Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II yayın ve referans olarak kullanılması



Yüklə 21.13 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/42
tarix21.05.2017
ölçüsü21.13 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   42

 

 
 

                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yayın ve referans olarak kullanılması  
Devlet Planlama Teşkilatının iznini gerektirmez. 
 
Bu yayın 1000 adet basılmıştır . Elektronik olarak 1 adet pdf dosyası üretilmiştir. 
 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 

                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
 
 
CİLT II 
İÇİNDEKİLER 
 
 
Sempozyum Düzenleme Kurulları 
 
•  Düzenleme Kurulu .............................................................................................................................iii 
Sözlü Bildiriler (Soyadı Sırasına Göre) 
 
•  Avrupa Birliği Bölgesel Politikası ve Yapısal Fonlar, Muhammet KÖSECİK ve S. Yaman KOÇAK1-19 
•  Globalleşme Sürecinde Kent ve Bölgelerin Mekansal Ekonomilerdeki Rolü ve Ekonomik Coğrafya 
Eşitsizliği: Bir Yerleşim Kuramı Yaklaşımı, Mehmet C. MARIN .............................................. 20-39 
•  Denizli Sanayi Performansının Küreselleşme ve Yeni Sanayi Odakları Açısından Değerlendirilmesi, 
Mustafa MUTLUER .................................................................................................................... 40-50 
•  Seçilmiş İllerde Kamu Sermaye Stokunun Özel Sektör İmalat Sanayii  Üretim Etkinliği Üzerine Etkisi, A. 
Özlem ÖNDER, Metin KARADAĞ ve Ertuğrul DELİKTAŞ .................................................... 51-65 
•  Küresel–Yerel Etkileşiminin Yeni Örgütlenme Biçimleri: Ağ-Şebeke (Network) Tarzı Firma ve İdari-
Kurumsal Örgütlenmeler, Metin ÖZASLAN............................................................................... 66-93  
•  Coğrafi Bilimlerin Kentsel Ekonomi, Kentsel Yönetim, Bölgesel İktisat Ve Bölge Planlama Yönünden 
Analizi, Ali ÖZÇAĞLAR .......................................................................................................... 94-101 
•  Türkiye’de Kırsal Sanayiinin Kentlere Olan Göçler Üzerine Etkisi, Kerim ÖZDEMİR.........102-111 
•  Kentsel Ekonomik Araştırmalar Üzerine Sosyolojik Bir Değerlendirme, İnan ÖZER............112-119 
•  Türkiye Hakkında Kent Ekonomisi Lisansüstü Tezlerine Dair Bir Bibliyografya Denemesi, Hüseyin 
ÖZGÜR .................................................................................................................................... 120-137 
•  İl Gelişme Planlaması ve Mersin, Batman, Çankırı Uygulamaları, Tayfur ÖZŞEN, Akif ALTINBIÇAK, 
Tuncay TURABOĞLU ............................................................................................................ 138-159 
•  Gelişen Ülkelerde ve Türkiye’de Konut ve Konuta Yönelik Finansal Kaynak Dağılımındaki 
Etkinsizliklerin Kentsel Ekonomi Üzerindeki Yansımaları, Mustafa ÖZTÜRK ..................... 160-165 
•  Kamu Harcamaları Nüfus Ölçek Ekonomileri İlişkisi: Türkiye Üzerine Ampirik Bir Çalışma 
İsa SAĞBAŞ ............................................................................................................................. 166-184  
•  Kent ve Bölgesel Gelişimde Ulaşımın Etkileri, Aydın SARI ..................................................185-191 
•  Bölgesel Planlamaya Genel Bakış ve Doğu Anadolu Projesi Ana Planı, İsmail SARICA......192-217 
•  İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Kentsel Gelişme ve Yönetim Paradigmalarında Yaşanan Dönüşüm 
Üzerine Bir Değerlendirme, H. Tarık ŞENGÜL ...................................................................... 218-231      
 
 
 
 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 


                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
 
•  Kentlerarası Rekabette İstanbul’un Yeri, Nihal ŞENLİER ve Semiha Sultan ERYILMAZ ...232-243 
•  Bir Bölge Plancısının Çözmeğe Çalıştığı Sorunun Büyüklüğü Karşısında Yaşadığı İç Huzursuzlukları, 
İlhan TEKELİ........................................................................................................................... 244-262 
•  Yerel Gündem 21: Yerel İnisiyatiflerin Kentsel Ekonomik Kalkınmadaki Yeri,  
Sülün Evinç TORLAK .............................................................................................................. 263-279 
•  Denizli Kırsalı Kalkınma Modeli: Çameli Örneği, Kazım YILDIRIM ...................................280-281 
•  Disiplinlerarası Kent Çalışmaları ve Coğrafya, Mehmet Zeydin YILDIZ...............................282-287 
•  Anadolu Depremlerinin Kentlere Etkisi, İlyas YILMAZER, Özgür YILMAZER, Muzaffer ŞENOL, Ali 
ÖZVAN, Cem BİÇEK, M. Sedat BEKİROĞLU, Havva BEKİROĞLU, LeventSELÇUK ve M. Pelin 
YALÇIN................................................................................................................................... 288-297 
Poster Bildiriler (Soyadı Sırasına Göre) 
 
•  Türkiye'de  Depremler ve 1. Derece Deprem Bölgelerinde Kentleşme Faaliyetleri, Devrim ALKAYA
.................................................................................................................................................. 299-302 
•  Kent Ekonomisi ve Bölgesel İktisada Yönelik Derslerin Çok Değişkenli İstatistiksel Teknikler 
Yardımıyla İşlenmesi, Kenan GÖÇER .................................................................................... 303-307 
•  İstanbul’da İlçelere Göre Alt Merkezlerin Kümeleme (Cluster) Analizi İle Saptanması,  
Kenan GÖÇER.......................................................................................................................... 308-315 
•  İzmit’te Orta ve Büyük Ölçekli Sanayi İşletmelerinin Güncel Yerleşim Yeri Problemleri, Meryem 
HAYIR ve Christop JENTSCH................................................................................................ 316-321 
•  Küreselleşme ve Küresel Yerel Süreçler Etkileşiminde Üst Gelir Grubu Konut Örneği: Bursa/Bademli, 
Elif KARAKURT..................................................................................................................... 322-328 
•  Türkiye’de Kent Araştırmalarının Eklemlenmesi, Halil MUTİOĞLU....................................329-337 
•  Denizli’de Geleneksel Ev Tipi Dokumacılık ve Sosyo-Ekonomik Gelişmeye Etkileri (Babadağ Örneği), 
Neşide YILDIRIM ................................................................................................................... 338-345  
•  Ulusal Servet Ovalardan Kentlerin Çıkarılması Seferberliği: Van, İlyas YILMAZER, Özgür YILMAZER, 
Muzaffer ŞENOL, K. Mesut ÇİMRİN, Ali ÖZVAN, Levent SELÇUK, M. Pelin YALÇIN ve Cem 
BİÇEK...................................................................................................................................... 346-353 
•  Kentsel Planlamada Yerseçiminin Önemi: Batman, İlyas YILMAZER, Özgür YILMAZER, Muzaffer 
ŞENOL, K. Mesut ÇİMRİN, Ali ÖZVAN, Levent SELÇUK, M. Pelin YALÇIN, Cem BİÇEK ve Yusuf 
ÇOBAN.................................................................................................................................... 354-364  
 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 
ii 

                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
Düzenleme Kurulu 
 
Dr. Ahmet TIKTIK 
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı 
Prof.Dr.Hasan KAZDAĞLI 
Pamukkale Üniversitesi Rektörü 
 
Yürütme Kurulu 
 
Prof.Dr.İnan ÖZER, Pamukkale Üniversitesi, İİBF Dekanı 
Doç.Dr.Celal KÜÇÜKER, Pamukkale Üniversitesi, İktisat Bölümü ve Türkiye Ekonomi 
Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi 
Yrd.Doç.Dr.Hüseyin ÖZGÜR, Pamukkale Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü 
Yrd.Doç.Dr.Muhammet KÖSECİK, Pamukkale Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü 
Yrd.Doç.Dr.S.Evinç TORLAK, Pamukkale Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü 
Dr.Can BAKKALCI, Pamukkale Üniversitesi, İktisat Bölümü 
 
Bilimsel Danışma Kurulu 
 
Prof.Dr.Rana ASLANOĞLU, Uludağ Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü 
Prof.Dr.Çınar ATAY, Dokuz Eylül Üniversitesi, ŞBP Bölümü 
Prof.Dr.Sencer AYATA ODTÜ, Sosyoloji Bölümü 
Prof.Dr.Raci BADEMLİ, ODTÜ, ŞBP Bölümü 
Prof.Dr.Zeynel DİNLER, Uludağ Üniversitesi, İktisat Bölümü 
Prof.Dr.Hayati DOĞANAY, Atatürk Üniversitesi, Coğrafya Bölümü 
Lütfi ELVAN, DPT Müsteşar Yardımcısı 
Prof.Dr.Ayda ERAYDIN, ODTÜ, ŞBP Bölümü 
Prof.Dr.Hüsnü ERKAN, Dokuz Eylül Üniversitesi, İktisat Bölümü 
Prof.Dr.Hasan ERTÜRK, Uludağ Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü 
Prof.Dr.Hamdi KARA, Ankara Üniversitesi, DTCF, Coğrafya Bölümü 
Prof.Dr.Zerrin Toprak KARAMAN, Dokuz Eylül Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü 
Prof.Dr.Yalçın KARABULUT, Ankara Üniversitesi, DTCF, Coğrafya Bölümü 
Prof.Dr.Kenan MORTAN, Anadolu Üniversitesi, İktisat Bölümü 
Prof.Dr.Servet MUTLU, Başkent Üniversitesi, İktisat Bölümü 
Prof.Dr.Mustafa MUTLUER, Ege Üniversitesi, Coğrafya Bölümü 
İsmail SARICA, DPT Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürü 
Prof.Dr.İhsan SEZAL, Gazi Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü 
Prof.Dr.İlhan TEKELİ, ODTÜ, ŞBP Bölümü 
Prof.Dr.Erdinç TOKGÖZ, İktisat ve Türkiye Ekonomi Kurumu Vakfı 
Prof.Dr.Erol TÜMERTEKİN, İstanbul Üniversitesi, Coğrafya Bölümü 
Prof.Dr.Erdal TÜKKAN, Akdeniz Üniversitesi, İktisat Bölümü 
Prof.Dr.Ercan UYGUR, Türkiye Ekonomi Kurumu Başkanı 
Doç.Dr.Alpay FİLİZTEKİN, Sabancı Üniversitesi, İktisat Bölümü 
Doç.Dr.Çağatay KESKİNOK, ODTÜ, ŞBP Bölümü 
Doç.Dr.H.Tarık ŞENGÜL, ODTÜ, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü 
Yrd.Doç.Dr.Necla TÜRKOĞLU, Ankara Üniversitesi, DTCF, Coğrafya Bölümü 
 
Editörler 
 
Metin ÖZASLAN 
Planlama Uzmanı 
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı
 
Yrd.Doç.Dr.Hüseyin ÖZGÜR 
Pamukkale Üniversitesi 
Yrd.Doç.Dr.Muhammet KÖSECİK 
Pamukkale Üniversitesi 
Yrd.Doç.Dr.S.Evinç TORLAK 
Pamukkale Üniversitesi 
 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 
iii 

                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
 
 
 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 
iv 

                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
Avrupa Birliği Bölgesel Politikası ve Yapısal Fonlar 
Muhammet KÖSECİK 
Yrd. Doç. Dr.,  Pamukkale Üniversitesi, İİBF, Kamu Yönetimi Bölümü 
S. Yaman KOÇAK 
Arş. Grv., Pamukkale Üniversitesi, İİBF, Kamu Yönetimi Bölümü 
 
1. GİRİŞ: AVRUPA BİRLİĞİ BÖLGESEL POLİTİKASI  
 
Avrupa Birliği (AB), II. Dünya savaşının ardından 1950’li yıllarda Avrupa ülkeleri arasında 
gelişen uzlaşma, birlik ve beraberlik düşüncesinin sonucu olarak, üretim faktörlerinin serbest olarak 
dolaşabildiği, ortak gümrük tarifesinin ve ticaret politikasının uygulandığı, tarım, ulaşım, sağlık, 
güvenlik ve bölgesel kalkınma alanlarında ortak ya da koordineli olarak politikaların uygulandığı bir 
‘Ortak Pazar’ olarak kurulmuştur (Butler, 1997: 423; Bongers, 1992: 5-6). Bu gün geldiği noktada 
ise AB’nin temel amaçları, ekonomik ve sosyal bütünleşmeyi sağlamak, uluslararası platformda 
‘Avrupa Birliği kimliğini’ çeşitli yöntemlerle (AB’nin Avrupa dışındaki ülkelere insani yardımları, 
ortak dış ve güvenlik politikası, uluslararası krizlerde rol alma, uluslararası örgütlerde ortak hareket 
etme) oluşturmaya çalışmak, özgürlük, güvenlik ve adalet ilkelerinin hakim olduğu bir Birlik 
oluşturmak, AB organları tarafından oluşturulan bir Avrupa Hukuku sisteminin uygulanmasını 
sağlamak ve Avrupa vatandaşlığı ilkesini uygulamak olarak sayılabilir (Fontaine, europea.eu.int). 
Bunlar arasında, ‘ekonomik ve sosyal bütünleşme’nin sağlanması amacının kökleri, başlangıç 
kısmında bölgesel eşitsizliklere referansın yer aldığı 1957 Roma Antlaşması’na kadar gitmektedir. 
1970’li yıllarda, ulusal araçları koordine etmek amacıyla Topluluk bünyesinde güdülen ortak 
çabalara ve topluluk bütçesinden düşük gelirli bölgelere yardımda bulunma amacıyla 1975’de 
kurulan Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu’nun faaliyetlerine rağmen, bu tedbirlerin, Topluluk içinde 
bulunan bölgeler arasında farklılıkları gidermede yetersiz kaldığı görülmüştür (Europa, 
europa.eu.int).  
1986 Tek Avrupa Senedi (Single European Act) ile, ekonomik ve sosyal bütünleşme, ortak 
pazarı tamamlama hedefinin yanında, Topluluğun önemli bir amacı olarak kabul edilmiş ve  ortak 
Pazar içinde güney ülkelerinin ve diğer az gelişmiş bölgelerin yükünü dengelemek için üye ülkeler 
arasında gerçek bir kaynaşma politikası için temeller atılmıştır. Tek Avrupa Senedi ile, Roma 
Antlaşması’na ‘Ekonomik ve Toplumsal Kaynaşma’ biçiminde yeni bir başlık konulmuş ve AB’nin 
farklı bölgeleri arasındaki dengesizlikleri azaltma arzusu, Tek Pazar’ın temel bir amacı haline 
gelmiştir. 1992 Maastricht antlaşması da, ekonomik ve sosyal bütünleşmeyi, AB bütünleşmesinin 
temellerinden biri olarak içine almıştır. Madde 130a’da yer aldığı gibi, Topluluk, farklı bölgelerin 
kalkınma düzeyleri arasındaki dengesizlikleri ve az gelişmiş bölgelerin geri kalmışlığını azaltmayı 
hedefleyecektir. Bu amacı gerçekleştirmek için kullanılacak araçlar, Yapısal Fonlar ve Avrupa 
Yatırım Bankası olarak belirtilmiştir (Madde 130b). Bu çerçevede, 1994-99 yıllarını kapsayan 
dönemde AB bütçesinin üçte biri (yaklaşık 177 milyar Euro 1999 fiyatları ile) bölgesel politika 
kapsamında harcanmıştır (European Commission Regional Policy[a], europa.eu.int).  
 
 
 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 


                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
 
AB’nin, 21.yüzyılın başında içinde bulunduğu orta ve doğu Avrupa ülkelerine doğru genişleme 
süreci ve uluslararası rekabetin aldığı boyut , bölgesel politika açısın kaçınılmaz sonuçlar 
doğurmaktadır. Genişleme süreci sonunda, kişi başına GSYH ortalamasının şimdiki 15 üye ülkenin 
ortalamasının %75’inden daha aşağıda olduğu 13 ülke AB üyesi olacaktır. Bunun yanında, AB, 
ekonomik ve parasal birliğin başarıyla uygulanması ve ekonominin “küreselleşmesinden” 
kaynaklanan artan rekabete ayak uydurulması için gereken çabayı sürdürmek için mücadele 
etmektedir. Bu gelişmelerin bir sonucu olarak, AB Konseyi, 2000-2006 döneminde AB 
politikalarının çerçevesini oluşturmak üzere 24-25 Mart 1999 tarihlerinde Berlin’de toplanarak, 
‘Gündem 2000’ (Agenda 2000) olarak bilinen belgeyi kabul etmiştir. Gündem 2000, bölgeler 
arasındaki servet ve ekonomik gelişme eşitsizliklerini azaltma gereğinin vurgulamakta, bu amaçla 
bölgesel politikada reform yapılmasını ve dezavantajlı bölgelere
1
 ve emek piyasasındaki en zayıf 
gruplara yardım etmeye yönelik 213 milyar Euro tutarında bir paketin uygulanmasını öngörmektedir 
(Europa, europa.eu.int; AB Avrupa  Komisyonu Türkiye Temsilciliği, 2000: 2).  
 
2. BÖLGESEL POLİTİKANIN ARAÇLARI  
2.1. Yapısal Fonlar  
Yapısal fonlar, Birliğe üye ülkelerin ekonomik koşullar açısından bütünleşmesini sağlamayı ve 
birlik içinde yer alan bütün bölgelere uyum içerisinde gelişmeleri ve kalkınmaları için fırsat eşitliği 
vermeyi amaçlamaktadır. Yapısal fonlar, AB Komisyonu tarafından belirlenen, ekonomik 
bütünleşmeyi sağlamaya yönelik amaçları gerçekleştirmek için oluşturulmuştur: Bu amacı 
gerçekleştirmeye yönelik altyapı, ekonomik kalkınma, eğitim ve istihdam,  turizmi geliştirme gibi 
konularla ilgili program ve projelere mali yardımlarda bulunmaktadır.  
Genel olarak kamu kurumları tarafından (ulusal, yerel ve bölgesel yönetimler, diğer kamu 
kurumları, sivil toplum kuruluşları, vb.) önerilen projelere yapılan fon yardımlarının nihai hedefi, 
projeleri finanse etmektir. Ticaret odaları, KOBİ’ler, dernekler, yerel veya bölgesel yönetimler, vb. 
projelerini uygulamak için mali yardımları gelişme programları yoluyla alır. Gelişme programları, 
birkaç yıl süreyle uygulanan koordinasyonlu bir tedbirler setidir. Bu programlar, her zaman bölgesel 
ve yerel yönetimler, ekonomik örgütler ve toplum ile ortaklık içinde, ilgili üye devletlerce AB 
Komisyonu’na teklif edilir. Söz konusu bölgesel yönetimler, ekonomik örgütler ve toplumsal 
ortaklar, AB Komisyonu tarafından kabul edilmelerini müteakip programları yönetirler. Her 
programa tahsis edilen bütçe, yerel olarak uygulanacak projeler için finansman temin eder. 
Dolayısıyla, Yapısal Fon’lardan destek almak isteyenlerin ilgili ulusal veya bölgesel yönetime 
müracaat etmeleri gerekir. Genellikle, 1. amacın kapsadığı projeler için proje maliyetinin %75’ine, 
diğer projeler içinse %50’sine kadar olabilir (Local Government Management Board, 1996: 8; Begg, 
1998: 8). Dolayısıyla, sağlanan yardımlar, önerilen projenin veya programın maliyetinin tamamını 
karşılamaz, mutlaka kamu kurumları veya özel sektör örgütleri tarafından desteklenmek zorundadır 
(European Commission Directorate General for Regional Policy, 2000: 2).  
 
                                                 
1
 Bölge kavramı, dünyada ve ülkemizde net olarak tanımlanmış değildir. Bölge sözcüğünün ifade ettiği mekan biriminin boyutu ve 
içeriği, sözcüğün kullanıldığı bağlama göre farklılık gösterebilmektedir. AB’de, planlama bağlamında bölgeler, kent ve metropol 
alandan, çok geniş bölgeye kadar farklılık gösterir. Bir kısmı, ekonomik, sosyal, kültürel açıdan homojen mekan parçası iken, bir kısmı 
işlevsel açıdan üstünlük gösterir. Türkiye’de, daha çok merkezi yönetimin taşra örgütlenmesi kapsamında ele alınan bölge, bir kaç ilin 
kümelendirilmesi ile oluşturulan, ilden daha geniş ölçekli bir coğrafi alanı belirtir. Bkz., DPT Bölgesel Gelişme ÖİK (2000) VIII. Beş 
Yıllık Kalkınma Planı Bölgesel Gelişme Özel İhtisas Komisyonu Raporu, s.7-8   
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 


                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
 
26 Mart 1999’da Berlin’de kabul edilen Gündem 2000 çerçevesinde, verimliliği ve şeffaflığı 
artırmak için, yapısal fonların amaçları, 3 amaç altında birleştirilmiştir. Buna göre amaçlar: (1) Geri 
kalmış bölgelerin yeniden yapılanmasını sağlamak (gayri safi yurt içi hasılası AB ortalamasının 
%75’inden az olan bölgeler); (2) Yapısal problemleri olan bölgelerin ekonomik ve sosyal uyumunu 
desteklemek; (3) Eğitim, meslek eğitimi ve istihdam sistemlerinin ve politikalarının 
modernizasyonunu ve uyumunu desteklemek.  
Bu amaçları gerçekleştirmek için kullanılan dört Yapısal Fon vardır: (i) Avrupa Bölgesel 
Kalkınma Fonu (European Regional Development Fund, (ii) Avrupa Sosyal Fonu (European Social 
Fund), (iii) Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu ve (iv) Balıkçılığın Yönlendirilmesi İçin 
Mali Araçlar (European Agricultural Guidance and Guarantee Fund and Financial Instruments for 
Fisheries Guidance). Avrupa Tarımsal Yönlendirme ve Garanti Fonu, Ortak Tarım Politikası’nın 
kapsamında bulunan kırsal kalkınma politikasını destekler, kırsal kalkınmayla ilgili farklı faaliyetleri 
finanse eder. Tarımsal işletmelerce yapılan yatırımlar, genç çiftçiler için başlama desteği, mesleki 
eğitim, dezavantajlı bölgeler için yardımlar, tarımsal çevre tedbirleri, tarım ürünlerinin işlenmesi ve 
pazarlanması, ormanların geliştirilmesi ve teşvik edilmesi gibi faaliyetler bu kapsama girer.  
Balıkçılığın Yönlendirilmesi İçin Mali Araçlar, balıkçılık sektörünün intibakına yardım etmeye 
yönelik Ortak Balıkçılık Tedbirlerinin gerçekleştirilmesine ilişkin farklı faaliyetleri finanse eder. Filo 
modernleşmesi, kültür balıkçılığının geliştirilmesi, deniz alanlarının korunması, balıkçı limanlarında 
tesisler inşa edilmesi, balık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması, ürünlerin tanıtımı gibi faaliyetler 
de bu kapsamdadır. Bölgesel politika açısından asıl önem taşıyan yapısal fonlar ise, Avrupa Bölgesel 
Kalkınma Fonu ve Avrupa Sosyal Fonu’dur.  
2.1.1. Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu (European Regional Development Fund) 
Fon, öncelikli olarak geri kalmış bölgelerdeki altyapı projelerine (ulaşım, telekomünikasyon, 
turizm hizmetleri, sağlık ve eğitim, sınai kalkınma ve çevre ile ilgili projeler) ve üretime yönelik 
yatırım projelerine (fabrika ve diğer işyerleri binaları, yeni teknoloji, yeni iş sahalarının, özellikle 
küçük ve orta ölçekli işyerlerinin, geliştirilmesi, turizm, personel eğitimi, araştırma ve geliştirme ile 
ilgili projeler) mali yardımda bulunur. Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu, üye ülkelerdeki yerel 
yönetim birimleri tarafından yürütülen veya yerel yönetimlerin görev ve sorumlulukları alanına giren 
ve fonun desteklediği öncelikler kapsamına giren projeler için de önemli bir kaynak olarak hizmet 
etmektedir. 
2.1.2. Avrupa Sosyal Fonu (European Social Fund) 
Fonun yardımları, sadece belirli bölgeler için değil, Avrupa Birliği içindeki bütün birimler ve 
bölgeler içindir. İşsizliği -özellikle uzun süreli- azaltmaya yönelik yeni iş sahaları açmayı, mesleki 
eğitimi ve iş sahibi olma konusunda danışmanlığı amaçlayan projeler, fon tarafından destek 
alabilmektedir. Görev alanına giren yerleşim birimlerinde, personel istihdam eden, ekonomik, sosyal 
ve kültürel hizmetler yapan, yeni iş sahalarının açılmasında bizzat girişimci veya özel sektöre yol 
gösterici ve kolaylık sağlayıcı kurumlar olan yerel yönetimler, sayılan amaçları sağlamaya yönelik 
projeler için Avrupa Sosyal Fonu’ndan yardım alabilmektedir. 
 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 


                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
 
2.1.3. Topluluk Girişimleri (Community Initiatives) 
Yapısal Fonlar, ulusal girişim programları yanında, Topluluk Girişimleri programlarını da 
finanse eder. AB bünyesinde, önemli görülen alanlarda üye ülkeler arasındaki uyumu güçlendirmek 
için girişimler (programlar) oluşturulmuştur. Bu alanlar şunlardır: Sınır ötesi, uluslararası, bölgeler 
arası yardımlaşma ve birliktelikler; kırsal alanların kalkındırılması; mekansal açıdan uzaklık sorunu 
yaşayan bölgeler; istihdam ve insan kaynakları; sanayi sektöründeki değişiklikler; kentsel alanlar; 
balıkçılık sektörü. Bu alanlarda geliştirilen programlardan bazıları, üye ülkelerin yerel yönetimleri 
tarafından geliştirilen projeler için mali yardımda bulunmaktadır. 1993-1999 döneminde, 14 ayrı 
Topluluk Girişimi faaliyette bulunmuştur, bu girişimlere yapısal fonların %9’u tahsis edilmiştir. 
1994-1998 arasında, üye ülkelere 1104 program için yapısal fonlardan yapılan yardımın 499’u, 
Topluluk girişimlerine verilmiştir (European Commission Directorate General for Regional Policy, 
1999: 5).  
Agenda 2000 kapsamındaki düzenlemelerle, Topluluk Girişimlerinin sayısı 13’ten 4’e 
düşürülmüştür. Bu girişimler,  Interreg III (sınır-ötesi, ülkelerarası ve bölgelerarası yardımlaşma), 
Urban II (geri kalan kentsel alanların ve kentlerin sürdürülebilir kalkınması),  Leader + (yerel 
girişimler yoluyla kırsal kalkınma ve Equal (emek piyasasının önündeki eşitsizliklerle ve 
ayrımcılıkla mücadele). Bu dört girişim, 2000-2006 döneminde toplam Yapısal Fonlar’ın %5.35’ini 
alması planlanmaktadır. 1994-1999 döneminde bu girişimlere %9 (yarısı Interreg için ayrılmıştır) 
tahsis edilmiştir (AB Avrupa Komisyonu Türkiye Temsilciliği, 2000: 11). 
2.1.4. Kaynaşma Fonu (Cohesion Fund) 
Kaynaşma Fonu, yapısal fonlara ek olarak işlev yapar. Maastricht antlaşması, 1999 yılına kadar 
bir Ekonomik ve Parasal Birlik kurulması için gerekli temeli koyduğunda, Avrupa Para Birliği’nin 
bölgesel eşitsizlikleri daha da derinleştirmesi tehlikesinin ele alınmasına karar verilmişti. 
Antlaşma’da, bütçe açıklarının, gayrı safi yurt içi hasılanın (GSYH) %3’ünü geçmemesinin 
öngörülmesi, daha yoksul ülkelerin, daha zengin ülkelere yetişmek için yatırım yapma imkanlarını 
sınırlamaktaydı. Bundan dolayı Antlaşma, mali yardımların, kişi başına GSYH düzeyleri AB 
ortalamasının %90’ından daha az olan Birliğin en yoksul dört ülkesine (Yunanistan, Portekiz, İrlanda 
ve ispanya) yönlendirilmesi için yeni bir fon olarak Kaynaşma Fonu’nu kurdu. Bu Fon, çevre ve 
ulaştırma alanlarındaki projeleri doğrudan finanse etmektedir. 1993-1999 dönemi için Kaynaşma 
Fonu’nun miktarı 15.5 milyar ECU idi. Bu miktar, 2000-2006 dönemi için 18 milyar Euro olarak 
belirlenmiştir. 2000-2006 dönemi için bölgesel politikaya ayrılan 213 milyar Euro’luk bütçenin 
(Topluluk bütçesinin %35’ine tekabül eden) kalan kısmı (195 milyar Euro) dört yapısal fon 
tarafından harcanacaktır (European Comission Regional Policy [a], europa.eu.int; Europa, 
europa.eu.int). 
Avrupa Yatırım Bankası’nın öncelikleri arasında da kalkınmada geri kalmış olan veya 
dönüşüm sorunlarıyla karşı karşıya bulunan bölgelerde, yatırımların teşvik edilmesi yoluyla 
ekonomik ve sosyal kaynaşmayı güçlendirmek yer almaktadır. Bankanın sağladığı finansmanın üçte 
ikisi, Yapısal Fonlardan ve Kaynaşma Fonu’ndan yararlanma hakkına sahip olan nispeten yoksul 
bölgelere yöneliktir. Bu amaçla Banka, işletmelerin rekabet gücünün geliştirilmesine, küçük 
işletmeler için destek sağlanmasına, ulaştırma, iletişim ve enerji aktarımı alanlarında trans-Avrupa 
şebekeler kurulmasına, çevrenin korunmasına, yaşam kalitesinin iyileştirilmesine, enerjiye bağlılığın 
http://ekutup.dpt.gov.tr/bolgesel/keas-II.pdf  
 


                                                                                                                                                      Kentsel Ekonomik Araştırmalar Sempozyumu, Cilt II 
azaltılmasına ve doğal kaynakların daha rasyonel kullanımının teşvik edilmesine katkıda bulunur. Bu 
alanlardaki projelere, genel olarak proje maliyetinin %50’sine kadar kredi sağlar (AB Avrupa 
Komisyonu Türkiye Temsilciliği, 2000:12-13). 
 



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   42


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə