Dərs vəsaiti kimi təsdiq edilib qrif verilmişdir baki "nurlan" 2012


Xam pambığın qurudulması, təmizlənməsi, lifin



Yüklə 3.97 Mb.
Pdf просмотр
səhifə8/18
tarix23.06.2017
ölçüsü3.97 Mb.
növüDərs
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   18

 
4. 2. Xam pambığın qurudulması, təmizlənməsi, lifin 
çiyidd
ən ayrılması 
 
Xam pambığı toxuculuq fabriklərində istifadə etmək üçün lif 
şəklinə  salmaqdan ötrü birinci növbədə  zibildən təmizlənir və 
lazımı quruluğa çatdırılır, sonra lif çiyiddən  ayrılır. Lifin çiyiddən 
ayrılma prosesinə - cinləmə deyilir. Pambığın zibildən, yarpaqlar-
dan, çiyid v
ə qoza qabığından, qum, torpaq və s.- dən təmizlən-
m
əsi pambıqtəmizləmə zavodlarında mövcud olan müxtəlif maşın 

 
 
85 
 
v
ə  mexanizmlər vasitəsilə  yerinə  yetirilir.  Pambıq  zavodda  nə 
q
ədər yaxşı təmizlənsə, toxuculuq fabriklərində bir o qədər yüksək 
qiym
ətləndirilir. Bu isə cin  maşınlarının düzgün işlədilməsindən 
asılıdır.  
Pambıq zavoduna gətirilən məhsul xarici görünüşünə, zibillik 
v
ə  nəliyinə  görə  müxtəlif olur. Zavod qəbul etdiyi pambığı 
cinl
əyir yəni lifi çiyiddən  ayıran  maşınlardan  keçirir  (şəkil 35; 
39). 
İlkin emal prosesində xam pambıq maşınlara borularla gəlir. 
Pambıq  borulara  hava  təzyiqi ilə  ötürülür. Təmizlənmə  zamanı 
pambıqötürən borulara daştutan qurğular qondarılır. Belə qurğular 
pambıqla gələn daş-kəsək, mismar və s. ağır çisimləri tutub sax-
layır. 
Sonrakı  əməliyyatda məhsul ilkin təmizləyici, qoza təmiz-
l
əyici və son təmizləyici maşınlara ötürülür. 
Yumşaldıcı  maşınlardan  çıxan  pambıq  ilk  təmizləyicilər 
t
ərəfindən qəbul edilir. Bu maşınlarda pambıq kütləsi didilir, kə-
skin  yumşaldılaraq  zibildən tam təmizlənir, torbalara keçirilir. 
Bundan sonra m
əhsul separatorlara verilir. Separator dedikdə 
borularla g
ələn  pambığı  boşaldıb  zavodun  təmizləyici və  ya cin 
Şəkil 35.   5ЛП markalı mişarlı linter maşınları 
 

 
 
86 
 
maşınlarına paylayan maşın nəzərdə tutulur. Separatorda  pambıq 
n
əql borusundan gələn hava cərəyanından azad edilərək, buradaca 
xırda  zibil  və  tozdan təmizlənir, ventilyator (yelləyən) vasitəsilə 
xaric
ə tullanır. 
T
əmizləyici  maşınlardan 
çıxmış  xam  pambıq  lentvari 
transportyor v
ə  ya vintvari  
şneklərə  daxil olur. Transpor-
tyor is
ə  pambığı  ayrı-ayrı  cin 
batareyala
rına  nəql edir. Bun-
dan sonra cinl
əmə prosesi baş-
layır (şəkil 36).  
Cinl
əmə,  pambığın  ilk 
emalında,  yəni lifin çiyiddən 
ayrılmasında  əsas proses sa-
yılır.  Xam  pambıq  cin  maşın-
larında işlədildikdən sonra on-
dan lif, çiyid  v
ə tullantılar alı-
nır.  Lifin  çiyiddən  ayrılması 
prosesind
ə yəni cinləmədə, ey-
ni zamanda lifin t
əmizlənməsi 
əməliyyatı  da  yerinə  yetirilir. 
Cinl
əmədən sonra lif çox 
yumşaq olur. Ona görə də belə 
m
əhsul nəqliyyatla  daşınmaq  üçün  yararlı  hala  salınır. Bunun 
üçün kondensor (şəkil 37; 38) vasitəsilə lif kütləsindən hava qovu-
lur v
ə preslə tapdalanıb sıxlaşdırılır. İlk emalın tamamlayıcı etapı 
pambıq lifinin preslənib taylanmaşıdır. 
Xam  pambığın  kənar  qarışıqlardan  və  zibillərdən təmiz-
l
ənməsi avadanlıqları  texnoloji  prosesə  fasiləsiz  qoşulan  təmiz-
l
əyici sexdə aparılır. 
Pambığın qozaları yetişdikcə bitkinin qoza, yarpaq və budaq-
larının inkişaf fəaliyyəti dayanır və qurumağa başlayır. Onlar qu-
ruduqdan sonra çox inc
ə, kövrək və zəif kənar təsirlər nəticəsində 
xam pambığı asanlıqla zibilləyirlər. 
Şəkil 36. Cinləmə prosesinin 
sxemi 

 
 
87 
 
Pambıq  bitkisinin  vaxtında  defolyasiyası  nəinki  maşınla  və 
h
ətta əllə yığılmış xam pambığın zi-
billiyini azaldır, qozaların tez açma-
sına,  nəmliyin  aşağı  düşməsinə  və 
yığım  zamanı  I  növ  xam  pambığın 
kütl
əsinin çox olmasına gətirib çıxa-
rır. 
Xam pambığın yığılması zama-
nı pambıqyığan maşının düzgün qu-
raşdırılması  və  sazlanması  zibillik 
faizinin aşağı düşməsinə çox kömək 
edir. 
Xam pambıqda, ilişmə xarakte-
rin
ə  görə  zibil  qarışıqları  passiv  və 
aktiv  olurlar. Diliml
ərin səthində və 
ya diliml
ər arasında  olan zibillər 
passiv zibill
ər  adlanır.  Bu  zibillər 
yüngül silk
ələnmə  nəticəsində  xam 
pam
bıqdan  ayrılır.  Aktiv zibillər  isə 
ayrı-ayrı  liflər və  ya dilimlərin 

ərisində  güclü  ilişmə  ilə  əlaqədar 
olur. Onlar xam pambıqdan çətin ay-
rılır, ona görə də əvvəlcə passiv hala 
g
ətirilir. Zibil  qarışıqlarını  təmizlə-
m
ək üçün təmizləmə  maşınları  seçi-
lir. 
T
əmizləyici  maşınlar  mişarlı  və 
barabanlı  (fırlanan  slindrli)  olur 
(şəkil 35; 39). İri zibillər mişarlı, xır-
da zibill
ər isə  barabanlı  və  şnekli 
t
əmizləyicilərdə  təmizlənir. Xam pa-
m
bığın nəmliyindən asılı olaraq  lifin 
zibilliyi v
ə  qüsurları  aşağıdakı  cəd-
v
əldə (cədvəl  7) verilir.  
Şəkil 37. 5 КВ markalı  
pambıq kondensoru 
Şəkil  38. Batareyalı 
kondensorun  sxematik 
k
əsiyi 

 
 
88 
 
Əgər xam pambığın zibilliyi 0,5%-dən az olarsa, emal zamanı 
t
əmizləyici sexin maşınlarının işləməsi vacib deyil. 
C
ədvəl   7 
 
Xam pambığın nəmliyindən asılı olaraq  lifin zibilliyi və 
qüsurları 
 
Xam pambığın 
emal şəraiti 
N
əmlik, 
% - l
ə 
Zibillik, 
% - l
ə 
Lifin c
əmi qüsurları,  
% - l
ə 
Zibil 
Dig
ər qüsurlar 
Qurutmadan 
əvvəl 
Qurutmadan 
sonra 
 
14,2 
 
10,1 
 
13,6 
 
13,3 
 
12,4 
 
6,3 
 
16,5 
 
12,5 
 
 
Şəkil  39. Pambıqtəmizləmə zavodlarında ДВ -1М markalı 
fırlanan silindrli (barabanlı) cin maşınlar sistemi 

 
 
89 
 
4. 3. Toxumluq pambığın saxlanmasında tədarük 
m
əntəqələrinin rolu 
 
Toxumluq xam  pambığın  qəbulu və  onun partiyalara komp-
lektl
əşdirilməsi tədarük  planına  uyğun  və  pambığın  səpin apro-
basiyasının nəticəsindən asılı olaraq tədarük məntəqəsi və pambıq 
zavodu t
ərəfindən həyata keçirilir. 
Toxumluq xam pambığın nəmliyi AZS 163-2005-də, zibilliyi 
is
ə AZS 156-2005-də nəzərdə tutulmuş məhdudlaşdırıcı normadan 
çox olmadıqda qəbul edilir. Yetişməmiş və xəstəliklərlə zədələn-
miş qarışıq olan toxumluq xam pambıq seçilmək üçün təsərrüfat-
lara qaytarılır. 
Pambıq  zavodu  və 
t
ədarük məntəqəsi xam 
pambığın  tədarükü möv-
sümü  başlananadək to-
xum
luq  xam  pambığının, 
s
əpiləcək  pambıq  çiyidlə-
rinin q
əbuluna və  saxlan-
masına  hazırlanmalıdır. 
Bu m
əqsədlə  pambıq  za-
vodunun v
ə tədarük mən-
t
əqəsinin  ərazisi keçən il-
l
ərdən  qalmış  xam  pam-
bıq  və  toxum  qalıqların-
dan t
əmizlənir, toxumluq 
xam  pambığın  və  səpiləcək toxumun saxlanması  üçün  nəzərdə 
tutulan yerin dezinfeksiyası və dezinseksiyası aparılır. 
T
əsərrüfatlardan  əldə  edilmiş  toxumluq  xam  pambıq  aşağı-
dakı əlamətlər üzrə (seleksiya növü, reproduksiya, növ təmizliyi
xam pambığın növü, mənşəyi, yığımın növü) həmcins olan və hər 
birinin kütl
əsi 250-300  tondan  çox  olmayan  ayrıca  partiyalarda 
komplektl
əşdirilir.  
Şəkil 40.
 
 
Linter maşınının  en 
k
əsiyi 

 
 
90 
 
 
Toxum  materialı  almaq  məqsədilə  sentyabr  ayında  yığılmış 
xam  pambıq  partiyası  və  oktyabr  ayında  yığılan  ayrıca  komp-
lektl
əşdirilir. 
Toxumluq  xam  pambığın  bir  partiyaya komplektləşdirilməsi 
müdd
əti  sentyabr  yığımı  üçün  15-20 gündən və  oktyabr  yığımı 
üçün is
ə 10-15 gündən artıq olmamalıdır. 
Toxumluq  xam  pambığın  iki  partiyasının  bir  meydançada 
komplektl
əşdirilməsinə icazə verilmir. 
Komplektl
əşdirilməsi  qurtarmamış  toxumluq  xam  pambıq 
partiyasının pambıq zavoduna daşınmasına icazə verilmir. 
 
4. 4. Toxumluq pambığın saxlanması və qorunması 
 
Rayonlaşdırılmış toxumluq  xam  pambıq növləri quru, təmiz, 
bağlı kisələrdə saxlanılır. 
Toxumluq xam pambığın rayonlaşdırılmış sortlarının I repro-
duksiyasını  qapalı  və  quru  binalarda  tökülmüş  halda  ayrıca  sax-
layırlar. Toxumluq xam pambığın I reproduksiyadan olan rayon-
laşdırılmış sortlarının açıq meydançalarda qalaqlarda (yeni çadırla 
örtülmüş), kütləsi 200 tondan çox olan partiyalarla saxlanmasına 
icaz
ə verilir. 
Toxumluq  xam  pambığın  II  və  daha    aşağı  reproduksiya-
larının  hər komplektləşdirilmiş  partiyası  örtülü  binalarda    başqa 
par
tiyalardan ayrı, bina  olmadıqda  isə meydançalarda toxumluq 
materialın  nəmlənməsi və  xarab olmasını  aradan  qaldıran  təzə 
çadırla örtülmüş qalaqlarda saxlanılır. 
Toxumluq xam pambığın saxlandığı hər bölməyə və ya qala-
ğa  aşağıdakıları  göstərməklə  xam  pambığın  pasportundan  forma 
üzr
ə çıxarış əlavə edilir. 
Bu çıxarışlarda partiyanın seleksiya və sənaye sortları, nöm-
r
əsi və  kütləsi,  reproduksiyası,  sort  təmizliyi, aprobasiya üzrə 
sah
ələrin  qrupları,  qalağın  və  pambıq  saxlanılan  yerin  nömrəsi, 
müdd
əti (komplektləşdirilməsinin  başlanması  və  qurtarması), 
yığımın növü (əllə və maşınla), təsnifçinin soyadı göstərilir. 

 
 
91 
 
Pasportlarda qeydl
ərin  vaxtlı  vaxtında  və  düzgün aparılma-
sına  pambıq  zavodunun  və  tədarükat məntəqəsinin təsnifçisi 
(t
əsnifatçısı) və baş laborantı məsuliyyət daşıyır.  
Pambıq  zavodunun  aqronomu  və  toxumluq  pambıq  labora-
toriyasının müdiri toxumluq xam pambığın pasportunun doldurul-
masının düzgünlüyünü yoxlayır. 
Toxumluq seçm
ə  xam  pambığın  rayonlaşdırılmış  və  yeni 
növl
əri, habelə  yeni növlərin  I  reproduksiyaları  (tədarük məntə-
q
əsindən  pambıq  zavoduna)  hər bir komplektləşdirilmiş  partiya 
üzr
ə ayrıca kisələrdə göndərilir. 
Xarab  olmuş  toxumluq  xam  pambıq  ümumi  kütlədən  ayrılır 
v
ə texniki növə keçirilir. 
 
4. 5. Toxumluq pambığı  saxlayarkən təhlükəsizlik 
texnikası 
 
Pambıq  zavodlarının  və  tədarük məntəqələrinin rəhbərləri 
(baş mühəndis, tədarük şöbəsi rəisləri, tədarük məntəqəsi müdir-
l
əri və  böyük təsnifatçılar,  xammal  və  hazır  məhsul  şöbəsinin 
r
əisləri) pambıq məhsulu və mexanizmlərlə əlaqədar işləyən ada-
mlara bilavasit
ə  iş  yerində  təhlükəsizlik  texnikası  barədə  təlimat 
verilm
əsini və  təhlükəsiz  iş  üsulları  öyrənilməsini təşkil  etməli-
dirl
ər. Bundan əlavə həmin rəhbərlər, təhlükəsizlik texnikası haq-
qında  xüsusi  təlimatda göstərilmiş  həcmdə  və  qaydada təlimat 
almamış  adamları  pambıqla  və  mexanizmlərlə  əlaqədar  işlərə 
burax
mamalıdırlar. 
İşə  yalnız  o  adamlar  buraxılır  ki,  onlar  təlimat  keçmiş  ol-
sunlar v
ə iş rəhbəri həmin adamların təhlükəsizlik texnikası qay-
da
larına  və  təhlükəsiz  iş  üsullarına  yiyələndiyini  sorğu  yolu  ilə 
y
əqin etmiş olsun. Bu barədə həm təlimat verən, həm də təlimat 
alan şəxslər jurnalda imza etməlidirlər. 
 
 
 

 
 
92 
 
V FƏSİL. LİF, LİNT, TOXUM VƏ LİFVARİ 
TULLANTILARIN İŞLƏNMƏSİ 
Pambıqtəmizləmə zavodlarında hər il toplanmış xam pambığı 
emal ed
ərək,  ondan  mahlıc,  pambıq  linti,  toxumluq  və  texniki 
çiyid  alırlar.  Pambıqtəmizləmə  zavodları  pambıqçılıq  təsərrüfat-
larından  qəbul  edilmiş  xam  pambığın  qəbulu, mərkəzləşdirilmiş 
qaydada  qurudulması  və  təmizlənməsi, lifin çiyiddən  ayrılması, 
çiyidin t
əmizlənməsi və  linterlənməsi, lifin zibil və  başqa  qarı-
şıqlardan təmizlənməsi, lifli tullantıların emalı lifin, lintin və lifli 
tullantıların preslənib kip halına salınması, eyni zamanda toxum-
luq  çiyidin  emalı  və  onun təsərrüfatlara təhvil verilməsi proses-
l
ərini həyata keçirir. 
Zavodlar  xüsusi  texnoloji  avadanlıqlarla  (quruducu aqreqat-
lar, xam pambıq üçün təmizləyici maşınlar, cin, linter, lif, lint və 
çiyid t
əmizləyicilər, separator, kondensor və b.), xam pambığın və 
hazır  məhsulun  maşınlar  arasında  daşınması  üçün  mexaniki  və 
pnevmatik n
əqliyyat vasitələri, lifli tullantıları  emal  edən ma-
şınlar, lifin, lintin və lifli tullantıların preslənməsi üçün hidravlik 
presl
ərlə təchiz olunurlar. 
Cinl
əmədən və  əsas  avadanlıqların  tiplərindən    asılı  olaraq  
pam
bıqtəmizləmə zavodları mişarlı və valikli (barabanlı, yastıqlı) 
pambıqtəmizləmə zavodlarına bölünürlər. 
Mişarlı cinlərlə (şəkil 35; əlavə 6) təchiz olunmuş pambıqtə-
mizl
əmə  zavodlarında  ortalifli  seleksiya  sortları,  valikli  cin  ma-
şınları (şəkil 39) ilə təchiz olunmuş pambıqtəmizləmə zavodların-
da is
ə zəriflifli seleksiya sortları emal olunur. 
Mişarlı pambıqtəmizləmə zavodları bir batareyalı (batareyada 
2-
3 cin olmaqla),  iki batareyalı (hər batareyada 2 və 3 cin olmaq-
la), valikli pambıq zavodları isə hər birində 10 və 12 valikli cin 
maşınları olmaqla 1-2-3-4 və 5 batareyalı ola bilər (şəkil 35; 39).  
Pambıqtəmizləmə zavodları eyni zamanda  istehsal güclərinə, 
y
əni bir ildə istehsal etdikləri əsas məhsulun - mahlıcın həcminə 
gör
ə də bir-birindən  fərqlənirlər. 

 
 
93 
 
Mişarlı  pambıqtəmizləmə  zavodunda  xam  pambığın  cinlə-
m
əyə qədər emalı yuxarıda (səh.59) göstərilən üç variant əsasında  
h
əyata keçirilir: 
Pambıq zavodlarının texnoloji proseslərinin sxemləri:1) təmi-
zl
əyici sex, 2) cin sexi və 3) linter sexindən ibarətdir. 
Cinl
əmə  prosesindən  sonra  mahlıc  xüsusi  liftəmizləyici ma-
şınlarda təmizlənir və güclü hidravlik preslərlə  kip halına salınır 
(şəkil 19; 21, səh. 53; 55). 
Texniki çiyidd
ən II, III və  IV tip lint almaq üçün o, ikiqat 
linterl
ənir, alınan lint isə xüsusi hidravlik preslərdə sıxlaşdırılaraq 
kip ha
lına salınır (şəkil 22-23, səh. 56-57). 
Bütün  lifli  tullantılar  zavodun  uqar  (çiyiddən  lifi  maşınla 
t
əmizlədikdə çıxdaş olmuş liflər) sexinə göndərilir və orada təkrar  
emal  olunaraq,  onların  tərkibindən normal liflər  ayrılır  və  kip 
halında preslənir. 
Bel
əliklə  pambıq  zavodlarında  zəriflfli  pambığın  ilkin 
emalının  texnoloji  prosesi  demək  olar  ki,  mişarlı  pambıq  zavo-
dunda olduğu sxemlə eynidir. Bunlar arasındakı  fərq ondadır ki, 
burada xırda zibil təmizləyici maşın 6 А-12 М əvəzinə, ОХБ -10 
markalı maşın yerləşdirilir. 
I v
ə II növ xam pambığın cinləmədə emalı ХДВ-2 М markalı 
valikli cinl
ərdə, III və  IV növlər isə  ДП-130  markalı  mişarlı 
cinl
ərlə (şəkil 18, səh. 52)  aparılır. 
5.  1.  Lifin  işlənməsi.  Pambıq  lifini  təmizləmək üçün daha 
yeni avadanlıqlar tətbiq edilir. 
Dünya bazarında pambıq lifinin keyfiyyətinə tələbat getdikcə 
artdığına görə emal zamanı elə edilməlidir ki, natural keyfiyyətlər 
itm
əsin. 
5. 2. Texniki çiyid  v
ə lintalma prosesi. Lint və texniki to-
xum almaqdan ötrü  toxumlar linterl
əşmə prosesinə buraxılır. Bu 
proses  mişarlı  linterlərdə, (lint təmizləyən  mişarlı  maşınlarda) 
h
əyata  keçirilir.  Toxumluq  xam  pambığın  emalı  bir  sıra 
xüsusiyy
ətlərə malikdir.  
5. 3. Toxumluq çiyidl
ərin  işlənməsi.  Toxumluq çiyid də 
yuxarıda  göstərilən  avadanlıq  və  maşınlarda  emal  edilir.  Amma 

 
 
94 
 
burada yumşaq rejim tətbiq edilir. Beləliklə maşının məhsuldarlığı 
bu rejimd
ə 30-35% azaldılır. 
Ortalifli    pambıqların  toxumu  iki  dəfə  linterləşdirilir.  Bu 
zaman  toxumların  5%-dən  artığının  zədələnməsinə  yol verilmə-
m
əlidir.  Toxum zavodun əsas korpusunda belə  emal edildikdən 
sonra s
əpin toxumunun hazırlanma sexinə nəql edilir. Müasir tə-
l
əbata görə  zavodlar təsərrüfatları  tüklü  və  lütləşdirilmiş 
toxumlarla t
əmin edir. 
 
Bu işlər: 1) toxumun sortlaşdırılmasından; 2) dərmanlanma-
sından; 3) taraya yığılmasından ibarətdir. Sortlaşdırmadan  sonra 
toxumların  70-80 faizi səpin  fraksiyası  (səpinə  yararlı)  hesab 
edilir. 
5. 4. Tullantıların (tükcüklü, puç toxumlar, ulyuk və s.) 
emalı. Pambığın ilk emalından alınan tullantılar xüsusi sexdə 
t
əzədən emal edilir. 
Lifli  ulyukun  (ölü  toxumların)  emalı  ОВМ  və  РОВ  markalı 
maşınlarda  aparılır.  Yəni  yuxarıda  göstərilən  maşınlarda  lifli  ul-
yuk t
əmizlənir. Lifli tullantıların emalı da ayrıca aparılır. 
 
5. 5. Lifi çiyidd
ən ayırma prosesi üçün lazım olan optimal 
n
əmlik və zibillik dərəcəsi 
 
Standartın  tələblərinə  uyğun  olaraq  əllə  və  maşınla  yığılmış 
xam  pambıq  xarici  əlamətlərindən (rəngi,  yetişmə  dərəcəsi, 
kütl
ənin  sıxlığı,  möhkəmliyi) və  lifin  qırılma  qüvvəsindən  asılı 
olaraq dörd  I, II, III, IV növ üzr
ə təhvil verilir və qəbul olunur.  
Əllə  yığılmış  xam  pambığın  növü,  təhvili, qəbulu və  yola 
salınmasını  rəsmiləşdirən  bütün sənədlərdə  rəqəmlə  yazılır: 
birinci növ-I, ikinci növ-II, üçüncü növ-  III, dördüncü növ-IV.  
Maşınla yığılmış pambığın növü  isə “M” hərifi artırılmış rəqəmlə 
(m
əsələn: birinci növ – I M və ya dördüncü növ IV M) göstərilir. 
Maşınla və əllə yığılmış yerə tökülən pambığın təhvili zamanı 
is
ə “P” hərifi əlavə edilir (məsələn: yerdən əllə yığılan III növ- III 
P, maşınla yığılan üçüncü növ III MP). 

 
 
95 
 
Qarsalanmış, hislənmiş və içində daş-kəsək, yaşıl qoza və ya 
onların  qabığı,  yaşıl  yarpaq,  göy  alaq,  həmçinin  yaşıllaşmış  və 
yağa bulaşmış mahlıc olan pambığın təhvil verilməsinə və qəbul 
olunmasına yol verilmir.  
Bel
ə  pambıq  tədarük məntəqəsi  ərazisindən  kənarda təhvil-
çinin qüvv
əsi və vəsaiti ilə tam təmizləndikdən sonra qəbul edilə 
bil
ər. 
Zibilli v
ə nəm xam pambıq təhvil verilmək üçün gətirildikdə 
t
əsnifatçı laboratoriya analizi üçün nümunələr seçib götürür. Təh-
vilçinin arzusu  il
ə  həmin  xam  pambıq  laboratoriyanın  analizi 
olma
dan geri qaytarıla bilər, lakin yoxlama üçün götürülmüş nü-
mun
ələr gündəlik qəbulun sonunadək saxlanılır. Pambığın tədarük 
m
əntəqəsindən  geri  qaytarılması  hallarının  hamısı  məntəqədəki 
xüsusi jurnalda qeyd edilir. 
Jurnalda m
əhsul  qaytarılan  günün  tarixi,  (fermerin  sahəsi, 
pambığın seleksiya sortu, sənaye növü, yığım üsulu, kütləsi qeyd 
olunur v
ə qaytarılmasının səbəbi göstərilir. 
T
ədarük məntəqələrinə  əllə  yığılan  yetişməmiş,  şaxtalar 
ərəfəsində yığılan, habelə nəmliyi müəyyən edilmiş normadan ar-
tıq olan pambığın qəbuluna icazə verilmir. 
T
əsərrüfatlar əllə yığılan yetişməmiş I və II növ xam pambığı 
t
əhvil verdikdə  nəmliyi və  zibilliyi standartlarda nəzərdə  tu-
tulduğundan  çox  olan  bütün  növ  xam    pambığı  (tərkibində  daş 
par
çaları, yaşıl qozalar,  çöplər, yaşıl yarpaqlar, yaşıl alaq otları, 
habel
ə göyərmiş və yağa bulaşmış pambıq olduqda) tədarük mə-
nt
əqələri  onları  təsərrüfata yenidən  çeşidləmək üçün qaytar-
malıdır. 
T
ədarük məntəqələrində  xam  pambığın  qəbulu və  komplek-
tl
əşdirilməsi AZS 150 -  2005; AZS 149 -  2005  və  AZS 158 – 
2005 standartlarının   tələblərinə uyğun olaraq aparılır.  
T
ədarük məntəqəsinin  laboratoriyasının  işinin  düzgünlüyünə 
n
əzarət bilavasitə  pambıq  zavodunun  texniki  nəzarət  şöbəsi 
t
ərəfindən həyata keçirilir. 

 
 
96 
 
Əllə yığılan xam pambığın zibillik və nəmlik norması 8- ci  
c
ədvəldə, maşınla yığılmış və yerdən  toplanmış xam pambığın 
zibillik v
ə nəmlik norması 9-cu cədvəldə verilir. 
                                                                C
ədvəl  8 
Əllə yığılan xam pambığın zibillik və nəmlik norması 
 
Xam 
pambığın 
növü 
Zibilliyi  % 
N
əmliyi % 
Hesablanma 
norması 
H
əddi  Bazis  Həddi 

II 
0,5 
1,0 
3,0 
5,0 
8,0 
10,0 
9,0 
10,0 
 
 
                                                            C
ədvəl  9 
Maşınla yığılmış və yerdən  toplanmış xam pambığın  
zibillik v
ə nəmlik norması 
 
X
am
  pa
m

ğı
n  növü
 
Zibilliyi  % 
N
əmliyi % 
H
esab
lan
m

nor
m
as
ı 
H
əddi 
B
azi

H
əddi 
Maş
ın
la 

ğı
la

Ə
ll
ə 

ğı
la

Maş
ın
la 

ğı
la

Ə
ll
ə 

ğı
la


II 
III 
IV 
0,5 
1,0 
1,9 
3,6 
10,0 
10,0 
12,0 
20,0 
16,0 
16,0 
18,0 
22,0 
8,0 
10,0 
11,0 
13,0 
12,0 
13,0 
15,0 
20,0 
14,0 
16,0 
18,0 
22,0 
 
 
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   18


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə