F. Köçərli adına Respublika


  Sual?  Haqqında  söhbət  açdığımız  Tofiq  Quliyev  kimdir  və  onu necə tanıyırsınız?  Cavab



Yüklə 223.14 Kb.
Pdf просмотр
səhifə2/3
tarix07.06.2017
ölçüsü223.14 Kb.
1   2   3

1.  Sual?  Haqqında  söhbət  açdığımız  Tofiq  Quliyev  kimdir  və 

onu necə tanıyırsınız? 



Cavab:    Tofiq  Quliyev  Azərbaycan  Respublikasının  Xalq 

artisti,  bəstəkar,  estrada-mahnı  janrımızın  mogikanı,  dirijor, 



pedaqoq,  istimai-siyasi  xadim  və  ən  nəhayət  təəssübkeş 

vətəndaş.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

2. Sual? Tofiq Quliyev harada və neçənci ildə anadan olmuşdur? 

Cavab:    Tofiq  Quliyev  1917-ci  il  noyabr  ayının  7-də  Bakı 

şəhərində anadan olmuşdur.  



3. Sual? Tofiq Quliyev ilk dəfə hansı şeirə mahnı bəstələmişdir? 

Cavab:    T.  Quliyev  ilk  dəfə  M.  Ə.  Sabirin  “Uşaq  və  Buz” 

şeirinə mahnı bəstələmişdir.  



4. Sual? T. Quliyevin  Bakı haqqında hansı manılarının adlarını 

sadalaya bilərsiniz? 



Cavab:    “Bakı  nəğməsi”,  “Bakılıyam  mən”,  “Bakının 

qızları”və s.  



5. Sual? T. Quliyev hansı musiqili komediyaların müəllifidir? 

Cavab:    T.  Quliyev  “Qızılaxtaranlar”,  “Sənin  bircə  sözün”,  

“Aktrisa”,  “Tahirin  süqutu”,  “Sabahın  xeyir,    Ella”  kimi 

əsərlərin müəllifidir. 

6.  Sual?  T.  Quliyev  hansı  milli  kinolarımıza  musiqi 

bəstələmişdir? 



 Cavab:  “Bəxtiyar”, “Ögey ana”, “Telefonçu qız”, “Nəsimi”, 

“Dərviş Parisi partladır”, “Qaynana”, “Möcüzələr adası” və s.  



15 

 

7.  Sual?  T.  Quliyevin  Vətən,  Azərbaycan  haqqında  yazdığı 

hansı mahnların adlarını çəkə bilərsiniz? 

Cavab:  T. Quliyev sozləri Məmməd Rahimə aid olan “Vətən 

haqqında  mahnı”,  Səməd  Vurğunun  sözlərinə  yazdığı 

“Azərbaycan” mahnısı və s.  

Sual?  T. Quliyevin  “Neftçilər” haqqında  yazdığı  musiqi  hansı 

milli kinomuzda səslənir? 



Cavab:    T.  Quliyevin  “Neftçilər”  haqqında  mahnısı 

“Möcüzələr adası” filmində səslənir.  



9.  Sual?  T.  Quliyev  neçənci  ildə  və  harada  haqq  dünyasına 

qovuşmuşdur? 



Cavab:2000-ci il oktyabrın 4-də dahi bəstəkar Tofiq Quliyev  

Bakı şəhərində gözlərini bu dünyaya əbədi yumdu. 

Xalqın sevimli, hörmətli bəstəkarı Tofiq Quliyevin yaradıcılığı 

ilə  oxucuları  yaxından  tanış  etmək  üçün  F.  Köçərli  adına 

Respublika  Uşaq  Kitabxanasında  ədəbi-bədii  gecənin 

keçirilməsi daha vacibdir. Kitabxanaçı ədəbi-bədii gecəyə iki ay 

qabaqcadan  hazırlaşmalıdır.  İlk  əvvəl  tədbirin  ssenarisi 

hazırlanır.  Tədbirdə  iştirak  edən  qonaqlar  müəyyənləşdirilir. 

Tədbir  iki  hissədən  ibarət  olur.  Birinci  hissədə  çıxış  və 

məruzələr  dinlənilir.  İkinci  hissədə  isə  bəstəkarın  xatirələri, 

mahnı və əsərlərindən parçalar səsləndirilir. Tədbirdə görkəmli 

musiqişünaslar,  müəllimlər,  bəstəkarın  oğlu  kinorejissor  Eldar 

Quliyev də iştirak edir. “Lirik musiqi dünyamızın kralı” adlı 

ədəbi-bədii gecənin ssenarisini nümunə üçün veririk. Səhnədən 

Tofiq Quliyevin portreti asılır. Yubileylə bağlı səhnə gül-çiçəklə 

bəzədilir.  

Aparıcılar səhnəyə daxil olur: 


16 

 

I  Aparıcı:  Hörmətli  tədbir  iştirakçıları!  Bu  gün      istedadlı 

bəstəkar,  minlərin,  milyonların  qəlbində  özünə  yer  tapan, 

uşaqdan-böyüyə hamımızın yaxşı tanıdığı Tofiq Quliyevin 100 

illik yubileyini qeyd  etmək üçün toplaşmışıq. Tofiq Quliyev hər 

zaman  xatırlanan,  anılan,  hər  musiqi  sədası  eşidildikdə  yada 

düşən  ölməz  sənətkarlardandır.  Açılan  hər  sabahlarımıza, 

qaçılan  hər  dünənimizə,  aylı  axşamlarımıza  onun  ayrıca  qəlb 

pıçıltıları, könül nəğmələri, bütün insanlığa yetəcək sevgi payı 

var.  Gəlin sizinlə birlikdə gözəl insan Tofiq Quliyevin həyat və 

yaradıcılığına bir daha nəzər salaq. 

II Aparıcı:   Tofiq Quliyevin musiqisi səslənir...Elə bil, yer də, 

göy  də  şirin  nəğmə  çələnginə  bürünür.  Təbiətin  nazlı,  gözəli 

günəş  də  sankı  bu  füsunkarlığın  əsirinə  çevrilir;  yatağından 

qalxıb  zərrin  saçaqlarını  daraq-daraq  şərqinin  pişvazına 

səpələyir. 

       Tofiq  Quliyevin  musiqisi  səslənir...Könüllərə  ilıq  nəfəs, 

yanar qəlblərə bir sərinlik gəlir, gözlərin nuru artır.  

       Tofiq  Quliyevin  musiqisi səslənir...Xəyalların  güzgüsündə 

birər-birər mənalı həyat səhnələri aşkarlanır, ilk sevgi dastanları 

yada  düşür;  torpağın  isti  nəfəsini,  yurdun  qənirsiz  ətrini 

duyursan. Xoşallanırsan, sirli, mözüzəli aləmə qərq olursan.  

      “Yaşamağa  dəyər”,-deyirsən.  Çünki,  səni  ovunduran, 

ürəyinə  munis  olan,  dodaqlarında  zümzüməyə  çevrilən  səslər 

qamması  ilə  Tofiq  Quliyevin  melodiyaları  insanların  ruhuna 

çeşmə kimi sərinlik gətirir. 

Tofiq  Quliyev  musiqisində  sevinc  var,  təravət  var,  məhəbbət 

var. Onun mayası istedad burulğanından bəhrələnib. Məhz buna 

görə də bu nəğməkar bəstəkarın çoxçalarlı, rəngarəng, təkrarsız, 

zəngin  yaradıcılığı  sirr  dolu  bir  xəzinədir.  Onun  həmişəyaşar 

mahnıları, kino musiqisi, operattaları Azərbaycan xalqının milli 

sərvəti olaraq musiqi xəzinəmizin qızıl fonduna daxil olmuşdur. 


17 

 

Azərbaycanın 



xalq  artisti,  görkəmli  bəstəkar,  musiqi 

mədəniyyəti tariximizdə  lirik mahnılar ustadı  kimi  məşhurdur. 

Mərhum  bəstəkar  ömrünün  gənclik  dövründə  xalq  musiqisi 

yanrını  ciddi  öyrənmiş,  Azərbaycan  xalq  musiqisinin  toplanıb 

yazılmasında  fəal  iştirak  etmişdir.  1935-ci  ildə  “Rast”  və 

“Segah-zabul” muğamlarını nota salmışdır. 1939-cu ildə Bakıda 

ilk caz-orkestrinin yaranması da Tofiq Quliyevin adı ilə bağlıdır. 

Tofiq  Quliyev  musiqi  tariximizə  estrada  və  caz  musiqisinin 

banisi  kimi  daxil  olmuşdur.  Azərbaycan  xalq  musiqisi 

ənənələrindən  və  XX  əsrdə  yaranmış  musiqi  formalarından 

məharətlə  faydalanan  bəstəkar  kütləvi  mahnı  janrının  gözəl 

nümunələrini  yaratmışdır.  Tofiq  Quliyevin  sadə  musiqi  dili, 

aydın  və  milli  koloriti  ilə  seçilən  musiqisi  ona  minlərlə 

dinləyicinin  böyük  məhəbbətini  qazandırmışdır.  Mahnıları 

sənətsevərlər  arasında  həmişə  yaşayır.  Onun  mahnıları  el 

arasında  əsl  xalq  nəğmələri  kimi  sevilir.  Teatrlarla  sıx 

əməkdaşlıq  çərçivəsində  Tofiq  Quliyevin  Musiqili  Komediya 

Teatrı  ilə  əlaqələrini,  xüsusilə,  qeyd  etmək  lazımdır.  Dahi  Ü. 

Hacıbəyovun ənənələrini davam etdirərək, eyni zamanda klassik 

Avropa  mədəniyyəti  ənənələrini  mənimsəyən  Tofiq  Quliyev 

milli  musiqili  komediyalarımızın  diapazonunu  daha  da 

genişləndirmiş, onları yeni lirik, məişət tipli müasir mövzularla 

zənginləşdirmişdir.  O,  müxtəlif  illərdə  5  musiqili  komediya 

bəstələmişdir:  “Aktrisa”,  (1943),  “Qızılaxtaranlar”(1963), 

“Sənin bircə sözün”(1967), “Tahirin süqutu” (1972) və “Sabahın 

xeyir, Ella!” (1973). 

         Tofiq  Quliyevin  sənətindən  bəhs  edərkən  yaradıcılığının 

mühüm  sahəsini  təşkil  edən  kino  musiqisini,  xüsusulə,  qeyd 

etmək  lazımdır.  Azərbaycan  milli  kino  sənətinin  inkişafında 

Tofiq  Quliyevin  çox  böyük  zəhməti  olmuşdur.  Müxtəlif 

janrlarda  musiqi  bəstələyən  sənətkar  müasir  incəsənətin  ən 

populyar sahəsi olan kinoya biganə qalmamışdır. 1941-ci ildə ilk 



18 

 

dəfə kino musiqisi sahəsində özünü sinayan bəstəkar ömrünün 



sonunadək  yaradıcılığını  bu  yanra  bağlamış  və  həmin  sahədə 

çox  məhsuldar  çalışmışdır.  Tofiq  Quliyev  30-dan  çox  filmə 

musiqi yazmış, kinonun müxtəlif formalarını və janrlarını əhatə 

etmişdir.  “Səbuhi”,  “Görüş”,  “Bəxtiyar”,  “Qızmar  günəş 

altında”,  “Ögey  ana”,  “Telefonçu  qız”,  “Onu  bağışlamaq 

olarmı?”, “Sən niyə susursan?”, “Nəsimi”, “Qaynana”, “Dərviş 

Parisi  partladır”  və  bir  sıra  bədii,  sənədli  fimlərə  bəstələdiyi 

musiqisi  ilə  Azərbaycan  kino  musiqisinin  inkişafında 

özünəməxsus  rolu  və  son  dərəcə  böyük  əhəmiyyət  kəsb  edən 

xidmətləri ilə musiqi tariximizə daxil olmuşdur. Ölməz sənətkar 

uşaqları  da  bir  an  belə  unutmurdu.  O,  balacalar  üçün  bir  sıra 

gözəl və rəngarəng mahnılar, marş və valslar bəstələmişdir. T. 

Quliyevin “Cəmilənin albomu” piano üçün yazdığı silsiləsi uşaq 

musiqi  məktəblərində  balaca  ifaçıların  repertuarında  özünə  bu 

gün  də  layiqli  yer  tutur.  Onun  uşaq  mahnılarını  bağça  və 

məktəblərdə gənc nəsil bu gün də sevə-sevə oxuyur. 



(Musiqi  məktəbinin  ifaçıları  “Kəndimiz”  adlı  musiqini  ifa 

edirlər). 

Yurdum, yuvam 

Ay, əziz kəndimiz. 

Azad, abad 

Ay, qəşəng kəndimiz 

Gözəl olur səndə 

Yay, qış, bahar. 

 

Yaşıl meşəli,  



Ömrüm nəşəli, 

Sevirəm səni 

Gözəl kəndimiz. 

 


19 

 

Quşlar, quşlar 



Nə gözəl oxuyur. 

Bəh, bəh, bəh, bəh 

Nə gözəl oxuyur. 

Yaşıl, əlvan 

Sarı çiçəklərin. 

 

Qarlı dağların,  



Barlı bağların 

Sevirəm səni 

Gözəl kəndimiz. 

 

(Musiqi məktəbinin şagirdləri sözləri M.Ə. Sabirə, musiqisi T. 



Quliyevə aid olan “Uşaq və Buz” şeirinə bəstələnmiş mahnını 

oxuyurlar).    



I Aparıcı: Xalqına, elinə-obasına dərin hisslərlə bağlanan, milli 

musiqi  mədəniyyətimizin  aparıcı  bir  qüvvəsi  olan,  yaratdığı 

əsərlərlə  tarixi  salnaməmizə  adını  qızıl  hərflərlə  yazan  Tofiq 

Quliyev  doğulub  boya-başa  çatdığı  Bakıya  bütün  varlığiyla 

bağlıydı.  O,  Bakı  haqqında  ən  çox  mahnı  bəstələmiş 

bəstəkarlardan  biri  idi.  Onun  mahnılarından  çoxu  həyatımızın 

ayrılmaz  hissəsinə  çevrilmişdir.  Bəstəkarın  “Bakı  haqqında”. 

“Azərbaycan”,  “Vətən  haqqında  mahnı”ları  Bakının, 

Azərbaycanın musiqi embleminə çevrilmişdir. Bakını Xəzərsiz, 

aydın  günəşsiz  və  küləksiz  təsəvvür  etmək  çətin  olduğu  kimi, 

Tofiq  Quliyevin  mahnıları  olmadan  da  təsəvvür  etmək  qeyri-

mümkündür.  Paytaxt  ictimaiyyətinin  ona  “Fəxri  bakılı”  adı 

verməsi də təsadüfi deyil. Bu mahnılarda doğma şəhərini hədsiz 

məhəbbətlə  sevən  bir  insanın  hissləri  tərənnüm  olunur.  Bu 

mənada  “Bəxtiyar”  filmindəki  Bakı  haqqında  mahnısı 


20 

 

bəstəkarın  tikilən,  böyüyən,  çiçəklənən  Bakısına  həsr  etdiyi 



şərəf və şöhrət himnidir.  

(Musiqi  məktəbinin    ifaçıları  “Bakı”  haqqında  mahnını 

oxuyurlar).  

 

 



Bakı, əziz şəhər, mehriban diyar, 

 

 



Sinəndə boy atıb oldum bəxtiyar. 

 

 



Səndə ilk eşqimin yadigarı var. 

 

                                   Nəqərat: 



                          Sən mənim, şöhrətim, 

 

 



  Şərəfim, şöhrətim, 

 

 



  Tükənməz dövlətim

 

 



  Əzizimsən, gözəl Bakı. 

 

                          Ürəyim səninlə edir iftixar. 



 

 

  Xəzərin qoynunda saldın buruqlar. 



 

 

  Qəlbimdə qəlbinin hərəkəti var. 



 

                                      Nəqərat: 

                             Sən mənim, şöhrətim, 

 

 



     Şərəfim, şöhrətim, 

 

 



     Tükənməz dövlətim,  

                             Əzizimsən, gözəl Bakı.  



II  Aparıcı:  Tofiq  Quliyev  şeirə,  şairə  çox  məsuliyyətlə 

yanaşırdı.  Onun  üçün  şeir    mahnısında  təcəssüm  tapa  biləcək 

qəlb  dünyasıdır.  Hər  hansı  mahnısında  mütləq  şairlə  bəstəkar 

“məni” qovuşmalıdır. Beləliklə də füsunkar bir aləmin ilğımında 

dinləyicisinin  özünü  də  aguşuna  alıb  aparmalıdır.  İnsan  ağrı-

acısını, istəyini-sevgisini məhz bu aləmdə yaşamalıdır. 



21 

 

Tofiq  Quliyev  deyirdi:  “Ürəyimə  yavuq  olmayan  seirə  heç 



zaman mahnı bəstələməmişəm. Bir də heç zaman sözsüz mahnı 

yazmamışam.  Yəni  mütləq  şeiri  oxuyum,  onu  dərk  edim, 

bələliklə də onun musiqili yaşantısını  bircə an da olsa hiss edim. 

Bundan  sonra  barmaqlarımı  fortepianonun  dillərinə  toxundura 

bilərəm. 

Musiqi məktəbinin şagirdləri səhnəyə daxil olur. Tofiq Quliyevin 

“Ağacda leylək” adlı manhnını ifa edirlər.  

 

 



Ağacda leylək yuva bağlar gedər, 

 

 



Qiz sevən oğlan hava bağlar gedər. 

 

 



 

Ağacda alma yanağı qırmızı 

 

 

Dər səbətə, yığ onu bağban qızı. 



 

 

 



Agacda alma dadı baldan şəkər, 

 

 



Qız oğlan ilə onu xəlvət dərər. 

 

                        Ağacda alma yetişib, dər tez ol, 



 

 

Dostlar üçün sən onu göndər, tez ol. 



 

 

 



Yaşıl bağın gözəlidir ağ alma, 

 

 



Almanı dərdin daha bağda qalma. 

 

Əziz  yubiley  iştirakçıları,  Tofiq  Quliyev  haqqında  görkəmli 



insanlar bir çox xatirələrini söyləyiblər. Gəlin,  sizinlə birlikdə 

bu xatirələrin bir neçəsini bir daha yada salaq. 

 

 


22 

 

Eldar Quliyev atası haqqında: Ötən əsrdə milli musiqimizin 

inkişafında xidmətləri olanlardan biri də görkəmli bəstəkar, xalq 

artisti  Tofiq Quliyevdir. Artıq xeyli müddətdir ki, o, aramızda 

yoxdur.  Lakin  əziz  xatirəsi  həmişə  yaddaşlarda  yaşayacaq.  T. 

Quliyev öz həyat yolu, yaradıcılığı barədə deyirdi: 

Orta  məktəbdə  çox  yaxşı  oxumuşam.  Bizim  vaxtımızda 

müəllimlər  elə  dərs  keçirdilər  ki,  onlardan  eşitdiklərimiz 

yaddaşımızda həkk olunardı. Sonra musiqi məktəbində oxudum. 

Üzeyir  bəyi,  Qaranı,  Niyazini,  Fikrəti,    Cövdəti,..məhz  həmin 

dövrdə  tanıyıb  dostlaşdıq.  Sonra  konservatoriyaya  qəbul 

olundum.  Bir  müddət  keçmiş  məni  göndərdilər  Moskva 

Konservatoriyasına.  İlk  mahnımı  da  elə  o  vaxtlar  yazmışdım. 

Həmin nəğməmi canıma vəlvələ salan bir qızın cazibədar, gözəl 

gözlərinə  həsr  etmişdim.  Günlər  ötüb  keçdikcə  o  mahnım  da 

üzünə tamarzı qaldığım qızın çöhrəsi kimi unuduldu... 

“Birinci  mərtəbədə  musiqi  məktəbi  idi,  ikinci  mərtəbədə  isə 

Konservatoriya.  Qaynar  təbiətli,  yorulmaq  bilməyən  Asəf 

Zeynallı  bizə  dərs  deyirdi.  Sonra  özü  də  qalxırdı  yuxarı 

mərtəbəyə, dərs öyrənməyə. Həm müəllim idi, həm tələbə. Asəf 

müəllimə  sevgim  olmasaydı  bəlkə  mən  bəstkar  olmazdım. 

Mənim  niyyətim  gələcəkdə  bir  pianoçu,  ya  dirijor  olmaq  idi. 

Asəf müəllim isə hansı intuisiyanın gücü iləsə məndə gələcəyin 

bəstəkarını görürdü. 1931-ci ildə böyük Sabirin “Uşaq və buz” 

seirinə  istəkli  müəllimimin  təklifi,  arzusu  ilə  bəstələdiyim  ilk 

nəğmə mənim sənət taleyimi müəyyən etdi”.   

Tofiq müəllimin kövrək qəlbi vardı. Körpə ağlamasını, kiminsə 

gileyini,  eşidəndə  az  qalirdı  ürəyi  dayansın.  Haqsızliq, 

ədalətsizlik  görəndə dünya başına dar gələrdi. 

 

 


1   2   3


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə