Hepato-Bilier Sistem ve Pankreas Hastal›klar›



Yüklə 67.19 Kb.
Pdf просмотр
tarix15.03.2017
ölçüsü67.19 Kb.

‹.Ü. Cerrahpafla T›p Fakültesi Sürekli T›p E¤itimi Etkinlikleri  

Hepato-Bilier Sistem ve Pankreas Hastal›klar›

Sempozyum Dizisi No: 28 • Ocak 2002; s. 79-85

S

ü



re

k

li



p E


ğitimi E

tk

in



lik

le

ri



İ.Ü. Cerrahpaşa

Tıp Fakültesi

Sürekli Tıp Eğitimi

Komisyonu

Hepatit C

Prof. Dr. Hakan fientürk

V‹RUS


Hepatit C virusu bir RNA virusudur. Bilinen en küçük viruslar aras›nda-

d›r  ve  oldukça  heterojen  bir  yap›s›  oldu¤u  bilinmektedir.  Spontan  mutasyo-

nun s›k oldu¤u bir virus oldu¤undan ba¤›fl›kl›k sistemi bu virusu kontrol alt›-

na almakta güçlük çekmektedir.

GENOT‹P VE QUAS‹SPEC‹ES KAVRAMLARI

Hepatit C virusunun genomik yap›lar› aras›nda heterojenite olan alt grup-

lar›na genotip denilmektedir. Genotiplerde kendi içlerinde heterojenite göster-

mektedirler ve quasispecies denilen türleri vard›r. Genotip ve quasispecies’le-

rin hastal›¤›n hastal›¤›n klini¤i ve tedavilere yan›tla ne tür iliflkilerinin oldu-

¤unu daha sonraki bölümlerde irdeleyece¤iz. 

BULAfiMA

Hepatit C virusu insandan insana parenteral temas ile bulaflmaktad›r. Ku-



zey Avrupa ve ABD’de geçmiflteki en önemli bulaflma kan ve kan ürünleri ve

uyuflturucu kullananlarda i¤ne paylafl›m› ile olmufltur. Ülkemizde ise bulafl-

ma  yolunun  nas›l  oldu¤u  daha  az  barizdir,  çünkü  hepatit  C  saptananlar›n

önemli bir k›sm›nda yukar›da belirtilen yollarla bulaflma söz konusu de¤ildir.

Parenteral ifllemler için kullan›lan t›bbi malzemelerin birden fazla kifliye kul-

lan›lmas› bulaflma nedeni olabilir. Hatta enteral kullan›lan endoskop gibi t›b-

bi cihazlar›n bile uygun dezinfeksiyon koflullar› bulunmamas› halinde bulafl

kayna¤› olabilecekleri belirtilmektedir. Günümüzde i¤ne ve enjektör gibi s›k

olarak kullan›lan t›bbi malzemeler, bir kifliye kullan›ld›ktan sonra at›ld›¤›ndan

bulaflma azalm›flt›r. Seksüel temasla bulaflma olup olmad›¤› da halen tart›flma-

l›  bir  konudur.  Taraf›m›zdan  yap›lan  araflt›rmalar  tek-eflli  cinsel  iliflkinin  bir

bulaflma yolu olmad›¤› yolundad›r. Çünkü 100 hepatit C hastas›n›n eflinde ya-

p›lan  araflt›rmada,  bunlar›n  ancak  birisinde  hepatit  C  virusu  bulunmufltur.

Ancak çok-efllili¤in hepatit C riskini artt›rd›¤› kabul edilmektedir.

79


• Hakan fientürk

80

Ev-içi, ifl ve di¤er sosyal temaslar›n hepatit C bulaflmas›na yol açmad›¤› ka-



bul edilmektedir.

Günümüzde  tüm  kan  merkezleri  ba¤›fl  olarak  ald›klar›  kanlarda  Anti-

HCV antikorlar› araflt›rmaktad›r. Bu nedenle kan transfüzyonu ile bulaflma ih-

timali çok zay›ft›r. Kan ürünlerinin haz›rlanmas›nda kullan›lan yöntemler de

uygun oldu¤u taktirde HCV ile kontaminasyon söz konusu olamaz. 

