Əmir Teymur moğol



Yüklə 3.9 Mb.
Pdf просмотр
səhifə2/65
tarix22.05.2017
ölçüsü3.9 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   65
Qeyd.   SSRi-d

ə

  Teymuçular  h



ə

r

əkat ı.   Bu  v ə



t

ə

np



ə

rv

ə



rlik  

h

ə



r

əkat ı   A.Qaydar ın   “Т им у р   и   е г о   к о ма н д а”   ə

s

ə

ri  



(1940)  

əsası nda  yarandı .   1950

-ci  ill

ə

rd



ə

  m


ə

n   orta  m

ə

kt

ə



bd

ə

 



oxuyurdum. Bizim  sinifin  pionerl

ə

ri  d



ə

  h


ə

min  h


ə

r

ə



kata  

qoşulmuşdular.  Müə

lliml

ə

r  biz



ə

 

tez-tez  h



ə

min  


ə

s

ə



rd

ə

n  



parçalar  oxuyur  v

ə

 oxutdururdular. 



 Farsca  –   Daraç

ə

kil


ə

nl

ə



r. 

 



h



ə

r

əkat ı   ba şlanı r.   Xalq  azadl ıq  h ə

r

əkatı nda  

Teymur  v

ə

 

Əmir  Hüseyn  özlərini  üsyançı lara 

t

ə

r

ə

fdar  kimi  göst

ə

rirl

ə

r,  sonra  onlara  divan  tuturlar. 

 



Teymurla  Əmir  Hüseyn  aras ı nda  hakimiyyə

t  

uğrunda  mübarizə

d

ə

  Teymur qalib  g

ə

lir. 1370-ci  ild

ə

 

qurultay

∗∗

 



çağ ı r ı l ı r,   Teymur  “Əmir”  tituluna  layiq 

görülür.  Əmir  Teymur  möhkə

m  türk  dövl

ə

ti  sistemi  

yarad ır. 

Feodal 

dağ ı n ı qlar ın ı   l ə ğv  edir, 

üsyanlar ı  

yat ır ı r,  mə

ml

ə

k

ə

td

ə

 

qayda-qanun  

yarad ır. Bütün Mə

rk

əzi  Asiyanı   i ş ğal  edir.

 



  1389,  1390  v

ə

  1394-1395-ci  ill

ə

rd

ə

 

Qı z ı l  

Ordaya yürüş  edir və

  q

ə

l

ə

b

ə

 

çal ır. 

 

  1386-1387, 1392-1396  v



ə

 

1399-1404-cü  

ill

ə

rd

ə

 Az

ərbaycana yürüş  edir.

 

  1388-ci  ild



ə

 

Xorezmi al ır.

 

  1380-1404-cü  ill



ə

rd

ə

 

İ ran,  Qafqaz  və

 

İ raq, 

Suriya,  Kiçik  Asiya  ölk

ə

l

ərini  öz  torpaqlar ına   qatı r.  

S

ə

m

ə

rq

ə

nd

ə

  müxt

ə

lif  m

ə

ml

ə

k

ə

tl

ə

rd

ə

n   150   min  

s

ə

n

ətkar  toplay ır.  Onlar ın   sayə

sind

ə

  s

ə

lt

ə

n

ə

tind

ə

 

böyük türk intibah ına nail olur.



 

  1398-ci  ild



ə

  Hindistana  s

ə

f

ə

r  edir. Sultan  

Mahmudu  m

ə ğlub edə

r

ək, Dehlini al ır.

 

  1400-cü  ild



ə

 

Y ıldı r ı m   Bayazid

l

ə

  Kiçik  

Asiyada  mübariz

ə

y

ə

 

ba şlayı r.  

1402-ci  ild

ə

  Anqara  

düzünd

ə

  Bayazidi  m

ə ğlub  edir.  Döyüşdə

  Hindistan  

fill

ə

rind

ə

n istifad

ə

  edir. Bayazidi  v

ə

  iki 

o ğlunu  ə

sir  

al ır.  Oğullar ın ı   azad  edir.  Sultan  ə

sirlikd

ə

  ik

ə

n  

ölür. 

                                                 

∗∗

 Müasir  m



ə

nada  m


ə

clis,  parlament. 

 

Haz ırda  dünyan ın   bir  çox  qabaqc ıl   ölkə



l

ə

ri, o  cüml



ə

d

ə



n  

ABŞ bu yol

la  gedir  v

ə

 



inkişaf edir.

 


 



  Teymuril

ər  imperatorluğu  Şimalda  Də

rb

ə

nd  

keçidi,  Volqa  v

ə

 

İ rt ı ş   çaylar ı,   c ə nubda  İ r an 

körf

əzi,  ş ə

rqd

ə

  Qobi  s

əhras ın ı n   hüdudlar ı  

v

ə

 

Qanq 

çay ın ı n  

sahillə

ri,  q

ə

rbd

ə

 

Balkan  

yar ımadas ınadə

k  olan  böyük  bir  

ə

razini  

ə

hat

ə

 

edirdi. 

  1405-ci ild



ə

 

Teymur 

imperiyas ın ı n 

hüdudlar ı n ı   geni şlə

ndirm

ə

k fikrin

ə

 

düş ə

r

ə

k,  Çin

ə

 

yürüş   edir.  Yürüş   zaman ı   72   yaşl ı   cahangir  yolda 

x

ə

st

ə

l

ə

nir v

ə

  19  mart  1405-ci ild

ə

 

Ortar  ş ə

h

ə

rind

ə

 

v

ə

fat  edir. 

 



Onun  birinci  arvadı   Əmir  Hüseynin  kiçik 

bac ıs ı  Ulcay Türkan

∗∗

 



olmuşdu.

 

 



Qanuni  arvad ından  dörd  oğlu  olmuşdu: 

Qiyas

ə

ddin  M

ə

h

ə

mm

ə

d  Cahangir, 

M

ə ə

z

ə

ddin  

Öm

ər Şeyx, Şahrux Mirzə

 v

ə

 

Miranşah.

 

 



Oğullar ını n   hamı s ı  

özündə

n  

ə

vv

ə

l  

ölmüşdü.  N ə

v

ə

si Pirm

ə

h

ə

mm

əd  Xan ı

∗∗∗


  özünün  

v

ə

li

ə

hdi  t

ə

yin  et

miş

di. Pirm

ə

h

ə

mm

ə

d Xan  Hind v

ə

 

Kabil  hökmdar ı   ölmuşdu.  Şə

rab  v

ə

 

işr ət   düşkünü 

idi. 

  Teymur  v



ə

fat  etdikd

ən  sonra  Miranşah ı n 21 

yaşl ı   o ğl

u   Sultan   X

ə

lil  c

ə

ld t

ə

rp

ə

n

ə

r

ə

k  taxt-taca  

sahib  olur. 

  Teymurun v



əfat ından

  sonra  tör

ə

m

ə

l

ə

ri ara-

s ında  hakimiyyət   uğrunda  mübarizə

 

başland ı.   Sa

-

rayda  h

ə

rki-h

ə

rkilik v

ə

 

qarı ş ı ql ı q   hökm  sürdü. 

                                                 

∗∗

 B

ə



zi  m

ə

nb



ə

l

ə



rd

ə

 Olcay  Tarkan  (Tarxan). 



∗∗∗

  Pirm


ə

h

ə



mm

ə

d  Xan  1406-



c ı   ildə

  nök


ə

rçilikd


ə

n   v


ə

zir  


tax

t ına   ç ıx ard ı ğ ı   hiylə

g

ə

r   v



əziri  Pir  Əli  Taz  tə

r

ə



find

ə

n  



q

ə

tl



ə

  yetirilir. Özü  is

ə

  Herat


da  Şahrux  Mirzə

  t


ə

r

ə



find

ə

n  



öldürülür. 

 

10 


Tör

ə

m

ə

l

ə

ri  onun  v

ə

siyy

ə

tini pozdular. S

ə

lt

ə

n

ə

td

ə

 

ç

əki şmə

l

ə

r   v

ə

 

did



m

ə

l

ər  alovland ı.   Taxt

-tac  

uğrunda  Al   Teymur 

– 

Teymuril

ə

r  sülal

ə

sinin  

çarp ı şmas ı   imperiyan ın   parçalanması na   s ə

b

ə

b  

oldu... 

Ə

g

ə

r  göyd

ə

 

iki Tanr ı  olsayd ı,  

 

yer üzünün nizam ı

 

pozulard ı.

 

Ə

mir  Teymur 

1.2.   T e y murun  

fiziki   qüsurlar ı

 

Xalq  arası nda   və

  tarixi  

ə

d



əbiyyatda  Əmir 

Teymur  haqq ında  çoxlu  rə

vay

ə

tl



ə

r,  l


ə

tif


ə

l

ə



r,  h

ə

tta  



ə

fsan


ə

l

ər  uydurulmuşdur.  O,  qeyriadi,  fövqə



lad

ə

  bir  



ş ə

xsiyy


ə

t kimi,  epik  q

ə

hr

ə



man  kimi  t

ə

svir v



ə

 

t



ə

r

ənnüm  edilmişdir.  Mə



n  bunu  t

ə

bii  hesab  edir



ə

m  


v

ə

 



dü şünürə

m  ki, r


ə

vay


ə

tl

ə



r   v

ə

 



ə

fsan


ə

l

ə



r   öz  

yerind


ə

, ancaq tarixçi 

yaz ılı  

qaynaqlara 

əsaslanmal ıd ı r.

 

Teymurun  ş ə



xsiyy

ə

til



ə

 

bağl ı   mübahisə



l

ə

r



ə

 

onun  fizi



ki  qüsurlar ı   s ə

b

əb   olmuşdur.  Bu   barə



d

ə

 



Əmirin  hə

m  ya


şadı ğ ı   dövrdə

,   h


ə

m d


ə

  sonralar  

çox  yaz ılm ı ş,   şayiə

l

ə



r  ya

y ılm ı şd ı r.  Ayr ı

-

ayr ı  


teymur

şünasl


ar  h

ə

min  mübahis



ə

l

ə



r

ə

 



münasib

ə

t  



bildirmiş,   hə

qiq


ə

ti  üz


ə

 

ç ıxarmağa  çalı ş m ı ş dı r.



 

1947-ci  ild

ə

  görk


ə

mli  sovet  antropoloqu  M.Gera-

si

mov  Teymurun  tarixi  simas ın ı  



–   büstünü v

ə

 



heyk

ə

lini yaratmaq  m



ə

qs

ə



di  il

ə

  onun  skeletini  



müayin

ə

 



etmişdir.

 Müayin


ə

d

ə



n  sonra  antropoloq  bel

ə

 



bir  n

ə

tic



ə

y

ə



 g

əlmiş dir:

 

1. Skelet fiziki  c



ə

h

ə



td

ə

n güclü  bir  insana 



m

ə

xsusdur. 



 

11 


2. Teymurun  boyu  t

ə

xmin



ən   170 sm olmuşdur.

 

3. Sağ  qolu qurumuş  v ə



 

gücünü itirmişdir.

 

4. Əmirin bir barmağ ı   əyri bitmişdir.



 

5. Sol çiyni sağ  çiynində

n  uca  ol

muşdur.


 

6. Uzun bı ğ   saxlam ı şd ı r.

 

7.  Ba ş ı n ı n   tükü  daha  çox  şabal ıdı ,   yaxud 



sar ı  r ə

ngd


ə

 

olmuşdur.



 

Teymurun 

sağ 

qolunun 


qurumas ı  

 



barmağ ı n ı n   ə

yri  bitm

əsi  haqda  ya şad ı ğ ı   ə

srd


ə

 

v



ə

 sonralar  bir  çox  r

ə

vay


ə

tl

ə



r meydana  g

əlmişdir.

 

H

ə



min  fiziki  qüsurlar n

ə

tic



ə

sind


ə

a)  Teymurun  sağ   qolu  gücdə



n   v

ə

  h



ə

r

ə



k

ə

td



ə

n  


düşmüşdür;

 

b)  sol  çiyninin  sağ  çiynindən  uca  olmas ı   onun 



at ın   t ə

rkin


ə

  qam


ə

tli  minm

ə

si v


ə

 

oturmas ına   mane 



olmam ı şdı .

 

Əmir Teymur at ına  minə



rk

ə

n v



ə

  yeriy


ə

rk

ə



n  öz  

axsaql ı ğ ı n ı   da,  demə

k  olar  ki,  hiss  etdirm

əmişdir. 

Halbuki  bu,  b

ə

zi  tarixi  v



ə

  b


ə

dii  


ə

s

ə



rl

ə

rd



ə

,  onu  


eyb

ə

c



ə

r  göst


ə

rm

ə



k üçün,  t

əhrif  edilmişdir.  Bu,  bir 

daha  Əmirin  son  də

r

ə



c

ə

  böyük  v



ə

  güclü irad

ə

y

ə



 

malik olmas ın ı  göstə

rir. 

Sovet  antropoloqu   M.Gerasimovdan  f

ə

rqli olaraq,  



fran

s ız   rahibi  İ o hann  iddia  etmişdi

r  ki,  guya  

Teymurun  sol  qo

lu  qüsurlu  imiş   v ə

 

guya  sol  ayağ ı  



axsay ırmı ş .   M.Gerasimovun  t ədqiqatı   deyilə

nl

ə



ri  

r

ə



dd  edir. Onun  yaz

d ı ğ ı na  görə,   Teymur  sağ  

qolunu  dirs

ə

kd



ə

n bük


ə

 

bilmir



miş   v ə

 

sağ  



ayağ ı ndan 

hiss 


edilmə

y

ə



c

ə

k d



ə

r

ə



c

ə

d



ə

 

axsay ırmı ş .



 

 

12 


“S

ə

m



ə

rq

ə



ndin  u

lduzlar ı”   romanlar ın ı n   müə

llifi  

Ser


gey Borodin Teymurun sağ,  yoxsa  sol  əlini nişan  

verm


ə

d

ən  yazm ı ş d ı:   “Teymurun  bir  ə



lind

ə

  iki  



barmağ ı   çatm ırd ı”.

 

B



ə

zi  özb


ə

k   t


ədqiqatç ıları   M.Gerasimovun 

g

ə



ldiyi  n

ə

tic



ə

l

ə



r

ə

 



ş übhə

  il


ə

 

yanaşm ı ş,  onu qə



bul  

etm


əmi ş,  b ə

zil


ə

ri  is


ə

 

onunla  raz ıla şm ı ş d ır. 



Onlardan  biri  V.Akimovdur. Akimov  Gerasimova  haqq  

qazand ırm ı şd ı r. 

İ ohann  haqq ında  demişdir: 

“ İohann  Teymuru  heç  bir  zaman  görməmişdir. 

“Axsaq  D

əmir”  haqq ında  yaln ız   mə

nb

ə

l



ə

rd

ə



n  

informasiya alm ı şd ı r”.

 

1403-1406-ci  ill

ə

rd

ə



  Teymur  

saray ı   nə

zdind

ə

 



s

ə

fir  ol



muş   ispaniyal ı   Ryi  Qonzales  de  Klavixo 

“Dünya  hökmda

r ı”nı n   d ə

f

ə



l

ə

rl



ə

 

yanı nda   olmuş,  



d

ə

f



ə

l

ə



rl

ə

 



görmüş,  ye

ri

şi



ni-

duruşunu  mü şahidə

 

etmişdir.  O  yazm ı şd ı r   ki, 



Teymur qocalsa da,  

yaxş ı   g örünürdü.  Belə

  bir 

əhvalat ı   isə



 

ayrı ca  

qeyd  

etmişdir:  “Bir  gecə



  g

ə

nc  Teymur  qoyun  



sürüsün

ə

  bas



q ın  edir. Bu zaman ad

amlar  ona  hücum  

edirl

ər.  O,  sağ   ayağ ı ndan  yaralan ır.  Bundan  sonra 



axsaq  qalı r.   Eyni  zamanda  o  sağ   ə

lind


ə

  iki  balaca  

barmağ ı n ı   itirir”.

 

Teymurun  öz  



ə

li  il


ə

 

yaz ılm ı ş  sözlə



rin

ə

  diqq



ə

t  


ed

ə

k:  “Xal



q ı  olmayan padşah barmaqs ı z  ə

l  kimidir.” 

M

ə

nc



ə

,  Teymur  burada  bir  cüml

ə

  il


ə

  iki  h


ə

qiq


ə

ti  


anlad ır.  Birincisi,  ger

ç

ə



kd

ən   barmaqlar ı n ı   itirmə

sini  

nişan  vermiş   olur.  İ kincisi,  xalqs ız   hökmdar ın   bir 



heç olduğuna i şarə

 

vurmuş  olur.



 

Uşaql ıqda  əsir  düş ə

n   v

ə

  Mav



ə

r

ə



nn

ə

hr



ə

 

g



ə

tiril


ən  İ bn   Ərəb şah,  Teymurun  ş ə

xsiyy


ə

ti  


 

13 


bar

ə

sind



ə

 

yaz ır:  “Т им у р   бы л   вы с о к о г о  



р о с т а,   шир о к о п л е ч,   о б л а д а л   б о л ьшо й  

г о л о в о й   и   г у с т ыми   б р о в ям и,   им е л  

д л и н ные   н о г и   и   д л и н ны е   с у х и е   р у к и,  

н о с и л   б о л ьш ую   б о р о д у.  Н а   п р а в ую   н о г у  

Т им у р   вы л   х р о м.  Г л а з а   е г о   бы л и  

п о д о б н о  

с в е ч а м,  

н о  


б е з  

б л е с к а.  

Г о л о с о м   о б л а д а л   г р ом к им,   о т л и ч а л с я  

мощн о й   с и л о й   и   б о л ьшо й   х р а б р о с т ью,  

с м е р т и   н е   б о я л с я,  д о   к о н ц а   ж и з н и  

с о х р а н и л   п амя т ь,   н е   лю б и л   ш у т о к   и  

л еж и,   н а п р о т и в   т о г о,   п р а в д а   д а же  

с т а в и в ша я   е г о   в   з а т р у д н и т е л ь н о е  

п о л о ж е н и е,

 

ему   н р а в и л а с ь



”.

1

 



G

ə

tiril



ə

n sitatlardan  m

ə

lum olur  ki, Teymur  



g

ə

ncliyind



ə

  qaçaq-quldurluqla  v

ə

 

oğruluqla  mə ş ğul 



olmuşdur.  An

caq özb


ə

k t


ədqiqatç ıs ı   V.Akimov 

yaz ır  ki,  Teymur ölə

r k

ən   İ b n Ərəb şah ın  14  yaş ı  



vard ı.   Tarix  ə

s

ə



rini is

ə

  o,  çox  son



ralar  yazm ı şdı r.  

V.Akimov da,  A.Yakubovski d

ə

 

İ b n  Ərə



b

ş ah ın  

obyektivliyini  q

ə

bul  ets



ə

l

ə



r   d

ə

,  onun  b



ə

zi  m


ə

lum-


atlar ına   ş übhə

 il


ə

 

yanaşm ı şlar...



 

 

Metel

ə

r,  Atillalar,  S

ə

lcuqlar,    

Teymurlar, Osmanl ılar 

 

o

lmasayd ı

,   b

ə

lk

ə

 bugünkü  türk   

dövl

ə

tl

ə

ri  d

ə

,  türkl

ə

r   d

ə

 

olmazd ı.

 

İ

. Atilla 

1.3.   T e y murun  

ə

mr,  h ö k m  v

ə

 

buyuruqlar ı n dan

  seçm

ə

l

ə

r  

                                                 

1

 

Я к у б о в с к и й   А.Ю.  Тим у р,  



Во п р о сы   и с т о р и и

, №  8


-

9 1946,  с.  95

-96. 


 

14 


  Pirim  Zeyn



əddin  Əbubə

kr  Taibadi

1

  m

ə

n

ə

 

yaz

m ı ş

d

ı

r  ki,  “

Ə

bülm

ə

nsur

2

  Teymur,  s

ə

lt

ə

n

ə

t  

işlə

rind

ə

 

dörd  şeyə

  riay

ə

t  el

ə

yin:  1) g

ə

n

ə şik,  2) 

m

ə şv ə

r

ə

t v

ə

  m

ə

sl

ə

h

ət,  3)  ay ıq

-

say ıql ıq,  4) 

ehtiyatl ıl ı q. 

G

ə

n

ə ş

iksiz  v

ə

  m

ə şv ə

r

ə

tsiz   s

ə

lt

ə

n

ə

ti  

g

ördüyü  işl ə

rin,  söyl

ə

diyi  sözl

ərin  ham ıs ı   y

alan  

olan   cahil 

adama  yaraşd ı rmaq  o

lar:  onun  söyl

ə

diyi  

sözl

ə

r, 

tutdu

ğ

u  

ə

m

ə

ll

ə

r  

özünün  

baş ı na  

peşmanç ı l ıq

  v

ə

 

qayğ ı

-q

arğa şa

  salacaq. Bel

ə

 

olduğu   halda,  sə

lt

ə

n

ə

ti  idar

ə

  el

ə

y

ə

rk

ən  i şini

zi  

m

ə şv ə

r

ə

tl

ə

,   m

ə

sl

ə

h

ə

tl

ə

,   t

ə

dbirl

ə

 

yeridin ki,  

qayğ ı ya

-

qarğa şaya  qatlaşmayas ın ı z,  pe ş man 

olmaya

s ı nı z.   Bunu  da   bilmə

yiniz   g

ə

r

ə

kdir ki,  

s

ə

lt

ə

n

ət   işlə

rinin  bir  qismi  s

ə

br  v

ə

  hövs

ə

l

ə

  il

ə

 

hasil  olursa,  ba şqa  b

ir   qismi  is

ə

  bildiyini  bilm

ə

zliy

ə

,  

gördüyünü  görm

ə

zliy

ə

 

vurmaqla  ba şa  g ə

lir. Sözün  

q ısas ı,   yerinə

  yetirilm

ə

si  z

ə

ruri  olan  t

ə

dbirl

ə

ri  



ə

yy

ə

nl

ə şdirə

nd

ə

n   v

ə

  sonra  t

ə

kid  el

ə

m

ə

lis

ə

n  ki,  

q

ə

tiyy

ə

t, s

ə

br, hövs

ə

l

ə,   cansağl ı ğ ı ,   ay ıq

-

say ıql ı q,  ehtiyatl ılı q   v ə

 

ş ücaə

t  il

ə

 

bütün  i şlə

rini  

h

ə

yata  keçir

ə

 bil

ə

rs

ə

n. 

 



Ə

mr  el

ə

dim  ki,  

ə

g

ər   düşmən   qo şununun 

say ı   on

  iki  mind

ən   art ıq,  q ı rx   mində

n  

ə

skik  

olarsa,  b

əxtiyar  oğullar ımdan  biri  qo şunuma  sə

rdar  

olsun.  İ ki  n ə

f

ə

r   b

ə

yl

ə

rb

əyi  qo şun,  tümə

n,  ulus  

ə

mirl

ə

ri  v

ə

 

q ı rx  min  ə

sg

ə

rd

ə

n  

ə

skik  olmayan  

qoşunla onun qulluğunda dayans ın. Müzə

ff

ə

r  

qo ş un 

bölükl

ə

ri  t

ədbirliliyi,  ki şiliyi  və

  m

ə

rdan

ə

liyi  

ə

ld

ə

n  

verm

ə

m

ə

k üçün  m

əni   daim  döyüş   meydan ında 

hesab  el

ə

m

ə

lidirl

ə

r. 

                                                 

1

  Zeyn


əddin  Əbubə

kr  Taibadi  –   m

ə ş hur  şeyx, Əmir Teymurun 

m

ə



sl

ə

h



ə

tçil


ə

rind


ə

n  idi,  1389-cu  ild

ə

  v


ə

fat  edib. 

2

 

Əbülmə



nsur  –   müz

ə

ff



ə

r,  q


ə

l

ə



b

ə

 



qazan ın.  Əmir  Teymurun 

t

ə



x

ə

llüsl



ə

rind


ə

n  biri. 



 

15 


 

Düşünüb



-

daş ı nd ı m  ki,  ə

g

ə

r  Allah  birdirs

ə

,  

Onun  ş ə

riki  yoxdursa,  Allah-t

əalan ın  müqə

dd

ə

s  

mülkün

ə

  –  yer  üzün

ə

  sahiblik eyl

ə

y

ə

n  insan  da  bir  

olmal ıd ı r

1

. 

  M



ə

n   t

ə

crüb

ə

md

ə

n öyr

ə

ndim  ki,  yüz  min  

atl ın ı n   bacara  bilmədiyi  i şi   bircə

 

düzgün  

m

ə şv ə

r

ə

tl

ə

 h

ə

yata keçirm

ək mümkün imiş.

 



  Xüsusi  h

ərbi  qulluqçular ımdan  313

*

  adama  

ə

mirlik  m

ə

ns

ə

bi  verilm

ə

sini buyurdum. Çünki  onlar  

t

ə

miz  

ə

silli,  pak  n

ə

silli

,  ağ ı llı ,   f ə

ras

ətli,  bahadı r,  

c

ə

sar

ə

tli,  t

ədbirli, gözüaç ıq,  ehtiyatl ı,  gerisini

-ir

ə

lisini  

düşünüb  görə

n  adamlar  idil

ə

r.   313  adamdan 4  

n

ə

f

ə

rini  b

ə

yl

ə

rb

ə

yi,  1  n

ə

f

ə

rini  

ə

mir  ül-ümara  

(

ə

mirl

ə

r-

ə

miri)  t

ə

yin etdim. 313  adamdan  100  n

ə

f

ə

r  

onbaş ı ,   100  nə

f

ər  yüzbaş ı ,   100  n ə

f

ər   minbaş ı  

seçdim. 

 



Q ıl ı nc   çald ı ğ ı   zaman  birinci  d ə

f

ə

 

göst

ərdiyi  bahadarlı ğ a   v ə

  igidliy

ə

  gör

ə

 

onbaş ı ,  

ikinci  d

ə

f

ə

  göst

ə

rdiyi  igidliy

ə

  gör

ə

 

yüzbaş ı ,   üçüncü 

d

ə

f

ə

 göst

ə

rdiyi  igidliy

ə

 gör

ə

 

minbaş ı  tə

yin  etdim. 

 



Düşmə

n   h

ə

rbçil

ə

rind

ə

n   h

ər   hans ı   biri  öz  

dövl

ə

tinin duz-çör

ə

yinin  q

ə

drini  bilib biz

ə

 

qarş ı  

q ıl ı c   çalarsa  və

 

sonradan  h

ər  hans ı   bir 

v

ə

ziyy

ə

td

ə

,  yaxud m

ə

cbur olub  p

ənah ımı za  

s ı ğ ı narsa,  bu  cür  ə

sk

ə

r

ə

  inanmaq,  onu  

ə

ziz  

tutmaq  lazı md ı r.  Əmir  Hüseyn  döyüşdə

  m

ə

niml

ə

 

k

ə

ll

ə

-k

ə

ll

ə

y

ə

  g

əlib  q ı l ı nc   çal ırd ı.   Bi

r   q

ə

d

ə

rd

ə

n  

                                                 

1

  T e y m u r   (m



ə ğrur  qə

hq

ə

h

ə

yl

ə).  Allah  bir  olduğu   kibi, 

padşah  da  bir  olmal ı,   şan   və

 

şöhrə


t  izl

ə

y



ə

n  bir  hökmdar  

qarş ı s ı nda cihan... nə

dir. 


“Topal Teymur” 

*

  M



ənim araşd ı rmama  görə

,  Teymur  t

ə

k   r


ə

q

ə



ml

ə

ri  sev



ərmiş. 

Bu  da  t

ək  olan Allah ın   ad ı  ilə

 

bağlı   idi.



 

 

16 


sonra  

əlacs ız   qal ıb   mə

n

ə

 

m

ə ğlub  oldu. 

P

ənah ı

m a   g

ə

l

ə

nd

ə

  ona  hörm

ə

t  göst

ə

rdim. 

 



Əmr  etdim  ki,  düşmə

n   t

ə

r

ə

find

ə

n olan  

nök

ə

r  biz

ə

 

qar ş ı   q ı l ı nc  qald ırmı ş   olsa,  öz  

yurdunun duz-çör

əyinin  halall ı ğ ı n ı   alm ı ş   olar. 

Ə

g

ər  döyüş   zamanı   belə

  adamlardan kims

ə

 

ə

l

ə

 

keçs

ə

,   g

ə

lib  biz

ə

  xidm

ə

t  el

ə

m

ə

k  ist

ə

diyini  bildirs

ə

,  

onu  

ə

ziz  tutsunlar,  rütb

əsini  art ırs ınlar,  sadiq 

adam  

kimi tan ısı nlar.

 

 



Öz  ba ş ı ma  gə

l

ə

nl

ə

rd

ə

n  öyr

ə

ndim  ki, cahil  

v

ə

 

nadan dostdan ağ ı ll ı  dü ş mə

n  ir

ə

lidir. 

  H



ə

qiqi  dost  öz  dostundan  heç vaxt  incim

ə

z,  

ə

g

ə

r  incis

ə

  d

ə

 

onun üzrxahl ı ğ ı n ı   q ə

bul  eyl

ə

r. 

  M



ən   Hindistan ın  paytaxtı   Dehlini  Firuz 

şah ı n   n ə

v

ə

si  Sultan  Mahmuddan,  M

ə

llu   Xanda   v

ə

 

Sar

ə

ngd

ə

n   ç

əkib  ald ım.  Orada  islam  dinini  v ə

 

ş ə

ri

əti  yayd ım.  Həmin  diyar ın   bütxanalar ı n ı  

uçurdum. 

[Quran ın   ayə

l

ə

rin

ə

 

ə

m

əl  etmiş  o

ldum.] 

  Cahangirlik eyl



ə

m

ə

y

ə

 

ba şlarkən  4   şeyi 

özüm

ə

 

vacib  sayd ı m:  Birincisi,  hans ı   m ə

ml

ə

k

ə

ti  

tutmağa   çal ı şd ı m sa,  i şimi  doğru  mə şv ə

r

ə

tl

ə

 

yetirdim.  İ kincisi, sə

hv

ə

  yol  verm

ə

m

ə

k  üçün  h

ə

r  bir  

m

ə

s

ə

l

ə

 

haqq ında  də

rind

ən  düşündüm.  Görə

c

ə

yim  

işi   ay ıq   başla  və

  ehtiyatla  gördüm... Üçüncüsü,  313  

əsil  zatl ı,  sücaə

tli v

ə

 

a ğ ı ll ı

-f

ə

ras

ə

tli  

ə

r  igidl

ə

ri  

ətraf ımda  birlə şdirdim.  Dördüncüsü,  bugünün  i ş ini 

sabaha  qoymad ım.  Yumu şaql ıq   yerinə

 

düş ə

nd

ə

 

yumuşaqlı q   elə

dim,  s

ə

rtlik  göst

ə

rm

ə

yin  yeri  

g

ə

l

ə

nd

ə

  s

ə

rt  t

ə

dbirl

ə

r  gördüm. H

ə

r  han

s ı   i şi  çarə

 

v

ə

  t

ə

dbir il

ə

  yoluna   qoymaq   mümkün  olan   yerd

ə

 

q ıl ı nca əl  atmad ı m.

 

  Pirim  m



ə

n

ə

 

yazd ı   ki,  “Allah ı n  və

 

Allah ın  

peyğ ə

mb

ə

rinin  hökmün

ə

 

ə

m

ə

l  el

ə

, R

əsulillah ın  

 

17 


zürriyy

ə

tl

ə

rin

ə

 

yardı m   elə.  Allah ın  nemə

tl

ə

rini  

yeyib  h

ə

m   d

ə

  Ona  v

ə

  Onun  

peyğ ə

mb

ə

rin

ə

 

düşmə

nçilik  eyl

ə

y

ən  

padşahlar ı  

Tanr ı n ın  

mülkünd

ən  ç ı xart,  Allah ın   mülkündə

 

ə

dal

ətli  i ş   tut. 

Çünki  bel

ə

 

buyurmuşlar  ki,  m ə

ml

ə

k

ə

tin  küfr il

ə

 

dolanmağı   mümkündür,  lakin  o  zülm  ilə

  dolana  

bilm

əz.  Allah ın   mülkünü  qə

bih  x

ə

tti-h

ə

r

ə

k

ə

td

ə

n,  

b

ə

d  

ə

m

ə

ll

ə

rd

ə

n   t

ə

mizl

ə

.  Pis t

ə

am  b

ə

d

ə

n

ə

  nec

ə

 

ziyan  ver

ə

rs

ə

,  yaman  x

ə

tti-h

ə

r

ə

k

ə

t   d

ə

  dünyaya  o  

t

ə

h

ə

r   t

ə

sir  göst

ə

r

ə

r.  Zülmün kökünü  k

ə

s...”  Pirimin  

bu  m

ə

ktubu  m

ə

n

ə

  çatan  kimi  kafirl

ərin,  zal ımlar ın,  

Allaha 

ş ə

kk  g

ə

tir

ə

nl

ə

rin,  nifaqp

ə

r

ə

stl

ə

rin,  

əxlaqs ızlar ın   v ə

 

aravuranları n   ə

lind

ən   Allahı n

 

mülkünü  qopard ıb  almaq  üçün,  onlar ı   aradan 

götürm

ə

k  üçün  s

ə

xav

ə

t  

əlimi gen açd ı m.

 

 



Hans ı   mə

ml

ə

k

ə

ti z

ə

bt  el

ə

dims

ə

,   h

ə

min  

m

ə

ml

ə

k

ətin  ab ırlı ,   etibarlı   adamlar ın ı   ə

ziz  

tutdum. Seyidl

ə

rin

ə

, ül

əmalar ına,  fazillə

rin

ə

  v

ə

 

şeyxlə

rin

ə

  t

ə

zim  el

ədim,  sayğ ı   göstə

rdim,  onlara  

suyurğal,  və

zif

ə

  verib,  m

ə

vacib  t

ə

yin   el

ə

dim. H

ə

min  

vilay

ə

tl

ə

rin böyükl

ərini 

doğma 

qardaşları m,  

cavanlar ını   v ə

  k örp

ə

l

ə

rini is

ə

 

öz  övladları m  

gözünd

ə

 

gördüm... Ham ın ı   qorxu və

 

ümid aras ında 

saxlad ım.

1

  M

ə

n

ə

 

tabe  olmayanlar ı   tutduqları  

ə

m

ə

ll

ə

r

ə

  gör

ə

 

c

ə

z

aland ı rd ım.  Adil,  aqil  v ə

 

s

əri ştəli  adamlardan  onlar ın  üstünə

  hakim  t

ə

yin  

el

ə

dim. 

 



Əmr etdim  ki, oğrular ı   v ə

  qar

ə

tçil

ə

ri  “Yasa”



 



əsas ında c əzalandı rs ı nlar. Fitnə

kar,  pozucu  v

ə

  pis  

                                                 

1

  C ü c





Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   65


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə