Dərs vəsaiti kimi təsdiq edilib qrif verilmişdir baki "nurlan" 2012



Yüklə 3.97 Mb.
Pdf просмотр
səhifə18/18
tarix23.06.2017
ölçüsü3.97 Mb.
növüDərs
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18

Madd
ə 13Texniki pambığın alqı-satqısı 
13.1.Texniki pambığın qiyməti dünya bazarında mahlıcın və 
pambıq emalından alınan pambıq məhsullarının qiymətləri nəzərə 
alınmaqla  tərəflər  arasında  bağlanmış  alqı-satqı  müqaviləsində 

əyyən olunur. 
13.2.  Texniki  pambıq  istehsalçıları  istehsal  etdikləri xam 
pambığı  alqı-satqı  müqaviləsinə  əsasən mövcud  standartların  və 
normativ 
s
ənədlərin  tələblərinə  əməl etməklə  yalnız  müqavilə  bağladığı 
emal mü
əssisəsinə satırlar. 
13.3.Texniki  pambıq  istehsalçıları  emal  müəssisəsinin avans 
vasit
ələrindən istifadə  etmədən istehsal etdikləri xam pambığı 
satmaq üçün 
pambıq emal müəssisəsini seçməkdə sərbəstdirlər. 
13.4.Texniki pambıq istehsalçıları emal müəssisələrinin avans 
vasit
ələrindən istifadə  etməklə  istehsal etdikləri xam pambığı 

 
 
215 
 
bütünlükl
ə  avans götürdükləri emal müəssisəsinə  alqı-satqı 
müqavil
əsi əsasında satmağa borcludurlar. 
Madd
ə 14. Pambıq qəbulu qəbzi 
14.1.  Pambıq  emalı  müəssisəsi  pambıq  istehsalçısı  ilə 
bağlanmış  müqaviləyə  əsasən qəbul  etdiyi  xam  pambığın  qəbul 
edilm
əsi barədə istehsalçıya müvafiq qaydada təsdiq edilmiş for-
maya uyğun pambıq qəbulu qəbzi verir. 
14.2. Pambıq qəbulu qəbzi qanunvericiliyə uyğun olaraq ciddi 
hesabat blankı hesab olunur və üç nüsxədən ibarət tərtib edilir. 
14.3.Pambıq qəbulu qəbzində aşağıdakı məlumatlar göstəril-
m
əlidir: 
14.3
.1. Pambıq qəbulu qəbzi blankının seriyası və nömrəsi; 
14.3.2. 
Pambığı qəbul edən pambıq emalı müəssisəsinin adı, 
yerl
əşdiyi ünvan və vergi ödəyicisinin eyniləşmə nömrəsi; 
14.3.3.
Pambıq istehsalçısı haqqında məlumatlar: fiziki şəxsin-
soyadı,  adı,  atasının  adı,  yaşadığı  yer,  şəxsiyyət vəsiqəsinin 
nömr
əsi; hüquqi şəxsin - adı, yerləşdiyi yer, dövlət qeydiyyat şə-
had
ətnaməsinin nömrəsi, vergi ödəyicisinin eyniləşmə nömrəsi. 
14.3
.4.  Pambığın  toxumluq  və  ya texniki növə  aid  olduğu 
göst
ərilən məlumat; 
14.3.5. Toxumluq v
ə  texniki  pambığın  seleksiya  və  sənaye 
sortu; 
14.3.6. Xam pambığın kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri, əl 
v
ə ya maşınla yığım üsulu; 
 
14.3.7.  Pambığın  qəbul edildiyi emal müəssisəsinin və  ya 
ondan k
ənardakı pambıq qəbulu məntəqəsinin adı; 
 
14.3.8.Alqı-satqı  müqaviləsinin nömrəsi və  tərtib edildiyi 
tarix; 
14.3.9. Pambıq qəbulu qəbzinin tartib edildiyi tarix; 
14.3.10. Pambıq emalı müəssisəsinin möhürü və səlahiyyətli 
şəxsin imzası; 
14.3.11. Pambıq istehsalçısının pambığı təhvil verən səlahiy-
y
ətli nümayəndəsinin imzası; 
14.3.12. T
ərəflərin razılığı ilə əlavə rekvizitlər. 

 
 