EP‹DEM‹YOLOJ‹

Hepatit  C’nin  genel  toplumdaki  s›kl›¤›,  M›s›r’da  %5’in  üzerinde,  Japon-

ya’da %2-3, ABD ve Fransa’da %1-2, di¤er Avrupa ülkelerinde ise %0.3-1 ara-

s›ndad›r. Ülkemizde, taraf›m›zdan yap›lan ve 5000 sa¤l›kl› kifliyi kapsayan bir

çal›flmada s›kl›k %0.3 bulunmufltur. Ayn› taramada HBsAg pozitifli¤i oran› ise

%8 civar›ndad›r. Oysa, M›s›r hariç, yukar›da söz edilen ülkelerde HBsAg po-

zitiflik oran› %1’in alt›ndad›r. Sonuçta ülkemizin hepatit C aç›s›ndan flansl› bir

konumda oldu¤u söylenebilir. Bu taraman›n nisbeten genç olan bir hasta po-

pülasyonunda  yap›ld›¤›  dikkate  al›nd›¤›nda,  daha  yafll›  olan  popülasyonda

biraz daha yüksek oranlara rastlanabilece¤i düflünülebilir. 

KL‹N‹K VE DO⁄AL SEY‹R

Hepatit C, hastal›¤›n geç everelerine kadar sessiz olan bir hastal›kt›r. Hele

hastal›¤›  akut  hepatit  devresinde  yakalamak  çok  zordur.  Çünkü  genellikle

asemptomatiktir, veya semptomlar özgül de¤ildir. ‹kterik akut hepatiti tan›-

mak zor de¤ildir. Unutulmamal›d›r ki akut devrede anti-HCV antikorlar›n›n

saptanabilir düzeye gelmeleri 4-6 hafta almaktad›r ve tan› konulabilmesi için

HCV-RNA’n›n  araflt›r›lmas›  gerekir.  Anikterik  olgularda  ise,  halsizlik,  yor-

gunluk ve dispepsi gibi semptomlarda akut hepatitin akla gelmesi bu yönden

tetkik yap›lmas›yla tan› konulabilir. Hastan›n yak›n zamanda parenteral kufl-

kulu bir temasa maruz kalmas› da tan›ya yard›mc› noktalardan birisidir. Ola-

y›n akut hepatit evresinde yakalanmas› tedavi aç›s›n›dan çok avantajl› bir nok-

tad›r. Çünkü akut hepatit devresinde tedavinin etkinli¤i %80’in üzerindedir.

Akut  hepatit  geçirenlerin  %30’unda  olay  iyileflme  ile  sonuçlanmakta  ve

HCV-RNA spontan olarak kaybolmaktad›r. Olgular›n %70’inde ise hepatit C

kronikleflmektedir.  Kronikleflen  olgularda  yukar›da  da  belirtildi¤i  genellikle

klinik hastal›k sirozun geç evrelerine ve hatta hepatoselüler karsinom geliflin-

ceye kadar sessiz kalabilir. Muhtemel semptomlar, halsizlik, yorgunluk, dü-

flük egzersiz tölerans›, haz›ms›zl›k olabilir. Kronik hepatit C olgular›n›n %70-

80’inde olay bu devrede kalmakta ve siroz geliflmemekte, %20-30 olguda ise

hastal›k  siroza  ilerlemektedir.  Bafllang›çta  siroz  kompansedir,  yani  özofagus

varisi, assit, hepatik ensefalopati gibi komplikasyomlar yoktur. Ancak her ge-

çen y›l hastalar›n %5’i dekompanse olmakta, %1-2’sinde de hepatoselüler kar-


sinom geliflmektedir. Siroza gitme riski, virüse 40 yafl›ndan sonra maruz ka-

lanlarda, birlikte alkol alanlarda ve erkeklerde daha yüksektir. Akut hepatit-

den sonra kronik hepatitin geliflme süresi ortalama 10 y›l, siroz geliflme süresi

20 y›l, hepatoselüler karsinom geliflme süresi ise 30 y›ld›r. Dolay›s›yla hepatit

C yavafl ilerleyen, ancak yaflamlar› boyunca hastalar›n ortalama %10’unda cid-

di komplikasyonlara ve ölüme yol açabilen bir hastal›kt›r. 

Fizik muayene tamamen normal olabilir. Ancak kronik hepatit evresinde-

kilerin yar›s›ndan fazlas›nda hepatomegali mevcuttur. Splenomegali, palmar

eritem, spider anjiom, jinekomasti, kas erimesi, ekimozlar gibi bulgular ise ge-

nellikle siroz geliflen olgularda bulunmaktad›r. ‹lginç olarak bu evredeki has-

talar›n  bile  ço¤unlu¤u  tümüyle  asemptomatiktir.  Baz›  hastalarda  tan›  lichen

planus,  kriyoglobulinemi  gibi  hepatit  C  ile  yak›n  iliflkisi  olan  hastal›klar›n

semptomlar› ile konulmaktad›r.

Laboratuvar  tetkiklerinde  birinci  s›rada  "serum  Anti-HCV"  gelmektedir.

Do¤rulu¤undan emin olunabilmesi için birkaç kez tekrar edilebilmesi gerekir.

‹lginç olarak kan merkezlerinde yap›lan testlerde Anti- HCV + bulunanlar›n

%30’unda daha sonra tekrarlanan testlerde Anti-HCV – bulunmaktad›r. Anti-

HCV hem hastal›¤› geçirip iyileflenlerde, hem de halen aaktif replikasyon de-

vem edenlerde +’dir. ‹kinci serolojik test HCV-RNA’d›r. Bu test çok çeflitli me-

todlarla yap›lmaktad›r. Tan›sal olarak yap›lmas› gereken PCR metoduylad›r.

Bu metodunda çok çeflitli uygulamalar› vard›r. Ticari kitler ve dikkatli labora-

tuvar koflullar› olmad›¤› taktirde yanl›fl pozitiflik ve negatiflik oran› yüksektir.

HCV-RNA negatif oldu¤una karar verilen, fizik muayenesi ve di¤er laboratu-

var tetkiklerinde anormallik saptanmayan hastalarda hepatit C’nin geçirildi¤i-

ne ve halen aktif infeksiyonun olmad›¤›na karar verilebilir. Ancak bu kifliler

hepatit  C’ye  karfl›  immun  kabul  edilememektedirler.  Çünkü  bu  antikorlar›n

bulunmas›na karfl›n kifli tekrar ayn› virusla infekte olabilmektedir.

Kronik hepatit C olan hastalar serum ALT düzeyi aç›s›ndan iki grupta mü-

talaa edilebilirler. Bir grupta HCV-RNA pozitif olmas›na karfl›n, serum ALT

düzeyi  tekrarlanan  tekiklerde  normal  s›n›rlar  içerisindedir.  Di¤er  grupta  ise

serum  ALT  düzeyi  yüksektir.  Ancak  bu  yüksek  olan  grupta  da  ALT  düzeyi

ondülasyon göstermeketdir, ve zaman zaman bu gruptakilerde de düzey nor-

mal  s›n›rlar  içerisine  inebilmektedir.  Ancak  daha  sonraki  tetkiklerde  tekrar

yükseldi¤i görülmektedir. Serum AST, GGT, alkali fosfataz gibi tetkiklerde de

yükselmeler bulunabilir. Kronik hepatit C’de Serum GGT düzeyinin yüksek

bulunmas› seyrek de¤ildir. Siroz geliflti¤inde serum bilirubin ve gama-globu-

lin düzeylerinde yükselme, serum albumin düzeyinde düflme, protrombin za-

man›nda uzama ve sitopeni bulunabilir. Her ne kadar serum, fizik muayenesi

ve serum ALT düzeyi normal olan bir hepatit C hastas›n›n karaci¤er biyopsi-

sinde  genel  olarak  hafif  hasar  saptanmaktaysa  da,  siroz  bile  bulunabilmesi

Hepatit C •

81


• Hakan fientürk

82

mümkündür. Tüm karaci¤er fonksiyonlar› normal olmas›na ra¤men fizik mu-



ayenesinde  anormallikler  saptanan  hastalar  da  karaci¤er  fonksiyon  testleri

anormal ç›kanlar gibi tetkik edilmelidirler. 

Anti-HCV + saptanan hastalar›n bir k›sm›nda Anti-LKM antikorlar› pozi-

tif bulunabilmektedir. Bunlarda genellikle HCV-RNA negatifdir. Bu hastalar-

da IFN tedavisi ile alevlenme olmakta ve immunsüpresif tedavi ile sonuç al›-

nabilmektedir. 

Kronik  hepatit  C’de  görüntüleme  ymntemlerinin  tan›da  çok  fazla  önemi

olmamakla  birlikte,  yap›lmas›  da  kaç›n›lmazd›r.  Genellikle  anlaml›  bir  de¤i-

fliklik bulunmamaktad›r. Baz› hastalarda ekojenite art›fl› bulunabilir. Bu görü-

nüm genellikle ya¤lanma bulgusu kabul edilmekle birlikte, özgül de¤ildir ve

kronik karaci¤er hastal›klar›n›n ileri devrelerinde ve özellikle siroz geliflmesi

halinde  de  karaci¤erde  ekojenite  art›fl›  saptanabilmektedir.  Bunun  yan›nda

ultrasonografi bilier sistem ve e¤er varsa, karaci¤erde yer kaplayan lezyon ko-

nusunda bilgi vermektedir. Zaten perkütan karaci¤er biyopsisi öncesi ultraso-

nografi elzemdir.

Spiral trifazik tomografi ve manyetik rezonans gibi incelemeler ise ancak

karaci¤erde yer kaplayan lezyon bulunmas› halinde endikedir. 

Kronik hepatiti C’de karaci¤er biyopsisi yap›lmas› gereklidir. Çünkü fizik

muayene, laboratuvar tetkikleri ve görüntüleme yöntemleri ile hastal›¤›n his-

tolojik a¤›rl›¤› aras›nda her zaman iyi bir iliflki yoktur. Biyopside HAI (Histo-

lojik aktivite indeksi) saptanmaktad›r. Son zamanlarda bu klasik skorlaman›n

yerini daha pratik bir skorlama sistemi olan Metavir skoru alma e¤ilimindedir.

Bu skorlamalarda bir yandan karaci¤erdeki iltihabi aktivite bir yandan da fib-

roz derecesi de¤erlendiriilmektedir. Çeflitli çal›flmalar göstermektedir ki kro-

nik hepatit C infeksiyonu esnas›nda iltihabi aktivite çok hafif olsa dahi fibroz

ilerleyebilmektedir. Yani karaci¤er biyopsisinin en önemli amac› fibroz dere-

cesinin de¤erlendirilmesidir. Fibroz derecesi 0-4 aras›nda de¤iflmektedir. Fib-

roz’un  0  olmas›  halinde  standard  koflullarda  tedavi  gereksizdir.  Ancak  baz

özel koflullar tedavi endikasyonu olabilir: Histolojik aktivitenin ve serum ALT

düzeyinin çok yüksek olmas› gibi. Fibrozun 1-2 olmas›, tedavi için en uygun

devredir. Fibroz 3 devresine geldi¤inde tedavide baflar› flans› düflmekte, 4 ya-

ni siroz evresine gelindi¤inde ise tedaviden baflar›l› sonuç elde etme ihtimali

çok azalmaktad›r. Anti-HCV ve HCV-RNA + olan hastalar›n ALT düzeyleri-

nin  normal  olmas›  halinde  tedavide  baflar›  flans›  çok  azd›r.  Bunlar›n  bir  k›s-

m›nda  serum  ALT  düzeyi  sürekli  normal  bulunurken  bir  k›sm›nda  zaman

içinde ALT düzeyi yükselmektedir. 

TEDAV‹

Akut  hepatit  C’de  tedavi  gerekip  gerekmedi¤i  konusu  yak›n  zamanlara



kadar tart›flmal›yd›. Ancak araflt›rmalar göstermektedir ki akut evrede tedavi

çok etkilidir ve kronikleflme riskinin %70’lerde olmas› nedeniyle tedavi yap›l-

mas›nda yarar vard›r. Tedavi 6 ay süreyle haftada 3 kez 3 MU interferon-alfa

veya haftada 1 kez pegylated interferon ve 800-1200 mg ribavirin ile yap›lma-

l›d›r. Bu tedaviyle hastalar›n %90’›nda hepatit C virusunun kal›c› eliminasyo-

nu sa¤lanabilmektedir. 

Kronik hepatit C’de tedaviye nas›l karar verilece¤i yukar›da anlat›lm›flt›r.

K›saca özetlersek, tedavi için en uygun hasta, serum ALT düzeyi normalin üst

s›n›r›n›n 1.5 kat üstünde veya daha fazla olan, karaci¤erde fibrozu bulunan, ve

60 yafl›n alt›ndaki hastad›r. Ancak yafl kesin bir ba¤lay›c› faktör de¤ildir, daha

ileri yafltakilerin de tedavileri düflünülebilir. 

Hepatit C’nin tedavisi bu konuda uzun vadeli tecrübesi olan merkezlerin

konusudur. Bu nedenle biz bu hastalar›n Üniversitelerin Hepatoloji Merkezle-

rince takip ve tedavi edilmeleri görüflündeyiz. Ancak konuya merakl› her he-

kim bu ekiplere kat›labilir. Tedavide klasik olarak haftada 3 kez 3 MU interfe-

ron-alfa ve günde 800-1200 mg ribavirin kullan›lmaktad›r. Bulundu¤u taktir-

de interferon-alfa yerine haftada bir kez pegylated-interferon kullan›lmas› te-

davinin baflar› flans›n› artt›rmaktad›r. Tedavi en az 1 y›l sürüdürülmelidir. Ba-

zen 18 aya uzat›lmas› da düflünülebilir. Böyle bir tedaviyi hastalar›n %80’i ta-

malayabilmekte, ancak %20’lik bir k›s›mda ciddi ancak geri dönüflümlü yan

etkiler nedeniyle tedavinin kesilmesi veya sub-terapötik dozlara düflürülmesi

gerekebilmektdir.  gerekebilmektedir.  Tedavi  için  olumsuz  kabul  edilen  fak-

törler: Genotip 1, sirkülasyonda yüksek virus konsantrasyonu, ve siroz bulun-

mas›d›r.  Bu  tür  tedavilerin  sonucunda  hastalar›n  yaklafl›k  yar›s›nda  HCV-

RNA kaybolup, serum ALT düzeyi normale dönerken, geri kalan yar›da bu

sonuç al›namamaktad›r. Birinci grup "yan›tl›", ikinci grup ise "primer yan›ts›z"

olarak tan›mlanmaktad›r. Yan›tl› olanlar›n ise yaklafl›k yar›s›nda tedavi kesil-

dikten sonra HCV-RNA tekrar ortaya ç›kmaktad›r, bunlar›n büyük bir k›sm›n-

da serum ALT’de tekrar yükselirken, bir di¤er k›sm›nda serum ALT normal

s›n›rlar içerisinde kalabilmektedir. ‹lk gruptakiler "nüks" olarak tan›nmlan›r-

ken,  ikinci  gruptakiler  virolojik  nüks  olarak  tan›mlanmaktad›rlar.  Nükslerin

%80’i tedavi kesildikten sonraki ilk 6 ay içinde, %90’› da 1 y›l içinde ortaya ç›k-

maktad›r. Tabii ki bu gruplar aras›nda prognozu en iyi olanlar kal›c› yan›tl›-

lard›r. Bunlar›n büyük bir ço¤uunlu¤unda histolojik bulgularda gerilemekte,

hayat kalitesi yükselmekte ve hastalar tam olarak sa¤l›klar›na kavuflmaktad›r-

lar. Tedavi kesildikten sonra HCV-RNA’lar› geri gelmesine karfl›n serum ALT

düzeyleri  normal  s›n›rlar  içerisinde  kalanlarda  da  prognoz  oldukça  iyidir.

Nüks  olanlar›n  bile  yar›ya  yak›n›nda  histolojik  düzelme  olmaktad›r.  Nüks

olan hastalar, primer yan›ts›z olanlardan farkl› de¤erlendirilmektedirler ve bu

grubun bir flekilde kal›c› yan›tl› hale çevrilebilecekleri umudu vard›r. Primer

yan›ts›zlar›n dahi bir k›sm›nda histolojik düzelme olabilmekte ve en az›ndan

hepatoselüler karsinom geliflme riski azalmaktad›r. 

Hepatit C •

83


• Hakan fientürk

84

De¤iflik tedavi uygulamalar› vard›r: Örne¤in, tedavinin ilk aylar›nda inter-



feron-alfa’n›n hergün uygulanmas› veya pre-siroz/siroz safhas›nda olup teda-

vi sonras› nüks geliflenlerde iltihabi aktiviteyi bask›lamak için sürekli interfe-

ron-alfa uygulanmas› gibi.

Hepatit C tedavisinde interferonla kombine olarak veya tek bafl›na dene-

nen bir baflka ilaç thymosine-alfa’d›r. Bu ilac›n tedavi konusundaki etkinli¤i-

ne karar vermek için henüz elimizde yeterli veri yoktur. 

KORUNMA

Hepatit C’nin henüz etkili bir afl›s› yoktur. Ancak bu konuda yo¤un bir ça-



l›flma devam etmektedir. Önümüzdeki ony›llar içinde prati¤e yans›yacak ge-

liflmeler beklenebilir.

Afl› olmad›¤› için tek korunma önlemi hijyenik koflullara uygun davran›l-

mas›d›r. Yegane bulaflma yolu kan gibi görünmektedir. Ancak hepatit C tafl›-

yan bir kifli için kullan›lan bir i¤nenin bir baflkas›na kazai olarak batmas›yla

dahi bulaflma ihtimali %5’in alt›ndad›r. Yani hepatit C kolay bulaflmamakta-

d›r. Ancak bulaflt›¤› taktirde de %70 kronikleflme riski tafl›d›¤› unutulmamal›-

d›r. 


SONUÇ

Hepatit C virusu bilinen en küçük canl›lardan birisi olmas›na karfl›n, insan

sa¤l›¤›n› ciddi olarak tehdit eden bir faktör olarak karfl›m›za ç›kmaktad›r. Kan

temas› ile bulaflmaktad›r ve bulaflma için bulaflan kan volümünün yüksek ol-

mas› gerekmektedir. Afl›s› yoktur. Akut hepatit nadiren ikterlidir, ve ço¤un-

lukla  asemptomatiktir.  Akut  hepatit  tan›s›nda  tek  iflaretliyici  HCV-RNA’d›r.

Bu evrede tedavi ile %90 oran›nda virus elimine edilebilir. Tan› konulamad›¤›

taktirde %70 kronikleflme söz konusudur. Kronikleflenlerin %70’inde olay kro-

nik hepatit safhas›nda kalmakta, ancak %30’da olay siroz ilerlemektedir. Siroz

geliflenlerde her y›l için %5 dekompansasyon ve %1-2 primer karaci¤er kanse-

ri geliflme riski vard›r. Dekompansasyon geliflenlerde her y›l için %20’ye yak›n

ölüm riski vard›r. Primer karaci¤er kanseri olgular›n›n ise çok büyük bir k›s-

m›  tan›  konuldu¤unda  radikal  yöntemlerle  (ör.  rezeksiyon)  tedavi  edilebilir

safhay› aflm›flt›r ve beklenen ömür süresi seyrek olarak 6 ay›n üzerine ç›kmak-

tad›r. Kronik Hepatit C’de tedavi sonuçlar› halen tatmin edici olmamakla bir-

likte çok baflar›s›z da de¤ildir.

Hepatit C için etkili bir yaklafl›m afla¤›daki parçalar› içermelidir:

1. Herhangi bir kiflinin kan› ile temas etmifl bir materyal bir baflkas› için

kullan›lmamal›d›r.

2. Akut  hepatit  ça¤r›flt›ran  semptomlar›  (halsizlik,  yorgunluk,  dispepsi,

subfebril atefl gibi) olan hastalarda serum transaminaz düzeyleri yüksekse ve

anti-HAV IgM ile anti-HBc IgM negatif ç›karsa HCV-RNA’ya bak›lmal›d›r. 



Hepatit C •

3. Akut hepatit C tan›s› konulan hastalar bir Hepatoloji Merkezine gön-

derilmeli ve derhal tedavi bafllanmal›d›r.

4. ‹zah edilemeyen konstitüsyonel semptonmlar› olanlarda mutlaka AST,

ALT, GGT testleri yap›lmal›, bunlarda ve/veya fizik muayenede anormallik

saptanmas› halinde bu hastalarda hepatit C için ileri tetkik yap›lmal›d›r. 

5. Kronik hepatit C tan›s› konulanlar, bir hepatoloji merkezine sevk edil-

meli, tedavileri için karaci¤er biyopsisi yap›larak karar verilmelidir.

6. Hepatit C’ye ba¤l› siroz tan›s› konulanlardan kompanse olanlar, hala

immun-modülatuvar ve anti-viral tedaviden yararland›r›labilirler. Bunlara ka-

raci¤er karsinomu aç›s›ndan 3 ay arayla dikkatli bir ultrasonografi yap›lmal›-

d›r.  Dekompanse  olanlar  ise  anti-fibrotik,  profilaktik  (tersiyer  profilaksi:  ör.

özofagus varislerinin kanamas›n›, spontan bakteriyel peritonit geliflmesini en-

gellemek) ve semptomatik tedaviden yararland›r›labilirler. Nihai çözüm kara-

ci¤er transplantasyonudur.

7. Ülkemizde  karaci¤er  transplantasyonun  daha  fazla  yap›labilmesi  için  organ



ba¤›fl› teflvik edilmelidir.

85



Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə