3-jadval
MCHJ «Me el-servis
» pul ma lag’la i ayla u a ligi ta lili
10
K ’ at i la i
2015 yil
2016 yil
Farqi
Mahsulot sotishdan sof tushum
(mlrd. so’m)
220
292
72
Pul mablag’lari (mlrd. so’m)
86,5
61,7
-24,8
Pul mablag’lari aylanuvchanligi
Martada
2,5
4,7
2,2
Kunlarda
142
76
-65,5
Aylanish tezlashishi yoki
sekinlashishidan mablag’larning
bo’shaganligi (-) yoki qo’shimcha
(+) jalb qilinganligi (mlrd. so’m)
X
X
-53,1
Ushbu jadvalda MChJ “Mebel-servis” korxonasida pul oqimlari aylanuvchanligi
darajasi va uning korxona moliyaiy holatiga ta’siri tahlil qilingan. Ushbu
ma’lumotlarga muvofiq korxonadan 2016 yilda mahsulo sotishdan tushum 292
mlrd. so’mni tashkil etib, ushbu summa 2015 yilga nisbatan 72 mlrd so’mga
oshgan. Korxonaning faoliyatdagi pul mablag’lari esa 2016 yilda 61,7 mlrd.
so’mni tashkil qilgan va bu miqdor 2015 yilga nisbatan 24,8 ming so’mga
kamaygan. Korxonada pul mablag’lari aylanuvchanlik koeffitsienti 2016 yilda4,7
bo’lib va bu aylanuvchanlik koeffitsienti 2015 yilga nisbatan 2,2 ga oshgan. Pul
mablag’lari aylanuvchanligini kunlar bo’yicha aniqlash ham muhim ahamiyat kasb
etgan. Bundan ko’rinadiki korxonaning pul mablag’lari aylanuvchanligi kunlar
bo’yicha 2016 yilda 76 ga teng bo’lgan, ya’ni bir yilda har 76 kunda bir marotaba
pul mablag’lari aylangan. 2015 yilda esa pul mablag’lari har 142 kunda bir
10
MCHJ «Mebel-servis» moliyaviy hisobotlari asosida talaba tomonidan tuzildi
45
marotaba aylangan. Bu ko’rsatkichlar 2016 yilda 2015 yilga nisbatan yaxshi
bo’lganligini anglatadi. Pul mablag’lari aylanuvchanligi 2016 yilda 2015 yilga
nisbatan oshganligi sababli ushbu yilda 53,1 mlrd. so’m pul mablag’lari ishlab
chiqarishdan bo’shagan. Bu esa korxonaning ishlab chiqarishini kengaytirishga
imkoniyat bo’ladi yoki boshqa faoliyatga pul mabag’ini yo’naltirish mumkin.
Ya’ni moliyaviy resurslardan 2016 yilda 2015 yilga nisbatan samarali foydalanish
natijasida korxonada 53 mlrd so’m moliyaviy resurs oldingi yilga nisbatan
bo’shagan. Demak kompaniyada moliyaviy holatni yanada yaxshilash uchun
imkoniyatlar mavjud.
Korxonalar doirasida shakllantiriladigan moliyaviy resurslarning o’lchami,
zaruriy kapital quyilmalarni moliyalashtirish, aylanma mablag’larni ko’paytirish,
hamma turdagi moliyaviy majburiyatlarni amalga oshirish, ijtimoiy xarakterdagi
ehtiyojlarni ta’minlash imkoniyatlarini aniqlaydi.
Korxonalarda mahsulot realizatsiyasidan tushgan tushumning tarkibiy
elementi sifatida moliyaviy resurslar fondli va nofondli kurinishlarda
foydalaniladi.Chunki, moliyaviy resurslarni bir qismi hisobiga turli xil pul fondlari
shakllantiriladi, shuningdek uning ma’lum bir qismi, korxonaning majburiyatlarini
bajarish uchun yo’naltiriladi.
Amaliyotda, pul mablag’lari, pul moliyaviy resurslar, pul fondlari
tushunchalari guyoki bir xildagidek qabul qilinadi. Ammo, ularning urtasida jiddiy
farklanishlar ham mavjud.
Pul mablag’lari- moliyaviy resurslarga nisbatan kengrok ma’noga ega
bulgan tushunchadir. Moliyaviy resurslar esa korxona pul mablag’larining
fakatgina aylanmada bulgan qisminigina anglatadi.
Pul fondlari esa moliyaviy resurslardan fondli shakllardagi yo’nalishlarda
foydalanish natijasida shakllantirilgan foyda hisoblanadi.
Pul mablag’lari va moliyaviy resurslarning urtasidagi fark mahsulot
realizatsiyasidan tushgan tushum mohiyatini yoritish misolida aniqlanadi.
Korxonaning bankdagi hisob rahamiga kelib tushgan tushumning umumiy
summasi pul mablag’lari o’lchamini bildiradi. Mazkur pul mablag’lari umumiy
46
summasidan sezilarli qismi, xom ashyo, materiallar, yokilgi, elektorenergiya
shaklida ishlab chiqarish jarayoniga avanslashtirilgan shaklidagi aylanma
mablag’lar va kolgan qismi sof tushum sifatidagi yalpi daromad moliyaviy
resurslarning manbai hisoblanadi.
Dostları ilə paylaş: |