Kitab Avropa Qonşuluq və Tərəfdaşlıq Aləti Şərq Ölkələri Meşə Sektorunda Hüquq Tətbiqi və İdarəetmə Sisteminin Təkmilləşdirilməsi proqramının ikinci fazası



Yüklə 1.66 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/13
tarix22.05.2017
ölçüsü1.66 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Kitab Avropa Qonşuluq və Tərəfdaşlıq Aləti Şərq Ölkələri Meşə 
Sektorunda Hüquq Tətbiqi və İdarəetmə Sisteminin Təkmilləşdirilməsi 
proqramının ikinci fazası (ENPI East Countries FLEG II Program) 
çərçivəsində nəşr olunmuşdur.
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ
RESPUBLİKA EKOLOJİ TƏRBİYƏ VƏ TƏCRÜBƏÇİLİK 
MƏRKƏZİ
MƏKTƏB MEŞƏÇİLİYİNİN
YARADILMASI
(Gənc meşəçilər dəstələri üçün köməkçi vəsait)
Bakı-2013

Müəlliflər: 
Əli Şükürov,
Təhsil Nazirliyi Respublika Ekoloji
Tərbiyə  və  Təcrübəçilik  Mərkəzi­
nin direktoru
 
Lalə Dadaşova,
biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
 
Azər Qarayev,
ENPİ­FLEG  proqramının  ölkə
əlaqə lən diricisi
Redaktor: 
Fəxriyyə Musayeva
Kompyuter tərtibatı:  Rüstəm Zamanov
Tərcümə: 
Fidan Hüseynli
Rəsmlər: 
Yeganə Nəcəfova
Vəsait orta ümumtəhsil məktəblərinin şagirdləri, məktəbdənkənar təhsil müəssisə­
lərinin dərnək üzvləri, gənc meşəçilər dəstələrinin üzvləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.

This book was published in the framework of the European Neighborhood 
and Partnership Instrument East Countries Forest Law Enforcement and 
Governance II Program (ENPI East Countries FLEG II Program) 
MINISTRY OF EDUCATION OF AZERBAIJAN REPUBLIC
REPUBLICAN CENTER OF THE ECOLOGICAL TRAINING
AND EXPERIENCE
ESTABLISHMENT OF
SCHOOL FORESTRY
(Supporting tutorial for the young foresters’ groups)
Baku-2013

Autors: 
Ali Shukurov,
director  of  the  Republican
Center of Ecological Training and
Experience Ministry of Education
 
Lala Dadashova,
PhD in Biology
 
Azer Garayev,
ENPI  FLEG  Country  Program
Coordinator for Azerbaijan
Editor: 
Fakhriyya Musayeva
Computer design: 
Rustam Zamanov
Translation: 
Fidan Huseynli
Pictures provided by: Yegana Najafova
The  book  is  intended  as  a  tutorial  for  the  young  foresters  groups  and  school
students.

5
Giriş
Meşə ­ təbiətin insanlara bəxş etdiyi heyrətamiz gözəlliyə malik
və ibtidaidən aliyə qədər saysız­hesabsız canlının yaşayış məskəni
olan  təbii  sərvətdir.  Meşələr  planetimizin  həyat  mənbəyidir.  Yer
üzərində oksigenlə zəngin atmosfer havasının əmələ gəlməsində,
su  və  maddələr  dövranında,  iqlim  şəraitinin  tənzimlənməsində
meşələrin rolu əvəzsizdir.
Yəqin ki, hər biriniz meşədə olarkən bitki və heyvanat aləminin
zənginliyinə  diqqət  yetirmisiniz.  Meşənin  flora  və  faunasına
daxil  olan  canlılar  arasındakı  mürəkkəb,  bəzən  gözəgörünməz
qarşılıqlı əlaqələr təbiətin ahəngdar qanunauyğunluğunu nümayiş
etdirir. Nəhəng qocaman ağaclarla yanaşı yaşıl pöhrələr və hətta
çürüməkdə olan ağac kötükləri bir çox canlıların qida və yaşayış
mühitidir.  Meşə  döşənəyindəki  qurumuş  yarpaqların  arxasında
mikroorqanizmlərin canlı “laboratoriyası” gecə­gündüz tələf olmuş
bitki  və  heyvan  qalıqlarını  torpağın  məhsuldar  münbit  qatına
çevirir. Meşənin nizamlanmış “çoxmərtəbəli” sahəsində bitkilər və
heyvanlar  özünəməxsus  yer  tutaraq  bir­birinin  inkişafına  mane
olmur.  Əksinə,  canlılar  arasında  zəncirvari  qida  əlaqələri  onların
inkişafına kömək edir. Qida zəncirinin halqalarını təşkil edən bitki
və yaxud heyvan növləri birlikdə milyon illər ərzində formalaşmış
meşə  ekosistemini  əmələ  gətirir.  Zəncirin  hansısa  bir  halqasının
itirilməsi bütün ekoloji sistemə təsir göstərərək qida əlaqələrinin
pozulmasına səbəb olur.
Milyon  illər  ərzində  meşələr  təbii  yolla  inkişaf  edir  və  bərpa
olunur.  Təbiət  sanki  mahir  bir  dirijor  kimi  meşə  sakinlərinin
harmonik  əlaqələrini  nizamlayaraq  unikal  “meşə  simfoniyası”nın
əbədi səslənməsinə şərait yaradır.
Lakin  müasir  dövrdə  insanların  düşünülməmiş  müdaxiləsi
nəticəsində meşələrin bütövlüyü və mövcudluğu təhlükə altındadır.
Müasir texnika ilə silahlanmış insanların meşənin təbii sərvətlərini
istismar etməsi nəticəsində meşənin ahəngdar inkişafı pozulur və
təbii  ehtiyatlar  tükənir.  Meşə  ehtiyatlarının  səmərəsiz  istifadəsi
bu  əvəzsiz  sərvətin  gələcək  nəsillərə  çatdırılmasını  şübhə  altına
alır.  Meşələrin  sahəsinin  azalması,  ümumilikdə,  planetin  ekoloji
tarazlığına güclü təsir göstərərək qlobal iqlim dəyişikliklərinə, su və
torpaq əmələgəlmə proseslərinin pozulmasına, bioloji müxtəlifliyin
itirilməsinə səbəb olur.

6
Azərbaycan  meşələrinin  sahəsinin  az  olmasına  baxmayaraq
ətraf mühitin vəziyyətinin tarazlıqda olmasına müəyyən səviyyədə
təsir göstərir. Qoruyucu meşələr kateqoriyasına aid edilən əvəzsiz
sərvətimiz dövlət tərəfindən qorunur və sənaye məqsədləri üçün
ağacların qırılması qadağandır. Meşəətrafı məntəqələrdə yaşayan
əhali,  istirahət  məqsədilə  təbiətin  qoynuna  can  atan  turistlər
meşənin qida və müalicə əhəmiyyətli bitkilərindən istifadə edirlər.
Meşə  insanları  göbələklə,  müxtəlif  meyvələr  və  giləmeyvələrlə,
dərman bitkiləri və meşə balı ilə təmin edir. Ətraf mühitin məişət
və  sənaye  tullantıları  ilə  çirklənməsi,  insanların  ehtiyatsızlığı
səbəbindən  baş  verən  meşə  yanğınları,  mal­qaranın  otarılması
zamanı bitki örtüyünün məhv edilməsi, müharibənin dağıdıcı təsiri
altında qədim meşə sahələrinin tükənməsi ölkəmizin meşələri üçün
ən böyük təhlükədir.
Dünyanın  bir  çox  ölkələrində  olduğu  kimi  Azərbaycanda  təbii
sərvətlərin, xüsusən də meşələrin təhlükə altında olması barədə
ilk “həyəcan təbili”ni səsləndirən dahi təbiətşünas alim, akademik
Həsən  Əiyev  olmuşdur.  Görkəmli  alim  təbiətin  gözəlliyini  və
insanlara  verdiyi  saysız­hesabsız  nemətləri  göstərməklə  yanaşı
XX  əsrdə  insanları  təbiətdən  səmərəli  istifadə  etməyə  çağırmış,
ilk  dəfə  olaraq  Azərbaycanda  davamlı  inkişaf  ideyalarını  təbliğ
etmişdir. Akademik Həsən Əliyev yazırdı: “...Meşəni ­ Yer kürəsinin
bu  yaşıl  kəmərini  bircə  an  təsəvvür  etməsək,  demək  bəşər  də
yoxdur. Ölçüsüz­biçisiz yaşıllığa hücum insana qarşı yönəlmiş ən
ağır  müharibədir.  İnsan  ağlı,  insan  zəhməti  bu  müharibəni  dəf
etməyə qadirdir”.
Dünyanın  44  ölkəsinin  nümayəndələrinin  iştirakı  ilə  2005­ci
ildə  Sankt­Peterburq  şəhərində  keçirilən  beynəlxalq  konfransda
qəbul edilmiş “Avropa İttifaqının qonşuluq siyasəti şərq ölkələrinin
və  Rusiyanın  meşə  sektorunda  hüquq  tətbiqi  və  idarəetmə
sisteminin təkmilləşdirilməsi” proqramı üzrə Azərbaycanda bir sıra
tədbirlər həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi
və  Ekologiya  və  Təbii  Sərvətlər  Nazirliyinin  birgə  əməkdaşlığı
şəraitində  meşə  təhsili  üzrə  dərslik  və  dərs  vəsaitləri  hazırlanır,
meşəətrafı  rayonların  orta  məktəblərində,  ekoloji  tərbiyə  və
təcrübəçilik mərkəzlərində “Gənc meşəçilər” dəstələri təşkil edilır.
Vaxtı  ilə  ölkədə  fəaliyyət  göstərən  gənc  meşəçilər  hərəkatının
bərpa olunması uşaq, yeniyetmə və gənclərin meşələrin qorunması
və bərpası işinə cəlb olunmasında, meşələrə dair ekoloji biliklərin
artırılmasında  əhəmiyyətlidir.  Hazırda  Şamaxı,  Quba,  İsmayıllı,
Qax, Lənkəran, Şəki və digər rayonlarda fəaliyyət göstərən “gənc

7
meşəçilər” dəstələri Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin meşə
mühafizəsi  və  bərpası  müəssisələrinin  əməkdaşlarının  yaxından
köməkliyi  və  tövsiyələri  sayəsində  meşəsalma,  meşəbərpası
işlərində fəal iştirak edirlər.
Bu  gün  hər  birirmiz  meşələrin  qorunmasının  və  artırılmasının
qayğısına qalmalıyıq. İndiki və gələcək nəsillərin sağlam, firavan
həyatı  meşələrin  qorunmasından  asılıdır.  Meşəyə  dair  ekoloji
biliklərə  yiyələnməli  və  öyrəndiklərimizi  gündəlik  həyatda  tətbiq
etməli, ətraf mühiti düşünülməmiş addımlardan qorumalıyıq.
Bəs bunun üçün nə etməliyik?
Məktəbdə  sinif  yoldaşlarınız  və  dostlarınızla  birlikdə  “Gənc
meşəçilər” dəstəsi yarada bilərsiniz. Təşkil etdiyiniz dəstə meşələrin
ən  etibarlı  mühafizəçisinə  çevrilərək  inanılmaz  arzularınızın
gerçəkləşməsinə kömək edə bilər. Siz dostlarınızla birlikdə öz meşə
sahənizi  yarada  bilərsiniz.  Meşə  salmaq  ilk  baxışda  göründüyü
qədər  də  çətin  deyildir.  Ən  başlıcası  meşə  bitkilərinin  nə  vaxt,
necə və harada əkilməsini bilmək lazımdır. Bu vəsait meşələri fəth
etməkdə sizin yaxın bələdçinizə çevrilə bilər.
Təqdim olunan vəsaitdə meşələrin qorunması və bərpa olunması
barədə maraqlı məlumatlar verilir. Ümid edirik ki, bu məlumatlar
sizin  gənc  meşəçilər  hərəkatına  qoşulmağınıza  və  yaşıl  sərvətin
artırılmasına öz töhfənizi verməyinizə kömək edəcəkdir. Ölkəmizin
ekoloji  cəhətdən  davamlı  inkişafı  naminə  meşə  ehtiyatlarının
qorunması və artırılması istiqamətində fəaliyyətinizdə sizə uğurlar
arzu edirik.
Müəlliflər

8
Introduction
Forests  are  a  fascinatingly  beautiful  natural  treasure  of  the
mankind. It is a habitat to myriads of creatures ranging from ele­
mentary to the supreme. Forests are a living source of our Planet.
Role of the forests in enrichment of the atmosphere with oxygen,
circulation of water and materials and regulation of the climate is
irreplaceable.
Possibly while visiting the forest each of you pay attention to the
richness of the forest flora and fauna. Complicated and sometimes
invisible mutual ties among the flora and fauna species demon­
strates compliance of nature with the harmony rules. Alongside gi­
ant old trees young growth and even decomposing trees’ roots are
habitat  and  nourishment  to  many  creatures.  Living  “laboratory”
of microorganisms located behind the dried leafs of the forestland
day and night working hard to process the dead plants and animal
remnants to the productive fertile layer of the soil. Having their
personal place at the established “multistory” area the plants and
animals  do  not  interfere  with  their  mutual  development.  To  the
contrary, chain­like food relations among the creatures contribute
to their development. Altogether during million of years plant or
animal species composing any of the rings of the chain have been
formatting  the  forest  ecosystem.  Loss  of  any  of  the  ring  of  the
chain impacts the ecological system and destroys already estab­
lished food relations. 
Millions of years, forests have been developing and self­restor­
ing in a natural way. By establishing harmonic relations among the
inhabitants of the forest, nature, as a skilful conductor, contributes
to the eternal performance of the “forest symphony”.
But unfortunately due to the thoughtless human interventions
the very existence and integrity of our forests are under the treat.
People equipped with the advanced technological tools are exploit­
ing the forest resources which cause their depletion and destroy
the harmonious development of the forest. Inefficient use of the
forest resources  impugns  existence  of  this  peerless  treasure for
the coming generations. In general, decrease of the forestland has
a strong impact on the ecological balance and contributes to the
climate change and loss of biodiversity; destroy of soil and water
formation processes.

9
Despite non­large forestland areas in Azerbaijan they to some
extent impact the environmental balance. Our irreplaceable trea­
sure related to the first group, means they are under governmen­
tal protection and industrial cutting is forbidden. Population living
close to the forests and tourists resting in the forests use the food
and medicinal plants. Forest provides people with the mushrooms,
various  fruits,  berries,  medicinal  plants,  and  forest  honey.  The
highest threats to our forests are wildfires caused by inattentive
human  behavior;  destroy  of  the  forest  cover  due  to  the  illegal
grazing, pollution and extermination of our ancient forestland cur­
rently being under the military occupation.
As it was the case in many countries “alarming drum” on the
threatening condition of the natural resources and forests in par­
ticular  was  sounded  by  the  distinguished  scholar,  academician
Hasan  Aliyev.  Alongside  listing  uniqueness  and  myriads  of  gifts
granted to the people by forests he called the former to use the
forest resources more efficiently in the 20th century and was the
first one who promoted the ideas of the sustainable development
in Azerbaijan. Academician Hasan Aliyev wrote: “… If we do not
depicture forest – green belt of the Planet, that means that there
is no Universe. Disproportional attack to the greenery is the cruel­
est war against the human. Human’s brain and human’s hard work
are able to overcome this war”.
A series of activities have been being carried out in Azerbaijan
within the framework of “Improving Forest Law Enforcement and
Governance in the European Neighborhood Policy East Countries
and Russia” Program which was adopted at an international con­
ference  was  held  in  Sankt­Petersburg  with  the  participation  of
44 countries in the world in 2005. In a spirit of joint cooperation
between the Ministry of Education and Ecology and Natural Re­
sources of Azerbaijan tutorials and supporting materials related
to the forest education have been being worked out, also “young
foresters’”  groups  have  been  being  established  in  the  second­
ary schools of the forest regions and in the ecological education
and practice centers. Revival of once active in the country young
foresters’ movement, involvement of teenagers and youth in ac­
tivities  related  to  the  protection  and  restoration  of  the  forests
considerably  contributed  to  the  increasing  of  ecology­oriented
knowledge in the forest realm. Currently with the support and un­
der the supervision of the employees from the Forest Protection
and Restoration Enterprises of the Ministry of Ecology and Natu­

10
ral Resources “young foresters’” groups operating in Shamakha,
Guba, Ismailli, Gakh, Lankaran, Shaki and other regions are ac­
tively participating in the forest planting and forest rehabilitation
activities.
Nowadays we all have to take care of increasing and preserva­
tion of our forestland. Healthy and prosperous future of the next
generations  depends  on  a  degree  of  protection  of  the  country’s
forests. We have to apply forest­related ecological knowledge in
daily life and to protect them from the thoughtless steps.
What we have to do to attain this?
Together with your fellow school students you can set up “young
foresters” groups. Being the most dedicated guardians of the for­
ests these groups s are able to assist in realization of our unbe­
lievable dreams. To plant the forest is not as hard as it might be
initially seen. The most important is to know when, how and where
to plant the forest plants. This book can be your guide in conquer­
ing of the forests.
It provides interesting information on protection and rehabilita­
tion of the forests. We do hope that this information will assist you
in joining the young foresters’ movement and make contribution in
increasing of the “green wealth”. In name of ecological sustainable
development of our country we wish you success in preservation
and increasing of the forest resources.
Authors

11
 MƏKTƏB MEŞƏÇİLİYİNİN YARADILMASI 
IFƏSİL
I Fəsil
Meşə nədir?
Meşə ­ tərkibində ağac, kol, ot bitkiləri, mamır, şibyə, göbələklər,
heyvanlar,  müxtəlif  mikroorqanizmlərdən  ibarət  mürəkkəb
ekosistemdir.  Canlıların  yaşadığı  torpaq,  çaylar,  bulaqlar  da
meşənin bir hissəsidir. Meşənin əsas xüsusiyyətləri bitki örtüyünün
altında  formalaşan  mikroiqlimdir.  Meşənin  mikroiqlimi  ətraf
mühitin iqlimindən fərqlidir. Açıq ərazilərdən fərqli olaraq meşədə
qış  mövsümündə  havanın  temperaturu  3­5°  C  yüksək  olur.  İsti
yay günlərində isə əksinə, temperatur bir neçə dərəcə aşağı enir.
Meşədə  rütubətlilik  də  yüksək  səviyyədə  olur.  Ağacların  çətiri
günəş şüalarının qarşısını kəsərək kölgəlik əmələ gətirir və güclü
küləklərin qarşısını alır. Bütün bu amillər müxtəlif meşə bitkiləri və
heyvanların həyatı üçün əlverişlı yaşayış mühutu yaradır. Ağacların
çətiri altında toxumlar da inkişaf edir.
Meşə ekosistemi özü­özünü tənzim edir. Meşədəki ağaclar, kol,
ot  bitkiləri  ömrünü  başa  vurduqda  onların  əvəzində  yeni  bitkilər
inkişaf  edir  və  yaranan  boşluqlar  bərpa  olunur.  Toxunulmamaış
qədim meşələrə Yer kürəsinin yalnız ən ucqar guşələrində təsadüf
olunur.  Planetdəki  meşələrin  əksər  hissəsi  çox  zaman  insan
fəaliyyətinin təsiri altında olduğuna görə sonradan bərpa olunmuş
meşə sahələri hesab edilir.
Meşə  ekosisteminə  daxil  olan  bütün  komponentlər  bir­biri  ilə
sıx əlaqədə olur. Məsələn, quşlar meyvə və toxumlarla qidalanaraq
toxumların  uzaq  məsafəyə  yayılmasında  iştirak  edirlər.  Ağac
göbələklərinin  inkişafı  ağaclardan  asılıdır.  Məhv  olmuş  ağacların
budaqlarının  və  gövdəsinin  çürüməsində  iştirak  edən  göbələklər
mineral maddələrin torpağa qayıtmasına kömək edirlər.
Meşə ekosistemini süni şəkildə yaratmaq çox çətindir. Meşənin
müxtəlif tərkib hissələri arasında qarşılıqlı əlaqə uzun illər ərzində
formalaşır. Sıx bitki örtüyü əmələ gəldikdən və heyvanların yaşayış
şəraiti formalaşdıqdan sonra mikroiqlim yaranır. Daha sonra meşənin
özünü  tənzimləmə  qabiliyyəti  bütün  təbii  prosesləri  nizamlayır.
Qocaman ağaclar məhv olduqca yerini cavan ağaclar tutur.
İnsan  tərəfindən  salınan  süni  meşənin  formalaşması  prosesi
təbii  yolla  davam  edir.  İnsanların  əsas  vəzifəsi  belə  meşədəki
ağacların sayını artırmaq və möhkəmlənməsinə şərait yaratmaqdır.

12
I FƏSİL 
MƏKTƏB MEŞƏÇİLİYİNİN YARADILMASI
Yeni salınan meşənin uğurla inkişaf etməsi üçün bitkiləri düzgün
seçmək və ətraf mühitin əlverişsiz təsirlərindən qorumaq vacibdir.
Kitabın  bu  bölməsində  siz  məktəb  meşəçiliyinin  təşkili  barədə
lazımi məlumatları öyrənə bilərsiniz.
Məktəb meşəçiliyinin yaradılması
Məktəb  meşəçiliyi  nədir?  Məktəb  meşəçiliyi­vahid  məqsəd
ətrafında  birləşən  məktəblilərin  könüllü  ictimai  birliyidir.  Burada
əsas  məqsəd  meşələrin  inkişaf  qanunauyğunluqlarının,  meşə
bitkilərinin  əkilib  becərilməsi  qaydalarının  öyrənilməsindən,  yaşıl
sərvətin  qorunması  və  artırılmasında  böyüklərə  yaxından  kömək
etməkdən ibarətdir. Məktəb meşəçiliyi həm də ekologiya, biologiya,
kimya, coğrafiya, fizika və digər elmlər üzrə biliklərinizi artırmaq
üçün  bir  vasitədir.  Ola  bilsin  ki,  buradakı  fəaliyyətiniz  gələcəkdə
sizin ixtisas seçiminizə də təsir göstərəcəkdir.
Məktəb  meşəçiliyinin  təşkilinin  əsas  prinsipləri:  könüllülük,
məsuliyyətlilik və özünü idarəetmədir. “Gənc meşəçilər” dəstəsinin
hər  bir  üzvü  tapşırılan  işə  görə  şəxsi  məsuliyyət  daşıyır.  Eyni
zamanda  öz  mövqeyini  müdafiə  etməklə  yoldaşlarının  rəyinə
hörmətlə  yanaşır.  Fəaliyyət  zamanı  canlı  diskussiyalar  məntiq
və təkzib edilməz faktlar üzərində qurulmalıdır. Bütün işləri eyni
vaxtda  görmək  mümkün  deyil.  Buna  görə  də  dəstənin  fəaliyyəti
öncədən planlaşdırılmalıdır.
Şəkil 1. İsmayıllı rayonu Təzəkənd kənd orta məktəbinin gənc meşəçiləri

13
 MƏKTƏB MEŞƏÇİLİYİNİN YARADILMASI 
IFƏSİL
Məktəb  meşəçiliyinə  üzv  olan  şagirdlər  müxtəlif  sahələrlə
maraqlana  bilərlər.  Buna  görə  də  “Gənc  meşəçilər”  dəstəsinin
fəaliyyəti də çox istiqamətli və rəngarəng ola bilər. Bu zaman sizin
və dostlarınızın yaradıcılıq potensialının aşkara çıxarılması üçün bir
çox imkanlar əldə etmək mümkündür. Heyvanat aləminin sirlərini
öyrənmək  istəyənlər  meşənin  faunasına  aid  maraqlı  tədqiqatlar
aparıb,  heyvanların  davranışını  və  həyat  tərzini  izləyə  bilər.  Əsl
alimlər  kimi  təbiətin  qanunlarını  öyrənmək  arzusunda  olan
məktəblilər ekoloji tədqiqat üsullarına yiyələnib elmi axtarışlar apara
bilər.  Bitkilərin  meşə  yaruslarında  mürəkkəb  qarşılıqlı  əlaqələrini
və bir­birindən asılılığını tədqiq edənlər bitki ehtiyatlarının davamlı
istifadəsi üçün təkliflər verə bilər.
“Gənc  meşəçilər”  dəstəsinin  fəaliyyətinin  daha  maraqlı  və
cəlbçedici  olması  üçün  məktəbli  dostlarınızla  ekoloji  oyunlar,
səhnələşdirilmiş çıxışlar, viktorinalar və digər tədbirlər təşkil etmək
olar. Dəstə üzvləri sırasında yaradıcı şagirdlərin daha çox olmasını
istəyirsinizsə,  gördüyünüz  işləri  mətbuatda,  televiziya  və  radio
verlişlərində təbliğ etməyi unutmayın.
Məktəb meşəçiliyində gündəlik işləri gözəl və mənalı istirahətlə
əlaqələndirmək  lazımdır.  Yaşadığınız  ərazidə  meşələrə  və  digər
təbiət guşələrinə ekoturizm səyahətləri, ekskursiyalar məktəbliləri
bir  məqsəd  ətrafında  daha  yaxından  birləşdirir,  biliklərin  və
təcrübənin yayılmasına kömək edir.
“Gənc  meşəçilər”  dəstəsinin  fəal  üzvlərindən  ibarət  dəstə
şurası fəaliyyətə nəzarət edir və tapşırıqların yerinə yetirilməsini
planlaşdırır.  Meşənin  ən  sadə  ekoloji  problemlərinin  həllindən
başlayıb, mürəkkəb problemlərin həllinə cəhd göstərməklə dəstə
üzvləri böyük nəticələr əldə edə bilərlər.
Məktəb meşəçiliyi ­ tədris ili ərzində şagirdlərin uzunmüddətli
ekoloji təhsil, tədqiqatçılıq və mədəni ­ maarifləndirmə fəaliyyətidir.
Dəstə  üzvləri  yaşından  asılı  olmayaraq  bir  məqsəd  ətrafın da
birləşərək  meşələrin  qorunmasında  öz  mövqeyini  nümayiş  et­
dirir. Könüllü uşaq birliyi hər bir şagirdin fərdi inkişafına və şəx­
siy yət  kimi  formalaşmasına  kömək  edir.  Gənc  meşəçi  fəal  həyat
mövqeyindən  çıxış  edərək  müstəqil  düşünüb  təhlil  etməyi  və
kollektiv  qərar  qəbul  etməyi  bacarmaqla  bu  fəaliyyətə  digər
şagirdləri  cəlb  edə  bilir  və  yoldaşlarına  köməklik  göstərir.  Dəstə
şurası  dəstə  üzvlərinin  fəaliyyətini  istiqamətləndirməklə  nizam­
intizamı  təmin  edir.  Dəstə  üzvləri  ayrı­ayrı  maraq  qruplarında
birləşərək  şüurlu  surətdə  intizam  qaydalarına  riayət  edirlər.
Fəaliyyətin  nəticəsini  gördükdə  şagirdlər  öz  səylərinin  faydalı



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə