İlham əLİyevin dünya ədəbiyyatının görkəmli



Yüklə 3.4 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/41
tarix27.06.2017
ölçüsü3.4 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   41

DÜNYA ƏDƏBİYYATI 

KLASSİKLƏRİ 

 

downloaded from KitabYurdu.org



Azərbaycan Respublikasının Prezidenti 

İLHAM ƏLİYEVİN 

"Dünya ədəbiyyatının görkəmli 

nümayəndələrinin əsərlərinin 

Azərbaycan dilində nə$r edilməsi haqqında" 

2007-ci 

il 

24 avqust tarixli 

sərəncamı ilə nəşr olunur.

 

downloaded from KitabYurdu.org



O.HENRI 

SEÇİLMİŞ ƏSƏRLƏRİ 

downloaded from KitabYurdu.org



O.Henri. Seçilmiş əsərləri. 

Bakı, *Şəıt|-Qərb' Nəşriyyat Evi, 2013,424 səh. 

ISBN 978-9952-32-112-8 

Tərcüməçi: 

ƏLİŞİRİN ŞÜKÜRLÜ 

Ön sözün müəllifi: ELNARƏ TOFİQQIZI 

Redaktor: 

NƏRGİZ CABBARLI 

Korrektorlar: 

AQŞİN MƏSİMOV ELSEVƏR MURADOV LƏTAFƏT 

SƏMƏDOVA 

Mətn: Bakı Slavyan Universitetinin nəşriyyatı 

© 'Şərq-Qərb' Nəşriyyat Evi, 2013 

www.eas1west.az

 

 

www.fb.com/eastwest.az



 

downloaded from KitabYurdu.org



PULA GÖRƏ YAZAN O.HENRİ 

Dünya  ədəbiyyatının  ünlü  simalarından  olan  O.Henri,  daha  çox,  hekayələr 

ustası kimi məşhurdur. Çox ağır bir həyat yaşayan yazıçı dünyasını erkən dəyişsə 

də, özündən sonra adını əbədi olaraq yaşadacaq on cildlik bir irs qoyub getmişdir. 

Onun əsl adı Uilyam Porterdir. 1862-ci ildə ABŞ-ın Şimali Karolina ştatında 

dünyaya  gəlib.  Həkim  işləyən  anası  vərəm  xəstəliyindən  dünyasını  dəyişəndən 

sonra üç yaşlı Uilyam nənəsinin himayəsində böyüyüb. Ailə faciəsi Uilyamın ciddi 

təhsil  almasına,  həm  də  sistemli  mütaliəsinə  mane  olub.  Əvvəlcə  bibisi  Mariya 

Evelina Porterin məktəbində, daha sonra Lindsi liseyində oxuyan Uilyam 1881—ci 

ildə aptekdə işləməyə başlayıb. Uşaq yaşlarından dövrünün zəif əsərlərindən tutmuş 

dünya  ədəbiyyatının  klassiklərinə  qədər  müxtəlif  janrlı  bədii  əsərləri  sistemsiz 

şəkildə  oxuyub.  O.Henri  tanındıqdan  sonra  oxuduğu  çoxsaylı  əsərlər  arasında  ən 

çox  sevdiyi  kitabların  məhz  “Mir  bir  gecə”  və  Robert  Bertonun  “Melanxoliya 

anatomiyası” olduğunu bildirmişdi. 

Uşaqlıqdan təngnəfəslikdən əziyyət  çəkən  Uilyam  1882-ci ildə Texasa gedir 

və  bir  həkim  tanışının  fermasında  məskunlaşır.  Hava  dəyişkənliyinin  səhhətinə 

müsbət təsir  edəcəyini  düşünən  Uilyam  düz  yeddi  il  burada  yaşayır. 1889-cu  ildə 

isə Hyustona yollanır və “Post” qəzetində jurnalist kimi çalışmaqla bərabər, Milli 

Bankda xəzinədar işləyir. 

Musiqi  qruplarında  fəal  iştirakı  və  serenadalarda  çıxışları  onun  gələcək  ailə 

həyatının  təməlini  qoyur.  Serenadada tanış  olduğu  varlı ailənin  17  yaşlı  qızı  Atol 

Estes  ilə  evlənən  Uilyamın  xoşbəxtlik  arzulan  ürəyində  qalır.  Estes  vərəm 

xəstəliyinə yoluxur, əyləncəli həyata meyil göstərən Uilyamı isə xəzinədən oğurluq 

etməsini əsas gətirərək həbs edirlər. 

downloaded from KitabYurdu.org



1896-cı  ildə  zaminə  buraxılan  Uilyam  məhkəmədən  qaçır,  əvvəlcə  Yeni 

Orleanda, daha  sonra  isə  Hondurasda  gizlənir.  Hondurasda  gizləndiyi  bir neçə  ay 

müddətində  yaradıcılıqla  məşğul  olan  Uilyam  ilk  dəfə  olaraq  bu  ölkə  haqqmda 

“banan respublikası” ifadəsini işlədir ki, sonradan bu söz dillərə düşür. 

Həyat  yoldaşının  səhhətinin  kəskinləşdiyini  görən  yazıçı,  qızı  Marqaretlə 

bərabər  Atolu  geriyə,  atasınm  yanında  yaşamağa  göndərir.  Ancaq  bir  müddətdən 

sonra, Atolun ölümlə çarpışdığı xəbərini almca dərhal geri qayıdır və məhkəməyə 

təslim olur. Məhkəmə ailə vəziyyətini nəzərə alaraq, yenidən onu zaminə buraxır. 

Uilyam bu arada həyat  yoldaşını itirir, 1898-ci ildə məhkəmənin hökmü ilə beş il 

azadlıqdan məhrum olunur və Ohayo ştatının federal həbsxanasına düşür. 

Həbs  olunandan  sonra  daha  gərgin  yazmağa  başlayan  Uilya-  mm  əsərlərinin 

çap olunmasına adı heç yerdə çəkilməyən, yalnız “dost” olaraq göstərilən bir nəfər 

yardım  edir.  O.Henri  imzasını  götürən  Uilyam  Porteri  dərc  edən  nəşriyyatlar  isə 

onun məhbuslu- ğundan heç bir halda xəbər tutmur. 

1901  -ci  ildə  özünü  nizam-intizamlı  apardığına  görə  vaxtından  əvvəl 

türmədən buraxılan və artıq O.Henri kimi tanınan Uilyam arvadı Atolun ölümündən 

sonra Pitsburqa (Pensilvaniya ştatı) köçən ailənin yanma gəlir və artıq on bir yaşı 

olan qızı Marqareti tapır. 

Bir ildən sonra müqavilə bağladığı nəşriyyatlara daha yaxın olmaq üçün Nyu-

Yorka köçən O.Henrinin yaradıcılığının ən qaynar dövrü başlayır. Qısa müddətdə 

381 hekayə yazır, hekayələrindəki kəskin süjet dəyişkənliyi, xarakterik və psixoloji 

obrazlar  oxucuların  rəğbətinə  səbəb  olur  və  “O.Henri”  imzası  bütün  Amerikada 

məşhurlaşır.  Ancaq  bu  məşhurluğu  və  oxucular  tərəfindən  sevilməsi  onu 

tənqidçilərin “qəzəbindən” qoruya bilmir. 

1907-ci  ildə  uşaqlıqdan  sevdiyi  və  uzun  illərdən  sonra  yenidən  qarşılaşdığı 

Sara  Lindski  Kolemanla  ailə  quran  yazıçının  ikinci  nikahı  da  uğursuz  olur. 

Alkoqollu  içkilərə  aludəçiliyi  1908-ci  ildən  başlayaraq,  onun  səhhətində  mənfi 

təsirini gösterməyə başlayır. Cəhdlərinin heç bir bəhrə vermədiyini və O.Henrinin 

içkidən kənarlaşmadığını görən Sara 1909-cu ildə ayrılmaq qərarına gəlir. 1910-cu 

il  iyunun  5-də  isə  yazıçı  qaraciyər  serrozu,  şəkərli  diabet  və  ürək  genişlənməsi 

xəstəliklərindən vəfat edir. 

downloaded from KitabYurdu.org



Uilyam  Porterin  “O.Henri”  təxəllüsü  götürməsi  araşdırıcıların  uzun  müddət 

müzakirə  mövzusu  olub.  Yazıçı  özü  1909-cu  ildə  “Nyu-York  Tayms”  qəzetinə 

verdiyi  müsahibəsində  bu  barədə  deyirdi  ki,  dostumdan  təxəllüs  götürməyimə 

yardımçı  olmağını  istədim.  O  təklif  etdi  ki,  qəzet  alaq  və  siyahıdan  ilk  imzam 

götürək. Aldığımız qəzetdə diqqətimi çəkən Henri imzası oldu. “Bəs adı nə edək? 

Mən kiçik, üç hərfdən çox olmayan ad istəyirəm” - dedim. Dostum məsləhət gördü 

ki, bəlkə, bir hərf olsun? Razılaşdım və onun təklifi ilə “O” baş hərfini ad olaraq 

qəbul etdim. 

O.Henri  öz adı ilə  bağlı  qəzetlərdən  birinə  verdiyi  müsahibəsinə də aydınlıq 

gətirib: “Bir dəfə soruşdular ki, “O” admın açımı nədir? Mən də dedim ki, Olivye, 

fransızca  Oliver.  Mənim  bir neçə hekayəm  də  buna  görə Olivye  Henri imzası  ilə 

çap olundu”. 

“Həyat yolu və başqa hekayələr” kitabının ön sözünün müəllifi Uilyam Trover 

isə  yazırdı  ki,  həbsxanada  olarkən  nəzarətçilərdən  Orrin  Henrinin  adını  Porter 

özünə imza kimi götürüb. 

Tanınmış  yazıçı  və  alim  Hay  Devenport  bir  başqa  versiya  irəli  sürür.  Onun 

sözlərinə  görə,  “O”  Porterin  həbsxana  həyatı  yaşadığı  Ohayo  ştatının  birinci 

hərfinin, ikinci və sonuncu iki hərf isə peni- tensiar xidmətin adının əksidir. 

Bütün bu ehtimalların yaranmasının başlıca səbəbkarı isə əlbəttə ki, O.Henri 

özü idi. O, həmişə müsahibələrdən və geniş açıqlamalardan qaçır, keçmişi haqqında 

isə, ümumiyyətlə, danışmaq istəmirdi. 

Yazıçı  hələ  sağ  ikən  “Gi  de  Mopassana  amerikan  cavabı”  adım  almışdı. 

Gözlənilməz sonluq, adi həyat səhnələrinin ifadəsi, kiçik hekayədə xarakter vermək 

qabiliyyəti onu oxucuların sevimlisinə çevirmişdi. O.Henrinin hekayələrinin “ağıllı 

hekayələr” adlanması da təsadüfi deyildi. Onun yaratdığı obrazlar arasında varlılar, 

kov-  boylar,  bankirlər,  siyasətçilər,  həkimlər,  aktyorlar  və  s.  var  idi.  O,  dünya 

ədəbiyyatında müxtəlif sosial təbəqələri təmsil edən şəxslərin xarakterini verməkdə 

mahir qələm sahiblərindən sayılır. 

O.Henri  heyatı  boyu  yalnız  bir  irihəcmli  eser  yazıb:  “Kral  və  kələm”.  Bu 

roman  1904-cü  ildə  çap  olunub.  Ancaq  əlbəttə  ki,  ona  dünya  şöhrəti  qazandıran 

kiçik həcmli hekayələridir. 

Ailə  həyatma  və  yaşam  tərzinə  rəğmən,  onun  istedadı  və  uğuru  müzakirə 

obyekti deyil. Bütün araşdırıcılar O.Henrinin təkcə 

downloaded from KitabYurdu.org



ədəbi uğurunu deyil, həm də hər yazıçının təkbaşma öhdəsindən gələ bilməyəcəyi 

bir işi gördüyünü - “ədəbi tip” yaratdığını qəbul edirlər. 

Həftədə sistemli olaraq, ən azı, bir hekayə yazan yazıçı isə yaradıcılığına “adi 

iş  kimi”  baxdığını  deyirdi:  “Hekayələrim  ev  kirəsini  verməyim,  yeməyim  və 

geyinməyim üçün pul qazanmaq vasitəmdir. Mənim yazmağım üçün başqa heç bir 

səbəb yoxdur”. 

Ölümündən sonra onun yaradıcılığı daha yüksək qiymətləndirilməyə başlandı 

və 1918-ci ildə “O.Henri mükafatı” təsis olundu. Hər il yaradıcı adamlara təqdim 

edilən bu mükafat mötəbərliyinə görə xüsusi seçilir. 

1920-ci  ildən  sonra  isə  onun  yaradıcılığı  iş  adamlarının  diqqətini  çəkdi, 

əsərlərinin  sistemli  olaraq  dərci  və  satışı  təşkil  edildi,  kollec  və  universitetlərdə 

O.Henri irsinin tədrisinə qərar verildi. 

O.Henrinin  ölümünün  100  illiyində  doğulduğu  Şimali  Karolina  ştatının 

Qrinsburq şəhərində, gəncliyini yaşadığı Texasda ev muzeyləri açılıb, ömrünü başa 

vurduğu Nyu-Yorkdakı mənzilində hər il bu yazıçının əsərlərinin toplusu hazırlanır. 

Elnarə Tofiqqızı 

downloaded from KitabYurdu.org



HEKAYƏLƏR 

downloaded from KitabYurdu.org



O.HENRİ 

VOLXVLARIN HƏDİYYƏSİ 

Bir  dollar  səksən  yeddi  sent...  Olanı  bu  idi.  Altmış  senti  xırda 

pullardan ibarət idi. Bu birsentliklərlə baqqal, göyərtisatan, qəssabla 

alver etdikdə, qənaətcili İyinin səssiz narazılığa səbəb olduğunu hiss 

edərək  qulaqlanna  qədər  qızanrdı.  Della  pulları  üç  dəfə  saydı:  bir 

dollar səksən yeddi sent. Sabah isə milad bayramı idi. 

Köhnə taxta uzanıb hönkürtü ilə ağlamaqdan başqa çarə yox idi. 

Della da belə etdi. Görəsən, bu fəlsəfi fikir haradan meydana çıxıb ki, 

guya,  həyat  göz  yaşlarından,  ahlardan  və  təbəssümlərdən  ibarətdir, 

özü də, guya, ahlar daha çoxdur?.. 

Gəlin  ev  sahibinin  başının  qanşmasından  istifadə  edib  evi 

nəzərdən  keçirək:  mebellə  təchiz  edilmiş,  həftəsi  səkkiz  dollara 

balaca  bir  mənzil...  Məsələ  təkcə  buradakı  mənzərənin  kasıblıqdan 

xəbər  verməsində  deyil.  Daha  çox  sükut  içində  bədbəxtliyin  hökm 

sürməsi  diqqəti  çəkirdi.  Aşağıda,  giriş  qapısının  üstündəki  məktub 

qutusuna  bu  vaxta  kimi  bir  dənə  də  olsun  məktub  salınmamış, 

elektrik  zənginin  düyməsinə  bir  insan  övladı  belə  toxunmamışdı. 

Oraya  üstündə  belə  bir  yazı  olan  kağız  vurulmuşdu:  ‘VW-r 



Ceyms 

DiIIinqhem  Yunq”.  “Dillinqhem” 

sahib  həftədə  otuz  dollar  aldığı  firavan 

dövrlərdə  onun  adı  bir-  birindən  aralı  hərflərlə  yazılır,  xeyli  yer 

tuturdu.  İndi  gəliri  iyirmi  dollara  düşdüyü  üçün  “Dillinqhem” 

sözündəki hərflər sönük təsir bağışlayırdı. Sanki, dddi  şəkildə qərara 

alınmışdı  ki,  “D”-  nin  qısaldılıb  iddiasız  şəklə  salınması  daha 

münasibdir. Mister Ceyms Dillinqhem Yunq evə gəldiyi zaman onu, 

həmişə  olduğu  kimi,  “Qml”  sədası  və  artıq  sizə  Della  kimi  təqdim 

olunan  missis  Ceyms  Dillinqhem  Yunqun  mehriban  qucağı 

qarşılayırdı. Belə bir qarşılanma, doğrudan da, çox gözəldir. 

Della ağlamağı kəsdi və yanaqlannı pudraladı. İndi o, pəncərənin 

qarşısında dayanıb, boz həyəti əhatə edən boz divann üstündə gəzişən 

boz pişiyi məyus-məyus seyr edirdi. Sabah 

10 

downloaded from KitabYurdu.org



VOLXVLARIN HƏDİYYƏSİ 

Milad  bayramıdır,  amma  Cimə  hədiyyə  almaq  üçün  onun  cəmi  bir  dollar 

səksən  yeddi  sent  pulu  var!  Uzun  aylar  hər  sentə  qənaət  etməklə,  nəhayət, 

artıra bildiyi məbləğ bu idi. Həftəyə iyirmi dollarla uzağa getmək mümkün 

deyil. Xərclər onun hesabladığından artıq alınırdı. Həmişə elə olur. İndi isə 

Cimə hədiyyə almaq üçün cəmi bir dollar səksən yeddi sent pulu var! Onun 

Cimi  üçün!  Milad  günü  ona  bağışlayacağı  hədiyyə  barədə  düşünərkən  o 

qədər sevincli anlar yaşamışdı ki... Nəsə nadir, qiymətli bir şey olmalı idi ki, 

Çimin adına, az da olsa, layiq olsun. 

İki  pəncərənin  arasındakı  divara  güzgü  vurulmuşdu.  Mebellə  təchiz 

olunmuş  səkkiz  dollarlıq  mənzildə  nə  vaxtsa  aynaya  baxmısınız?  Çox  anq 

və çox diribaş adam onun laylarında ardıcıl olaraq dəyişən əksini müşahidə 

edərək  zahiri  görkəmi  barədə  dəqiq  təsəvvür  əldə  edə  bilər.  Zərif  bədən 

quruluşu olan Della bu bacarığa yiyələnə bilmişdi. 

O,  birdən  pəncərənin  ağzından  aralanıb  güzgüyə  tərəf  atıldı.  Gözləri 

parıldayırdı, amma iyirmi saniyə ərzində üzünün rəngi qaçdı. Cəld hərəkətlə 

sancaqlan çıxarıb sagnı açdı. 

Sizə deməliyəm ki, Ceyms Dillinqhem Yunq cütlüyünün fəxr etdiyi iki 

sərvət  mövcuddur.  Biri  -  Cimə  atasından  və  babasından  miras  qalmış  qızıl 

saat,  o  biri  -  Dellanın  saçlan  idi.  Çariça  Savskaya  qarşı  evdə  yaşasaydı, 

Della  qəsdən  başını  yuyub  saçlarını  pəncərə  qarşısında  qurudardı  ki, 

ülyahəzrətin bütün paltarlarını və daş-qaşını  kölgədə qoysun. Çar Solomon 

həmin  evdə  qapıçı  işləyib  var-dövlətini  zirzəmidə  gizlətsəydi,  Cim 

yaxınlıqdan  keçəndə  qəsdən  hər  dəfə  saatı  cibindən  çıxarardı  ki, 

qısqanclıqdan onun saqqalını necə yolduğunun şahidi olsun. 

Budur,  Dellanın  gözəl  saçlan  açılıb,  panltı  ilə  dalğalanır  -  elə  bil, 

şabalıdı  şəlalə  şırnağı  idi.  Dizinə  qədər  uzanan  saçları  bütün  bədənini  plaş 

kimi  qucaqlamışdı.  Amma  o,  tez  əsəbi  və  tələsik  hərəkətlə  onları  yenidən 

yığmağa  başladı.  Sonra,  sanki,  tərəddüd  edirmiş  kimi  bir  an  tərpənmədən 

dayandı  və  qırmızı  rəngli  köhnə  xalçanın  üstünə  iki-üç  damcı  göz  yaşı 

düşdü. 

Köhnə  qəhvəyi  jaketini  çiyninə  atıb,  köhnə  qəhvəyi  şlyapasını  başına 



qoyub nəm gözlərindəki parıltı ilə sürətlə aşağı, küçəyə qaçdı. 

11 

downloaded from KitabYurdu.org



O.HENRİ 

Qarşısında  dayandığı  lövhədə  yazılmışdı:  “M-me  soph- 



ronie.

 

Saçlardan  düzəldilmiş  müxtəlif  məmulatlar”.  Della  tələsik  ikinci 



mərtəbəyə qalxdı və təngnəfəs halda dayandı. 

-

 



Mənim saçlanmı alarsınızmı? - o, madamdan soruşdu. 

-

 



Mən  saç  alıram,  -  madam  cavab  verdi.  -  Şlyapanızı  çıxarın, 

mala baxmaq lazımdır. 

Şabalıdı şəlalə yenidən axıb göz oxşadı. 

-

 



İyirmi  dollar,  -  madam  vərdiş  etdiyi  hərəkətlə  sıx  kütlənin 

çəkisini yoxlayaraq dedi. 

-

 

Onda tez olun, - Della dedi. 



Növbəti iki saat çəhrayı qanadlar üstündə ötüb-keçdi - köhnəlmiş 

metaforaya  görə  üzr  istəyirəm.  Della  Cimə  hədiyyə  almaq  üçün 

mağazaları dolaşdı. 

Nəhayət,  tapdı.  Şübhəsiz,  bu  hədiyyə  Cim  üçün  yaranmışdır, 

yalnız  onun  üçün...  Digər  mağazalarda  buna  bənzər  heç  bir  şey  yox 

idi.  Axı  o,  hər  yerin  altını  üstünə  çevirmişdi.  Bu,  db  saatlan  üçün 

nəzərdə  tutulmuş,  keyfiyyəti  ilə  adamı  valeh  edən,  sadə  və  dddi 

görünüşlü  platin  zəndr  idi.  Bütün  yaxşı  əşyalar,  əslində,  belə 

olmalıdır.  Onu  ən  dəyərli  saatlar  üçün  münasib  hesab  etmək  olardı. 

Della zəndri görən kimi düşündü kl, bu yalnız Cimə qismət olmalıdır. 

O,  elə  Qmin  özünə  bənzəyirdi.  Ciddi  və  ləyaqətli  -  bu,  onlann  hər 

ikisini fərqləndirən keyfiyyətlər idi. İyirmi bir dollar kassaya ödəndi 

və  Della  dbində  səksən  yeddi  sentlə  evə  tələsdi.  Belə  bir  zəndrlə 

hansı  cəmiyyətdə  olur-olsun,  Cim  saata  baxmaqdan  utanmayacaq. 

Onun saatı nə qədər gözəl olsa da, Om ona, adətən, gizlində baxırdı, 

çünki o, bərbad dəri kəmərdən asılmışdı. 

Evdə  Dellanın  coşqunluğu  azaldı  və  öz  yerini  ehtiyatlı  bir 

qənaətdlliyə verdi. O, saçburan sancaqlan götürdü, sobanı yandırdı və 

səxavətlə  məhəbbətin  dağıtdıqlarını yenidən düzəltməyə  başladı. Bu 

isə həmişə çox ağır zəhmət tələb eləyir, dostlar, çox ağır. 

Heç  qırx  dəqiqə  keçməmiş  başını  dimdik  dayanmış  xırda 

hörüklər  bəzəyirdi  kl,  bu  görkəmdə  dərsdən  qaçmış  oğlan  uşağına 

bənzəyirdi.  O,  uzun  müddət  diqqətlə  və  tənqidi  nəzərlərlə  güzgüdə 

özünə baxdı. 



12 

downloaded from KitabYurdu.org



VOLXVLARIN HƏDİYYƏSİ 

“Hə,  -  öz-özünə  dedi,  -  əgər  Cim  məni  görən  kimi  öldürməzsə,  o 

zaman  düşünəcək  ki,  Koni-Aylendin  xorda  oxuyan  qadınlarına  oxşayıram. 

Ancaq mən nə edə bilərdim, nə edə bilərdim ki, cəmi bir dollar səksən yeddi 

sent pulum vardı!?” 

Saat yeddidə qəhvə dəmlənmiş, bərk qızdırılmış tava isə qaz sobasının 

üstündə qoyun ətindən hazırlanmış kotletləri gözləyirdi. 

Cim  heç  vaxt  gecikməzdi.  Platin  zənciri  ovcunda  gizləyən  Della  giriş 

qapısına yaxın qoyulmuş masanın uc tərəfində oturmuşdu. Tezliklə aşağıdan 

onun  ayaq  səslərini  eşitdi  və  bir  anlığa  rəngi  ağardı.  O,  hər  cür  xırda  şey 

üçün Allaha qısa dualar etməyə alışdığından, tələsik pıçıldadı: 

-

 



İlahi, elə et ki, həmişə onun xoşuna gəlim! 

Qapı açıldı,  Cim  içəri  girdi  və  qapını  arxasınca  bağladı.  Onun  anq  və 

qayğılı  sifəti  var  idi.  İyirmi  iki  il  ailə  qayğısı  ilə  yüklənmək  asan  məsələ 

deyildi!  Onun  artıq  çoxdan  təzə  paltoya  ehtiyacı  var  idi  və  əlləri  əlcəksiz 

donurdu. 

Cim bildirçin görmüş ov tulası  kimi  qapının ağzında donub- qaldı. O, 

gözlərini Dellaya dikib  dayanmışdı, qadın bu baxışlar- dakı  mənanı anlaya 

bilmədiyi üçün qorxmağa başladı. Bu gözlərdə nə qəzəb, nə heyrət, nə tənə, 

nə  də  dəhşət  oxunurdu.  Onlar  gözlənilən  hisslərin  heç  birindən  xəbər 

vermirdi.  O,  sadəcə,  gözünü  çəkmədən  qadına  baxır,  sifətindəki  qeyri-adi 

ifadə isə dəyişmirdi. 

Masanın arxasından sıçrayan Della onun üstünə atıldı. 

-

 

Cim,  əzizim,  -  o  çığırdı,  -  mənə  belə  baxma!  Saçlarımı  kəsdirib 



satmışam,  çünki  sənə  Milad  bayramında  heç  nə  hədiyyə  etməsəydim, 

yaşaya  bilməzdim.  Onlar  yenidən  uzanacaq.  Sən  hirslənmirsən,  düzdür? 

Başqa  cür  bacarmazdım.  Mənim  saçlanm  tez  uzanır.  Hə,  Milad  bayramı 

münasibətilə məni təbrik elə, Cim, sonra da bayramı qeyd edək. Bilsən sənə 

necə hədiyyə hazırlamışam, necə gözəl, necə ecazkar bir hədiyyə? 

-

 



Sən saçlarını kəsdirmisən? - Cim gərgin vəziyyətdə soruşdu, beyni 

iti işləsə də, bu faktı dərk eləyə bilmirdi. 

-

 

Hə,  kəsib  satmışam,  -  Della  dedi.  -  Amma  sən  məni,  onsuz  da, 



sevəcəksən!? Saçlarım qısa olsa da, həmin qadınam. 

13 


downloaded from KitabYurdu.org

O.HENRİ 

Cim anlaşılmaz baxışlarla otağı seyr etdi. 

-

 

Deməli,  artıq  sənin  hörüklərin  yoxdur?  -  o,  mənasız  bir 



inadkarlıqla yenə də soruşurdu. 

-

 



Axtarma,  onlan  tapa  bilməyəcəksən,  -  Della  dedi,  -  mən  ki 

sənə  deyirəm:  onlan  satmışam  -  kəsdim  və  satdım.  Bu  gün  Milad 

axşamıdır, Cim. Mənimlə mehriban ol, çünki sənə görə belə etmişəm. 

Bəlkə də, başımdakı tüklərin sayını hesablamaq olar,  - qadın davam 

etdi və onun mehriban səsi dəyişib dddi ahəng aldı,  - lakin heç kim, 

heç  kim  sənə  olan  sevgimin  ölçüsünü  təyin  edə  bilməz!  Kotletləri 

bişirim, Cim? 

Beləliklə,  Qm  özünə  gəldi.  O,  Dellanı  qucaqladı.  Bir  az  dddi 

olaq  və  bir  neçə  saniyəlik  hansısa  başqa  məsələləri  gözdən 

keçirməklə məşğul olaq. Hansı çoxdur - həftəyə səkkiz dollar, yoxsa 

ilə bir milyon? Riyaziyyatçı da, müdrik də sizə səhv cavab verəcək. 

Sehrbazlar  qiymətli  hədiyyələr  gətirmişdilər,  amma  onlann  arasında 

bir  şey  yox  idi.  Hər  halda,  bu  dumanlı  eyhamlara  sonra  aydınlıq 

gətiriləcək. 

Cim paltosunun dbindən bir bağlama çıxardı və masanın üstünə 

tulladı. 

-

 

Məni yanlış anlama, Dell, - o dedi, - heç bir saç düzümü məni 



öz  qadınımdan  soyuda  bilməz.  Amma  bu  bağlamanı  aç,  o  zaman 

anlayarsan ki, nə üçün əvvəlcə bir az karıxdım. 

Ağ  əllər  tələsik  bağlamanın  ipini  qırdı  və  kağızını  ardı.  Hey-

rətdən doğan çığırtı, ardınca isə  - əfsuslar olsunl - qadınlara məxsus 

göz  yaşlan  və  iniltilər.  Ev  sahibinin  ehtiyatında  olan  bütün 

sakitləşdirici vasitələrdən yubanmadan istifadə etmək lazım gəldi. 

Çünki  masanın  üstündəki  daraq  idi.  Həmin  daraq  dəstini  -  biri 

arxada, ikisi yanda - Della artıq çoxdan Brodvey vitrinlərinin birində 

görüb  bəyənmişdi.  Qeyri-adi,  əsl  bağa  çanağından  hazırlanmış  bu 

daraqların  kənarlan  onun  şabalıdı  saçları  kimi  panltılı  daşlarla 

bəzədilmişdi. Onlar bahalı idi, - Della bunu bilirdi, - və onlara sahib 

olmaq arzusunu həyata keçirməməsi ucbatından ürəyi çox ağnmışdı. 

Daraqlar  indi  ona  məxsus  olsa  da,  artıq  gözəl  hörükləri  yox  idi  ki, 

həsrətində olduğu panltı onlan bəzəyə bilsin. 



14 

downloaded from KitabYurdu.org



VOLXVLARIN HƏDİYYƏSİ 

Buna  baxmayaraq,  o,  daraqlan  sinəsinə  basmışdı  və  özündə  güc  tapıb 

başını qaldırdığı zaman göz yaşlan içində gülümsədi: 

-

 



Mənim saçlarım tez uzanır, Cim! 

Bu zaman qadın üstünə  qaynar su tökülmüş pişik balası kimi  qəflətən 

yerindən sıçrayıb ucadan dedi: 

-

 



Ah, aman Allah! 

Axı Cim hələ də onun füsunkar hədiyyəsini görməmişdi!.. O, ovcunun 

içində  gizlətdiyi  zənciri  tələsik  ona  uzatdı.  Qiymətli  metal,  sanki,  onun 

çılğın və səmimi sevincinin şüalan altında rəqs edirdi. 

-

 

Məgər  gözəl  deyil,  Cim?  Bunu  tapana  kimi  bütün  şəhəri 



dolaşmışam. İndi istəsən, gündə yüz dəfə saata baxa bilərsən. Saatını mənə 

ver görüm. Onlann birlikdə necə göründüyünə baxmaq istəyirəm. 

Amma  Cim  onun  dediyinə  əməl  etmək  əvəzinə  taxta  uzanıb  əllərini 

başının altına qoyaraq gülümsədi. 

-

 

Della,  -  o  dedi,  -  indi  biz  hədiyyələrimizi  müvəqqəti  olaraq 



gizlətməliyik  ki,  bir  qədər  dincələ  bilsin.  Onlar  bu  dəqiqə  bizim  üçün  çox 

dəyərlidir.  Mən  saatı  satdım  ki,  sənin  üçün  bu  daraqları ala  bilim.  İndi  isə 

kotletləri bişirməyin əsl vaxtıdır. 

Uşaq  evindəki  körpələrə  hədiyyələr  gətirən  Volxvlar həmin  şəxslərdir 

ki, onlar, məlum olduğu kimi, müdrik, həm də təəccüb doğuracaq dərəcədə 

müdrik  adamlardırlar.  Milad  hədiyyələrini  onlar  dəb  halına  salıblar,  özləri 

necə  müdrik  idilərsə,  hədiyyələri  də  elə  idi.  Hətta  yaramadıqları  halda 

dəyişdirilməsi  də  mümkün  idi.  Mən  isə  sizə  səkkiz  dollarlıq  mənzildə 

yaşayan  və  heç  bir  müdrikliyə  sığmayan  tərzdə  bir-birinə  ən  dəyərli 

sərvətlərini qurban verən iki səfeh uşaq barədə o qədər də maraqlı olmayan 

əhvalat danışdım. Amma zəmanəmizin müdriklərinə məlum olsun ki, bu iki 

nəfər  bəxşiş  verənlərin  ən  ağıllısı  idi.  Bəxşiş  verənlər  və  qəbul  edənlər 

arasında yalnız onlara bənzəyənləri həqiqətən ən müdrikdirlər; hər zaman və 

hər yerdə. Volxvlar elə onlardırlar. 

15 

downloaded from KitabYurdu.org





Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   41


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə