L I ! L lb L l в ~ 7x məhsuldar meşƏLƏRİn yetiŞDİRİLMƏSİ



Yüklə 8.61 Mb.
Pdf просмотр
səhifə7/19
tarix25.05.2017
ölçüsü8.61 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   19

'-O
o'
0,
56
0,53
0
,57

Q.
 N
a
x
ç
ıv
a
n
 v
il
a
y
ə
ti

0,
46

a s
o"
0,45
T T
чс
Os
o'
vn
V.
 T
a

ş 
v
il
a
y
ə
ti Os
1
a s
o

D.
 K
ü
r
-A
r
a
z
 v
il
a
y
ə
ti
-
O
m
1
5
7
6
,1
15
5
1
2
6
6
,9
66
4
7
1
0
,2
 
10
6
2
5
7
3
2
,6
1
8
7

63
,8
5
6
,0

7
6
0
1
0
0
N
A

da
ğ-meşə
B)
 L
ən
k
ər
a
n
 

zənliyi
A)
 D
a
ğ-
k
o
n
ti
n
en
tal
B)
 A
ra

tr
a

 dü
zən
li
k
A

M
ərk
əzi
 hi
ssəsi
B

Ş
ər
q

st
ep
-
M
ər
k
əz

Q
a
ra
b
a
ğ

nu

ra
y
o
n
u
Q
ər
b
 r
a
y
o
n
u
Talı
ş 
ra
y
o
n
u
N
a

ıv
an
 r
a
y
o
n
u
1 K
u
r-A
ra

ra
y
o
n
u
 
1
%
58
Bu yarımrayonda  ağacların  cins  tərkibi  qonşu  rayonla  eyni  olsa 
da, burada vələs ağaclıqları çoxdur, palıdla qarışıq ağaclar isə azdır. 
Burada dəmirqara,  vələs  və  titrək qovaq  ağacları  xeyli  çoxdur,  da­
ha  doğrusu,  azqiymətli  və  məhsuldarlıqları  aşağı  olan  ağaclıqlar 
nisbətən çoxdur.
Bundan  qabaqkı  yarımrayona  nisbətən  burada  yetişmiş  və  yaşı 
ötmüş meşələr çox azdır,  daha doğrusu,  cəmi  16,7%-dir, əksinə,  or­
ta yaşlı və cavan ağaclıqlar çoxdur.  Buna səbəb  ərazidə aparılan in­
tensiv qırmalardır.
Cədvəl  11-ki  məlumatlardan  görünür ki,  hər bir  adama  çox  az  - 
cəmi  0,28  hektar meşə  və  28,7  m3  oduncaq  ehtiyatı  düşür.
Burada insanların  intensiv  apardıqları  təsərrüfat  fəaliyyəti  nəin­
ki yarımrayonun ərazisinin ekoloji  şəraitini pisləşdirmişdir, eyni za­
manda  mövcud  meşələrin  məhsuldarlığını  və  meşə  torpaqlarının 
münbitliyini xeyli  azaltmışdır.  Burada meşənin hər hektardakı  ehti­
yatı  115  m3-ə  qədər  azalmış,  illik  oduncaq  artımı  isə  hektarda  1,6 
m3-a  qədər  aşağı  enmişdir.  Bu  yarımrayonda  Böyük  Qafqazın  cə­
nub yamaclarına nisbətən bonitet göstəricisi və meşənin sıxlığı xey­
li  azdır.
Haqqında  danışdığımız  yarımrayonda  güclü  meşə  qırmaları  və 
mal-qara  otarmaları  nəticəsində  meşə  ilə  örtülü  olmayan  sahələr 
meşə ərazilərinin  10,5%-i qədərdir.  Cədvəl  11-dəki məlumatlardan 
göründüyü  kimi,  bu  yarımrayonda  meşələr  xeyli  seyrəlmiş  (sıxlıq 
0,53-dür)  və  məhsuldarlığı  azalmışdır (boniteti  111,9-dur).
Böyük  Qafqazın  mərkəzi  cənub  yamaclarında  meşələrin  müasir 
vəziyyətini  nəzərə  alaraq  və  ekoloji  davamlılığı  gücləndirmək 
məqsədilə  və  eyni  zamanda,  rayonun  ekoloji  potensialını  artırmaq 
üçün  meşə  təsərrüfatı  istehsalatı  meşələrin  azalmasına  son  qoyma­
ğa,  eroziya  və  sellər  ilə  mübarizəyə  yönəldilməli  və  bunun  üçün 
meşə  əkinlərini  və  meşəmeliorasiyasını  inkişaf etdirmək,  meşədən 
azad  olmuş  (çılpaqlaşmış)  yamacların  hamısı  meşələşdirilməli  və 
yaşıllaşdırılmalıdır.  Burada  torpaqqoruyucu  və  digər  növ  qoruyucu 
meşələr  salmaq,  azqiymətli  ağac-kolluqları  rekonstruksiya  etmək 
vacibdir.
59

V)  Böyük  Qafqazın  cənub  dağ  yamaclarının  cənub-şərq  ya- 
rım rayonu.
Bu  yarımrayon  iki  inzibati  rayonun  ərazisini  əhatə  edir:  Şamaxı 
və  Ağsu  (onun  dağ  hissəsini).  Ərazinin  səthi  Öz  xarakterinə,  nisbi 
hündürlüyü, mailliyi və cəhətinə görə mürəkkəbdir (qabaqkı yarım- 
rayonlarda  olduğu  kimi).  Ərazi  çox  mailli  şəkildə  cənuba  doğru 
meyl  edir  və  X əzər  dənizinə  tə rə f meyli  isə  azdır.  Yarımrayomm 
ərazisində  intensiv  şəkildə  insanların  təsərrüfat  fəaliyyəti  aparılır, 
bu  isə  bitki  örtüyünə,  torpağın  eroziyasına,  meşələrin  və  bütövlük­
də  təbiətin  qorunmasına  təsirini  göstərir.  Meşələrin  qırılması  və 
onların ot bitki assosiasiyası ilə əvəz olunması və sistemsiz şumlan­
ması,  kimyəvi  dərmanlanması,  güclü  otarılmasının  başqa  yarımra- 
yonlarla müqayisədə güclü dərəcədə aparılması ərazinin ekoloji şə­
raitinə  mənfi  təsir edir.
Böyük  Qafqazın  cənubi  şərq  hissəsində  meşələr  çox  böyük  in­
tensivlikdə  məhv  edilmiş,  onların  sahəsi  xeyli  azalmış,  ərazinin iq­
limi  xeyli  quraqlaşmış,  torpaqların  münbitliyi  pisləşmişdir.  Burada 
çıxdaş  olmuş  çox  sahələr vardır.
Yarımrayomm ümumi  ərazisi  375,2  min hektardır, kənd təsərrü­
fatında 230,7  min hektarı  istifadə  olunur (61,5%).  Göründüyü kimi, 
bu  yarımrayomm  ərazisi  digər rayonlarla müqayisədə kənd təsərrü­
fatı  istehsalatında daha çox  istifadə olunur.  Burada olan  14300 hek­
tar meşə fondundan meşə ilə örtülü  torpaqlar  10141  hektardır.  Cəd­
vəl  13-dən göründüyü kimi, ərazinin meşəliliyi 2,7%-dir. Bu Böyük 
Qafqazın  bütöv  sahəsində  olan  ən  aşağı  meşəlilikdir.  Ona görə  də 
bu  yarımrayona  cəmi  932,1  min  m3  oduncaq  və  daha  aşağı  həddə 
meşə  ilə  örtülü  sahə  0,17  hektar düşür.
Burada meşələrin orta yaşı 49 ilə bərabərdir və yaşı ötmüş ağac­
lıqda çox az - cəmi ümumi meşə  ilə örtülü sahə  7,2% təşkil edir ki, 
bu da keçmişdə çox intensiv apanlan meşə qırmalarının nəticəsidir. 
M eşələr burada pozulmuşdur və aşağı məhsuldardır.  Meşənin sıxlı­
ğı  0,56  və  orta  bonitet  111,9-a bərabərdir.
Yuxanda  göstərilənlərdən  aydın  olur  ki,  yarımrayonun  ekoloji- 
iqtisadi  vəziyyəti  aşağı  səviyyədədir.
Burada m üxtəlif torpaq-bitki sərvətləri olduğuna, meşələrin aşa­
ğı  məhsuldar olmasına görə  hər bir hektar torpağı  səmərəli  istifadə 
etmək,  daha  səmərəli  (meşəçilik,  meşəmeliorativ)  tədbirlər heyata
60
keçirməklə torpaqların və meşələrin qorunması və onların vəziyyə­
ti  nəinki  dövlət  meşə  fondunda,  eyni  zamanda  dövlət  torpaq  fon­
dunda yaxşılaşdırılmalıdır.
Böyük Qafqazın şimali-şərq yamacları
Bu rayonun relyefi çox müxtəlif və mürəkkəbdir.  Böyük Qafqazın 
şimali-şərq  yamaclarının  oroqrafik  xüsusiyyəti  başqa  rayonlarla  mü­
qayisədə  daha  tez-tez  arktik  hava  kütləsinə  və  mülayim  qurşaqların 
soyuq havasının  axınına  məruz qalır ki,  bu  da Böyük Qafqazın  digər 
rayonlarına nisbətən daha  soyuq iqlimin yaranmasına səbəb olur.
Bu  rayonun  torpağı  və  iqlimi  dənizkənarı  düzənlikdən  dağlara 
doğru  qalxdıqca  dəyişir.  Düzən  qurşağın  eni  20-30  km-dir  və  dağ 
çaylarının gətirmə məcralarından ibarətdir.  X əzər dənizi kənarında 
dar zolaqda qum və qumsal torpaqlar yerləşmişdir, onlar rayonun şi­
mali-şərq hissəsində  çəmən  və  meşə  torpaqları  ilə  əvəz olunur.
Rayonun  torpaqları  kənd təsərrüfatı  altında  daha  çox  səviyyədə 
istifadə  olunması  ilə  seçilir (xüsusilə  düzən  sahələrdə).  Burada  su­
varma əkinçiliyi  geniş  yayılmışdır.
Böyük  Qafqazın  şimal-şərq  yamacları  hissəsinin  tərkibinə  4  in­
zibati rayon daxildir:  Quba,  Xaçmaz,  Qusar və Dəvəçi.  Bu rayonun 
ümumi  ərazisi  831,5  min  hektardır  və  bütün  respublika  ərazisinin 
8,1%-ni  təşkil  edir.  Bu  bölgə  respublikanın  ən  çox  inkişaf  etmiş 
meyvəçilik və  tərəvəzçilik rayonudur,  burada  neft  və  qaz  sənayesi 
də inkişaf etmişdir.
Dağ, dəniz, meşə,  günəş - bütün bunlar respublikanın ən  müxtə­
lif guşələrindən  buraya  turistlərin  gəlməsinə  şərait  yaradır.  Böyük 
Qafqazın  şimali-şərq  yamacları  rayonu  lazımi  səviyyədə  zəhmət 
sərvətlərinə  malikdir.  Bu  rayonda kənd  təsərrüfatı  sahəsi  daha çox 
inkişaf etmişdir:  meyvəçilik,  tərəvəzçilik,  heyvandarlıq,  taxılçılıq 
təsərrüfatı,  eyni  zamanda  üzümçülük  də  böyük  sahəni  əhatə  edir. 
Burada sənaye  az  yer tutur:  meyvə,  konserv,  süd-yağ balıq  konser­
vi  və  s.  Ərazinin  6,2%-ni  çoxillik  bitkilər  tutur  (meyvə  ağaclıqları 
və  bağları).
Buranın  intensiv  kənd  təsərrüfatı  istehsalında  istifadə  olunması 
və  digər antropogen  təsirlər  torpaq  eroziyasının  inkişafına  (xüsusi­
lə  suvarma  ilə  bağlı  olan  eroziya),  bəzi  yerlərdə  isə  torpaqların 
ikinci şoranlaşmasına (cənub hissələrdə) səbəb olur.  Sahil sahələri­
nin  hərəkətdə  olan  qumluqları  ətraf  ərazilərin  şoranlaşmasına  və
61

kollaşmasına  və  rayonun  ekoloji  vəziyyətinin  pisləşm əsinə  səbəb 
olur.
Bu  rayonda  özünəməxsus  ekotoksiki  şərait  yaranır,  kənd  təsər­
rüfatında  istifadə  olunan  torpaqlar  xlorüzvü pestisidlərlə  çirklənir­
lər (0,2 milqr/kqr və çox  konsentrasiyada).
Burada  kənd  təsərrüfatı  bağçılıq  və  tərəvəzçilik  istiqamətində 
inkişaf etdiyinə  görə  bu  maddələrin konsentrasiyasmın torpaqlarda 
və  bitkilərdə  artacağı  gözlənilməlidir.
Nəzərə alaq ki, yeyinti və konserv sənayesinin, eyni zamanda tu­
rizmin,  sanatoriya  və  digər  sağlamlıq  ocaqlarının  inkişafı  belə  və­
ziyyətin  olmasını  tibbi  toksikologiya baxımından  qeyri  qənaətbəxş 
hesab etməyi  vadar edir.
Təbiətin  və  yaranmış  landşafların unikallığı  Böyük Qafqazın şi­
mal-şərq yamaclarının xüsusi ekoloji-iqtisadi rayon kimi ayrılması­
nı  məqsədəuyğun  hesab  edir  və  burada  müvafiq  meşəçilik,  meşə- 
meliorativ,  mədəni,  texniki  tədbirlərin  aparılması vacibdir.
Böyük Qafqazın şimal-şərq hissəsi  2 yarımrayona: dağ-meşə ya- 
rımrayonu,  daha  doğrusu,  Quba,  Qusar,  Dəvəçi  inzibati  rayonların 
dağ  və  dağətəyi  ərazilərini  əhatə  edir  və  Xəzərətrafı  düzənliyə 
(Xaçmaz rayonu)  ayrılır.
a)  Dağ-meşə  yarım rayonu.
Ümumi  ərazisi  657,7  min hektar,  o  cümlədən  kənd  təsərrüfatın­
da  istifadə  olunan  torpaqlar  297,4  min  hektardır.  86,4  min  hektar 
meşə  torpağından meşə  ilə  örtülü sahə  73,0 min hektardır.  Ərazinin 
meşəliliyi  12,7%-dir.  Meşələrin az olması və insanların aktiv təsər­
rüfat fəaliyyəti yarımrayonda torpaqların intensiv eroziyasına səbəb 
olmuşdur.  Burada  177,6  min hektarı və yaxud yarımrayonun ümumi 
ərazisinin  27,0%-ni  eroziyaya  uğramış  torpaqlar təşkil  edir.
Rayonun  bütün  meşələrinin  torpaqqoruyucu  və  susaxlayıcı  əh ə­
miyyəti  vardır.  Qiymətli  ağac  cinslərinin  sistemsiz  olaraq  qırılması 
ayrı-ayrı  sahələrdə  səthi  və  xətvari  torpaq  eroziyasına,  ekzogen 
proseslərə  səbəb  olur.  Bununla belə,  rayonun  əlverişli bioiqlim  po­
tensialı  imkan  verir  ki,  oduncağın  ehtiyatının  artımı  yüksəlsin  (hər 
hektara  150  m 3),  illik oduncaq artımı  da burada yüksəkdir -  hektar­
da 2,2  m3  (cədvəl  11).
Burada  xeyli  həcmdə  oduncaq  ehtiyatı  toplanmışdır  -  97380,0 
min  m3,  bundan  hər  adam  başına  41,7  m 3  oduncaq  və  0,31  hektar
meşə  sahəsi  düşür.  Bu  müsbət  iqtisadi  göstəricidir,  lakin  oduncağı 
böyük həcmdə istifadə etmək olmaz,  belə ki, ağaclığın orta yaşı az­
dır (66 ildir), yetişmiş və yaşı ötmüş ağaclıqlar isə əlçatmaz yamac­
larda  toplanmışdır.  Burada  orta  bonitet  böyükdür  111,2,  orta  sıxlıq 
0,59-dur.
Dağ-meşə  yarımrayonunda  meşə ile  örtülü  olmayan  sahələr az­
dır,  lakin dövlət  meşə  fondunda meşəmeliorativ torpaqlar xeyli sa­
həni əhatə edir.  Ona görə də meşəçilik və meşəmeliorativ tədbirlər 
meşə  sahələrinin  artırılmasına,  onların  məhsuldarlığının yüksəldil­
məsinə  və  onların  mühitqoruyucu  rolunun  artırılmasına  yönəldil­
məlidir.
b) Xəzərətrafı  düzənlik yarımrayonu.
Buranın ərazisi çox deyildir və  147,0 min hektarı əhatə edir, on­
lardan  kənd  təsərrüfatında  istifadə  olunan  torpaqlar  77,5  min  hek­
tardır (52,7%), meşə torpaqları 22,9 min hektara bərabərdir.  Yarım- 
rayonun  meşəliliyi  13,6%-dir.  Yarımrayonda  Yalama  meşəbərpa 
müəssisəsi  yerləşir.  Onun  18,5  min  hektar  meşə  ilə  örtülü  torpağı 
vardır, təxminən  1,7  min hektarı kolxoz-sovxoz meşələri hesab olu­
nur.
Bütün  bu  meşələr  əsas  etibarilə  X əzər  dənizi  boyunda  yerləşir 
və çox da iri olmayan ərazilər üzrə kənd təsərrüfatı torpaqları sahə­
sində  yayılmışdır.
Bu  yarımrayonun  bütün  meşələri  susaxlayıcı-torpaqqoruyucu- 
durlar.  Onlar kənd təsərrüfatı torpaqlarını, meyvə bağlarını, yaşayış 
yerlərini  küləklərdən  və  qızmar  yay  hərarətindən  qoruyurlar.  Bu 
ərazinin meşələri həm də  sanitar - gigiyena və estetik xüsusiyyətlə­
rə  malikdirlər.  Lakin  buranın  meşələri  sistematik  olaraq  qanunsuz 
qırmalara məruz qalırlar.  Onlara həm də  ziyanvericilər və xəstəlik­
lər,  eyni  zamanda  nizamlanmamış  sistemsiz  rekreasiya  məqsədilə 
olunan  istifadələrlə  böyük  ziyanlar  vururlar.  Ona  görə  də  buranın 
meşələrinin  tərkibində  pöhrədən  əmələ  gələn  palıd,  vələs  cinsləri 
daha  çoxdur.
Buranın meşələri əsasən orta yaşlıdır (66 il). Orta sıxlıq 0,54, or­
ta bonitet  11,3,  orta  ehtiyat  hektarda  148  m3-dir.
Göründüyü  kimi,  meşələrin  məhsuldarlığı  aşağıdır.  Burada 
2724,7 min m3 oduncaq ehtiyatı toplanmışdır.  Hər adam başına 0,15 
hektar meşə  torpağı  və  21,8  m3  oduncaq  ehtiyatı  düşür.
62
63

Yarımrayonun  bioiqlim potensialı  etibarlı  təminat verir ki,  bura­
da yüksək məhsuldar meşələr yetişdirilsin və ərazinin ekoloji şərai­
ti yaxşılaşdırılsm.  Bunun üçün bu rayona xas olan meşəçilik,  meşə- 
meliorativ, meşəpotoloji və mədəni texniki tədbirlər həyata keçiril­
məlidir.
III.  Abşeron  (meşəsiz)  rayonu.
Abşeron  rayonu  respublikanın  sənaye  cəhətdən ən  böyük  istifa­
də  olunan rayonudur.  Təbiət və təbii mühit şəraitinin (hava, torpaq, 
su) burada daha dəqiq öyrənilməsinə, yaxşılaşdırılmağa və səm ərə­
li  istifadə  olunmağa  daha  çox  ehtiyac  vardır.  Ona görə  də  bu rayon 
müstəqil  olaraq  ekoloji-iqtisadi  qiymət  almaq üçün ayrılmışdır.
Abşeron rayonunun  iqlim və  torpaq  analizi  üzərində çox dayan­
madan qeyd olunmalıdır ki,  burada yaz və payız nisbətən istidir, y a­
yı  uzunmüddətli  qızmardır,  ona  görə  də  böyük  hərarət  cəmi  to p la­
nır  (10°-dən  yuxarı  hərarət  burada  il  ərzində  4000°-dən çoxdur).
Abşeron  iqtisadi  rayonu  güclü  külək  eroziyasına  məruz  qalm ış­
dır.  Eroziyaya  uğramış  torpaqlar  139000  hektardan  çoxdur,  on lar­
dan orta və güclü dərəcədə eroziyaya məruz qalanı 61247 hektardır.
Ərazinin  ekoloji  vəziyyətinin  qeyri-qənaətbəxş  olması  n ə tic ə ­
sində  burada  və  ətraf ərazilərdə  bitki  örtüyü  kasıbdır və onlar  ö z ü ­
nəməxsus  yarımsəhra şəraitinin və  güclü  antropogen amilin tə sirin ­
dən  formalaşırlar.  Bitki  qruplaşması  özünün  ərazidə  bölünməsində 
zonallıq qanunauyğunluğuna tabe olur və buna su və duz rejimi,  e y ­
ni  zamanda  eroziyanın  dəyişkənliyi  və  sahil  qundaqlarının  bərki- 
məsi  dərəcəsi  də  təsir  edir.
Təbii  fitosenozların  quruluşunda  psammafitlitoral  bitkilərin  20 
edifikatoru  iştirak  edir.  Kol  cinslərindən  daryarpaq  iydə,  budaqlı 
yulğun,  böyürtkən və s.  quraqlıqsevər və şoranlığa davamlı bitkilər­
dir.  Onlar  ərazidə  əsasən  çox  az sahəni  tuturlar və  seyrəkdirlər.
Qobustanın  şoranlaşmış  təpəliklərində  dağ  şorangəli  fitosenoz­
lar,  dənizkənarı  qumluqlarda  isə  şorangəli  yovşan,  alçaq boylu  kol­
lar  bitir  ki,  onlar  mal-qara  yemi  kimi  istifadə  edilir və  tərkiblərinə 
görə  çox kasıbdırlar.
Abşeron  rayonu  Abşeron  iqtisadi  rayonundan  ibarətdir  və  bura­
da  ərazi  istehsalat  kompleksini  (ƏİK)  təmsil  edir.  Bu  kompleksə 
Bakı  və  Sumqayıt  şəhərlərinin  iri  sənaye  mərkəzləri  daxildir  və 
əhalisi  1,8  milyondan  çoxdur.  ƏİK-nin  tərkibinə  58  şəhər tipli  q ə ­
64
səbələr daxildir. Abşeron ƏİK-ini inkişaf etmiş təsərrüfat komplek­
si kimi həm respublikanın digər rayonları  ilə, həm də digər dövlət­
lərin sənaye m ərkəzləri  ilə  iqtisadi  əlaqələri  vardır.
İctimai  zəhmət  bölgüsünə  görə  Abşeron  ƏİK  həm  yerli  təbii 
neft,  qaz sərvətləri  istehsal  və  emal  etmək və həm də yüksək  inki­
şaf etmiş kimya sənayesinə  aiddir.  Bu rayonda respublikanın kimya 
sənayesinin 98%-i cəmlənmişdir.  Onlar neftin və  qazm emalı m əh­
sulları əsasında və həm də  digər növ sərvətlərin əsasında fəaliyyət 
göstərirlər.  Burada eyni zamanda,  qara və əlvan metallurgiya,  elek­
trotexnika  sənayesi,  cihaz  düzəltmə  və  yüngül  sənayenin  də böyük 
yeri vardır.
Bu rayonda  250-dən  çox  sənaye  müəssisələri:  neftçıxarma,  nef- 
temalolunma,  neft  maşınları  düzəltmə,  neft kimyası  və  kimya,  me­
şə, ağac emalı, yüngül və ərzaq sənayesi və digərləri cəmlənmişdir. 
Rayonda yüzlərcə  sənaye  və  kommunal  qazanxanaları  işləyir.  Bü­
tün bunlar ətraf mühiti:  hava hövzəsini,  torpaqları,  axan  sahil  sula­
rını yüksək dərəcədə  çirkləndirir.
Abşeron ƏİK-si  dəmir və  torpaq yolları  qovşağına malikdir,  on­
ların hesabına  respublikada  yük  daşımanın  50%-i,  adam  daşımanın 
73%-i  düşür.  Burada  100 mindən artıq avtonəqliyyat vahidi vardır.
Respublikanın sənayesinin çox hissəsi bu rayonda cəmləndiyinə 
görə  ətraf mühit  digər  ekoloji-iqtisadi  rayonlarla  müqayisədə  daha 
çox  çirklənmişdir,  ona  görə  də  bu  rayona  təbii  mühitin  qorunması 
və  stabilliyi üçün xüsusi diqqət verilməlidir.
Eyni  zamanda,  nəzərə  almaq  lazımdır  ki,  Abşeron  rayonunda 
respublikanın əhalisinin  30%-i  cəmlənmişdir.  Bu isə  rayonda aqro­
sənaye  kompleksinin  ərzaq  sənayesinin  inkişaf etdirilməsini  tələb 
edir.  Onu  da  qeyd  etmək  lazımdır  ki,  respublikanın  bu  rayonunda 
onların  formalaşması  üçün daha əlverişli  iqtisadi  şərait vardır.
Meşələr  və  kollar burada  az  sahələri  tuturlar  -  11,5  min  hektar 
(yaxud ümumi  ərazinin 2,1%-i  qədər),  onlar əsasən orta dağ qurşa­
ğında (Xızı-Altıağac) yerləşirlər.  Sahəsi 489 hektar olan süni m eşə­
lər Ceyranbatan  gölünün ətrafında  cəmlənmişdir.  “Bakı  İcra  Haki­
miyyətinin ərazisində  16 min  hektar yaşıllıqlar vardır.  Hər bir ada­
ma burada ən az - 0,003  hektar meşə sahəsi  düşür.  Hər bir bakılıya 
isə 0,008 hektar düşür.
5.-4905 
65

O '
O '
Codvəl  12
MÜXTƏLİF RAYONLARIN  ƏRAZİLƏRİNİN  VƏZİYYƏTİNƏ  GÖRƏ  TORPAQ  KATEQORİYALARI
Rayonun  adı
Yarımrayon
Ümumi  torpaq 
sahəsi,  min  hek
O  cümlədən 
kənd  təsərrüfa­
tı  istifadəsində 
olan,  min 
hek.%
Meşə  torpağı, 
min  hektar
Eroziyaya  mə­
ruz qalmış tor­
paqlar,  min 
hektar,  %
O cümlədən 
güclü  eroziyaya 
məruz qalan, 
%
1
2
3
4
5
6
7
A.  Böyük  Qafqaz  vilayəti
Böyük Qafqazın A)cənub
450,5
296,3
534,2
69,5
cənub
yamac.
44,5
52,8
6,8
makroyamacı
B) cənub yamac,
248,8
148,0
41,1
107,8
26,8
mərkəzi  hissəsi
54,5
43,3
16,8
V)  cənub yamac,
375,2
230,7
11,1
172,9
41,9
cənubi  şərq
61,5
46,8
12,4
hissəsi
Böyük  Qafqa-
A)  dağ-meşə
657,7
297,4
87,7
177,6
46,6
zın şimali şərq
45,2
27,0
6,9
hissəsi
B) Xəzərkənarı
147,0
77,5
21,0
27,6
-
düzənlik
52,7
18,7
Abşeron
535,6
165,7
11,5
147,0
2,1
rayonu
30,9
27,6
0,5
1
2
3
4
5
6
7
B. Kiçik Qafqaz vilayəti
Kiçik Qafqazın
1246,7
683,0
109,8
321,7
74,2
şimali  qərb 
hissəsi
54,7
25,8
5,9
Mərkəzi
497,8
219,8
147,8
130,9
36,8
Qarabağ
44,1
28,8
7,4
Kiçik Qafqazın
360,1
184,0
24,8
123,9


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   19


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə