz içinizdə nə qədər çox gəlişdirsəniz, onun təsiri öz mühitinizi də dəyişdirməyə başlayacaq. Böyləcə, hətta bütün dünyanı da öz etkisi altına ala bilər.

  • Məncə, qeyri—aqressivlik biçim və içərik olaraq kəsinliklə olumsuz deyildir. Mənim bildiyim anlamı ilə, qeyri—aqressivlik dünyanın ən etkili və təsirli gücüdür. Ən yüksək yasadır. Yarım əsərlik təcrübəmdə bircə anda qeyri—aqressiv denəmələrimdən peşman olub özümü zəif hiss etməmişəm. Qeyri—aqressivliklə çözülməyəcək heç bir soruna rast gəlməmişəm.

  • Qeyri—aqressivliyin özəlliyi budur ki, savaş zamanı savaşçının içində nifrət və kin duyquları olmaz. Savaş sonunda düşmən dost edilər. Bu sınağı mən Güney Afrikada olduğumda bu ölkənin çox sərt başbaxanı olan General Esmuts üzərində sınadım. Başlanqıcda o, mənim ən sərt müxalifim idi. Ancaq indi ən məhəbbətli dostlarımdan biridir.

  • Özümüzü qorumaq üçün başqalarını öldürmə gücümüzün olmasına gərək yoxdur. Tam tərsinə, ölmə gücünə sahib olmalıyıq. Tam olaraq ölümə hazır olan bir adam artıq aqressiv davrana bilməz. Öz təcrübələrimə dayanaraq, başqasını öldürmə təmayülü ilə insanın özünü ölümə hazır görməsi bir-birinin tam tərsidir. Öz ölümləri ilə ən sərt könülləri də fəth edən böyük insanların özveriliyinə (fədakarlığına) tarixdə çox tanıq olmaqdayıq.

  • Qeyri—aqressivlik bilgisində sürəkli yeni kəşflərə nail olmağa çalışmışam. Qeyri—aqressivlik məni və arxadaşlarımı sürəkli heyrətə düşürən dərin sonsuz dəniz kimi görünmüşdür.

  • Bu günlərdə toplumun qeyri—aqressivliklə uyum içində olmayacağı söyləmi çox yayqınlaşmışdır. Bu qonuda sözümü demişəm. Bir oğuşda (ailədə) ata oğluna bir sillə vurub cəzalandırdığında, oğul atasından öc almaq üçün bənzər davranışda bulunmaz. O, atasının sözünü dinlər, ancaq atasının vurduğu silləyə görə deyil. Oğul hiss edər ki, yanlış davranışı ilə atasının atalıq duyqusunu incitmiş və onu aqressiv davranmağa zorlamış. Məncə hökumət və toplumu idarə etmək də bu qurallara dayanmalıdır. Bir oğuş üçün keçərli olan, toplum üçün də keçərli olmalıdır. Çünkü toplum özü geniş bir oğuşdur (ailədir).

  • Bir ilanı bilə, öldürərək yaşamımı sürdürmək istəməm. Məni vurub öldürməsini mənim onu öldürməmə tərcih edərəm. Tanrı məni böylə bir sınaqla sınaya bilər. Yəni bir ilanın mənə saldırması qarşısında, bəlkə mənim ölümü qəbul etmə cəsarətim olmaya bilər. Heyvani tərəfimin özünüsavunma içgüdüsü (instinkti) ani biçimdə fəallaşıb və fani vücudum ilanı öldürmək istər. Bu inancın gərəkən düzeydə məndə oturuşmadığını etiraf etməliyəm. İlanlardan qorxma duyqusunun tam olaraq içimdən silindiyinə əmin deyiləm. İlanlarla içdən dostluq qurmama inancım tam deyildir.

  • Bilim və bilginin gəlişməsi ilə müxalif deyiləm. Batının bilimcilik tutumunu da alqışlamışam. Bilimin gəlişməsinə qarşı etirazlarım Batı bilim adamlarının bizdən daha aşağı olan Tanrı yaratıqlarının yaşamlarına qıymaları üzündən olmuşdur. Canlıların yaşamlarını təhlükəyə soxan denəmələrə qarşı bütün varlığımla nifrət edirəm. Bəşəriyət adına canlıların yaşamına qıyılmasına qarşıyam. Günahsız qanların hesabına gəlişən bilimləri çox anlamsız sayıram. Qanın devriyə nəzəriyəsi heyvanların öldürülməməsi üzündən kəşf edilməsə idi, bunsuz da insanlıq öz yaşamını sürdürə bilərdi. Ancaq Batının vicdanlı bilim adamlarının gələcəkdə bu kimi çalışmalarını durduracaqlarına inanmaq mümkündür.

  • Qeyri—aqressivlik anlaşılması qolay olan bir şey deyildir. Bizim kimi yaratıqların ona əməl etməsi də çətindir. Hamımız Tanrıya dua etməliyik ki, könül gözlərimizi açıb içimizə işıq dolduraraq bu yolda yardımçımız olsun. Dostluğun və barışın alqışlayıcısı olaraq bu günkü görəvim azadlığımızı əldə etmək üçün bütün varlığımla qeyri—aqressivliyə əməl etməkdir. Hindistan bu yolla özgürlüyünü qazanmış olursa, dünya barışına böyük yardımda bulunmuş olacaqdır.

  • Olumsuz dirəniş iki tərəfi də kəsən qılıc kimidir. Hər türlü davrana bilər. Həm onu qullanana, həm də ona qarşı çıxana yararlı ola bilər. Bir damla qan axıtmadan olumlu sonuclar doğura bilər. Heç bir zaman pas basmayan və oğurlanmayan bir silahdır.

  • Ümumi yasalara uymamaq üçün mübarizə içdən və sayqılı biçimdə olmalıdır. Bütün böyük insanlıq öyrətmənləri fanı bədənlərini ruhları qarşısında önəmsiz saymışlar. Bu nəzəriyəni ən gözəl şəkildə bəyan edən Tolstoy olmuşdur. O, sadəcə bu nəzəriyəni önə sürmür, həm də ona uyqun olaraq yaşayırdı. Avropada bilinmədən daha öncələr bu nəzəriyə Hindistanda bir türlü anlaşılıb uyqulanmaqda idi. Ruhi gücün bədən gücündən daha üstün olduğunu rahatca anlamaq mümkündür. Yanlışlıqları ortadan qaldırmaq üçün insanlar ruhi gücə tapınsaydılar bir çox sorunlar kəndiliyindən çözülmüş olurdu.

  • Budda böyük qorxmazlıq duyqusu ilə savaşı düşmən cəbhəsinə çəkərək, təkəbbürlü bir rahibi diz çökdürdü. İsa sələməciləri Beyt-ül Müqəddəsdən dışladı. Yalançıları və fırıldaqçıları Tanrı lənətinə tuş etdi. Hər ikisi böyük olumlu iş gördülər. Fitrətlərində saxlı olan yaxşılıqları sərgilədilər. Buddaİsa kötülükləri cəzalandırdıqlarında, vücudlarının ötəsində olan məhəbbət və sevgini göstərmiş olurdular. Onlar düşmənlərinə qarşı, hətta barmaqlarını da qaldırmadılar. Ancaq doğruluq yolunda öz canlarından keçməyə hazır idilər. Budda öz məhəbbətinin gücünü rahiblərin vəzifələrinə eşit görməsə idi, hətta onların görəvlərindən daha üstün olduğunu sübüt edə bilməsə idi, haqlılığını isbatlamaq üçün ölməyə də hazır idi. İsa xaçda dara çəkilərkən, başında tikandan bir çələng var idi. Ancaq bu durumu ilə Roma imperatorluğunun təməlini sarsıdırdı. Qeyri—aqressiv dirənişə qatılıramsa, böyük sadəlik və alçaqkönüllülüklə bu böyük öyrətmənlərin izlərində yürüməyə çalışıram.

  • “Satyaqraha” qanunlarından biri də budur ki, insan əlində heç bir silah bulundurmadan, savaşdan çəkinməyərək, davranır və fani bədənindən vaz keçməyi başarır.

  • Ahimsa ruhi gücdür. Ruh da dəyişməz, ölməz və sonsuzdur. Atom bombası cismi gücün ən zirvəsidir. Bu üzdən bu güc bütün nəsnəl varlığa hakim olan dəyişim, çöküş yasalarına tabedir. Müqəddəs kitablar bizə öyrədir ki, ruhi güc öz yüksək ərmişliyinə (kamala) vardığında yenilməz biçim almış olur. Ancaq yüksək ərmişliyə varmanın şərti onun bütün vücudumuzda etkili olması və hər tənəffüsümüzdə duyulmasıdır. Heç bir örgüt qeyri—aqressiv yöntəmi zorla qəbul edə bilməz. Qeyri—aqressivlik və həqiqət anayasada yazılması gərəkən bir şey deyildir. Bunlar özgür iradə və şəxsi təmayüllə qəbul edilməlidir. Doğal bir biçimdə, sanki bədənimizə yapışan paltar kimi bizi içinə almalıdır. Tərs təqdirdə bu anlayışlarda çəlişkilər (təzadlar) ortaya çıxar.

  • Həyat başdan—başa arama və diləkdir. Həyatın görəvi evrimi aramaqdan ibarətdir. Bu da insanın özünü tanımasından başqa bir şey deyildir. Qüsurlar üzündən bu yüksək ülküdən vaz keçilməməlidir. Özünü məhəbbət qanunu olan ahimsaya həsr etmiş olan adam, hər gün daha az başqa canlıların həyatına qıyar. Eyni ölçüdə isə, yaşam və məhəbbəti təşviq edər. Nifrət qanunu olan “himsa”ya bağlanan adam, hər gün daha çox digər canlılara və çevrəyə zərər verər. Eyni ölçüdə də ölüm və nifrəti təşviq edər.

  • Həyatda qeyri—aqressivlikdən tam olaraq uzaq durmaq mümkün deyildir. Böylə bir soru ortaya çıxır: aqressivliklə qeyri—aqressivliyin ayırışım xəttı hardadır? Bu xətt və sınır hər kəs üçün eyni deyildir. Çünkü ilkələr ümumi və külli olsa da, hər kəs onu özünəxas şəkildə gerçəkləşdirmək istər. Biri üçün yemək olan bir şey bir başqası üçün zəhər ola bilər. Ət yemək mənə görə suçdur. Ömür boyu ət yeyərək yaşamış olan biri bu alışqanlığından məni təqlid etdiyi üçün əl çəksə, suç işləmiş olur. Mən ormanlıqda yerləşıb tarım işləri ilə uğraşacaq olursam, özümü və tarlalarımı qorumaq üçün aqressiv davranmalı olacağam. Tarlama zərər verən quşları, meymunları və həşərələri öldürmək zorunda qalacağam. Özüm də birbaşa olaraq bu işi görməsəm, başqalarını bu işi görmək üçün xidmətə alacağam. Toplumun aclığı sürərkən, “ahimsa” adına heyvanların əkinəcəyə ziyan verməsinə izn vermək özü böyük suç sayılmaqdadır. Yaxşılıq və kötülük nisbi qavramlardır. Bəlli bir qoşulda yaxşı olan başqa bir qoşulda günah sayıla bilər. İnsan özünü məzhəb quyularında həbs etməməli, geniş dənizdə üzərək, ordan gövhərlər əldə etməlidir. Hər addımda nəyin “ahimsa” və nəyin “himsa” olduğu haqda düşünməliyik. Bu qonuda utanmağa heç bir ehtiyac yoxdur. Şair demişdir: “Tanrıya qovuşan yol qəhrəmanlar və cəsurlar üçündür, qorxaqlar və ödləklər üçün deyildir.”

  • Güvənsizlik üzündən yazmaq, ya da söyləmək aqressivlik deyildir. Özəlliklə söyləyən və yazan öz söyləminin doğruluğuna inanarsa, bu, aqressivlik sayılmaz. Gerçək aqressivlik düşüncənin, sözün və davranışın ötəsində təcavüz amacı daşıyar. Yəni müxalif və rəqibi incitmək niyyəti daşıyar. Başqalarının üstün olması təsəvvürü ilə ilgili yanlış anlamalar və xəyali şəxsiyətlərin dəyərlərinin təxrib edilməsi ilə bağlı qorxular, genəldə insanların gerçək düşüncələrinin üzə çəxmasını əngəllər. Bu durum sonunda insanları yalancılığa və riyaya sövq edər. Ancaq qeyri—aqressivliyin toplumlarda və ya uluslarda yayqınlaşması söz qonusu isə, nə qədər acı və sevimsiz görünsə də, həqiqətin söylənməsi gərəkir.

  • Heç bir şey bu günə qədər bir başa əməl edilmədən gerçəkləşməmişdir. Zəiflərin silahi olaraq tanımlanan “olumsuz dirəniş” anlayışını yetərsiz olduğundan dolayı qəbul etmirəm, rədd edirəm.

  • Qeyri—aqressivlik böyük dözümlülük gərəkdirməkdədir. Qeyri—aqressivlik bilincli olaraq ölçülü biçimdə öcalma duyqusundan saqınmaqdır. Ancaq öcalma duyqusu olumsuzluqdan və zəiflikdən dolayı təslim olma durumundan daha üstündür. Bağışlama öcalmaqdan da üstündür. Çünkü intiqam da bir tür zəiflikdir. İntiqamalma xəyali və ya gerçək bir şeydən qorxmaqdan qaynaqlanır. Heç bir şeydən və heç kimsədən qorxmayan adam onu yersizcə sinirləndirmək istəyənlərə də qızmaz. Bu tür bəsit davranışlar onun üçün önəmsiz görünər.

  • Qeyri—aqressivlik və ödləklik bir-birinə ziddirlər. Düşünürəm ki, başdan-ayağa silahlı olan bir adam öz qəlbinin dərinliyində ödləklik duyqusu daşıya bilər. Ələ silahalma bir başa qorxu üzündən olmasa da, qorxunu da özü ilə gətirər. Tam qorxaqsızlıq qeyri—mümkündür.

  • Mənim qeyri—aqressiv dəvətim olumlu və olağanüstü güc içərməkdədir. Bu iddiada qorxaqlığa və ödləkliyə yer yoxdur. Hər zaman aqressiv bir şəxsin qeyri—aqressivliyə yönələcəyinə bir ümid bəslənər. Ancaq ödlək biri üçün böylə bir ümid yoxdur. Bu üzdən də neçə kərə bu səhifələrdə söyləmişəm ki, qeyri—aqressiv yolla oğuşumuzu (ailəmizi) və qutsal məkanlarımızı qoruya bilmiriksə, silahlı yolla bunları savunmalıyıq.

  • Betya şəhri yaxınlığında bir kəndin əhalisi mənə dedilər ki, polis bizə saldırdı, mallarımızı apardı, qadınlarımıza təcavüz etdi. Biz də dirənməyərək qoyub qaçdıq. Dedim: niyə dirənməyib qaçdınız? Dedilər ki, sən demişdin ki, qeyri—aqressiv dirəniş göstərməliyik o üzdən. Utandığımdan başımı aşağı saldım. Mən onlara anlatdım ki, qeyri—aqressivliyi ya mən yanlış anlatmışam, ya da sizlər yanlış anlamışsınız. Mənim onlardan bəkləntim ən güclü şəkildə özlərini savunmaları idi. Ölsələr də bütün gücləri ilə savaşmalı idilər. Onların silahla özlərini savunmaları çox şərəfli bir dirəniş olardı. İnsanın namusunu saldırqanlara buraxıb öz canını qurtarması üçün dirənməməsi şərəfsizcə bir davranışdır. Mən ahimsa yöntəmimi necə ölmələrini bilən adamlara öyrədə bilərəm, ölümdən qorxanlara deyil.

  • Bir milləti kökdən namərdetmə əməlinə qarşı mən aqressivliyi tərcih edərəm.

  • Mənim qeyri—aqressiv nəzəriyyəm insanın öz əzizlərini saldırı qarşısında savunmasız buraxıb qaçmağı qəbul etməz. Aqressivlik və qorxaqlıq arasında heç şübhəsiz ki, mən aqressivliyi tərcih edərəm. Doğuşdan kor olan bir adama bir mənzərənin gözəlliyini anlada bilməyəcəyim kimi, qorxaq və ödlək birinə də qeyri—aqressivliyi anlada bilmərəm. Qeyri—aqressivlik qəhrəmanlığın zirvəsidir. Təcrübələrimə dayanaraq, zorakılıq və aqressivlik məktəbində yetişmiş insanlara qeyri—aqressivliyin üstünlüyünü isbatlamaq çətin olmamışdır. Mən bir zamanlar qorxaq idim. Qorxuduğumdan dolayı da aqressiv davranardım. Yalnız qorxu duyqusunu içimdən sildikdən sonra qeyri—aqressivliyin dəyərini anladım.

  • Qeyri—aqressivliyi ölümdən qorxana öyrətmək olmaz. Pişiyin yediyi zəif bir sıçana qeyri—aqressivliyi öyrətmək olmaz. Bu sıçanda güc olsaydı kəsinliklə öz qatilini param-parça edərdi. Ancaq öz zəifliyində başardığı tək iş pişiyin önündən qaçmasıdır. Biz sıçanı qorxaq adlandırmırıq, çünkü onun doğası böylə yaradılmışdır. Təhlükə ilə qarşılaşdığında sıçan kimi davranan adam isə, qorxaqdır. Böylə bir adam öz içində aqressivliyə və nifrətə sığınacaqdır. Əlinə fürsət düşdüyündə düşməninə aman vermədən öldürər. Şübhəsiz ki, böylə bir adam qeyri—aqressivliyə biganədir. Bütün yönləndirmələr və moizələr bu adamı tərbiyə etmək üçün sonucsuz qalar. Onun doğası cəsarət duyqusundan yoxsundur. Qeyri—aqressivlikdən öncə, onun haqlarına saldıranlar qarşısında savaşa bilməsi üçün ona dirəniş əxlaqı öyrədilməlidir. Bunun dışında ona bir şeylər söylərsək, onun ödləkliyini onaylamış oluruq. Böyləcə də onu qeyri—aqressivlikdən bir az daha uzaqlaşdırarıq. Mən kimsəyə intiqam duyqusunu əsla önərmərəm. Ancaq qorxaqların da qeyri—aqressivlik pərdəsi arxasında gizlənmələrinə izn vermərəm. Bir çox adam qeyri—aqressivliyin nə olduğunu doğruca bilmədiklərindən dolayı səmimi bir şəkildə təhlükə önündən qaçmağı qeyri—aqressivlik kimi anlayırlar. Özəlliklə ortalıqda can sevdası olduğunda bu durum daha da qabarıq şəkildə görünər. Mən qeyri—aqressivlik öyrətməni kimi, mümkün olduqca bu namərdcə duruşa qarşı çıxmalıyam.

  • Kimsə cismi açıdan zəif ola bilər. Təcavüz qarşısında qaçmaq yerinə dirənişi tərcih edərsə, düşmənə bir zərər verə bilməsə də, bu dirənişdə qəhrəmanca ölə bilər. Dirənişin bu dürüst anlamı qeyri—aqressivlik və qəhrəmanlıqla özdeşdir. Ancaq zəif bir şəxs dirənişdə düşmənə zərbə endirib ölə də bilər. Onun bu əməli qəhrəmanlıq sayılsa da, qeyri—aqressivlik deyildir. Eyni durumda zəif bir şəxs dirənmək yerinə qaçarsa, onun bu işi qorxaqlıqdan başqa bir şey deyildir. Birinci durumda məhəbbət və qorxmazlığı sərgiləmiş olur. İkinci və üçüncü durumlarda bədgümanlıq və qorxu onun ruhuna hakimdir.

  • Tutalım ki, mən bir qaradəriliyəm və bacım bir ağdərili tərəfindən uğurlanıb təcavüz edildikdən sonra öldürülmüşdür. Böylə bir durumda mənim görəvim nədir? Bu sorunu özümdən sorduğumda böylə cavablayıram: Ağdərili saldəırqanlara nifrət etməməliyəm. Eyni halda onlarla əməkdaşlıq da etməməliyəm. Ağdərilərin zülmünə dözən qaradərili soydaşlarımla da əməkdaşlıq etməməliyəm. Mənim amacladığım fədakarlıq türü budur. Öz yaşamımda bir neçə kərə bu şəkildə davranmışam. Mənim oruc tutmalarım bu dirəniş türlərindən olmuşdur. Bu oruc tutmalar və ac qalmalar bilincli şəkildə əzablara qatlaşaraq bir amaca yönəlik olmazsa, heç bir anlamı olmayacaqdır.

    İnsanın canı bədənindən an-an çıxsa da, onun inancı, aydınlığını və möhkəmliyini qorumalıdır. Qeyri—aqressivlik üçün dəyərsiz bir örnək olduğumun bilincindəyəm. Mənim cavablarım sizi razı salmaya bilər. Ancaq böyük bir iradə ilə bu yolda çalışıram. Hətta bu tür yaşamağım uğurlu olmasa da, qeyri—aqressivlik ilkəsinə olan inancım sarsılmazlığını qoruyacaqdır.

    • Aqressivliyin və zorun hakim olduğu çağımızda kimsə, zorun və aqressivliyin üstünlüyünü qəbul etməyən insanların var olduğuna inanmaya bilər. Bu üzdən də mənə imzasız məktublar göndərilir. Bu məktublarda toplum tərəfindən aqressiv davranışlar olsa da, Qeyri—Əməkdaşlıq Hərəkətinə mənim müdaxilə etməməm istənilirdi.* Bəzi adamlar mənim gizlincə aqressiv bir planımın olduğunu sanırlar. Bu üzdən yanıma gəlib və bu mutlu anın nə zaman gələcəyi haqda sorular sorurlar. Onlar məni inandırmağa çalışırlar ki, ingilislər ancaq gizlin, ya da açıq zorun qarşısında təslim ola bilərlər. Həm də mənə söyləmişlər ki, bir qism insanlar məni Hindistanın ən alçaq adamı kimi anlamışlar. Çünkü heç bir zaman niyyətimi açıqlamırmışam. Bir halda ki, hər kəs mənim gizlincə, aqressiv planımın olduğuna inanırmış. Bu sözlər ordan qaynaqlanır ki, bəşər toplumunun çoğunluğu qılıc və zor nəzəriyyəsinin tərəfdarıdır. Mənim yöntəmim Hindistanın istiqlalına ulaşması üçün daha etkili olduğundan onu daha hər yönlü açıqlamaq istərdim.

    Düşünürəm ki, ortada yalnız qorxaqlıq və aqressivlik seçənəkləri olursa, mən aqressivliyi tərcih edərəm. 1908-ci ildə öldürülmək amacı ilə saldırıya məruz qaldım. Saldırı sonrası oğlum məndən böylə bir soru sormuşdu: Mən də saldırı zamanı sənin yanında olsaydım, nə etməli idim? Səni ölümə buraxıb qaçmalı idim, yoxsa sənin savunmanamı qalxmalı idim? Mən oğlumun sorusuna böylə cavab verdim ki, orda olsaydın, görəvin son nəfəsinə qədər atanı savunmaq olmalı idi. Hətta zora əl atmaq aqressivlik sayılsa da, yanımda olsaydın, məni savunmalı idin.

    Mənim Boer Savaşına, necə deyərlər Zulu qiyamına və Birinci Dünya Savaşına qatıldığım kimi, aqressiv davranmaq istəyənlərə silah qullanmağı öyrənməyi önərirəm. Öz şərəf və heysiyətini qoruya bilmək üçün Hindistana da silahlanmağı məsləhət görürəm. Ancaq bütün bunların ötəsində bağışlamanın cəzalandırmaqdan üstün olduğu kimi, qeyri—aqressivliyin də aqressivlikdən daha üstün olduğuna inanıram. Dözüm o zaman bağışlama sayıla bilər ki, ortada cəzalandırma gücü də olsun. Başqa əzici bir gücün qarşısndakı zəiflik durumunda ortada bağışlama duyqusu da ola bilməz. Pişik tərəfindən parçalanan sıçan pişiyi bağışlamasından danışa bilməz. Sıçan iddia edə bilməz ki, pişiyə o şəkildə davranması üçün özü izn vermişdir. Bu üzdən də Hindliləri qətl edən General Dairin cəzalandırılmasını hayqıran hindililəri alqışlayıram. General Dair bunların əlinə düşərsə, onu param—parça edərlər. Ancaq mən Hindistanın zəif və gücsüz olduğuna inanmıram. Mənim şəxsi arzum budur ki, Hindistanın gücü daha böyük ərəklər (hədəflər) üçün yönəlmiş olsun. Anlatmaq istədiklərimin doğru anlaşılmasını umuram. Qüdrət cismi və maddi güclülükdən qaynaqlanmır. Əhliləşməsi zor olan bir iradədən qaynaqlanır. Orta bir Zulu, cismi açıdan bir ingilisdən üstündür və bir ingilisə qarşı çıxıb onu yenə bilər. Ancaq bir ingilis çocuq qarşısında qaçar. Çünkü çocuğun topançasından və ya topançanı ona qarşı qullanandan qorxar. O, ölümdən qorxuduğu üçün böyük cismi varlığına rəğmən zəif və gücsüzdür. Bu qonuda yaxşıca düşünməliyik ki, yüz min ingilis üç yüz milyon hindlini qorxutmamalıdır. Bağışlama bilinci ilə birlikdə bizim güclülüyümüz də ortada olmalıdır. Böylə olursa, General Dair kimilər Böyük Hind Xalqını aşağılaya bilməzlər. Sözlərimi uyqun şəkildə anladıb qəbul etdirməm bu an mənim üçün çox önəmli deyil. Biz öz aqressivliyimizi bu durumda göstərməzsək, özümüzü əzilmiş və yox edilmiş kimi görə bilərik. Ancaq mən başqa bir söz demək istəyirəm. Demək istəyirəm ki, Hindistan bu suçluları cəzalandırmaqdan vaz keçərək, daha çox yararlı çıxa bilər. Hindistana və dünyaya xidmət etmək üçün daha önəmli işlər bizi bəkləməkdədir. Mən xəyalcı biri deyiləm. Gerçəkçi bir idealist olduğumu düşünürəm. Qeyri—aqressivlik məzhəbi, yalnız hind din adamları “rişi”lərə özgü (məxsus) deyildir. Adi xalq kütləsinin üzvləri üçün də keçərlidir. Aqressivlik heyvanlara özgü bir yasa olduğu kimi, qeyri—aqressivlik də insanlaraözgü bir yasadır. Yırtıcı heyvanlarda ruh yuxuya dalmışdır. Bu üzdən heyvanlar maddi və cismi gücün ötəsində bir şey tanımazlar. Ancaq insan heysiyəti onu daha üstün güclərə, ruhi güclərə sövq etməkdədir. Mən əski bir Hind inancını gündəmə gətirmə cəsarətində bulunmuşam. Özümü Hindistanın yolunda fəda etmək istəyirəm. Çünkü “satyaqraha* insanın acı çəkərək fədakar olmasını mümkün bilir. Aqressivliklər ortamında qeyri—aqressivlik yasasını kəşf edən “rişi”lər Newtondan daha üstün dahilər olmuşlar. Napeleonu məğlub edən wlingtondan daha böyük savaşçı olmuşlar. Onlar silahı çox yaxşı qullanmağı bilsələr də, insanların qurtuluş yolunun silahla olmadığını hayqırdılar. Dünyamıza bu dərsi verdilər. Tək qurtuluş yolunun qeyri—aqressivlik olduğunu önə sürdülər.

    Olumlu və etkili anlamda qeyri—aqressivlik bilincli olaraq əzablara qatlaşmaqdır. Qeyri—aqressivlik zalimlərin iradəsinə tabe olmaq anlamında deyildir. Zalimlərin iradəsinə qarşı ruhi gücü bütünüylə səfərbər etmək deməkdir.

    Vücudumuzun bu yasası doğru bir şəkildə qullanılırsa, tək bir adam böyük bir imperatorluğun zülmlərinə qarşı dirənə bilər. Öz şərəfini, məzhəbini və ruhunu qoruyaraq imperatorluğun düşüş əsaslarını təməlləndirə bilər.

    Hindistanın zəif olduğu üçün qeyri—aqressiv davranmasını istəmirəm. Hindistanın öz böyüklüyünü anlayaraq, öz böyük gücünün bilincində olaraq qeyri—aqressiv davranmasını istəyirəm. Bu gücü anlamaq üçün silah qullanımını öyrənməyə gərək yoxdur.

    Böylə anlaşılır ki, özümüzü, yalnızca maddi varlıqdan ibarət olaraq anladığımızda silaha ehtiyac duyuruq. Hindistanın özündə ölməz bir ruh barındırdığını bilməsini istəyirəm. Hindistan bu böyük ruhi gücünə dayanaraq hər tür gücsüzlükdən və zəiflikdən arınaraq, dünyanın bütün maddı gücləri ilə qarşı—qarşıya gəlib uğur qazana bilər.

    Hindistan qılıc nəzəriyəsinə güvənərsə, keçici olaraq uğur qazana bilər. Bu uğur mənim qəlbimə özgüvən gətirə bilməz. Mən Hindistanı sevirəm, çünkü bütün varlığımı ona borcluyam. Mən kəsinliklə hindistanın dünya qarşısında bir görəv daşıdığına inanıram. Hindistan kor-koruna Avropanı yamsılamamalıdır. Hindistan qılıc nəzəriyəsini qəbul edərsə, mənim üçün üstün tarixi görəv daşıyan ölkə kimi olmayacaqdır. Mənim qeyri—aqressivlik məzhəbimin coğrafi sınırları yoxdur. Mən bu məzhəbi sonsuz bir sevgi ilə sevirəm və bu sevgim Hindistanı da içinə almaqdadır. Hindistana xidmət etməm qeyri—aqressivlik yöntəmi ilə olmuşdur. Qeyri—aqressivliyin Hind törələrinin təməlini oluşdurduğuna inanıram.



    • öz dartışmalarımı və məntiqimi o qədər sürdürməliyəm ki, ya özüm yenilməliyəm, ya da mənə qarşı gələnləri yenməliyəm. Çünkü mənim görəvim hər bir hindistanlını, hətta hər bir ingilisi bilə, dünyanın siyasi, məzhəbi, toplumsal və iqtisadi sorunlarının çözümündə qeyri—aqressivliyə sövq etməkdir. Məni iddialı və ehtiraslı olmaqla suçlayanlar haqlıdırlar. Mənim xəyallarımın gerçəkləşməyəcəyini sorqulayanlara cavab olaraq deyirəm ki, “öylə ola bilər”, ancaq mən tutduğum yoldan vaz keçməyəcəyəm. Mən qeyri—aqressivliyə iman gətirən bir əsgərəm və inancımı qorumaq üçün də bolca dəlillərim var. Bu üzdən bu yolçuluqda istər bir yoldaşım olsun istər olmasın, mən yolçuluğuma davam edəcəyəm.

    • Amerikalı dostlarım mənə deyirlər ki, atom bombasının kəşfi ahimsanın yayqınlaşmasına daha da yardımçı ola bilər. Onların amacları bu sözdən atom bombasının qorxunc yox edicilik qarşısında dünyanın ona nifrət etməsi isə, bu iddialarında haqlı ola bilərlər. Ancaq bu durum ona bənzəyir ki, kimsə dadlıca yeməklərdən qarnını o qədər doldurmuş ki, başı dönməyə başlamış. Keçici olaraq yeməkdən vaz keçmək zorunda qalmış. Başdönməsinin keçməsindən sonra daha artıq bir tamahla yeməyi bəkləyir. Eyni şəkildə atom bombasına olan nifrət unudulduqdan sonra dünya daha ac bir şəkildə aqressivliyə yuvarlanacaqdır.

    Bəzən kötülüklərin içindən yaxşılıqların ortaya çıxmasına tanıq oluruq. Ancaq bu, insan istəyindən daha çox Tanrı təqdirinə bağlı bir olaydır. Təcrübələr kötülüklərdən, ancaq kötülüyün törədiyini göstərmişdir. Yaxşılıqlardan yaxşılıqların törədiyi kimi. Atom bombasının Japoniyanı dağıtmasından alınan əxlaqi sonuc budur ki, bu fəlakəti qarşılıqlı biçimdə atom bombası qullanaraq çözmək olmaz. Aqressivliyi də qarşşılıqlı aqressivliklə ortadan qaldırmaq mümkün deyildir. Yalnız məhəbbət yoluyla nifrət və kinə qalib gəlmək olar. Nifrətə qarşı nifrət qullanmaq nifrətin yayqınlaşmasına, dərinləşməsinə səbəb olacaqdır. Daha öncə söylədiklərimi təkrar etdiyimin bilincindəyəm. Əslində anlatmağa başlarkən də yeni bir şey söyləmirdim. Qeyri—aqressivlik dağlar qədər əskidirlər. Fərq onda idi ki, mən Tuti quşu kimi, kitablarda olanları əzbərləyib anlatmırdım. Bütün zərrələrimlə inanıb və ona görə davrandıqlarımı anlatmışam. Həyatımın 60 illik sürəsini içərən axtarış və davranış təcrübələrimi artırmışdır, inancımı sarsılmaz etmişdir. Özəlliklə dostlarımın da bu yoldakı sağlıqlı təcrübələri məni daha da həvəsləndirmişdir. Yalnız doğruluğa (həqiqətə) arxalanaraq, insan təkbaşına bütün çətinliklərin qarşısında sarsılmadan dirənə bilər. Hindistanın fəlsəfi və məzhəbi əsərlərini Avropaya tanıdan araşdırmacı alman bilim adamı Maks Muler çox doğru bir təsbitdə bulunmuşdur. Maks Muler illər öncə demişdir ki, doğruluğa inanmayan insanlar varsa, doğruluğu və onun ilkələrini təkrar—təkrar söyləmək gərəkir.

    • Hindistan aqressiv yöntəm tərcih edər və mən də həyatda olursam, əsla Hindistanda yaşamaq istəməzəm. O zaman artıq mən sevimli vətənim Hindistanla əsla qürur duymaram.

    Mənim vətən sevərliyim inancımdan qaynaqlanmaqdadır. Bir yavru çocuq anasının məmələrinə yapışdığı kimi, mən də Hindistana yapışmışam. Çünkü ruhumun ehtiyacı olan qidanı Hindistan mənə verə bilir. Hindistanın mənəvi mühiti ruhi təmayüllərimə cavab verməkdədir. Vətənimə olan bu inancımı itirsəm, bir yardımçı tapa bilməyəcəyinə inanan yetimə bənzəyəcəyəm.



    Поделитесь с Вашими друзьями:
  • 1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


    Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
    rəhbərliyinə müraciət

        Ana səhifə