216 
 
14.4. Bu  Qanunun 14.3-cü madd
əsində  göstərilən tələblərə 
uyğun olmayan sənəd pambıq qəbulu qəbzi hesab edilmir. 
14.5. Pambıq qəbulu qəbzi pambığın alqı-satqısı ilə əlaqədar 
satıcı və alıcı arasında hesablaşmanın aparılması üçün əsas sənə-
ddir. 
14.6. Pambıq qəbulu qəbzinin forması, məzmunu və verilməsi 
qaydaları  müvafiq  icra  hakimiyyəti  orqanı  tərəfindən müəyyən 
olunur. 
Madd
ə 15. Pambıq qəbulu qəbzinin verilməsi qaydası 
15.1.Pambıq  qəbulu qəbzi keyfiyyətcə  eyni olan pambıq 
partiyasına verilir. 
15.2.  Pambıq  qəbulu qəbzi  pambıq  emalı  müəssisəsinin 
xronoloji  qaydada  apardığı  pambıq  qəbulu qəbzi reyestrində 
pambıq  istehsalçısına  və  ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinə 
imza etdirilm
əklə verilir. 
15.3. Pambıq qəbulu qəbzinin sahibinin tələbi ilə təkrar pam-
bıq qəbulu qəbzi aşağıdakı hallarda verilir: 
15.3
.1. Pambıq qəbulu qəbzinin forması dəyişdirildikdə; 
15.3.2. 
Pambıq  qəbulu qəbzi  yararsız  hala  düşdükdə  və  ya 
itirildikd
ə 
Madd
ə  16. Xam  pambıq  və  pambıq  məhsullarının  stan-
dartl
aşdırlması və sertifikatlaşdırılması 
16.1.Az
ərbaycan Respublikasında istehsal edilən xam pambıq 
v
ə pambıq məhsullarının milli standartları qanunvericiliyə uyğun 
olaraq hazırlanır, müvafiq orqanlarla razılaşdırılır, təsdiq edilir və 
qeydiyyata alınır. 
16.2. Az
ərbaycan  Respublikasında  istehsal  edilən  pambıq 
m
əhsullarının sertifıkatlaşdınlması müvafiq icra hakimiyyəti orqa-
nında  akkreditasiya  olunmuş  sertifikatlaşdırma  orqanları  və  (və 
ya)  ekspertiza 
laboratoriyaları  (mərkəzləri) tərəfindən həyata ke-
çirilir. 
16.3. Az
ərbaycan Respublikasına idxal olunan pambıq məh-
sul
larına uyğunluq sertifikatı verilməlidir. 
 
 

 
 
217 
 
IV F
əsil 
Pambıqçılıqda kooperasiya fəaliyyəti 
Madd
ə 17Pambıqçılıqda kooperasiya fəaliyyətinin xüsu-
siyy
ətləri 
17.1.
Pambıqçılığın inkişafı və rəqabət qabiliyyətli pambıq və 
pambıq  məhsullarının  istehsalının  təmin edilməsi,  istehsalın 
genişləndirilməsinin  stimullaşdırılması,  məşğulluğun  artırılması, 
yeni mü
əssisələrin  yaradılması və pambıq bazarı  iştirakçılarının 
maraqlarının müdafiə olunması məqsədi ilə aşağıdakı kooperasiya 
əlaqələri həyata keçirilə bilər: 
17.1.1.  Pambıq  istehsalçılarının  bir-biri və  pambıqçılığa 
xidm
ət edən istehlak müəssisələri ilə kooperasiyası; 
 
17.1.2.Pambıq  istehsalçıları  ilə  emal müəssisələri  arasında 
kooperasiya; 
17.1.3. Pambıq istehsalçıları, xidmət, emal, yüngül və yeyinti 
s
ənaye müəssisələri arasında kooperasiya; 
17.2.Pambıqçılıqda  kooperasiya  fəaliyyəti qanunvericilikdə 
n
əzərdə tutulan qaydada tərəflər arasında razılaşdırılmış və tərtib 
edilmiş    kooperasiya  müqavilələri  əsasında  həyata keçirilir. Bu 
müqavil
ələrdə tərəflərin maraqları nəzərə alınmaqla onların hüquq 
v
ə vəzifələri, öhdəlikləri, satışdan əldə edilən vəsaitin bölgüsü və 
dig
ər məsələlər təsbit edilir. 
17.3.Pambıq  emalı,  yüngül  və  yeyinti sənayesi  müəssisələri 
xam pambıq istehsalının artırılması üçün stimullaşdırıcı tədbirlər 
h
əyata keçirə  bilərlər.  Bu  halda  stimullaşdırma  məqsədi ilə 
öd
ənilən vəsait həmin müəssisələrin gəlirindən çıxılan xərclərinə 
aid edilir. 
Madd
ə  18.  Pambıqçılıqda  kooperasiya fəaliyyətinin  əsas 
prinsipl
əri 
18.1.Pambıqçılıqda  kooperasiya  fəaliyyəti  pambıq,  pambıq 
m
əhsulları və pambıq məmulatları istehsalçılarının inteqrasiyasına 
t
əminat verməklə bu sahədə yeni əlverişli iqtisadi şəraitin forma-
laşmasına xidmət etməlidir. 
18.2. Pambıqçılıqda kooperasiya fəaliyyətinin əsas prinsipləri 
aşağıdakılardır: 

 
 
218 
 
18.2.1.  Pambıqçılığın  inkişaf  etdirilməsində  pambıq  bazarı 
iştirakçılarının birgə fəaliyyətinin təmin edilməsi; 
 
18.2.2.Pambıq  bazarı  iştirakçılarının  iqtisadi  mənafelərinin 
eyni s
əviyyədə müdafiə edilməsi; 
18.2.3.  Pambıq  bazarı  iştirakçılarının  pambıqçılığın  inkişafı 
il
ə bağlı dövlət güzəştlərindən və himayəsindən istifadə etmələri. 
V F
əsil 
Pambıqçılıq sahəsində dövlət tənzimlənməsi 
 
Madd
ə 19. Pambıq və pambıq məhsullarının keyfiyyətinə 
v
ə təhlükəsizliyinə nəzarət 
19.1.
Pambıq  və  pambıq  məhsullarının  keyfiyyətinə  və  təh-
lük
əsizliyinə nəzarət, bu normaları nizamlayan mövcud standart-
ların və digər normativ sənədlərin tələblərinə uyğun olaraq həyata 
keçirilir. 
19.2.
Pambıq  və  pambıq məhsullarının  keyfiyyətini müəyyən 
ed
ənstandartların  və  digər normativ sənədlərin tələblərinə  əməl 
edilm
əsihüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən məcburidir. 
19.3.  Pambıq  bazarı  iştirakçılarının  rəsmi müraciəti (ərizəsi) 
əsasında  pambıq  və  pambıq  məhsullarının  keyfiyyəti qanunveri-
ciliy
ə  müvafiq qaydada fəaliyyət göstərən laboratoriyalarda eks-
pertiza oluna bil
ər. 
19.4. Pambıq və pambıq məhsullarının keyfiyyətinə və təhlü-
k
əsizliyinə  nəzarəti öz səlahiyyətləri daxilində  müvafiq icra 
hakimiyy
əti orqanları həyata keçirirlər. 
Madd
ə 20Pambığın keyfiyyətinin ekspertizası 
 
20.1.  Pambığın  keyfiyyət göstəriciləri  məhsulun  təhvili 
zamanı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən 
edil
miş normalara uyğun emal müəssisələrində fəaliyyət göstərən 
laboratoriyalar  t
ərəfindən pambıq istehsalçısının iştirakı ilə müə-
yy
ən edilir. 
20.2.  Pambıq  istehsalçısı  emal  müəssisəsində  fəaliyyət 
göst
ərən  laboratoriyanın  verdiyi  rəylə  razılaşmadıqda,  pambığın 
keyfiyy
ətinin təkrar  ekspertizasının  aparılması  üçün  müqavilədə 
n
əzərdə  tutulan  razılaşma  əsasında  qanunvericiliyə  uyğun  akkre-

 
 
219 
 
dit
ə olunmuş digər laboratoriyalara (mərkəzlərə) və elmi-tədqiqat 

əssisələrinə müraciət  edə bilər. Bu halda tərəflərin razılığı ilə 
seçilmiş laboratoriyanın ekspertizasının nəticəsi hər-iki tərəf üçün 
m
əcburidir. Ekspertizanın nəticəsi əvvəlki nəticə ilə eyni olduqda 
laboratoriya x
ərcləri müraciət edən şəxs tərəfindən, fərqli olduqda 
is
ə əvvəlki ekspertizanı aparan laboratoriya tərəfindən ödənilir. 
Madd
ə 21Mahlıcın keyfiyyətinin ekspertizası 
21.1.Mahlıcın  keyfiyyət göstəriciləri müvafiq icra 
hakimiyy
əti orqanı tərəfindən təsdiq olunmuş mövcud standartlara 
v
ə normalara uyğun olmalıdır. 
21.2.Mahlıcın keyfiyyətinin ekspertizası məcburidir. Eksper-
tiza  qanunvericilikl
ə  nəzərdə  tutulmuş  qaydada  akkreditasiya ol-
un
muş sertifikatlaşdırma orqanlarında, və (və ya) ekspertiza labo-
ratoriyalarında  (mərkəzlərində),  emal müəssisələrinin laboratori-
ya
larında  müəyyən  olunmuş  qaydada həyata keçirilir və 
s
ənədləşdirilir. 
 
21.3.Sertifikatlaşdırma orqanlarında, emal müəssisələrinin və 
ya  müst
əqil fəaliyyət göstərən  ekspertiza  laboratoriyalarında 
(m
ərkəzlərində) istifadə  olunan  cihazların  mövcud  standartların 
t
ələblərinə  uyğunluğuna  nəzarət hər il müvafiq icra hakimiyyəti 
orqanı tərəfindən həyata keçirilir. 
21.4.  Ekspertizadan keçirilm
əmiş  mahlıcın  satışına  icazə 
verilmir. 
Ekspertizanı aparan sertifikatlaşdırma orqanı və (və ya) 
ekspertiza 
laboratoriyası  mahlıcın  keyfiyyət göstəricisinin 
düzgünlüyün
ə  cavabdehdir  və  qanunvericiliklə  müəyyən edilən 
m
əsuliyyət daşıyır. 
Madd
ə 22. Pambıqçılığın inkişafı  üzrə dövlət proqramı 
22.1. Pambıqçılığın inkişafı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı 
t
ərəfindən təsdiq  edilmiş  dövlət  proqramı  əsasında  həyata 
keçirilir. 
22.2. 
Pambıqçılığın inkişafı üzrə dövlət proqramı dünya bazar 
konyukturuna  uyğun  pambıq  bitkisi  sortlarının  yaradılması  və 
onların  rayonlaşdırılması  yolu  ilə  ölkədə  rəqabət  qabıliyyətli 
pambıq  istehsalının  artırılması,  yüngül  və  yeyinti sənaye sahələ-
rinin inkişaf etdirilməsi, ölkədə istehsal edilən pambığın tam həc-

 
 
220 
 
md
ə emalının, son istehlak məmulatlarının istehsalının təşkili mə-
qs
ədini daşıyır və aşağıdakıları nəzərdə tutur: 
22.2.1.  Quraqlığa,  duzlara,  xəstəlik və  zərərvericilərə,  xarici 
mühitin 
əlverişsiz amillərinə davamlı, tez yetişən, kompleks me-
xanikl
əşdirməyə əlverişli və yüngül sənayenin tələblərini ödəyən 
yüks
ək lif keyfiyyətli pambıq sortlarının yetişdirilməsi sahəsində 
seleksiya v
ə elmi-tədqiqat işlərinin aparılmasını; 
22.2.2.  Pambıqçılıqda  müasir texnika və  texnologiyanın, 
emal, yüngül, yeyinti s
ənayesində modern xətlərin tətbiq edilmə-
sini; 
22.2.3.Pambıqçılığa, pambıq emalı, yüngül və yeyinti sənaye-
sinin b
ərpası və yeni sənaye müəssisələrinin yaradılmasına inves-
tisiyaların cəlb edilməsini; 
22.2.4.  Pambıqçılığın  maddi-texniki  bazasının  yüksəldilmə-
sini, suvarma infrastrukturunun v
ə torpaqların meliorativ vəziyyə-
tinin yaxşılaşdırı1masını; 
22.2.5.  Pambıq  əkinlərinin  artırılması  və  pambıqla  əlverişli 
s
ələf bitkilərinin növbəli əkin sisteminin tətbiqini; 
22.2.6.  Pambıq  toxumçuluğu  şəbəkəsinin təşkilini,  toxum-
çuluq sah
əsində  fəaliyyət göstərən dövlət və  özəl təsərrüfatların 
f
əaliyyətinin gücləndirilməsini; 
22.2.7.  Pambıq  istehsalı  ilə  məşğul  olan  kənd təsərrüfatı 
kooperativl
ərinin  yaradılmasının  dəstəklənməsini və  stimullaş-
dırılmasını; 
22.2.8.  Pambıq  istehsalçıları  və  pambıq  bazarı  iştirakçıları 
arasında  kooperasiya və  inteqrasiya  əlaqələrinin  genişləndirilmə-
sini. 
Madd
ə 23. Pambıqçılığın maliyyə təminatı 
23.1.  Pambıqçılığın  maliyyə  təminatı  bu  fəaliyyətdən  əldə 
olunan v
əsaitlər, dövlət maliyyə  vəsaitləri, investisiyalar, kredit-
l
ər, qrantlar, hüquqi və  fiziki şəxslər tərəfindən verilən ianələr və 
dig
ər mənbələr hesabına formalaşır. 
23.2.  Pambıqçılığın  inkişafına  investisiyaların  cəlb edilmə-
sin
ə, pambıqçılıqda seleksiya, elmi-tədqiqat, sort-sınaq və təcrübə 
işlərinin təşkilinə, elmi nailiyyətlərin və mütərəqqi texnologiyala-

 
 
221 
 
rın  tətbiqinə,  pambıqçılığın  və  pambıq  emalı,  yüngül  və  yeyinti 
s
ənayesi müəssisələrinin maddi-texniki bazasının  möhkəmlən-
dirilm
əsinə dövlət tərəfindən əlverişli iqtisadi və hüquqi mühit ya-
ra
dılır. 
Madd
ə  24.  Pambıq,  pambıq  məhsulları  və  pambıq 
m
əmulatları istehsalçılarına dövlət himayəsi 
24.1.Pambıqdan  çoxsaylı  məhsullar  alınmasını,  pambıq 
bitkisinin növb
əli əkin sistemində mühüm əhəmiyyətini, pambıq-
çılığın  kənd  rayonlarında  böyük  əmək tutumlu istehsal sahəsi 
olmasını, onun yüngül və yeyinti sənayesini təmin edən əsas xam-
mal  bazası  olmasını  nəzərə  alaraq, Azərbaycan Respublikasında 
pambıq və pambıq məhsullarının istehsalı aşağıdakı dövlət hima-
y
əsi ilə əhatə olunur: 
24.1.1.Pambıq  istehsalına  və  emalına,  yüngül  və  yeyinti 
s
ənayesinin inkişafına investisiyalar qoyulması, bu sahədə sahib-
karlığın inkişafının dəstəklənməsi və stimullaşdırılması; 
24.1.2. 
Pambıqçılığın və onunla əlaqəli digər iqtisadi sahələ-
rin  inkişafına  yönəldilən kooperasiya və  inteqrasiya tədbirlərinin 
himay
ə edilməsi; 
24.1.3. Pambıq istehsalının və ölkədə istehsal edilmiş pambıq 
m
əhsullarının  daxili  bazarın  ehtiyacları  üçün  yönəldilməsinin 
stimul
laşdırılması; 
24.1.4. R
əqabət qabiliyyətli  xam  pambıq  və  pambıq  mə-
hsulları istehsalını təmin etmək üçün lizinq yolu ilə müasir texnika 
v
ə texnologiyaların, aqrokimyəvi maddələrin alınıb istehsalçılara 
güz
əştli şərtlərlə verilməsi; 
 
24.1.5. Quraqlığa, duzlara, xəstəlik və zərərvericilərə, xarici 
mühitin 
əlverişsiz  amillərinə  davamlı,  tez  yetişən və  yüksək 
keyfiyy
ətli, məhsuldar  pambıq  bitkisi  sortlarının  yaradılmasının 
v
ə  pambıq  toxumçuluğunun  stimullaşdırması,  pambıqçılıqda  və 
pambıq  emalında  mütərəqqi  texnologiyaların  tətbiqinin dəs-
t
əklənməsi; 
 24.1.6. Aqrolizinq v
ə aqrotexservis xidmətlərini genişləndir-
m
ək və müəyyən güzəştlər tətbiq etməklə pambıqçılığın inkisafı-

 
 
222 
 
nın stimullaşdırılması və bu sahəyə investisiya qoyulmasının dəs-
t
əklənməsi; 
24.1
.7.  Pambıq  əkini və  istehsalına  görə  pambıq  istehsalçı-
larına  əlavə  güzəştlərin və  dövlət  yardımlarının  verilməsi, pam-
bıqla əlverişli sələf bitkilərinin növbəli əkin sisteminin tətbiqinin 
stimullaşdırılması; 
24.1.8.
Pambıq  məhsullarından  alınan  məmulatların  çeşidinin 
genişlənməsinə və istehsalının artırılmasına, onların rəqabət qabı-
liyy
ətinin yüksəldilməsinə  yönəldilmiş  tədbirlərin stimullaşdır-
ması 
24.1.9.  Xam  pambıq  və  pambıq  məhsulları  istehsalçılarının 
enerji  daşıyıcıları,  yanacaq-sürtgü  materialları,  gübrə  və  dərman 
preparatlarından güzəştli şərtlərlə istifadəsinin təmin edilməsi; 
24.1.10.Pambıq  sahələrinin  sığortalanmasına  dövlət tərəfin-
d
ən maliyyə yardımının göstərilməsi; 
24.1.11.Pambıq  bazarı  iştirakçılarının  məlumatlandırılması 
m
əqsədilə  informasiya təminatının  (“elektron  baza”,  “pambıq 
portal” v
ə s.) yaradılmasının dəstəklənməsi; 
24.1.12. Ekoloji t
əmiz  pambıq  istehsalının  dəstəklənməsi və 
stimullaşdırılması; 
 
24.2.Pambıq  istehsalında    hüquqi  və  fiziki  şəxslərin fəaliy-
y
ətini əlaqələndirmək, onların hüquqi və iqtisadi mənafelərini mü-
dafi
ə  etmək,  əhalinin  işgüzarlıq  fəaliyyətini gücləndirmək məq-
ədilə  müstəqil ictimai birliklərin  (assosiasiyaların,  ittifaqların) 
yaradılması və fəaliyyəti dövlət tərəfindən dəstəklənir. 
24.3.Az
ərbaycan  Respublikasının  qanunvericiliyi  ilə  pambıq 
istehsalçıları  üçün  müəyyən  edilmiş  müddətli  vergi  güzəştləri, 
habel
ə gömrük, sığorta və digər güzəştlər pambıq bazarının digər 
iştirakçılarına da şamil edilə bilər. 
24.4.Pambıq  bazarı  iştirakçılarına  müvafiq  icra  hakimiyyəti 
orqanları tərəfindən digər dövlət himayəsinin göstərilməsi müəy-
y
ən edilə bilər. Dövlət himayəsinin forma və şərtləri müvafiq icra 
hakimiyy
əti orqanları tərəfindən müəyyən edilir. 

 
 
223 
 
24.5.Emal, yüngül v
ə  yeyinti sənayesi müəssisələrinin pam-
bıq  istehsalçılarını  stimullaşdırması  dövlət tərəfindən dəstəklənir 
v
ə himayə olunur. 
Madd
ə  25.  Pambıq  və  pambıq  məhsullarının  idxalı  və 
ixracı 
Xam  pambığın  və  pambıq  məhsullarına  Azərbaycan Res-
publikasına idxalı və pambıq məhsullarının Azərbaycan Respubli-
kasından  ixracı  Azərbaycan  Respublikasının  qanunvericiliyinə 
uyğun olaraq həyata keçirilir. 
VI F
əsil 
Pambıqçılıq haqqında qanunvericiliyin pozulmasına görə 
m
əsuliyyət və mübahisələrin həlli 
 
Madd
ə 26Pambıqçılıq haqqında qanunvericiliyin pozul-
masına görə məsuliyyət 
Pambıqçılıq  haqqında  qanunvericiliyin  pozulmasında  təq-
sirkar olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə 
n
əzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar. 
Madd
ə 27. Pambıqçılıq haqqında qanunvericiliyin 
pozulması nəticəsində vurulan ziyanın ödənilməsi 
27.1
.Pambıqçılıq  haqqında  qanunvericiliyin  pozulması  nəti-
c
əsində  vurulan  ziyanın  həcmi və  ödənilməsi  qaydaları  Azər-
baycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq müəyyən 
edilir. 
27.2.Vurulan  ziyanın  ödənilməsi təqsirkar  olan  şəxsləri 
qanunvericilikd
ə nəzərdə tutulmuş məsuliyyətlərdən azad etmir. 
Madd
ə 28. Mübahisələrin həlli 
Pambıq  və  pambıq  məhsullarının  istehsalı  və  dövriyyəsi ilə 
bağlı olan mübahisələr Azərbaycan Respublikasının qanunverici-
liyin
ə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilir. 
 
14. VII. 2010 - 
cu il.  Bakı şəhəri
 
 

 
 
224 
 
Özünü yoxlama suallarının düzgün cavabları 
Sua
lın nö
m

si
 
D
üz
gün c
ava


nöm

si
 
Sua
lın nö
m

si
 
D
üz
gün c
ava


nöm

si
 
Su
al
ın nö
m

si
 
D
üz
gün c
ava


nöm

si
 
Sua
lın nö
m

si
 
D
üz
gün c
ava


nöm

si
 
Sua
lın nö
m

si
 
D
üz
gün c
ava


nöm

si
 


21 

41 

61 

81 



22 

42 

62 

82 



23 

43 

63 

83 



24 

44 

64 

84 



25 

45 

65 

85 



26 

46 

66 

86 



27 

47 

67 

87 



28 

48 

68 

88 



29 

49 

69 

89 

10 

30 

50 

70 

90 

11 

31 

51 

71 

91 

12 

32 

52 

72 

92 

13 

33 

53 

73 

93 

14 

34 

54 

74 

94 

15 

35 

55 

75 

95 

16 

36 

56 

76 

96 

17 

37 

57 

77 

97 

18 

38 

58 

78 

98 

19 

39 

59 

79 

99 

20 

40 

60 

80 

100 

 
 

 
 
225 
 
MÜNDƏRİCAT 
Giriş  ................................................................................................. 3 
I F
əsil. Pambıq bitkisindən kompleks istifadə edilməsi  ................... 6 
1. 1. Pambıq bitkisinin tarixi və yayılması  ....................................... 6 
1. 2. Pambığın əsas növləri və sort əlamətləri  .................................. 8 
1. 3. Pambıq  sortlarının yayılma yerlərinə görə təsnifatı ................. 11 
1. 4. Pambıq məhsulunun xarakteristikası, pambığın 
 müxt
əlif lif verən sortları  ................................................................ 13 
II F
əsil. Xam pambığın emalı prosesi  .............................................. 30 
2. 1. Xam pambıq emal edilərkən ondan alınan  
m
əhsullar- lif və çiyid  ...................................................................... 30 
2. 2. Lifin quruluşu və inkişafı  ......................................................... 33 
2. 3. Toxuculuq s
ənayesinin pambıq lifinin keyfiyyətinə 
 t
ələbatı .............................................................................................. 37 
2. 4. Pambıq lifindən hazırlanan məmulatlar  ................................... 38 
2. 5. Pambıq lifinin tipləri və onun istifadəsi .................................... 41  
2. 6. Toxuc
uluqda işlədilən liflərin əsas qrupları,  
t
ərkibi və xassələri ............................................................................  42 
2.7. Pambıq liflərinin əyrilməsi  ........................................................ 46 
2. 8. Lifin texnoloji 
əlamətləri  ......................................................... 47 
2. 9. Pambıqtəmizləmə sənayesində lif, lint və toxum  
almaq üçün xam pambığın işlənməsi ................................................ 51 
2. 10. Lintin, delintin, 
pambıq puxunun və lifli ulyukun 
 
emalı (işlənməsi) .............................................................................. 53 
2. 11. Q
ərzəkli xam pambığın təmizlənməsi ..................................... 58 
2. 12. Çiyid  ....................................................................................... 60 
2. 13. Pambıq  yağı  .......................................................................... 61 
III F
əsil. Xam pambığın qəbul qaydası və  
standart
laşdırıılması  ......................................................................... 68 
3. 1. Əllə və maşınla yığılmış xam pambığın  
standartlaşdirilmaşı ........................................................................... 69 
3. 2. M
əhsulun saxlanmasına  aid standartlar  .................................. 70 
3. 3. Pambığın qəbulu dövründə keyfiyyəti üzərində  
n
əzarət ...............................................................................................  71 
3. 4. Pambıqtəmizləmə zavodlarında  xam pambığın  
etalonunun hazırlanması ................................................................... 72 
3. 5. Əllə yığılmış xam pambığın etalonu  ........................................ 74 
3. 6. Maşınla yığılmış xam pambığın etalonu  .................................. 76 
3. 7. Xam pambığın sənaye sortları ................................................... 78 
IV F
əsil. Xam və toxumluq pambığın saxlanması və  

 
 
226 
 
qorunması .......................................................................................... 80 
4. 1. Xam pambığın saxlanmasında tədarük məntəqələrinin  
rolu ....................................................................................................  80 
4. 2. Xam pambığın qurudulması, təmizlənməsi, lifin  
çiyidd
ən ayrılması .............................................................................  84 
4. 3. Toxumluq pambığın saxlanmasında tədarük  
m
əntəqələrinin rolu ...........................................................................  89 
4. 4. Toxumluq pambığın saxlanması və qorunması .........................  90 
4. 5. Toxumluq pambığı  saxlayarkən təhlükəsizlik  
texnikası ............................................................................................  91 
V F
əsil. Lif, lint, toxum və lifvari tullantıların işlənməsi .................  92 
5. 1. Lifin işlənməsi ..........................................................................  93 
5. 2. Texniki çiyid  v
ə lintalma prosesi .............................................  93 
5. 3. Toxumluq çiyidl
ərin işlənməsi ..................................................  93 
5. 4. Tullantıların (tükcüklü, puç toxumlar, ulyuk və s.) 
 
emalı .................................................................................................  94 
5. 5. Lifi çiyidd
ən ayırma prosesi üçün lazım olan optimal  
n
əmlik və zibillik dərəcəsi ................................................................ 94 
VI   F
əsil. Pambıq  lifinin texnoloji  xüsusiyyətlərinin  
 laborato
riya  şəraitində  öyrənilməsi ................................................ 97 
6. 1. Pambıq lifinin texnoloji keyfiyyətini təyinetmə  
Üsulları .............................................................................................. 97 
6. 2. Nümun
ə lentinin hazırlanması .................................................. 98 
6. 3. Pambıq lifinin ştapel uzunluğunun əl üsulu ilə təyini ............... 98 
6. 4. Xam pambığın liflilik dərəcəsinin (indeksinin) təyini .............. 102 
6. 5. Pambıq lifində (mahlıcında) zibil qarışığının və 
 
porokun (qüsurun) miqdarının təyini ............................................... 106 
6. 6. AX-
2 tipli pambıq analizatorunda  mahlıcdakı porokun   
c
əmi və  zibilliyin təyini....................................................................  112 
6. 7. Lif 
çiximinin təyini ...................................................................  116 
6. 8. Pambıq lifinin uzunluğunun təyini ............................................  117 
6. 9. Lifin uzunluğunun əl vasitəsilə təyini .......................................  119 
6. 10. T
ək - tək lifin ölçülməsilə  lifin uzunluğunun təyini ...............  121 
6. 11.  Jukov cihazı vasitəsilə lifin uzunluğunun təyini ....................  123 
6. 12. Hesabat dair
əsindən istifadə etməklə lifin uzunluğunun  
t
əyini .................................................................................................  127 
6. 13. Lifin modal uzunluğunun təyini ..............................................  131 
6. 14. Lifin ştapel uzunluğunun təyini ..............................................  132 
6. 15. Bazanın hesablanması .............................................................  134 
6. 16. Lifin mikroskop altında ölçülməsi ..........................................  135 

 
 
227 
 
6. 17. Pambıq lifinin yetişməsinin mikroskopla təyini......................  138 
6. 18. Lifin nömr
əsinin və bir milliqram mahlıcda olan  
lifl
ərin miqdarının təyini ................................................................... 140 
6. 19. Pambıq lifinin möhkəmliyinin (qırılma yükünün) 
 t
əyini ................................................................................................ 142 
6. 20. Qırılma uzunluğunun təyini .................................................... 145 
VII F
əsil.Tezləşdirilmiş üsul ilə pambıq lifinin sortluğunun 
 t
əyini ................................................................................................ 146 
7. 1. ППЛ (PPL) - cihazında nümunə lentinin hazırlanması ............. 146 
7. 2. МШУ-1 (MŞU-1mexaniki ştapel düzən)  cihazında  
hamar (düz) k
ənarlı ştapelin hazırlanması  ....................................... 147 
7. 3. МШУ-1 (MŞU-1) cihazında iş qaydası .................................... 149 
7. 4. MŞU-1 cihazı ilə işlədikdə əsas cəhətlər .................................. 150 
7. 5. MŞU-1 ciһazının nizamlanması ................................................ 150 
7. 6. MRV-1 
ciһazı ilə işlədikdə əsas cəһətlər .................................. 151 
7. 7. Etalon lifinin 
МПРШ-1 (MPRŞ-1) ciһazı  ilə 
 
düzəldilməsi ..................................................................................... 151 
7. 8. МПРШ - 1 (MPRŞ-1) cihazında işləmək qaydası .................... 152 
7. 9. Qısa liflərin miqdarinin hesablanması ...................................... 156 
7. 10. Lifin metrik nömr
əsinin təyini ................................................ 159 
7. 11. Sıxıcı tipli ДШ -3М (DŞ-3M) dinamometrlərində 
 
sayılmış liflərin qırılmasının təyini .................................................. 160 
7. 12. Torzion, analitik t
ərəzilərinin və digər köməkçi 
 cihazla
rın quruluşu ........................................................................... 163 
7. 13. Xam pambığın nəmliyinin  təyini ........................................... 167 
7. 14. Xam pambığın nəmliyinin I Л-2 vakuum  
termon
əmlikölçən cihazında təyini ................................................... 168 
7. 15. Xam pambığın nəmliyinin quruducu şkafda təyini ................. 170 
7. 16. Min (1000) 
ədəd çiyidin kütləsinin təyini ............................... 171 
7. 17. Çiyidin mütləq kütləsinin təyini  ............................................. 173 
Terminl
ər lüğəti ................................................................................ 175 
Özünü yoxlama sualları .................................................................... 180 
Ədəbiyyat .......................................................................................... 190 
Əlavələr  ............................................................................................ 196 

əlliflər .......................................................................................... 228 
 
  
 

 
 
228 
 
   
HÜMBƏTOV HÜMBƏT SƏRXOŞ oğlu 
  1965- ci ild
ə Fizuli rayonu Aşağı Seyidəhmədli kən-
dind
ə  anadan  olmuşdur. 1985-  ci ildə  Azərbaycan 
K
ənd Təsərrüfatı İnstitutunun Aqronomluq fakültəsinə 
daxil ol
muş, 1990 - cı ildə həmin fakültənin Seleksiya 
v
ə  toxumçuluq  ixtisasını  fərqlənmə  diplomu ilə 
bitirmişdir.  1989-  90-cı  illərdə  V.  Y.  Yuryev  adına 
Ümumittifaq Bitkiçilik, Genetika v
ə  Seleksiya  İnsti-
tutunda t
əcrübə keçmişdir. 1990-1991- ci illərdə Azər-
baycan Elmi-T
ədqiqat Pambıqçılıq  instititunda elmi 
işçi işləmiş, 1993- cü ildə AKTA-nın aspiranturasını, 
2004 - cü ild
ə doktoranturasını bitirmişdir. 06.01.09- Bitkiçilik ixtisasında kənd 
t
əsərrüfatı üzrə fəlsəfə doktorudur. “Azərbaycan respublikası şəraitində həna və 
basma bitkil
əri becərilməsinin optimallaşdirilması”  mövzusunda doktorluq 
disser
tasiyası yerinə yetirmişdir. Hazırda ADAU-nun Bitkiçilik və bitki müha-
fiz
əsi kafedrasının  dosenti, kafedra müdirinin müavinidir. Yerli və  xarici 
m
ətbuatda 50 -  dən  artıq  elmi  məqalə  proqram və  metodiki göstərişi  çap 
edilmişdir. “Azərbaycanda basma bitkisinin becərilməsi və  ondan istifadə 
edilm
əsinə dair tövsiyələr” in (1994), “Texniki bitkilər” adlı dərsliyin (2010), 
H
əna  (Lawsonia)  (2011) və  “Basma (İndigofera)”  adlı  monoqrafiyaların 
(2012)  mü
əllifidir. Ailəlidir, bir oğlu var. 
                                           
XƏLİLOV  XALIQ  QURBAN  oğlu  
 
 1965-
ci  il  mart  ayının  26-da  Saatlı  rayonu  Qaranuru 
k
əndində  anadan  olmuşdur.  1982-ci ildə  Qaranuru 
k
ənd orta məktəbini  bitirmişdir.  1986-cı  ildə  AzKTİ-
nin  Aqronomluq fakult
əsinə  daxil olub, 1991-ci ildə 
h
əmin fakultəni fərqlənmə  diplomu ilə  bitirmişdir. 
1997-  ci ild
ə  “Muğan-Salyan bölgəsində  müxtəlif 
s
əpin üsulu və  bitki  sıxlığı  zəminində  gübrə 
normalarının  xam  pambığın  məhsuluna və  lifin 
keyfiyy
ətinə  təsiri” mövzusunda namizədlik disser-
tasiyası  (06.  01.  04  Aqrokimya)  yerinə  yetirmişdir. 
2002-  ci ild
ən ADAU - nun Bitkiçilik və bitki müha-
fiz
əsi kafedrasının dosentidir. Hazırda ADAU - nun Aqronomluq fakültəsində 
dekan müavinidir. Yerli v
ə xarici mətbuatda 50 - yə yaxın  elmi məqalə pro-
qram v
ə metodiki göstərişi çap edilmişdir. O cümlədən Ekoloji təmiz pambıq 
istehsalı  adlı  dərs vəsaitinin (2001) və  “Texniki bitkilər”  adlı  dərsliyin də 
(2010)  mü
əllifidir. Ailəlidir, iki oğlu var. 
 

 
 
229 
 
Hümb
ət Sərxoş oğlu Hümbətov  
Xalıq Qurban oğlu Xəlilov  
 
 
Pambıq  lifinin texnologiyası 
(d
ərs vəsaiti) 
 
 
Гумбат Сархош оглы Гумбатов  
Халыг Курбан оглы Халилов   
 
 
Технология хлопкового волокна  
(учебного пособия) 
 
 
Kompüter  t
ərtibatçısı: S. H. İsgəndərova 
 
Kompüter dizayneri: N. Ş. Sərkarlı 
Korrektor: T. R. Baxşəliyeva 
 
Yığılmağa verilmişdir: 13. 03. 2012 
Çapa imzalanmışdır: 19. 03. 2012 
Şərti cap vərəqi: 14,3;  Sifariş:  № 71 
Kağız formatı 60x84. Tirajı: 300 
Qiym
əti müqavilə ilə 
___________________________________________________ 
 
Kitab “Nurlan” n
əşriyyat- poliqrafiya müəssisəsində hazır  
diapozitivl
ərdən çap olunmuşdur. 
Direktor: prof. N. B. M
əmmədli 
E-mail: nurlan1959@yahoo.com 
Tel: 497-12-32; 050-311- 41-89 
Ünvan: Bakı, içərişəhər,3-cü Maqomayev döngəsi 8/4 
 

 
 
231 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  H
. S
. H
Ü
M
B
Ə
TO
V
    X
. Q
. X
Ə

LO
V
   P
A
M
B
IQ
   L
İF
İN
İN
   T
EX
N
O
LO
G
İY
A
SI
 



Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə